phần mở đầu, kết luận, tài liáu tham khÁo, phụ lục, khoá luận tốt nghiáp đ°ợc thiết kế thành 3 ch°¡ng sau: Ch°¡ng 1. C¡ sở lý luận và c¡ sở thực tißn quÁn lý nhà n°ác về văn hoá Ch°¡ng 2. Thực tr¿ng quÁn lý nhà n°ác về văn hoá trên đáa bàn huyán Chi Lăng, tßnh L¿ng S¡n Ch°¡ng 3. Đánh h°áng và giÁi pháp quÁn lý nhà n°ác về văn hoá trên đáa bàn huyán Chi Lăng 5 PHÀN NÞI DUNG Ch°¢ng 1.
C¡ Sä KHOA HæC CĂA QUÀN LÝ NHÀ N¯àC VÀ VN HOÁ 1.1 Một số khái niệm cơ bản a. QuÁn lý, quÁn lý nhà n°ác Có rất nhiều cách tiếp cận lý thuyết và ph°¡ng pháp luận để nghiên cứu về quÁn lý vì nó xuất hián ở nhiều lo¿i hình và quy mô tổ chức. QuÁn lý, theo cách hiểu phổ biến ở Viát Nam, <là sự tác đßng có chủ đích của chủ thể quÁn lý mßt cách liên tục, có tổ chức, liên kết các thành viên trong tổ chức hành đßng nhằm đ¿t đ°ợc mục tiêu vái kết quÁ tốt nhất. 8] Theo Giáo trình QuÁn lý hành chính Nhà n°ác của Học vián Hành chính Quốc gia (2006) thì: <QLNN là sự tác đßng có tổ chức và điều chßnh bằng quyền lực NN đối vái các quá trình xã hßi và hành vi ho¿t đßng của con ng°ời để duy trì và phát triển các mối quan há xã hßi và trật tự pháp luật nhằm thực hián những chức năng và nhiám vụ của NN trong công cußc xây dựng chủ nghĩa xã hßi và bÁo vá Tổ quốc xã hßi chủ nghĩa= [10].
Nh° vậy có thể hiểu QLNN là sự tác đßng của các chủ thể mang tính quyền lực Nhà n°ác, bằng nhiều bián pháp tái các đối t°ợng quÁn lý nhằm thực hián những chức năng đối nßi và đối ngo¿i của Nhà n°ác trên c¡ sở các quy luật phát triển của xã hßi nhằm mục đích ổn đánh và phát triển đất n°ác. Vn hoá, quÁn lý nhà n°ác vÁ vn hoá Văn hoá là mßt đối t°ợng nghiên cứu phổ biến trong nhiều lĩnh vực khoa học xã hßi và nhân văn, và nhân lo¿i vẫn tiếp tục bổ sung, làm rõ nßi hàm khái niám văn hoá. Theo ông Federico Mayor (nguyên Tổng Giám đốc UNESCO) đã đ°a ra khái niám: <Văn hóa là tổng thể sống đßng của các ho¿t đßng sáng t¿o trong quá khứ và trong hián t¿i. Qua các thế kỷ, ho¿t đßng sáng t¿o ấy đã hình thành t¿o nên há thống giá trá, các truyền thống và thá hiếu - những yếu tố xác đánh đặc tính riêng của mỗi dân tßc= [22].
6 Văn hoá ở n°ác ta đ°ợc Hồ Chí Minh nhận thức khá c¡ bÁn và đ°a ra quan niám: <Vì lẽ sinh tồn cũng nh° mục đích của cußc sống loài ng°ời, mái sáng t¿o và phát minh ngôn ngữ, chữ viết, đ¿o đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghá thuật những công cụ cho sinh ho¿t hàng ngày về ăn mặc ở và các ph°¡ng thức sử dụng khác. Toàn bß những sáng t¿o và phát minh đó tức là văn hoá. Văn hoá là sự tổng hợp của mọi ph°¡ng thức sinh ho¿t, cùng vái biểu hián của nó mà loài ng°ời đã sÁn sinh ra, nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn=.458] Nh° vậy, có thể hiểu văn hóa là ho¿t đßng sáng t¿o của con ng°ời trong quá khứ và hián t¿i, thể hián hành vi, trình đß ứng xử đối vái môi tr°ờng tự nhiên và xã hßi, t¿o ra những chuẩn mực, những giá trá làm thoÁ mãn nhu cầu vật chất và tinh thần của con ng°ời nhằm v°¡n tái cái đẹp chân - thián - mỹ. QLNN về văn hóa là sự tác đßng liên tục, có tổ chức, có chủ đích của Nhà n°ác bằng há thống pháp luật và bß máy của mình, nhằm phát triển văn hóa, điều chßnh ho¿t đßng của mọi c¡ quan, tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực văn hóa và liên quan, vái mục đích giữ gìn và phát huy những giá trá văn hóa truyền thống của Viát Nam, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân lo¿i, xây dựng nền văn hóa Viát Nam tiên tiến đậm đà bÁn sắc dân tßc, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.2 Đối tượng, đặc điểm, vai trò quản lý nhà nước về văn hoá *Đßi t°ÿng: Về lý thuyết, văn hoá có nhiều ý nghĩa khác nhau và có thể đ°ợc áp dụng cho nhiều lĩnh vực khác nhau.
