Đề án phát triển ngành du lịch thành phố Huế sau đại dịch Covid-19 - ĐH Kinh tế Huế

Nghiên cứu phát triển ngành du lịch thành phố Huế sau đại dịch Covid-19, phân tích thực trạng giai đoạn 2022-2024 và đề xuất giải pháp phục hồi toàn diện.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hà Giang
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Trọng Phúc
• Trường học: Đại học Huế - Trường Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Nghiên cứu phát triển ngành du lịch của thành phố Huế sau đại dịch Covid-19
• Loại tài liệu: Đề án thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan du lịch thành phố Huế sau đại dịch Covid 19

Đại dịch Covid-19 đã làm thay đổi hoàn toàn cục diện kinh tế toàn cầu. Ngành du lịch thành phố Huế chịu tác động trực tiếp và nghiêm trọng. Lượng khách quốc tế sụt giảm sâu trong các năm phong tỏa. Hoạt động lữ hành và khách sạn rơi vào trạng thái đình trệ kéo dài. Khi các lệnh hạn chế được gỡ bỏ, thành phố Huế bước vào giai đoạn phục hồi mới. Địa phương sở hữu nhiều di sản văn hóa thế giới và cảnh quan thiên nhiên đặc sắc. Đây là nền tảng vững chắc để thúc đẩy tăng trưởng trở lại. Việc nghiên cứu thực trạng và tiềm năng phát triển có ý nghĩa thực tiễn to lớn. Hoạt động du lịch không chỉ tạo nguồn thu ngân sách quan trọng. Ngành này còn giải quyết việc làm cho hàng nghìn lao động địa phương. Thành phố Huế đang nỗ lực định vị lại thương hiệu trên bản đồ du lịch quốc tế. Nhiều chính sách mở cửa và kích cầu đã được ban hành kịp thời. Mục tiêu hàng đầu là xây dựng môi trường du lịch an toàn, thân thiện. Quá trình phát triển du lịch gắn liền với bảo tồn các giá trị truyền thống. Đề án nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học rõ ràng cho công tác quản lý đô thị. Các dữ liệu thực chứng phản ánh đúng bức tranh kinh tế dịch vụ tại địa phương.

1.1. Bối cảnh và tiềm năng du lịch thành phố Huế

Thành phố Huế là trung tâm văn hóa và di sản lớn của miền Trung. Địa bàn tập trung hệ thống đền đài, lăng tẩm triều Nguyễn được UNESCO vinh danh. Ngoài di sản vật thể, Huế còn lưu giữ nhã nhạc cung đình và ẩm thực đặc trưng. Dòng sông Hương và núi Ngự Bình tạo nên cảnh quan thiên nhiên thơ mộng. Sau khủng hoảng y tế, xu hướng du lịch văn hóa kết hợp chăm sóc sức khỏe ngày càng phổ biến. Du khách ưu tiên lựa chọn các điểm đến thanh bình và giàu giá trị trải nghiệm. Tiềm năng du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng tại các vùng ven sông cũng rất phong phú. Các di tích lịch sử luôn có sức hút mạnh mẽ đối với thị trường khách nội địa và quốc tế.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu và phương pháp tiếp cận

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là đánh giá toàn diện bức tranh phát triển ngành du lịch Huế sau đại dịch Covid-19. Đề án tập trung phân tích biến động doanh thu dịch vụ tiêu dùng và lưu lượng khách. Trên cơ sở số liệu thực tế, nghiên cứu đề xuất các giải pháp khả thi nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và chính quyền địa phương. Phương pháp tiếp cận kết hợp giữa thống kê mô tả, so sánh đối chiếu và tổng hợp lý luận. Nguồn dữ liệu thứ cấp được khai thác từ Niên giám thống kê thành phố Huế và báo cáo của Sở Du lịch. Việc phân tích chuyên sâu giúp nhận diện chính xác các nút thắt tăng trưởng. Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo giá trị cho các nhà hoạch định chính sách kinh tế.

