Luận văn quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại TP. Thái Nguyên - Nguyễn Thị Thúy

Phát triển doanh nghiệp là chiến lược xuyên suốt của Chính phủ Việt Nam. 131 trang · Đại học Thái Nguyên · 2020.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thúy
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Bích Hồng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản Lý Nhà Nước Đối Với Doanh Nghiệp Ngoài Quốc Doanh Tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ theo định hướng ứng dụng
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH
• 1.1. Cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với DN ngoài quốc doanh
• 1.2. Một số vấn đề cơ bản về doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 1.2.1. Khái niệm, phân loại doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 1.2.1.1. Khái niệm doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 1.2.1.2. Phân loại doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 1.3. Quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 1.4. Quy trình quản lý nhà nước đối với DN ngoài quốc doanh
• 1.5. Công cụ quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 1.6. Nội dung quản lý nhà nước đối với DN ngoài quốc doanh
• 1.7. Những nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 1.8. Kinh nghiệm thực tiễn về công tác quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 1.9. Kinh nghiệm của một số địa phương về quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 1.10. Những bài học kinh nghiệm rút ra về quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu đề tài
• 2.3. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.4. Phương pháp xử lý, tổng hợp và phân tích thông tin
• 2.5. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.6. Chỉ tiêu đánh giá công tác thực hiện quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp quốc doanh
• 2.7. Chỉ tiêu đánh giá công tác kiểm tra, thanh tra, giám sát và xử lý vi phạm đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 2.8. Chỉ tiêu đánh giá các nhân tố ảnh hưởng
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH
• 3.1. Đặc điểm kinh tế - xã hội thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.2. Thực trạng phát triển của các doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• 3.2.1. Quy mô tăng trưởng
• 3.2.2. Loại hình và lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp
• 3.2.3. Quy mô lao động
• 3.2.4. Quy mô vốn
• 3.2.5. Doanh thu và hiệu quả sản xuất kinh doanh
• 3.2.6. Sự đóng góp của DNNQD vào nền kinh tế thành phố Thái Nguyên
• 3.3. Thực trạng công tác quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• 3.3.1. Thực trạng quy trình quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• 3.3.2. Các công cụ quản lý DNNQD trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• 3.3.3. Thực trạng nội dung quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• 3.3.4. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• 3.3.4.1. Nhân tố khách quan
• 3.3.4.2. Nhân tố chủ quan
• 3.3.5. Đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• 3.3.5.1. Những kết quả đạt được
• 3.3.5.2. Những hạn chế
• 3.3.5.3. Nguyên nhân của hạn chế
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH
• 4.1. Quan điểm, định hướng và mục tiêu chủ yếu về quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• 4.2. Giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• 4.2.1. Hoàn thiện quy trình quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 4.2.2. Hoàn thiện công tác xây dựng kế hoạch quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 4.2.3. Tăng cường thực hiện quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 4.2.4. Tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, giám sát công tác quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 4.2.5. Kiến nghị để thực hiện các giải pháp
• 4.2.5.1. Đối với Nhà nước
• 4.2.5.2. Đối với UBND tỉnh Thái Nguyên
• 4.2.5.3. Đối với UBND thành phố Thái Nguyên
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHẦN PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Nhà Nước Với Doanh Nghiệp Ngoài Quốc Doanh

Phát triển doanh nghiệp là chiến lược xuyên suốt của Chính phủ Việt Nam. Nhà nước tạo môi trường pháp lý và cơ chế chính sách thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển bình đẳng, cạnh tranh lành mạnh. Các luật liên quan đến hoạt động của doanh nghiệp đã tạo điều kiện cho doanh nghiệp ngoài quốc doanh phát triển nhanh chóng, đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đề nghị Thái Nguyên cần có tầm nhìn lớn hơn để đạt tốc độ tăng trưởng cao hơn, trở thành địa phương mẫu mực về phát triển kinh tế, xã hội và môi trường. Cần đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Theo Cục Thống kê tỉnh Thái Nguyên, thành phố Thái Nguyên có 2.132 doanh nghiệp ngoài quốc doanh (chiếm trên 96% tổng số doanh nghiệp). Sự phát triển của doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu kinh tế- xã hội, đặc biệt là trong việc giải quyết việc làm và thu hút vốn đầu tư.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của doanh nghiệp ngoài quốc doanh

