CHƯƠNG 1 MOT SO VAN DE LY LUAN VE QUAN LY CHI THUONG XUYEN NGAN SACH NHA NUOC CAP HUYEN 1. TONG QUAN VE QUAN LY CHI THUONG XUYEN NGAN SACH NHÀ NƯỚC CÁP HUYỆN 1. Khái quát về chỉ thường xuyên ngân sách nhà nước cấp huyện a. Đơn vị hành chính cấp huyện Đơn vị hành chính cấp huyện có nhiều tên gọi khác nhau tùy theo cấp.
hành chính nó trực thuộc gồm “huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phó thuộc thành phó trực thuộc trung ương”” đây là cấp hành chính cấp 2 của Việt Nam, thấp hơn cấp tỉnh và cao hơn cấp xã, phường, thị trấn về thấm quyền. Khái niệm chỉ ngân sách nhà nước Chi NSNN là việc phân phối và sử dụng quỹ NSNN nhằm đảm bảo thực hiện chức năng của Nhà nước theo những nguyên tắc nhất din! Quá trình chỉ NSNN bao gồm quá trình phân phối và quá trình sử dụng: - Quá trình phân phối là quá trình cấp phát kinh phí từ NSNN để hình thành các loại quỹ trước khi đưa vào sử dụng. - Quá trình sử dụng: là trực tiếp chỉ dùng khoản tiền cấp phát từ NSNN. mà không phải trải qua việc hình thành các loại quỹ trước khi đưa vào sử dụng.
Theo Điều 5, Luật NSNN năm 2015 quy định: Các khoản chỉ NSNN bao ¡ đầu tư phát triển, chỉ dự trữ quốc gia, chỉ thường xuyên, chỉ trả nợ 2, Quốc hội (2015), Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2015, Hà Nội ?hups//i.org/sik/Ng%C3%A2n s%C3%Alch nh%C3%A0 n%C6%B0%EI%BBS9Bc#Chi n #%C3%A2n_s%C3%.Alch nhữC3%A0 n%C6%B0%E1%BB%9Bc lãi. chỉ viện trợ và các khoản chỉ khác theo quy định của pháp luật [15]. Khái niệm, đặc điểm và vai trò quản lý chỉ thường xuyên NSNN cấp huyện a. Khái niệm quản lý chỉ thường xuyên NSNN cấp huyện Chỉ thường xuyên là nhiệm vụ chỉ của NSNN nhằm bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, hỗ trợ hoạt động của các tô chức khác và thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của Nhà nước về phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh [16].
Khái niệm về Quản lý chỉ thường xuyên ngân sách cấp huyện hiện tại hiểm thấy tài liệu nào đưa ra khái niệm trực tiếp, tuy nhiên khái niệm về Quản lý tài chính công thì phổ én hon. Theo Dương Đăng Chỉnh và tác giả khác (2009), Quản lý tài chính công là hoạt động của các chủ thể quản lý tài chính công thông qua việc sử dụng có chủ định các phương pháp quản lý và các công cụ quản lý đẻ tác động và điều khiển hoạt động của tài chính công nhằm đạt được mục tiêu đã định [2]. Từ khái niệm Chi thường xuyên và Quản lý tài chính công, có thể rút ra khái niệm Quản lý chỉ thường xuyên ngân sách cấp huyện như sau: Quản lý chỉ thường xuyên ngân sách cấp huyện là quá trình Nhà nước sử dụng các phương pháp, các công cụ thích hợp nhằm hướng dẫn, điều khiển các hoạt động NSNN cấp huyện thường xuyên trên địa bàn phát triển phù hợp với các quy luật khách quan và đạt được các mục tiêu kinh tế xã hội đã dự định. Đặc điểm quản lý chỉ thường xuyên NSNN cấp huyện Thứ nhắt, các khoản chỉ thường xuyên NSNN mang tính ổn định bởi vì nguồn lực tài chính đối với các khoản chỉ thường xuyên được phân bỗổ tương đối u giữa các quý trong năm, giữa các tháng trong quý và giữa các năm trong kỳ kế hoạch.
