Chương I: Cơ sở lý luận của quản lý nhà nước về đầu tư công Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về đầu tư công tại tỉnh Sê Kong, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước vi công tại tỉnh Sê Kong, nước CHDCND Lào. 13 CHUONG 1 CO SO LY LUAN CUA QUAN LY NHÀ NƯỚC VE DAU TU CONG 1.1 KHAT QUAT VE QUAN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẦU TƯ CÔNG 1. Khái niệm đầu tư công.
Đầu tư công là những hoạt động đầu tư nhằm phục vụ nhu cầu của xã hội, vì lợi ích chung của cộng đồng, do Nhà nước trực tiếp đảm nhận hay ủy quyền và tạo điều kiện cho khu vực tư nhân thực hiện Theo Luật Đầu tư công số 49/2014/QH13 ngày 18/06/2014 do Quốc hội 'Việt Nam ban hành thì: “Dau ae cong la hoạt động đâu tư của Nhà nước vào các chương trình, dự án xây dựng kết cầu hạ tầng kinh tế - xã hội và đâu tư vào các chương trình, dự án phục vụ phát triển kinh tế - xã hội”. [3J Nguồn vốn đầu tư công được qui định tại Luật đầu tư công gồm: vốn ngân sách nhà nước, vốn công trái quốc gia, vốn trái phiếu Chính phủ, vốn trái phiếu chính quyền địa phương, vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ nước ngoài, vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước, vốn từ nguồn thu để lại cho đầu tư nhưng chưa đưa vào cân đối ngân sách nhà nước, các khoản vốn vay khác của ngân sách địa phương đẻ đầu tư. Hoạt động đầu tư công bao gồm tắt cả các quá trình từ khâu lập kế hoạch, phê duyệt kế hoạch, xây dựng chương trình, dự án đầu tư, triển khai thực hiện đầu tư, quản lý, khai thác sử dụng dự án đầu tư. Đặc điểm của đầu tư công Đầu tư công là hoạt động đầu tư nhằm cung cấp hàng hóa công công cho xã hội, có các đặc điểm cơ bản là: ~ Đầu tư công của ngân sách Nhà nước là khoản chi tích lặy.
14 Đầu tư công trực tiếp làm tăng số lượng, chất lượng tài sản có định, lam tăng giá trị của tài sản cho nền kinh tế quốc dân. Van đề này được thể hiện rõ nét qua việc Nhà nước chú trọng đầu tư vào xây dựng cơ sở hạ tầng như: thủy lợi, y tế, giao thông.Sự tăng lên của hàng hóa công là nền tảng thúc đây sự phát triển của các thành phần kinh tế, thu hút đầu tư trong và ngoài nước. ~ Quy mô và cơ cầu chỉ đầu tư công của Ngân sách Nhà nước không cổ định và phụ thuộc vào chiến lược phát triển kinh tế xã hội của Nhà nước trong từng thời kỳ và mức độ phát triển của khu vực kinh tế tư nhân. Trong thời kỳ đầu thực hiện chiến lược công nghiệp hoá, hiện đại hóa quy mô chỉ đầu tư công của ngân sách Nhà nước chiếm tỷ lệ khá lớn so với tổng đầu tư xã hội.
Giai đoạn này, khu vực kinh tế tư nhân còn yếu, chưa phát triển, chính sách thu hút vốn đầu tư chưa hoàn thiện nên Nhà nước phải tăng cường quy mô đầu tư từ ngân sách Nhà nước để tạo điều kiện cho tiễn trình công nghiệp hoá. Cùng với sự tăng quy mô thì cơ cầu chi cho đầu tư cũng rất là đa dạng nhằm đáp ứng với nhu cầu thực tiễn đặt ra như: chỉ thực hiện các chương trình mục tiêu kinh tế, xã hội, chi hỗ trợ, .Quy mô chi đầu tư công của Nhà nước sẽ giảm dần theo mức độ phát triển của khu vực kinh tế tư nhân. Khi khu vực kinh tế tư nhân phát triển mạnh thì chỉ đầu tư của Nhà nước tập trung chủ yêu vảo mục tiêu điều chỉnh nhằm đạt tới sự ồn định của kinh tế vĩ mô, các khoản chỉ cho vay chỉ định, ngân sách chỉ cho việc thực hiện chương trình mục tiêu kinh tế - xã hội sẽ bị cắt giảm. - Chỉ đầu w công phải gắn chặt chỉ thường xuyên nhằm nâng cao hiệu quả vốn đâu tư.
