phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo luận văn có kết cấu gồm 4 chƣơng, cụ thể nhƣ sau: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận thực tiễn về phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu. Chƣơng 3: Thực trạng phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2011 – 2016. Chƣơng 4: Định hƣớng và các giải pháp chủ yếu nhằm phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Hà Nội đến năm 2020 và những năm tiếp theo.
4 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI Trong những năm gần đây, những vấn đề liên quan đến phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa luôn đƣợc nhiều tổ chức và cá nhân quan tâm. Điều đó có thể thấy rõ qua khối lƣợng các tài liệu về chuyên đề này rất dồi dào, đa dạng, đƣợc công bố hầu nhƣ hàng ngày, hàng tuần, từ các luật lệ của Chính phủ, các chiến lƣợc cũng nhƣ chƣơng trình phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa của quốc gia, đến các sách hƣớng dẫn, công trình nghiên cứu và các bài báo về doanh nghiệp nhỏ và vừa. Có thể nêu một số công trình và tài liệu đã đƣợc công bố nhƣ sau: - Về phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa: Tác giả Đinh Văn Ân, 2004.
Kinh nghiệm nước ngoài và phát triển DNNVV tại Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Thống kê. Cuốn sách nêu lên một số kinh nghiệm phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa của một số nƣớc trên thế giới, từ đó phân tích và đƣa ra một số kinh nghiệm vận dụng cho Việt Nam; Tác giả Ths. Phạm Thị Minh, 2008.
Thực trạng và các giải pháp thúc đẩy sự phát triển DNNVV trên địa bàn thành phố Hà Nội trong điều kiện gia nhập WTO. Đề tài cấp bộ: 01X- 07/9/2007-2. Đề tài đã tập trung nghiên cứu những vấn đề chung về DNNVV, các nhân tố ảnh hƣởng đến hoạt động của doanh nghiệp, kinh nghiệm quốc tế về phát triển DNNVV trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, kinh nghiệm hỗ trợ phát triển DNNVV. Đề tài đã đi sâu nghiên cứu thực trạng phát triển DNNVV trên địa bàn Hà Nội và đề ra phƣơng hƣớng, giải pháp thúc đẩy phát triển DNNVV trên địa bàn Hà Nội trong điều kiện gia nhập WTO; Tập thể tác giả Phạm Quang Trung và cộng sự, 2009.
Tăng cường năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Sách chuyên khảo, Đại học kinh tế Quốc dân Hà Nội. Cuốn sách trình bày lý thuyết về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong điều kiện hội nhập quốc tế; thực trạng và giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Hà Nội từ khi Việt Nam gia nhập WTO; Tác giả Đinh Thị Nga, 2011. Chính sách kinh tế 5 và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Sách chuyên khảo, Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội. Cuốn sách trình bày một số vấn đề lý luận và thực tiễn về tác động của hệ thống chính sách kinh tế đối với năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, thực trạng sự tác động ấy đối với doanh nghiệp Việt Nam, qua đó đề ra một số quan điểm, giải pháp hoàn thiện hệ thống chính sách kinh tế nhằm hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh trong điều kiện hội nhập. Các tác giả đã tập trung phân tích năng lực cạnh tranh của các DNNVV trên địa bàn Hà Nội, những nguyên nhân tác động, các nhân tố ảnh hƣởng và những bài học kinh nghiệm, từ đó đề xuất các giải pháp tăng cƣờng năng lực cạnh tranh cho khu vực DNNVV trên địa bàn thành phố Hà Nội. Trong các giải pháp đó, có các biện pháp để phát triển nguồn nhân lực cho DNNVV vì nguồn nhân lực cũng là một nhân tố ảnh hƣởng đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp; Tác giả Nguyễn Thị Thu Trang, 2015.
Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Hà Giang, luận văn thạc sĩ, Đại học Kinh tế, Đại học Quốc Gia Hà Nội. Luận văn đã hệ thống hóa những lý luận chung về phát triển DNNVV. Phân tích và đánh giá thực trạng phát triển DNNVV trên địa bàn tỉnh. Đề xuất các giải pháp nhằm đóng góp, hoàn thiện vào mục đích phát triển DNNVV đáp ứng và phù hợp với phƣơng hƣớng phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Hà Giang trong thời gian tới; Tác giả Tạ Quang Lâm, 2015.
Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc, luận văn thạc sĩ, Đại học Kinh tế, Đại học Quốc Gia Hà Nội. Luận văn đã hệ thống hóa những lý luận về phát triển DNNVV. Làm rõ những tác động của các chính sách của Chính phủ, tỉnh Vĩnh Phúc đối với các DNNVV trong thời gian qua, Phân tích thực trạng phát triển DNNVV trên địa bàn tỉnh. Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện các chính sách phát triển DNNVV ở tỉnh Vĩnh Phúc.
- Về hoạt động quản lý nhà nước đối với DNNVV: Tác giả TS. Trần Tiến Cƣờng, Trƣởng ban Nghiên cứu cải cách và phát triển doanh nghiệp, 2010. Đổi mới quản lý nhà nước đối với các loại hình doanh nghiệp ở Việt Nam theo hướng không phân biệt thành phần kinh tế. Đề tài khoa học cấp Bộ.