Đồng thời, các hoạt động này được duy trì thường xuyên, liên tục nhằm thực hiện các nhiệm vụ của Nhà nước về quản lý hành chính, 10 đảm bảo cung ứng các hàng hóa công cộng thiết yếu cho xã hội [6]. Việc sử dụng kinh phí thường xuyên được thực hiện thông qua hai hình thức cấp phát thanh toán và cấp tạm ứng. Cũng như các khoản chỉ khác của NSNN thì việc sử dụng kinh phí thường xuyên phải đúng mục đích, tiết kiệm và có hiệu quả. Thứ hai, các khoản chỉ thường xuyên NSNN mang tính chất tiêu dùng xã hội, mục đích duy trì bộ máy quản lý Nhà nước và thực hiện các nhiệm vụ, mục tiêu đã đề ra.
Chỉ thường xuyên chủ yếu là chỉ cho con người, sự việc vì vậy nó không làm tăng thêm tài sản hữu hình của Qu gia [6]. Hiệu quả của chỉ thường xuyên không thể đánh giá, xác định cụ thể như chỉ cho đầu tư phát triển. Hiệu quả của nó không đơn thuần về mặt kinh tế mà được thể hiện qua sự ôn định chính trị - xã hội từ đó thúc đây sự phát triển bền vững của đất nước. Thứ ba, phạm vì mức độ chỉ thường xuyên NSNN gắn chặt với cơ cấu tô chức và hiệu quả hoạt động của BMNN.
Cơ cấu tô chức của BMNN tác động đến phạm vi và mức chỉ TX của NSNN đối với các cơ quan này. gọn nhẹ sẽ là điều kiện tỉ ho việc thu hẹp phạm vi chỉ thường xuyên của NSNN; ngược lại khi BMNN công kểnh sẽ làm tăng chỉ về phạm vi lẫn mức chỉ cho các cơ quan này [6]. Với những đặc điểm trên cho thấy vai trò chỉ thường xuyên có ảnh hưởng rất quan trọng đến đời sống KT-XH của một quốc gia. Vai trò của quản lý chỉ thường xuyên NSNN cấp huyện Quản lý chỉ thường xuyên NSNN cắp huyện có vai trò như sau [6]: ~ Đảm bảo nguồn tài chính cho hoạt động của các cơ quan Nhà nước; là thước đo quan trọng để đánh giá hiệu quả hoạt động của các cơ quan Nhà nước; Đảm bảo mục tiêu ôn định chính trị, phát triển KT-XH trên địa bàn, góp phần tạo động lực cho sự phát triển KT-XH.
Quản lý có hiệu quả các ll khoản chỉ của NSNN sẽ có sự tác động tích cực đến đời sống KT-XH, đảm bảo mục tiêu phát triển đã đề ra. - Nâng cao hiệu quả sử dụng các khoản chỉ TX NSNN nhằm tăng hiệu quả sử dụng vốn NS, đảm bảo tiết kiệm, có hiệu quả. Quản lý các khoản chỉ thường xuyên NSNN sẽ tránh được tình trạng chỉ dàn trải, chưa thực sự cấp thiết và đặc biệt là tình trạng thất thoát nguồn vốn NSNN. - Quan ly chi TX NS gitip điều tiết thu nhập dân cư thực hiện công bằng.
Qua công tác quản lý đề xuất chỉ NS để giảm bớt sự phân hóa giàu nghèo từ đó công bằng xã hội được cải thiện. - Quan lý chỉ thường xuyên ngân sách có vai trò điều tiết giá cả, chống. suy thoái, chống lạm phát và duy trì sự ồn định của môi trường kinh tế. Mục tiêu, nguyên tắc quản lý chỉ thường xuyên NSNN huyện a.
Mục tiêu của quản lý chỉ thường xuyên NSNN cấp huyện - Củng định vấn đề chính trị; tăng cường phát triền KT-XH trên địa bản huyện. - Tăng hiệu quả sử dụng vốn NS, đảm bảo cho việc lập dự toán chỉ TX NSNN huyện được thực hiện đúng quy định hiện hành, căn cứ trên điều kiện và nguồn kinh phí thực tế, đảm bảo tiết kiệm, hiệu quả, tránh chồng chéo, lãng phí, đúng thời gian quy định, có thể thuyết minh, giải trình được về cơ sở pháp lý và chỉ tiết tính toán; đảm bảo tính tài khóa; công bằng trong sử dụng NSNN. Nguyên tắc của quản lý chỉ thường xuyên NSNN cấp huyện Quản lý chỉ TX NSNN bao gồm các nguyên tắc sau: quản lý theo dự toán; tiết kiệm, hiệu quả: chỉ trực tiếp qua KBNN. - Nguyên tắc quản lý theo dự toán: Thông thường, chu trình NSNN được bắt đầu bằng khâu dự toán.