Việc gắn kết giữa chi thường xuyên và chỉ đầu tư phát triển là yêu cầu của đầu tư công. Sự kết hợp không đồng bộ giữa chỉ thường xuyên và chỉ đầu tư sẽ dẫn đến tình trạng thiếu kinh phí để bảo dưỡng cơ sở hạ tầng và duy tu, sửa chữa. Sự gắn kết không đồng bộ sẽ làm giảm hiệu quả khai thác và sử 15 dụng tài sản được hình thành từ đầu tư công. Sự gắn kết giữa chỉ thường xuyên và chỉ đầu tư sẽ khắc phục tình trạng đầu dàn trải.
- Đầu tư công thường đòi hỏi lượng vốn lớn và vốn này nằm khê dong không vận động trong suối quá trình thực hiện đầu tư. Đầu tư công thường gồm các lĩnh vực: Đầu tư chương trình, dự án kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội; đầu tư phục vụ hoạt động của cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội; đầu tư và hỗ trợ hoạt động cung cấp sản phẩm, dịch vụ công ích; đầu tư của Nhà nước tham gia thực hiện dự án theo hình thức đối tác công tư.đó là những lĩnh vực đầu tư thường đòi hỏi có quy mô đầu tư lớn, nhiều công trình đầu tư có thời gian kéo dài. Do vốn lớn, thời gian đầu tư kéo dài nên thường xảy ra tình trạng thiếu vốn, ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành, vốn đễ bị khé dong trong suốt quá trình đầu tư. Để nâng cao hiệu quả vốn đầu tư cần tiến hành phân kỳ đầu tư, quản lý chặt chẽ tiến độ, kế hoạch đầu tư, khắc phục thiếu vốn, nợ đọng xây dựng cơ bản.
~ Hoạt động đầu tư công mang tính chất lâu đài. Thời gian để tiến hành một dự án đầu tư kể từ khi triển khai cho đến khi đưa vào khai thác, sử dụng thường kéo dài trong nhiều năm. Thời gian vận hành các kết quả đầu tư cho đến khi thu hồi đủ vốn hoặc thanh lý tài sản cũng, kéo dài nhiều năm. lều này chịu tác động của cung cầu thị trường, của các yếu tố đầu vào hay đầu ra của dự án.
Thời gian thực hiện đầu tư dài còn chịu ảnh hưởng của các yếu tô khách quan và chủ quan làm ảnh hưởng đến quá trình thực hiện như: môi trường, điều kiện tự nhiên pháp lý, kinh tế, chính trị.Điều này có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả của đầu tư.3 Vai trò của đầu tư công đối với nền kinh tế Kinh tế học từ cỗ điển đến hiện đại đều coi đầu tư là yếu tố quan trọng 16 để phát triển kinh tế, là chìa khóa của sự tăng trưởng, kể cả đầu tư tư nhân và đầu tư công. Vai trò của đầu tư công thể hiện vừa mang lại những tác động đến phát triển kinh tế xã hội vừa có điểm tương đồng nhưng cũng có những khác biệt nhất định so với đầu tư tư nhân. Cụ thể: * Vai trò của đầu tư nói chung, - Đâu tư tác động đến tốc độ tăng trưởng của nên kinh tế Học thuyết kinh tế hiện đại đã nghiên cứu và giải đáp thành công quan hệ nhân quả giữa đầu tư và phát triển kinh tế. Học thuyết khẳng định: đầu tư là chìa khóa của tăng trưởng kinh tế.