Theo Luật Doanh nghiệp 2014, doanh nghiệp là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh. Doanh nghiệp ngoài quốc doanh bao gồm các doanh nghiệp ngoài kinh tế nhà nước và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài thành lập theo luật doanh nghiệp. Đặc điểm nổi bật là tính chất tư hữu, các doanh nghiệp thuộc sở hữu của cá nhân hoặc tổ chức có vốn và tài sản đầu tư cho doanh nghiệp, có quyền quản lý điều hành mọi hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Doanh nghiệp ngoài quốc doanh là hình thức doanh nghiệp không thuộc sở hữu nhà nước, trừ khối hợp tác xã; toàn bộ vốn, tài sản, lợi nhuận đều thuộc sở hữu tư nhân hay tập thể người lao động.

1.2. Phân loại doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại Thái Nguyên

Có nhiều cách phân loại doanh nghiệp ngoài quốc doanh, như theo ngành nghề kinh doanh, hình thức pháp lý, quy mô của doanh nghiệp. Theo ngành nghề kinh doanh, có thể phân thành 6 loại hình doanh nghiệp cơ bản: Doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp - thủy sản, thương mại - dịch vụ, giao thông vận tải, xây dựng và các doanh nghiệp khác. Theo Luật doanh nghiệp Việt Nam 2014, xét về hình thức pháp lý có các loại hình doanh nghiệp ngoài quốc doanh chủ yếu sau: Công ty trách nhiệm hữu hạn, Công ty cổ phần, Công ty hợp danh, Doanh nghiệp tư nhân.

II. Thách Thức Quản Lý Nhà Nước Với Doanh Nghiệp Ngoài Quốc Doanh

Để xây dựng thành phố Thái Nguyên trở thành trung tâm và là thành phố động lực cho sự phát triển của tỉnh, cần tạo môi trường đầu tư thuận lợi với những chính sách thích hợp ưu đãi từ địa phương mang tính đột phá nhằm phát huy tối đa các nguồn lực sẵn có, cũng như thu hút mọi thành phần và tổ chức kinh tế tham gia vào phát triển kinh tế xã hội địa phương, đặc biệt là lực lượng doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thành phố. Để đạt được yêu cầu đó thì phải nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên. Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, đòi hỏi quản lý nhà nước cần có sự thay đổi để tạo môi trường đầu tư kinh doanh bình đẳng, minh bạch, thông thoáng, phát triển nguồn nhân lực, giúp doanh nghiệp ngoài quốc doanh tiếp cận được nguồn vốn và tận dụng được những cơ hội, vượt qua những thử thách mới trong bối cảnh toàn cầu hóa.

2.1. Tồn tại trong quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp

Để phát huy hiệu quả hơn QLNN đối với sự phát triển doanh nghiệp ngoài quốc doanh cần nhận diện rõ những tồn tại của QLNN đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tìm ra nguyên nhân của những tồn tại đó. Để đạt được hiệu quả như mong muốn đòi hỏi phải tăng cường QLNN đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên để cải thiện môi trường đầu tư cho DN, mà thực tế vẫn chưa được quan tâm nghiên cứu.

2.2. Yêu cầu đổi mới quản lý nhà nước tại Thái Nguyên

Để thay đổi căn bản về QLNN đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên cần có sự đầu tư, nghiên cứu khoa học đầy đủ và khoa học. Trước yêu cầu về thực tiễn đó, tôi quyết định chọn đề tài “Quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên” làm luận văn thạc sỹ của mình, đề tài có ý nghĩa lớn về lý luận và thực tiễn.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Quy Trình Quản Lý Nhà Nước Tại Thái Nguyên

Mục tiêu của nghiên cứu là đề xuất các giải pháp tăng cường quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh để cải thiện môi trường đầu tư, tạo điều kiện cho DNNQD phát huy hết khả năng tiềm tàng của mình, thúc đẩy sự đóng góp của các doanh nghiệp này vào sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên. Cần hệ thống hóa cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Phân tích thực trạng về quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên. Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị nhằm tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.

3.1. Hệ thống hóa lý luận về quản lý nhà nước doanh nghiệp

Luận văn hệ thống hóa được nội dung lý thuyết về quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp nói chung và các doanh nghiệp ngoài quốc doanh nói riêng. Luận văn tìm hiểu, nghiên cứu và tổng hợp những kinh nghiệm thực tiễn có giá trị của một số địa phương trong vấn đề quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh.

