b LUẬT HÀNH CHÍNH Khoa Luật Hành chính – Nhà nước BÀI 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC MỤC TIÊU Làm sáng tỏ những vấn đề cơ bản về QLNN Đánh giá việc tuân thủ, quán triệt các nguyên tắc QLNN trong thực tiễn Biết cách xử lý các tình huống quản lý cụ thể NHỮNG NỘI DUNG CHÍNH Nội dung KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM QUẢN LÝ 01 NHÀ NƢỚC Nội dung CÁC NGUYÊN TẮC CƠ BẢN CỦA 02 QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC I. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC 1. Khái niệm quản lý nhà nƣớc I. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC 1.
Khái niệm quản lý nhà nƣớc Quản lý? Quản lý xã hội? Quản lý nhà nƣớc? QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC THEO NGHĨA RỘNG THEO NGHĨA HẸP Là toàn bộ mọi hoạt động Là hoạt động quản lý nhà của nhà nƣớc nói chung, nƣớc nhằm thực hiện mọi hoạt động mang tính quyền hành pháp mà bản chất nhà nƣớc, nhằm chất của nó là hoạt động thực hiện các nhiệm vụ, chấp hành – điều hành chức năng của nhà nƣớc. QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC Theo nghĩa rộng QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC a. Bản chất của quản lý nhà nƣớc Tính chấp hành – điều hành nhà nước Chấp hành? Điều hành? Chấp hành: Là gì? Là sự phục tùng, tuân thủ Cái gì? Chấp hành quyền lực nhà nƣớc. Thể hiện trong các văn bản QPPL do cơ quan quyền lực nhà nước ban hành và văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên.
Như thế nào? Chấp hành đúng nội dung và mục đích của Luật, của văn bản cấp trên. Điều hành: Là hoạt động tổ chức, chỉ đạo trực tiếp hoạt động của đối tượng quản lý nhằm làm cho các văn bản pháp luật của cơ quan quyền lực nhà nước và các văn bản của cấp trên được thực hiện trên thực tế. Mối quan hệ giữa chấp hành và điều hành Hoạt động chấp hành thƣờng đồng thời bao hàm hoạt động điều hành Điều hành là để chấp hành pháp luật tốt hơn Mời xem Clip: Học sinh vô tƣ vi phạm an toàn giao thông b. Đặc điểm chủ yếu của quản lý nhà nƣớc Do bộ máy hành chính nhà nƣớc thực hiện chủ yếu Tính chủ động, sáng tạo Tính dƣới luật Tính liên tục Tính chủ động, sáng tạo Tại sao QLNN có tính chủ động, sáng tạo cao? Trả lời: Về bản chất, QLNN là hoạt động chấp hành – điều hành Xuất phát từ yêu cầu của khách thể quản lý Biểu hiện: Chủ thể quản lý có thể đƣa ra những quy định riêng áp dụng cho các đối tƣợng đặc thù.
Chủ thể quản lý có thể lựa chọn một trong nhiều giải pháp để áp dụng cho những trƣờng hợp cụ thể. Hoạt động lập quy của các cơ quan hành chính nhà nƣớc có thẩm quyền. Lƣu ý: Chủ động, sáng tạo nhưng phải trong khuôn khổ pháp luật Tính dƣới luật Thể hiện ở chỗ: QLNN chính là hoạt động chấp hành pháp luật và điều hành trên cơ sở Luật Tính dƣới luật Các quyết định đƣợc ban hành trong hoạt động QLNN phải phù hợp với luật và văn bản của các CQNN cấp trên, nếu mâu thuẫn với chúng thì sẽ bị đình chỉ, sửa đổi hoặc bãi bỏ. Tính liên tục Hoạt động QLNN phải được tiến hành thường xuyên, không bị gián đoạn.
Tại sao? => Khách thể quản lý, tức hoạt động của đối tượng quản lý diễn ra không ngừng trong thực tiễn khách quan. Các nguyên tắc cơ bản của QLNN 2. Khái niệm, đặc điểm, hệ thống các nguyên tắc 2. Khái niệm: Là những quan điểm, tư tưởng chỉ đạo có tính chất nền tảng, là cơ sở cho quá trình tổ chức bộ máy hành chính và hoạt động QLNN.