Qua phân tích các nhà kinh tế học đã rút ra rằng giữa đầu tư và tăng trưởng có mối quan hệ tỉ lệ. Mối quan hệ này thể hiện qua hệ số ICOR. ICOR = Al/ AGDP Trong đó: AI: Mức tăng của vốn đầu tư AGDP: Mức tăng của GDP. ICOR phản ánh cử tăng thêm một đồng vốn đầu tư thì sẽ tạo ra bao nhiêu đồng GDP.
Nếu ICOR không đôi thì GDP tăng khi đầu tư tăng. Do đó, đầu tư là chìa khóa cho sự tăng trưởng. Tuy nhiên, trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, tác giả không sử dụng hệ số ICOR để xác định mối quan hệ giữa đầu tư và tăng trưởng. Ở đây, tác giả sẽ so sánh các chỉ tiêu về giá trị, kết quả đầu tư, xem xét tốc độ tăng trưởng từng năm, qua đó rút ra mối tương quan giữa đầu tư và tăng trưởng theo mỗi giai đoạn.
- Đầu tư tác động đến chuyền dịch cơ cấu kinh tế Mục tiêu cuối cùng của đầu tư là tạo ra hiệu quả cao, tăng trưởng kinh tế lớn do đó đầu tư phải tập trung vào những ngành có lợi suất đầu tư lớn. Một 17 nén kinh té chi dya vao dau tu tu nhan rat dé din đến mắt cân đối về cơ cấu do tư nhân chỉ tập trung vào các lĩnh vực có suất lợi nhuận cao, khả năng thu hồi vốn nhanh, dần đến mắt cân đối kinh tế về cơ cấu. Do đó, đầu tư công với đặc điểm không quá chú trọng vào lợi nhuận có khả năng khắc phục những mắt cân đối này. - Đầu tư tác động đến cơ cấu lãnh th Đầu tư có thể giải quyết những mất cân đối về phát triển giữa những vùng lãnh thô, đặc biệt là giải quyết về cơ sở vật chất kỹ thuật, đời sống văn hóa xã hội của người dân.
Việc đầu tư giải quyết mắt cân đối giữa các vùng miền thường được thực hiện bởi vốn đầu tư của nhà nước, thông qua những định hướng chính sách chung.Muốn tăng trưởng không chỉ ph: lầu tư vào những ngành mũi nhọn mà còn phải đầu tư với một cơ cầu lãnh thô hợp lý. * Vai trò của đầu tư công nói riêng - Khắc phục những thất bại của thị trường cạnh tranh không hoàn hảo - đặc biệt là trong cung cắp hàng hóa, dịch vụ công Đầu tư công là công cụ điều chỉnh vĩ mô nền kinh tế xã hội của Chính phủ, nó có tác dụng khắc phục những thất bại của thị trường cạnh tranh không. hoàn hảo (hạn chế độc quyềi vấn đề cung cấp hàng hóa công cộng cho xã hội; khắc phục những thất bại về thông tin thị trường; điều tiết thị trường bảo hiểm, thị trường vốn, thị trường phụ trợ. do thị trường cạnh tranh không hoàn hảo; điều chỉnh tỷ lệ lạm phát, thất nghiệp và sự mắt cân bằng nẻn kinh tế.) Trong nên kinh tế, khu vực kinh tế tư nhân thường không muốn tham gia vào việc cung cấp các hàng hóa công do khó thu lợi.
Những hàng hóa công nảy thường là các công trình hạ tầng phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội như: đường xá, cầu cống, trường học, bệnh viện. Vai trò của những hàng hóa công này là vô cùng quan trọng vì nếu không có hệ thống hạ tầng giao thông thì nền kinh tế không vận hành được, không đáp ứng được các nhu cầu xã hội về phát triển 18 giáo dục, y tế, văn hóa.