3.2. Đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp quản lý

Chỉ ra ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân trong quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên. Từ đó, đề ra các giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên. Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể được dùng để làm tài liệu tham khảo cho công tác quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.

IV. Kinh Nghiệm Quản Lý Nhà Nước Doanh Nghiệp Ngoài Quốc Doanh

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh, cần học hỏi kinh nghiệm từ các địa phương khác. Các địa phương có thể có những mô hình quản lý hiệu quả, chính sách hỗ trợ tốt, hoặc cách thức giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp. Việc nghiên cứu và áp dụng những kinh nghiệm này có thể giúp Thái Nguyên cải thiện môi trường kinh doanh, thu hút đầu tư và thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp ngoài quốc doanh.

4.1. Nghiên cứu mô hình quản lý hiệu quả từ các tỉnh thành

Cần tìm hiểu về các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp của các tỉnh thành khác, đặc biệt là các chính sách về thuế, tín dụng, đất đai, và đào tạo nguồn nhân lực. Các chính sách này có thể được điều chỉnh để phù hợp với điều kiện cụ thể của Thái Nguyên.

4.2. Áp dụng kinh nghiệm giải quyết vấn đề cho doanh nghiệp

Nghiên cứu cách thức các địa phương khác giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp, như tranh chấp thương mại, vi phạm pháp luật, hoặc khó khăn về tài chính. Các giải pháp này có thể được áp dụng để giải quyết các vấn đề tương tự tại Thái Nguyên.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Quản Lý Nhà Nước Tại Thái Nguyên

Việc ứng dụng các giải pháp và kinh nghiệm quản lý nhà nước cần được thực hiện một cách có hệ thống và bài bản. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội, và các doanh nghiệp. Đồng thời, cần có sự giám sát và đánh giá thường xuyên để đảm bảo hiệu quả của các giải pháp và kinh nghiệm được áp dụng.

5.1. Phối hợp giữa các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp

Cần tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong việc xây dựng và thực thi các chính sách liên quan đến doanh nghiệp. Đồng thời, cần tạo điều kiện để các doanh nghiệp tham gia vào quá trình xây dựng chính sách.

5.2. Giám sát và đánh giá hiệu quả quản lý nhà nước

Cần có hệ thống giám sát và đánh giá hiệu quả của các giải pháp và kinh nghiệm quản lý nhà nước được áp dụng. Kết quả giám sát và đánh giá cần được công khai minh bạch để tạo sự đồng thuận trong xã hội.

VI. Tương Lai Quản Lý Nhà Nước Với Doanh Nghiệp Tại Thái Nguyên

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh cần phải được đổi mới một cách toàn diện. Cần xây dựng một hệ thống quản lý nhà nước hiện đại, hiệu quả, và minh bạch, đáp ứng yêu cầu của sự phát triển bền vững. Đồng thời, cần tạo điều kiện để doanh nghiệp ngoài quốc doanh phát huy vai trò động lực trong sự phát triển kinh tế - xã hội của Thái Nguyên.

6.1. Xây dựng hệ thống quản lý nhà nước hiện đại và hiệu quả

Cần áp dụng các công nghệ thông tin và truyền thông vào quá trình quản lý nhà nước. Đồng thời, cần đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước có trình độ chuyên môn cao và phẩm chất đạo đức tốt.

6.2. Tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát huy vai trò động lực

Cần tạo môi trường kinh doanh thuận lợi để doanh nghiệp ngoài quốc doanh phát triển. Đồng thời, cần khuyến khích doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh, và tham gia vào các hoạt động xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực kinh tế tư nhân ngày càng khẳng định vị thế là động lực then chốt của nền kinh tế Việt Nam theo tinh thần Nghị quyết số 10-NQ/TW năm 2017. Tính đến ngày 31/12/2019, thành phố Thái Nguyên có 2.132 doanh nghiệp ngoài quốc doanh, chiếm trên 96% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn. Lực lượng này giữ vai trò nòng cốt trong việc tạo việc làm, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và đóng góp tỷ trọng lớn vào ngân sách địa phương. Tuy nhiên, công tác quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại địa phương vẫn đối mặt với nhiều bất cập như thủ tục hành chính phức tạp, khả năng tiếp cận vốn tín dụng còn hạn chế và sự phối hợp liên ngành chưa đồng bộ.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh, đánh giá toàn diện thực trạng quản lý giai đoạn 2017 - 2019, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý đến năm 2025. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian thành phố Thái Nguyên, sử dụng dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2017 - 2019 và dữ liệu sơ cấp khảo sát trong năm 2019. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, góp phần nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) của Thái Nguyên, hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế đô thị bền vững trên 10% mỗi năm và tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, bình đẳng cho cộng đồng doanh nghiệp dân doanh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết quản lý kinh tế học hiện đại kết hợp với thuyết can thiệp của nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Khung lý thuyết xác định quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh là sự tác động có tổ chức, có chủ đích bằng quyền lực công thông qua hệ thống pháp luật và chính sách kinh tế nhằm khai thác tối đa nguồn lực xã hội. Nghiên cứu làm rõ 5 khái niệm cốt lõi:

• Doanh nghiệp ngoài quốc doanh: Đơn vị kinh tế thuộc sở hữu tư nhân hoặc tập thể người lao động, tự chủ hoạt động sản xuất kinh doanh theo Luật Doanh nghiệp 2014.
• Quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp: Tổng thể các hoạt động lập quy, quy hoạch, hỗ trợ, kiểm tra và xử lý vi phạm của bộ máy hành chính nhà nước.
• Công cụ quản lý kinh tế: Hệ thống pháp luật, đòn bẩy tài chính - tín dụng, quy hoạch đất đai và dịch vụ hỗ trợ hành chính công.
• Quy trình quản lý nhà nước: Chu trình khép kín gồm xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện, phân cấp quản lý và thanh tra, kiểm tra.
• Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa: Các cơ chế ưu đãi về thuế, mặt bằng sản xuất và đào tạo nhân lực theo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa 2017 (Nghị định 39/2018/NĐ-CP).

Khung khổ pháp lý được xây dựng dựa trên Luật Doanh nghiệp số 68/2014/QH13, Nghị quyết số 35/NQ-CP năm 2016 về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp, cùng Nghị định số 34/2018/NĐ-CP về quỹ bảo lãnh tín dụng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ niên giám thống kê của Cục Thống kê tỉnh Thái Nguyên, báo cáo định kỳ của Sở Kế hoạch và Đầu tư cùng Ủy ban nhân dân thành phố Thái Nguyên trong giai đoạn 2017 - 2019. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực địa trong năm 2019.

Về quy mô mẫu, nghiên cứu áp dụng công thức chọn mẫu xác suất Slovin đối với tổng thể N = 2.132 doanh nghiệp ngoài quốc doanh với sai số cho phép e = 5%:

$$n = \frac{N}{1 + N \cdot e^2} = \frac{2132}{1 + 2132 \cdot (0{,}05)^2} \approx 337$$

Cỡ mẫu chính thức gồm 337 chủ doanh nghiệp ngoài quốc doanh được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng (Stratified Random Sampling) theo các ngành nghề: công nghiệp - xây dựng, thương mại - dịch vụ và nông nghiệp. Đồng thời, nghiên cứu tiến hành phỏng vấn sâu 30 cán bộ chuyên trách công tác quản lý doanh nghiệp tại các phòng ban chuyên môn. Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi số liệu thời gian và đánh giá thang đo Likert 5 mức độ. Việc kết hợp phân tích định lượng và định tính giúp lượng hóa chính xác mức độ hài lòng của doanh nghiệp đối với các dịch vụ công, bảo đảm tính khách quan và khoa học cho các kết luận nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên giai đoạn 2017 - 2019 chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