Đặc điểm Tính khách quan Tính khoa học Tính pháp lý Tính chính trị Tính ổn định cao Tính hệ thống 2. Hệ thống các nguyên tắc Nhóm 1: Nhóm 2: Các Các nguyên tắc nguyên tắc chính trị - tổ chức – xã hội kỹ thuật 2. Các nguyên tắc chính trị - xã hội Là những nguyên tắc được xác định từ bản chất chính trị - xã hội của Nhà nước ta nói chung và quản lý nhà nước nói riêng BAO GỒM 1 Nguyên tắc Đảng lãnh đạo 2 Nguyên tắc tập trung dân chủ 3 Nguyên tắc bảo đảm sự tham gia QLNN của nhân dân 4 Nguyên tắc dân tộc 5 Nguyên tắc QLNN bằng pháp luật Nguyên tắc Đảng lãnh đạo Cơ sở pháp lý: Điều 4 Hiến pháp năm 2013 Ý nghĩa pháp lý: Là nguyên tắc có tầm quan trọng đặc biệt trong tổ chức, hoạt động của bộ máy nhà nước nói chung và bộ máy hành chính nhà nước nói riêng. Nội dung: Hình thức lãnh đạo Phƣơng pháp lãnh đạo Hình thức lãnh đạo Đảng thực hiện sự lãnh đạo đối với hoạt động QLNN thông qua: Việc đề ra đường lối, chủ trương, chính sách; Công tác cán bộ của Đảng; Công tác kiểm tra Đảng; Vai trò tiên phong, gương mẫu của các Đảng viên và tổ chức cơ sở Đảng.
Phƣơng thức lãnh đạo Giáo dục, thuyết phuc Kỷ luật Đảng Nguyên tắc tập trung dân chủ Cơ sở pháp lý: Điều 8 Hiến pháp 2013 Ý nghĩa pháp lý: Là nguyên tắc có tầm quan trọng hàng đầu và trực tiếp chi phối tổ chức, hoạt động của bộ máy nhà nước. Nội dung Nguyên tắc tập trung dân chủ bao hàm sự kết hợp giữa 2 yếu tố: Sự lãnh đạo tập trung trên cơ sở dân chủ Phát huy dân chủ dƣới sự lãnh đạo tập trung Lãnh đạo tập trung Là bảo đảm sự thống nhất trong quản lý của cấp trên đối với cấp dưới, trung ương đối với địa phương. Dân chủ Là hướng tới việc mở rộng quyền cho đối tượng quản lý nhằm phát huy trí tuệ tập thể trong hoạt động quản lý, phát huy khả năng tiềm tàng của đối tượng quản lý trong quá trình thực hiện chính sách, pháp luật. Yếu tố nào quan trọng hơn Tập trung? Dân chủ? => Cả hai yếu tố tập trung và dân chủ đều cần phải đƣợc coi trọng trong quá trình tổ chức và hoạt động của BMNN nói chung và hoạt động hành chính nhà nước nói riêng.
Biểu hiện cụ thể: Cơ quan HCNN phụ thuộc vào cơ quan QLNN cùng cấp Cấp dƣới phục tùng cấp trên, địa phƣơng phục tùng trung ƣơng Phân cấp quản lý Sự phụ thuộc hai chiều của cơ quan HCNN ở địa phƣơng Kết hợp chế độ tập thể lãnh đạo với chế độ thủ trƣởng Tình huống Bà Nguyễn Thị K công tác tại Sở Tư pháp tỉnh A. Với tính cách thẳng thắn, bà thường hay góp ý về cách điều hành, quản lý của ông Lê Văn M – Giám đốc Sở, khiến ông này rất khó chịu. Ngày 20/3/2016, nhân việc bà K vắng mặt 5 ngày không rõ lý do, Giám đốc Sở T đã ra quyết định kỷ luật cảnh cáo đối với bà mà không thành lập Hội đồng kỷ luật. Theo anh (chị), trong trường hợp này nguyên tắc tập trung dân chủ đã bị vi phạm như thế nào? Nguyên tắc quản lý xã hội bằng pháp luật Điều 8 Hiến pháp 2013: “Nhà nước được tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật, quản lý xã hội bằng Hiến pháp và pháp luật…” 2.
Các nguyên tắc tổ chức – kỹ thuật Là những nguyên tắc xuất phát từ yêu cầu về tính hợp lý trong tổ chức và phân công lao động quản lý.