II. Phân tích du lịch thành phố Huế sau đại dịch Covid 19

Giai đoạn dịch bệnh đã phơi bày điểm yếu của cơ cấu kinh tế thành phố Huế. Hoạt động du lịch lữ hành và lưu trú ăn uống chịu tác động nặng nề nhất. Năm 2020 chứng kiến doanh thu du lịch lữ hành giảm đến 56,4%. Đà suy thoái tiếp diễn mạnh mẽ trong năm 2021 với mức giảm sâu 63,3%. Doanh thu toàn ngành khi đó rơi chạm đáy, chỉ đạt 44,7 tỷ đồng. Nhiều doanh nghiệp lữ hành phải tạm dừng hoạt động hoặc giải thể. Nhân sự ngành du lịch chuyển sang các lĩnh vực kinh tế khác. Khi mở cửa trở lại vào năm 2022, thị trường ghi nhận sự hồi phục ấn tượng. Doanh thu du lịch lữ hành năm 2023 bật tăng mạnh mẽ tới 320,58%, đạt 188 tỷ đồng. Tốc độ tăng trưởng tiếp tục duy trì mức 50,16% trong năm 2024, đưa quy mô lên 282,3 tỷ đồng. Lĩnh vực dịch vụ lưu trú và ăn uống cũng phục hồi ổn định. Doanh thu ngành này tăng 53,85% năm 2023 và 19,55% năm 2024. Tuy nhiên, chất lượng hạ tầng du lịch vẫn chưa thực sự đồng bộ. Sản phẩm dịch vụ về đêm còn nghèo nàn và thiếu tính cạnh tranh. Mức chi tiêu trung bình của du khách chưa tương xứng với tiềm năng di sản Cố đô.

2.1. Tác động của cuộc khủng hoảng y tế đối với kinh tế du lịch

Cuộc khủng hoảng y tế làm đình trệ toàn bộ chuỗi cung ứng dịch vụ tại thành phố Huế. Ngành du lịch lữ hành chịu cú sốc trực tiếp và tổn thất lớn nhất. Số lượng tour du lịch bị hủy bỏ hàng loạt trong thời gian dài. Các khách sạn lớn và cơ sở lưu trú nhỏ lẻ đối mặt với tình trạng công suất phòng trống kéo dài. Doanh thu sụt giảm nghiêm trọng kéo theo áp lực chi phí mặt bằng và lãi vay ngân hàng. Nhiều cơ sở dịch vụ ăn uống và điểm vui chơi giải trí buộc phải đóng cửa vĩnh viễn. Đội ngũ hướng dẫn viên giàu kinh nghiệm phải chuyển nghề để bảo đảm thu nhập. Nguồn lực tài chính của các doanh nghiệp tư nhân bị bào mòn đáng kể sau nhiều năm chống chọi khó khăn.

2.2. Điểm nghẽn về hạ tầng và sản phẩm du lịch hiện nay

Ngành du lịch thành phố Huế đang bộc lộ một số hạn chế nội tại. Sản phẩm du lịch chủ yếu dựa vào hệ thống di tích triều Nguyễn. Các hoạt động giải trí đêm còn nghèo nàn, thiếu các show diễn quy mô lớn. Hệ thống giao thông kết nối giữa các điểm tham quan ngoại thành chưa hoàn thiện. Cơ sở vật chất kỹ thuật tại một số điểm di tích đã xuống cấp theo thời gian. Chất lượng nguồn nhân lực dịch vụ chưa đồng đều sau biến động lao động. Công tác tiếp thị số và truyền thông quốc tế còn chậm đổi mới. Thời gian lưu trú bình quân của khách vẫn ngắn, mức chi tiêu bình quân còn thấp. Đây là những rào cản lớn cản trở sự bứt phá của ngành kinh tế mũi nhọn tại địa phương.

III. Giải pháp du lịch thành phố Huế sau đại dịch Covid 19

Để khôi phục vị thế trung tâm du lịch, thành phố Huế cần thực hiện đồng bộ các giải pháp chiến lược. Trọng tâm hàng đầu là đa dạng hóa các sản phẩm dịch vụ hiện có. Ngành du lịch cần kết hợp chặt chẽ giữa di sản hoàng cung với trải nghiệm văn hóa dân gian. Việc khai thác các tuyến du lịch đường thủy trên sông Hương cần được đầu tư bài bản hơn. Thành phố cần thúc đẩy phát triển kinh tế ban đêm thông qua phố đi bộ và chợ đêm ẩm thực. Hệ thống hạ tầng giao thông và bến bãi đỗ xe phải được nâng cấp hiện đại. Doanh nghiệp cần chủ động ứng dụng công nghệ thông tin trong vận hành và quảng bá. Bản đồ du lịch số và vé điện tử thông minh sẽ nâng cao trải nghiệm của du khách. Bên cạnh đó, công tác đào tạo lại nguồn nhân lực du lịch đóng vai trò quyết định. Các khóa bồi dưỡng nghiệp vụ buồng phòng, lễ tân và hướng dẫn viên cần triển khai liên tục. Chính quyền địa phương cần ban hành cơ chế ưu đãi thuế để thu hút nhà đầu tư chiến lược. Sự hợp tác công tư sẽ tạo nguồn lực tài chính dồi dào cho các dự án nghỉ dưỡng cao cấp.