Thật khó để đ°a ra mßt đánh nghĩa chung cho tất cÁ những điều mọi ng°ời làm trong đời sống xã hßi của họ. Tuy nhiên, cần có mßt tầm nhìn thực tế và khÁ thi về văn hoá từ quan điểm QLNN. Để điều tiết văn hoá ở cấp quốc gia mßt cách hiáu quÁ, biểu hián văn hoá phÁi đ°ợc giái h¿n trong mßt tập hợp nhỏ các ho¿t đßng. Đối t°ợng văn hoá hiểu theo nghĩa rßng đ°ợc nhiều c¡ quan tham gia quÁn lý nh°: văn hoá khoa học, văn hoá giáo dục, văn hoá nghá thuật, văn hoá tôn giáo, văn hoá xã hßi& 7 Theo nghĩa hẹp đối t°ợng quÁn lý nhà n°ác về văn hoá bao gồm con ng°ời và các tổ chức văn hoá trong ho¿t đßng quÁn lý, sáng t¿o và thụ h°ởng văn hoá.
Trong ph¿m vi bài khoá luận này giái h¿n ở mßt số ho¿t đßng văn hoá thußc Bß Văn khoá, Thể thao và Du lách quÁn lý bao gồm: + Di sÁn văn hoá: di sÁn văn hoá vật thể và di sÁn văn hoá phi vật thể + Nghá thuật biểu dißn: âm nh¿c, thời trang, hßi thi, hßi dißn nghá thuật& + Đián Ánh: sÁn xuất, l°u trữ, phổ biến phim, các tác phẩm đián Ánh + Mỹ thuật, nhiếp Ánh và triển lãm + Quyền tác giÁ, quyền liên quan đến tác phẩm văn học, nghá thuật + Th° vián + QuÁng cáo + Văn hoá quần chúng, văn hoá dân tßc và tuyên truyền cổ đßng + QuÁn lý các dách vụ văn hoá: kinh doanh băng đĩa, karaoke, vũ tr°ờng. *Đặc điểm: QuÁn lý nhà n°ác về văn hóa có các đặc điểm sau: Thứ nhất, quÁn lý nhà n°ác về văn hoá mang tính nghá thuật và khoa học Tính nghá thuật của QLNN về văn hoá thể hián ở viác xử lý linh ho¿t các tình huống khác nhau trong thực tißn, trên c¡ sở các nguyên tắc khoa học, bÁn thân khoa học không thể đ°a ra câu trÁ lời cho mọi tình huống nhất đánh. Trong thực tißn chß có thể đ°a ra những nguyên tắc khoa học làm c¡ sở cho ho¿t đßng quÁn lý thực tißn. Viác vận dụng những nguyên tắc này vào thực tißn cußc sống phụ thußc phần lán vào tri thức, ý chí và tài năng của các nhà quÁn lý văn hóa, cuối cùng để đ°a ra các quyết đánh quÁn lý hợp lý, tối °u, tốt nhất để quÁn lý các tình huống Tính khoa học của QLNN về văn hoá là mßt ngành khoa học vì nó có đối t°ợng nghiên cứu riêng, có nhiám vụ phÁi thực hián riêng, có nghĩa là ho¿t đßng quÁn lý của Nhà n°ác trên thực tế không thể phụ thußc vào tính chủ quan hay ý thích của mßt c¡ quan Nhà n°ác hay cá nhân nào mà phÁi dựa vào các nguyên tắc, các ph°¡ng pháp, xuất phát từ thực tißn và đ°ợc thực tißn kiểm nghiám, tức là từ các quy luật khách quan và điều kián cụ thể của mỗi quốc gia trong từng 8 giai đo¿n phát triển.