• Quy mô doanh nghiệp tăng nhanh nhưng chủ yếu là siêu nhỏ và nhỏ: Số lượng doanh nghiệp ngoài quốc doanh tăng từ khoảng 1.850 đơn vị năm 2017 lên 2.132 đơn vị vào năm 2019 (tăng trưởng bình quân 7,4%/năm). Trong đó, loại hình công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần chiếm trên 88% tổng số cơ sở, các doanh nghiệp siêu nhỏ chiếm tỷ lệ hơn 72% với vốn đăng ký bình quân dưới 5 tỷ đồng/doanh nghiệp.
• Đóng góp ngân sách và giải quyết việc làm duy trì ổn định: Khu vực ngoài quốc doanh thu hút hơn 35.000 lao động tại địa phương, đóng góp xấp xỉ 42% tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố Thái Nguyên trong năm 2019.
• Rào cản lớn trong tiếp cận nguồn lực đất đai và vốn vay: Chỉ có khoảng 28,5% doanh nghiệp được khảo sát tiếp cận được nguồn vốn tín dụng ngân hàng có bảo lãnh, và khoảng 18,2% doanh nghiệp được tiếp cận mặt bằng sản xuất tại các cụm công nghiệp tập trung do vướng mắc giải phóng mặt bằng.
• Hiện tượng chồng chéo trong thanh tra, kiểm tra chuyên ngành: Khoảng 22,4% doanh nghiệp phản ánh phải tiếp trên 2 đoàn thanh tra, kiểm tra trong cùng một năm tài chính, gây gián đoạn hoạt động kinh doanh trực tiếp.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên phản ánh nỗ lực cải cách hành chính của chính quyền thành phố Thái Nguyên thông qua cơ chế một cửa điện tử, rút ngắn thời gian cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh xuống dưới 3 ngày làm việc. Dữ liệu khảo sát có thể được mô tả trực quan qua biểu đồ cơ cấu doanh nghiệp theo ngành và bảng ma trận đánh giá mức độ hài lòng về dịch vụ công, cho thấy thủ tục gia nhập thị trường đạt điểm đánh giá cao nhất (4,15/5 điểm), trong khi thủ tục đất đai và tiếp cận tín dụng đạt điểm thấp nhất (dưới 2,8/5 điểm).

Nguyên nhân của những tồn tại xuất phát từ sự phối hợp liên ngành giữa Sở Kế hoạch và Đầu tư, Chi cục Thuế và Phòng Tài nguyên và Môi trường chưa thực sự thông suốt. Năng lực quản trị nội bộ của các chủ doanh nghiệp còn yếu, thiếu tài sản bảo đảm chuẩn mực để tiếp cận vốn ngân hàng. So sánh với bài học kinh nghiệm từ thành phố Vĩnh Yên (hỗ trợ tới 350 triệu đồng kinh phí lập dự án khuyến khích đầu tư và hỗ trợ 15% bồi thường giải phóng mặt bằng sạch) hay chính sách giảm 10% lãi suất vay tín dụng tại thành phố Hải Dương, thành phố Thái Nguyên vẫn thiếu các gói hỗ trợ tài chính đặc thù đủ mạnh để tạo đột phá cho khu vực kinh tế tư nhân.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên đến năm 2025, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Cải cách triệt để quy trình thủ tục hành chính về đất đai và đầu tư: Rút ngắn 30% thời gian xử lý hồ sơ giao đất, cho thuê đất và cấp phép xây dựng thông qua việc số hóa 100% cơ sở dữ liệu địa chính. Ủy ban nhân dân thành phố Thái Nguyên chủ trì phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường hoàn thành trong giai đoạn 2021 - 2022.
2. Mở rộng cơ chế hỗ trợ vốn và tín dụng ưu đãi: Nâng cao năng lực hoạt động của Quỹ bảo lãnh tín dụng chi nhánh Thái Nguyên, phấn đấu tăng tỷ lệ doanh nghiệp ngoài quốc doanh tiếp cận được nguồn vốn vay trung và dài hạn lên mức 45% vào cuối năm 2023. Chi nhánh Ngân hàng Nhà nước tỉnh Thái Nguyên cùng các ngân hàng thương mại chịu trách nhiệm thực thi.
3. Chấn chỉnh và tối ưu hóa công tác thanh tra, kiểm tra: Thực hiện nghiêm túc Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về việc không thanh tra, kiểm tra quá 01 lần/năm đối với một doanh nghiệp (trừ trường hợp có dấu hiệu vi phạm rõ ràng). Thanh tra thành phố Thái Nguyên xây dựng phần mềm quản lý kế hoạch thanh tra liên ngành đồng bộ từ quý II/2021 nhằm loại bỏ hoàn toàn tình trạng trùng lặp.
4. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hỗ trợ chuyển đổi số: Tổ chức định kỳ mỗi năm ít nhất 12 khóa bồi dưỡng quản trị hiện đại, kỹ năng kê khai thuế điện tử và ứng dụng thương mại điện tử cho hơn 600 lượt lãnh đạo doanh nghiệp. Đơn vị thực hiện là Trung tâm Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa thuộc Sở Kế hoạch và Đầu tư.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ quản lý tại Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ủy ban nhân dân thành phố Thái Nguyên: Tài liệu cung cấp cơ sở thực tiễn để rà soát quy trình quản lý, tinh gọn bộ máy và xây dựng các chương trình hành động hỗ trợ kinh tế tư nhân phù hợp với điều kiện địa phương.
• Chủ doanh nghiệp ngoài quốc doanh và các hiệp hội ngành nghề: Nguồn tham khảo hữu ích để hiểu rõ khung pháp lý hiện hành, quy trình tiếp cận các chính sách hỗ trợ vốn, đất đai và bảo vệ quyền lợi hợp pháp trong hoạt động thanh tra.
• Học viên cao học, sinh viên ngành Quản lý kinh tế và Quản trị công: Bản mẫu nghiên cứu ứng dụng hoàn chỉnh về phương pháp luận, cách áp dụng công thức Slovin trong chọn mẫu thực địa và kỹ thuật phân tích dữ liệu kinh tế đô thị.
• Chuyên gia phân tích chính sách và viện nghiên cứu kinh tế: Cung cấp bộ dữ liệu thực chứng giai đoạn 2017 - 2019 phục vụ việc đánh giá tác động của Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tại các đô thị loại I trực thuộc tỉnh.