3.1. Đa dạng hóa sản phẩm du lịch di sản và sinh thái

Đa dạng hóa sản phẩm là giải pháp quan trọng nhằm giữ chân du khách. Thành phố Huế cần xây dựng các tour trải nghiệm làng nghề truyền thống như nón bài thơ, hoa giấy Thanh Tiên và gốm Phước Tích. Khai thác sản phẩm du lịch chăm sóc sức khỏe bằng suối khoáng nóng và thiền trà là hướng đi mới. Du lịch cộng đồng gắn với bảo vệ môi trường đầm phá Tam Giang mang lại tiềm năng sinh lời lớn. Các sự kiện lễ hội Festival Huế bốn mùa cần được nâng tầm chuyên nghiệp. Việc kết hợp ẩm thực cung đình với nghệ thuật biểu diễn dân gian sẽ tạo ra giá trị gia tăng cao cho chuyến đi. Du khách sẽ có thêm nhiều lựa chọn phong phú ngoài việc tham quan di tích cổ điển.

3.2. Chuyển đổi số và nâng cao năng lực nhân sự du lịch

Chuyển đổi số là chìa khóa gia tăng năng lực cạnh tranh cho du lịch Cố đô. Địa phương cần số hóa cơ sở dữ liệu về toàn bộ di tích và danh lam thắng cảnh. Việc triển khai các ứng dụng thuyết minh tự động qua điện thoại thông minh tạo sự thuận tiện tối đa. Các doanh nghiệp lữ hành cần chủ động liên kết với các sàn thương mại điện tử lớn. Song song với công nghệ, yếu tố con người giữ vai trò cốt lõi. Cần tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng ngoại ngữ và văn hóa giao tiếp cho người lao động. Đội ngũ quản lý khách sạn cần được đào tạo bài bản về kỹ năng số và quản trị rủi ro. Môi trường làm việc chuyên nghiệp sẽ thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao quay trở lại.

IV. Kết luận du lịch thành phố Huế sau đại dịch Covid 19

Ngành du lịch thành phố Huế đã thể hiện sức chống chịu kiên cường và khả năng phục hồi ấn tượng sau đại dịch. Các chỉ số doanh thu giai đoạn 2022-2024 chứng minh xu thế tăng trưởng tích cực. Sự phục hồi mạnh mẽ của ngành lữ hành tạo động lực quan trọng cho toàn bộ nền kinh tế dịch vụ đô thị. Tuy nhiên, hành trình vươn tầm đòi hỏi chiến lược dài hạn và tính đột phá cao. Quá trình phát triển phải cân bằng giữa mục tiêu kinh tế và công tác bảo tồn di sản. Thành phố Huế đang đứng trước cơ hội tái cấu trúc ngành du lịch theo hướng xanh và bền vững. Việc triển khai các giải pháp nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thực tiễn to lớn. Chính quyền đô thị cần phát huy vai trò điều phối nguồn lực và kết nối các bên liên quan. Doanh nghiệp cần linh hoạt thích ứng với thị hiếu du khách trong trạng thái bình thường mới. Cộng đồng dân cư địa phương cần được tham gia trực tiếp vào chuỗi cung ứng dịch vụ. Thành phố Huế chắc chắn sẽ duy trì vị thế điểm đến di sản an toàn, đặc sắc và mến khách trên thị trường trong nước lẫn quốc tế.

4.1. Bài học kinh nghiệm trong ứng phó và phục hồi du lịch

Cuộc khủng hoảng y tế đem lại nhiều bài học kinh nghiệm sâu sắc cho ngành du lịch Cố đô. Sự phụ thuộc quá mức vào một vài thị trường khách truyền thống tiềm ẩn nhiều rủi ro. Đa dạng hóa nguồn khách và linh hoạt chuyển đổi mô hình kinh doanh là yêu cầu tất yếu. Doanh nghiệp cần chuẩn bị quỹ dự phòng rủi ro và phương án ứng phó khủng hoảng kịp thời. Sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp đóng vai trò quyết định. Các chính sách hỗ trợ tài khóa và xúc tiến điểm đến cần được ban hành đúng thời điểm. Tăng cường liên kết vùng với Đà Nẵng và Quảng Nam giúp mở rộng không gian du lịch an toàn.