Thứ hai, quÁn lý nhà n°ác về văn hoá mang tính thống nhất trong đa d¿ng Tính thống nhất trong sự đa d¿ng của thể hián văn hoá là mßt phần cấu thành của tổ chức xã hßi, d°ái sự điều hành của ĐÁng và nhà n°ác. Thứ ba, quÁn lý nhà n°ác về văn hoá mang tính dân chủ và nhân văn sâu sắc Tính dân chủ của quÁn lý nhà n°ác về văn hoá thể hián ở văn hoá là sÁn phẩm do con ng°ời t¿o ra, thußc nhân dân, mọi ng°ời đều có quyền h°ởng thụ văn hoá và có nghĩa vụ đóng góp, bÁo vá văn hoá dân tßc. Bên c¿nh đó quÁn lý nhà n°ác về văn hoá còn thể hián tính nhân văn sâu sắc đó là đÁm bÁo hài hoà các lợi ích của các cá nhân, tổ chức nhằm thoÁ mãn nhu cầu giÁi trí, bồi d°ỡng những giá trá thẩm mỹ và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho mỗi cá nhân, cßng đồng, viác quá nghiêng về lợi ích của bất cứ đối t°ợng nào cũng sẽ gây nên những bất bình đẳng và có thể dẫn đến những nguy c¡ bất ổn trong lĩnh vực văn hoá Ngoài ra, quÁn lý nhà n°ác về văn hoá còn có những đặc tr°ng để khẳng đánh cần có sự quÁn lý chặt chẽ và hiáu quÁ cũng nh° để phân biát vái các ho¿t đßng khác: Một là, bÁn thân nhà n°ác là mßt chủ thể QLVH, thống nhất từ trung °¡ng đến đáa ph°¡ng, phân cấp quÁn lý. Các cấp này bao gồm trung °¡ng, tßnh, huyán, xã.
UBND cấp xã là c¡ quan chủ thể về công tác văn hoá của cấp chính quyền đó. Cán bß, công chức cấp xã có trách nhiám giúp UBND QLNN về văn hoá t¿i cấp xã. Hai là, khách thể quÁn lý nhà n°ác về văn hóa là văn hóa và các c¡ quan, tổ chức, cá nhân ho¿t đßng trong lĩnh vực văn hóa hoặc có liên quan đến lĩnh vực văn hóa. Ba là, mục đích của QLNN về văn hoá là bÁo tồn và phát triển các GTVH truyền thống, đồng thời học hỏi và ứng dụng tinh hoa văn hoá của nhân lo¿i để nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của ng°ời dân.
Bốn là, QLNN về văn hoá dựa trên c¡ sở pháp lý bao gồm Hiến pháp, luật 9 và các văn bÁn quy đánh khác liên quan đến lĩnh vực văn hoá. Năm là, Viác quÁn lý dựa vào tác đßng nhất quán, có kế ho¿ch và có chủ ý của ng°ời quÁn lý h¡n là những nỗ lực không th°ờng xuyên của ng°ời quÁn lý hoặc bất kÿ mßt hành đßng nhất thời hoặc thất th°ờng nào. Bất kÿ ai làm viác trong lĩnh vực văn hoá đều cần trÁ lời đ°ợc câu hỏi Kiểm soát ai, kiểm soát cái gì? QuÁn lý nhằm mục đích gì? B¿n có những nguồn tài nguyên nào để quÁn lý? Các nhà quÁn lý chuyên nghiáp biết đặt những câu hỏi bổ sung sau đây ngoài bốn câu hỏi đ°ợc liát kê ở trên: Kiến thức của tôi về những ph°¡ng pháp này có vững chắc không? Các bối cÁnh trong đó các quyết đánh quÁn lý đ°ợc thực hián là gì? Khi điều hành ở cấp mình, CQNN có nhiám vụ và quyền h¿n gì? Để làm tốt công viác của mình, các nhà quÁn lý ở cấp nào của c¡ quan Nhà n°ác về văn hoá cần có những câu trÁ lời chu đáo cho câu hỏi trên.