Đề tài tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nƣớc đối 6 với doanh nghiệp theo hƣớng thống nhất không phân biệt thành phần kinh tế; xác định các nội dung chính của quản lý nhà nƣớc đối với doanh nghiệp và kiến nghị các giải pháp giúp hình thành nội dung và cơ chế quản lý nhà nƣớc chung thống nhất cho các loại hình doanh nghiệp; Bộ Kế hoạch và Đầu tƣ, 2011, Đề án Đổi mới quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp sau đăng ký thành lập. Đề án chủ yếu tập trung nghiên cứu thực trạng quản lý nhà nƣớc đối với doanh nghiệp sau khi đăng ký thành lập và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả, hiệu lực của công tác quản lý nhà nƣớc đối với doanh nghiệp nhằm ngăn chặn, giảm thiểu tình trạng doanh nghiệp vi phạm pháp luật; Tác giả Nguyễn Thị Kim Lý, 2013. Nghiên cứu khả năng tiếp cận vốn cho các DNNVV ở tỉnh Thái Bình. Luận án Tiến sĩ Đại học Thái Bình (2013), Luận án đã hệ thống hóa lý luận về DNNVV; các điều kiện tiếp cận vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhận dạng những thành tựu, yếu kém, tìm nguyên nhân làm hạn chế khả năng tiếp cận vốn.
Trên cơ sở đó tác giả đã đề xuất giải pháp giúp DNNVV của tỉnh Thái Bình tiếp cận, khai thác các nguồn vốn có hiệu quả và mở rộng các giải pháp này cho các DNNVV ở Việt Nam nói chung; Bài viết của Tiến sĩ Trịnh Thị Hoa Mai, Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội về “Vấn đề huy động vốn của các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam”. Ở đây, tác giả đề cập đến những vấn đề huy động vốn của Việt Nam và những con đƣờng huy động vốn mang tính trị trƣờng. Trên cơ sở đó khẳng định vai trò của nhà nƣớc trong việc rà soát các thủ tục hành chính, cơ chế, chính sách để tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoạt động tốt hơn; Tác giả Nguyễn Thị Ngọc Tuyết, 2013. Quản lý Nhà nước đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Hải Phòng.
Luận văn thạc sĩ, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Luận văn đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận chung về doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thông qua thực trạng hoạt động của các DNNVV, luận văn đã tập trung phân tích, đánh giá sự quản lý của nhà nƣớc đối với DNNVV trên địa bàn thành phố Hải Phòng. Trên cơ sở kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn, luận văn đã đề xuất phƣơng hƣớng và một số giải pháp nhằm tiếp tục đẩy sự quản lý có hiệu quả của nhà nƣớc đối với loại hình doanh nghiệp này; Tác giả Nguyễn Thị Thanh Huệ, 2015.
Quản lý Nhà nước đối với doanh nghiệp nhỏ và 7 vừa ở thành phố Hà Nội. Luận văn thạc sĩ, Đại học Kinh tế, Đại học Quốc Gia Hà Nội. Luận văn đã làm rõ lý luận chung về doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thông qua thực trạng hoạt động của các DNNVV, luận văn đã tập trung phân tích, đánh giá sự quản lý của nhà nƣớc đối với DNNVV trên địa bàn thành phố Hà Nội.
Trên cơ sở kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn, luận văn đã đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nƣớc đối với loại hình doanh nghiệp này. Ngoài ra còn có nhiều bài nghiên cứu đăng trên các tạp chí, trang thông tin điện tử, các luận án tiến sỹ, thạc sỹ, các bài tham luận tại hội thảo, hội nghị và các ý kiến chuyên gia của các thầy cô giáo hƣớng dẫn, giảng dạy của Trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Quốc Gia Hà Nội đề cập đến sự phát triển của các DNNVV với nhiều nội dung khác nhau. Nhìn chung, các công trình nghiên cứu đã đƣa ra cách nhìn tổng quát về vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa, kinh nghiệm về phát triển DNNVV của một số địa phƣơng, các giải pháp phát triển DNNVV ở nhiều khía cạnh; các góc độ quản lý nhà nƣớc đối với DNNVV. Tuy nhiên, hiện nay chƣa có công trình nào nghiên cứu một cách đầy đủ và toàn diện về phát triển DNNVV trên địa bàn thành phố Hà Nội, đặc biệt trong thời điểm Hà Nội mở rộng địa giới hành chính, công tác phát triển DNNVV có nhiều vấn đề phức tạp hơn, khó khăn hơn.
Vì vậy, đề tài này sẽ làm rõ những vấn đề lý luận, thực trạng và gợi ý một số giải pháp về phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Hà Nội dƣới góc độ nhà quản lý. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1. Khái niệm và đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa 1. Khái niệm và tiêu chí phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa - Khái niệm: Trên thế giới hiện nay, có rất nhiều định nghĩa khác nhau về doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Tùy từng ngành nghề và trình độ phát triển trong từng thời kỳ, khái niệm về DNNVV lại có những thay đổi. Doanh nghiệp nhỏ và vừa, tên tiếng Anh viết tắt là SMEs (Small and medium enterprise) những doanh nghiệp có số lao động hay doanh số ở dƣới một mức giới hạn nào đó.