4.2. Định hướng ứng dụng thực tiễn cho ngành du lịch địa phương

Kết quả nghiên cứu đề án mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho các bên liên quan. Cơ quan quản lý du lịch thành phố Huế có thể sử dụng dữ liệu để hoạch định chính sách giai đoạn mới. Các doanh nghiệp lữ hành có thêm căn cứ khoa học để thiết kế các gói sản phẩm phù hợp. Mô hình du lịch thông minh và du lịch di sản xanh cần sớm được thể chế hóa trong thực tế. Đẩy mạnh thu hút dòng vốn đầu tư vào các dự án khách sạn đạt chuẩn quốc tế. Cần tiếp tục duy trì mối liên kết chặt chẽ giữa nhà trường, viện nghiên cứu và doanh nghiệp du lịch. Sự phối hợp đồng bộ này đảm bảo ngành du lịch thành phố Huế phát triển mạnh mẽ và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH 1. Cơ sở lý luận về du lịch và phát triển du lịch 1. Lý luận về du lịch 1. Khái niệm du lịch Du lịch đã xuất hiện từ rất sớm trong tiến trình phát triển của nhân loại, bắt đầu phát triển mạnh mẽ vào giữa thế kỷ XIX và những năm gần đây tiếp tục tăng trưởng nhanh tại nhiều quốc gia trên thế giới.

Đối với nhiều nước, du lịch đã trở thành một ngành kinh tế quan trọng, mang lại nguồn thu ngoại tệ lớn. Không ít quốc gia còn xem mức độ tham gia du lịch của người dân là một trong những tiêu chí phản ánh chất lượng cuộc sống. Nhờ đó, du lịch đã vươn lên trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Du lịch là một ngành kinh tế dịch vụ, trong đó sản phẩm chủ yếu là dịch vụ, không tồn tại dưới hình thức vật chất, không thể lưu trữ hay cất giữ, không chuyển giao quyền sở hữu khi sử dụng, không thể di chuyển, đồng thời mang tính thời vụ, trọn gói và không đồng nhất.

Tuy nhiên, khái niệm du lịch khi nhìn từ góc độ của người tham gia du lịch và những người làm trong ngành này đến nay vẫn còn khác nhau, chưa có sự thống nhất giữa các nhà nghiên cứu và những người hoạt động thực tiễn. Hunziker và Kraff (Thụy Sỹ) đưa ra định nghĩa: “Du lịch là tổng hợp những hiện tượng và các mối quan hệ nảy sinh từ việc di chuyển và dừng lại của con người tại nơi không phải là nơi cư trú thường xuyên của họ; hơn nữa, họ không ở lại đó vĩnh viễn và không có bất kỳ hoạt động nào để có thu nhập tại nơi đến”. Tại Hội nghị của LHQ về du lịch họp tại Rome - Italia (21/8 - 5/9/1963), các chuyên gia đưa ra định nghĩa về du lịch: “Du lịch là tổng hợp các mối quan hệ, hiện tượng và các hoạt động kinh tế bắt nguồn từ các cuộc hành trình và lưu trú của cá nhân hay tập thể ở bên ngoài nơi ở thường xuyên của họ hay ngoài nước họ với mục đích hoà bình. Nơi họ đến lưu trú không phải là nơi làm việc của họ”.

8 Các học giả Trung Quốc đã đưa ra một định nghĩa khá đầy đủ về du lịch: Du lịch là một hiện tượng kinh tế – xã hội xuất hiện trong những điều kiện kinh tế – xã hội nhất định, là tổng hợp các quan hệ và hiện tượng phát sinh từ hoạt động lữ hành nhằm thỏa mãn các mục đích chủ yếu như nghỉ ngơi, giải trí, hoặc tìm hiểu văn hóa, với đặc điểm là tạm thời lưu trú và di chuyển, chứ không định cư lâu dài. Theo Liên hiệp quốc tế các tổ chức lữ hành chính thức (International Union of Official Travel Oragnization: IUOTO): “Du lịch được hiểu là hành động du hành đến một nơi khác với địa điểm cư trú thường xuyên của mình nhằm mục đích không phải để làm ăn, tức không phải để làm một nghề hay một việc kiếm tiền sinh sống…” Theo Tổ chức Du lịch thế giới (World Tourism Organization): “Du lịch bao gồm tất cả mọi hoạt động của những người du hành tạm trú với mục đích tham quan, khám phá và tìm hiểu, trải nghiệm hoặc với mục đích nghỉ ngơi, giải trí, thư giãn cũng như mục đích hành nghề và những mục đích khác nữa trong thời gian liên tục nhưng không quá một năm ở bên ngoài môi trường sống định cư nhưng loại trừ các du hành mà có mục đích chính là kiếm tiền”.