Các khoản chỉ TX khi đã được ghi vào dự toán chỉ và cơ quan quyền lực Nhà nước đã xét duyệt thì được xem như là chỉ tiêu 12 pháp lệnh để căn cứ thực hiện. Xét trén géc d6 quan ly, s6.chi TX da duge ghi trong dự toán thể hiện sự cam kết của cơ quan chức năng quản lý tài chính nhà nước với các đơn vị thụ hưởng NSNN [6]. Từ đó nảy sinh nguyên tắc quản lý chỉ thường xuyên theo dự toán, cụ thể như sau: Thứ nhất, co cau thu, chỉ của NSNN luôn phụ thuộc vào quyết định và phải chịu sự kiểm tra, giám sát của các cơ quan quyền lực nhà nước. Vì vậy, mọi khoản chỉ từ NSNN chỉ có thể trở thành hiện thực khi khoản chỉ đó đã nằm trong cơ cấu chỉ theo dự toán đã được cơ quan quyền lực nhà nước xét duyệt và thông qua.
Thứ hai, chỉ NSNN có phạm vì rất đa dạng do liên quan tới nhiều loại hình đơn vị thuộc nhiều lĩnh vực hoạt động khác nhau. Hoạt động giữa các cơ. quan trong cùng một lĩnh vực nhưng điều kiện về trang bị cơ sở vật chất có sự khác nhau, quy mô và tính chất hoạt động có sự khác nhau sẽ dẫn đến việc phân bổ mức chỉ từ NSNN cho các cơ quan đó cũng có sự khác nhau. Mite chỉ cho mỗi loại hoạt động được xác định theo đối tượng và định mức riêng để phù hợp với nhu cầu thực tế của từng đơn vị.
Thứ ba, quản lý theo dự toán đảm bảo được yêu cầu cân đối của NSNN; tạo điều kiện thuận lợi cho việc điều hành NSNN; hạn chế được tính tùy tiện trong quản lý và sử dụng kinh phí ở các đơn vị thụ hưởng NSNN. ~ Nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả: Để giảm bớt một phần gánh nặng chỉ tiêu NSNN, nhà nước đã thực hiện cắt bỏ một vài khoản chỉ tiêu, tuy nhiên trong nền kinh tế thị trường hiện nay thì điều đó không đồng nghĩa với việc gánh nặng chỉ tiêu của NSNN sẽ được giảm bớt hoàn toàn bởi vì nguồn thu NSNN còn hạn hẹp trong khi nhu cầu chỉ tiêu rất lớn; vì vậy chỉ có tiết kiệm chỉ thì mới có thể đủnguồn tài chính trang trải, đáp ứng được các nhu cầu cấp bách. Mặc dù luôn bố trí một khoản dự phòng (2-5%/t6ng số dự toán chỉ NSNN), thế nhưng các thông tin phục vụ cho việc xây dựng kế hoạch NS 13 không đủ tính chính xác cần thiết dẫn đến quá trình hoạch định chính sách, hình thành và thực hiện NSNN; số dự phòng trên cũng không thể bảo đảm cho quá trình điều hành NSNN [6]. 'Vì vậy, tiết kiệm, hiệu quả là một trong những nguyên tắc cần chú trọng khi bắt đầu một chu trình NS, là nguyên tắc vô cùng quan trọng của quản lý 'TX NSNN.
Khả năng huy động vốn hạn chế trong khi nhu cầu chỉ TX NSNN luôn tăng, các hoạt động chỉ TX NSNN đa dạng, phức tạp và diễn ra trên phạm vi rộng. Cho nên, vấn đề đặt ra là luôn phải tính toán để đạt hiệu quả cao nhất với chỉ phí ít nhất trong quá trình phân bỗ và sử dụng nguồn lực.