Câu hỏi thường gặp

Mục tiêu trọng tâm của công tác quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại thành phố Thái Nguyên là gì? Mục tiêu trọng tâm là kiến tạo môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng, thúc đẩy khu vực ngoài quốc doanh phát triển bền vững. Công tác quản lý hướng đến việc bảo đảm doanh nghiệp tuân thủ pháp luật, đồng thời hỗ trợ giải quyết các điểm nghẽn về vốn, công nghệ và mặt bằng sản xuất nhằm tối ưu hóa đóng góp cho ngân sách thành phố.

Công thức chọn mẫu nào được sử dụng để khảo sát doanh nghiệp trong đề tài? Đề tài sử dụng công thức chọn mẫu xác suất Slovin với tổng thể 2.132 doanh nghiệp và sai số e = 5%, xác định cỡ mẫu đại diện là 337 doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Việc lấy mẫu được thực hiện theo phương pháp phân tầng ngẫu nhiên trên toàn địa bàn các phường, xã của thành phố Thái Nguyên.

Những hạn chế lớn nhất trong quản lý doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại địa phương giai đoạn 2017 - 2019 là gì? Các hạn chế nổi bật gồm: Tỷ lệ tiếp cận quỹ đất sạch tại các cụm công nghiệp chỉ đạt 18,2%; tỷ lệ tiếp cận vốn vay ưu đãi ở mức thấp (28,5%); và khoảng 22,4% doanh nghiệp phản ánh tình trạng thanh tra, kiểm tra chuyên ngành còn trùng lặp, gây tốn kém thời gian và chi phí của cơ sở kinh doanh.

Thành phố Thái Nguyên có thể áp dụng bài học kinh nghiệm gì từ các địa phương lân cận? Thành phố có thể học tập mô hình của thành phố Vĩnh Yên trong việc hỗ trợ tài chính trực tiếp cho hồ sơ dự án khuyến khích đầu tư (tối đa 350 triệu đồng) và chính sách của thành phố Hải Dương về việc hỗ trợ 50% chi phí đào tạo nghề cho lao động doanh nghiệp cũng như giảm 10% lãi suất cho vay thương mại.

Giải pháp nào giúp giải quyết triệt để tình trạng thanh tra chồng chéo đối với doanh nghiệp? Giải pháp cốt lõi là thiết lập cơ chế điều phối kế hoạch thanh tra liên ngành thông qua phần mềm điện tử tập trung do Thanh tra tỉnh chủ trì. Cơ quan quản lý phải áp dụng nguyên tắc tối đa 01 cuộc thanh tra/năm cho mỗi doanh nghiệp và chịu trách nhiệm pháp lý nếu để xảy ra trùng lắp nội dung kiểm tra.

Kết luận

• Khu vực ngoài quốc doanh tại thành phố Thái Nguyên phát triển mạnh mẽ với 2.132 doanh nghiệp, đóng vai trò xương sống trong phát triển kinh tế và an sinh xã hội địa phương.
• Bộ máy quản lý nhà nước đã đạt được những bước tiến quan trọng về cải cách thủ tục đăng ký kinh doanh dưới 3 ngày và triển khai dịch vụ bưu chính công ích.
• Công tác quản lý vẫn còn điểm nghẽn về quy hoạch đất đai, thủ tục tín dụng và tình trạng chồng chéo trong hoạt động thanh tra chuyên ngành.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ về đất đai, tín dụng, thanh tra và nhân lực là cơ sở khoa học để chính quyền thành phố hoàn thiện cơ chế quản lý đến năm 2025.
• Lộ trình triển khai giải pháp cần được cụ thể hóa theo từng quý từ năm 2021 đến 2025 nhằm bảo đảm tính khả thi cao nhất.

Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và cán bộ quản lý quan tâm có thể khai thác toàn văn công trình nghiên cứu để phục vụ công tác chuyên môn và hoạch định chính sách phát triển doanh nghiệp địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH 1. Cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh 1. Một số vấn đề cơ bản về doanh nghiệp ngoài quốc doanh 1. Khái niệm, phân loại doanh nghiệp ngoài quốc doanh a.

Khái niệm doanh nghiệp ngoài quốc doanh Khái niệm Doanh nghiệp được nêu tại khoản 7 Điều 4 Luật Doanh nghiệp, 2014 [9] như sau: “Doanh nghiệp là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh.” Doanh nghiệp ngoài quốc doanh bao gồm các doanh nghiệp ngoài kinh tế nhà nước và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài thành lập theo luật doanh nghiệp số 68/2014/QH13 [9], cụ thể: “Doanh nghiệp ngoài quốc doanh là những doanh nghiệp, tổ chức kinh tế, cá nhân không chịu sự chi phối của Nhà nước, được phép kinh doanh trong những ngành và lĩnh vực mà pháp luật cho phép, tự chịu trách nhiệm với mọi kết quả kinh doanh của mình. Đặc điểm nổi bật của loại hình doanh nghiệp này là tính chất tư hữu, các doanh nghiệp thuộc sở hữu của cá nhân hoặc tổ chức có vốn và tài sản đầu tư cho doanh nghiệp, có quyền quản lý điều hành mọi hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.” Doanh nghiệp ngoài quốc doanh là hình thức doanh nghiệp không thuộc sở hữu nhà nước, trừ khối hợp tác xã; toàn bộ vốn, tài sản, lợi nhuận đều thuộc sở hữu tư nhân hay tập thể người lao động, chủ lao động doanh nghiệp hay chủ cơ sở sản xuất kinh doanh chịu trách nhiệm toàn bộ về hoạt động sản xuất kinh doanh và toàn quyền quyết định phương thức phân phối lợi nhuận sau khi đã hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế mà không chịu sự chi phối nào từ các quyết định của Nhà nước hay cơ quan quản lý [7]. Phân loại doanh nghiệp ngoài quốc doanh Dựa theo các tiêu thức khác nhau, có nhiều cách phân loại doanh nghiệp ngoài quốc doanh như: Phân loại theo ngành nghề kinh doanh, hình thức pháp lý, quy mô của doanh nghiệp…  Theo ngành nghề kinh doanh của doanh nghiệp: Trong nền kinh tế, có thể phân thành 6 loại hình doanh nghiệp cơ bản: Doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp - thủy sản, thương mại - dịch vụ, giao thông vận tải, xây dựng và các doanh nghiệp khác (như tài chính, bảo hiểm…) [7].  Theo hình thức pháp lý của doanh nghiệp: Theo Luật doanh nghiệp Việt Nam được Quốc hội thông qua năm 2014 [9], xét về hình thức pháp lý có các loại hình doanh nghiệp ngoài quốc doanh chủ yếu sau: “Công ty trách nhiệm hữu hạn, Công ty cổ phần, Công ty hợp danh, Doanh nghiệp tư nhân”.

- Doanh nghiệp tư nhân là: doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của doanh nghiệp. Mỗi cá nhân chỉ được quyền thành lập một doanh nghiệp tư nhân. Doanh nghiệp tư nhân có chế độ trách nhiệm pháp lý vô hạn. - Công ty hợp danh là doanh nghiệp trong đó có ít nhất hai thành viên là chủ sở hữu của công ty, cùng kinh doanh dưới một cái tên chung (gọi là thành viên hợp danh).

Thành viên hợp doanh phải là cá nhân và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về các nghĩa vụ của công ty. Ngoài ra trong công ty hợp danh còn có các thành viên góp vốn.