Luận văn tốt nghiệp giải pháp phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay dnnvv tại nhtmcp quân đội chi nhánh hoàng quốc việt

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu Luận văn tốt nghiệp giải pháp phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay dnnvv tại nhtmcp, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải

• Tác giả: Trương Thị Vân Anh
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Thị Hồng Hạnh
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Giải Pháp Phòng Ngừa Rủi Ro Tín Dụng Cho Vay Doanh Nghiệp Tại NHTMCP Quân Đội
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÒNG NGỪA VÀ HẠN CHẾ RRTD TRONG CHO VAY DNNVV TẠI NHTM
• 1.1. Tín dụng ngân hàng đối với DNNVV
• 1.1.1. Khái niệm và đặc điểm DNNVV
• 1.2. Rủi ro tín dụng trong cho vay DNNVV
• 1.3. Phân loại RRTD
• 1.4. Đo lường rủi ro tín dụng của một khách hàng vay
• 1.5. Các tiêu chí để đánh giá rủi ro tín dụng
• 1.6. Nguyên nhân gây ra RRTD trong cho vay DNNVV
• 1.7. Hậu quả của rủi ro tín dụng trong cho vay DNNVV
• 1.8. Phòng ngừa và hạn chế RRTD trong cho vay DNNVV tại NHTM
• 1.8.1. Khái niệm phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng
• 1.8.2. Nội dung phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng
• 1.8.3. Các nhân tố tác động tới phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay DNNVV
• 1.9. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÒNG NGỪA VÀ HẠN CHẾ RRTD TRONG CHO VAY DNNVV TẠI NHTMCP QUÂN ĐỘI CHI NHÁNH HOÀNG QUỐC VIỆT
• 2.1. Khái quát về hoạt động kinh doanh tại NHTMCP Quân Đội Chi nhánh Hoàng Quốc Việt
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của NHTMCP Quân Đội chi nhánh Hoàng Quốc Việt
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức của chi nhánh
• 2.1.3. Tình hình hoạt động kinh doanh tại MB - Hoàng Quốc Việt
• 2.2. Thực trạng phòng ngừa và hạn chế RRTD trong cho vay DNNVV tại NHTMCP Quân Đội Chi nhánh Hoàng Quốc Việt
• 2.2.1. Tình hình về hoạt động tín dụng đối với DNNVV tại NHTMCP Quân Đội Chi nhánh Hoàng Quốc Việt
• 2.2.2. Thực trạng phòng ngừa và hạn chế RRTD trong cho vay DNNVV tại Ngân hàng TMCP Quân đội chi nhánh Hoàng Quốc Việt
• 2.2.3. Đánh giá về thực trạng phòng ngừa và hạn chế RRTD trong cho vay DNNVV tại MB – Hoàng Quốc Việt
• 2.2.3.1. Những kết quả đạt được
• 2.2.3.2. Những tồn tại cần khắc phục
• 2.2.3.3. Nguyên nhân của những tồn tại
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÒNG NGỪA VÀ HẠN CHẾ RỦI RRTD TRONG CHO VAY DNNVV TẠI NHTMCP QUÂN ĐỘI CHI NHÁNH HOÀNG QUỐC VIỆT
• 3.1. Định hướng phòng ngừa và hạn chế RRTD trong cho vay DNNVV tại NHTMCP Quân Đội Chi nhánh Hoàng Quốc Việt
• 3.1.1. Định hướng phát triển chung của MB – Hoàng Quốc Việt
• 3.1.2. Định hướng hoạt động tín dụng đối với DNNVV
• 3.1.3. Định hướng phòng ngừa và hạn chế RRTD đối với DNNVV
• 3.2. Giải pháp phòng ngừa và hạn chế RRTD trong cho vay DNNVV tại NHTMCP Quân Đội Chi nhánh Hoàng Quốc Việt
• 3.2.1. Nhóm giải pháp nhằm phòng ngừa RRTD trong cho vay DNNVV
• 3.2.2. Nhóm các giải pháp hỗ trợ
• 3.2.3. Một số kiến nghị
• 3.2.3.1. Kiến nghị với Chính phủ
• 3.2.3.2. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước
• 3.2.3.3. Kiến nghị với Ngân hàng TMCP Quân Đội
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại NHTM

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam hiện nay, rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đang trở thành một vấn đề cấp thiết. Ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) Quân đội, với vai trò là một trong những tổ chức tài chính chủ chốt, cần có những giải pháp hiệu quả để phòng ngừa rủi ro. Việc hiểu rõ về tín dụng ngân hàng đối với DNNVV là rất quan trọng, vì nó không chỉ giúp ngân hàng quản lý tốt hơn các khoản vay mà còn hỗ trợ doanh nghiệp trong việc phát triển bền vững. Theo đó, quản lý rủi ro là một phần không thể thiếu trong quy trình cho vay, bao gồm việc đánh giá khả năng trả nợ của doanh nghiệp, phân tích các yếu tố tác động đến tín dụng doanh nghiệp và xây dựng các tiêu chí đánh giá rủi ro một cách khoa học.

1.1. Tín dụng ngân hàng đối với DNNVV

Tín dụng ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ DNNVV phát triển. Các ngân hàng cần nắm rõ đặc điểm của DNNVV để có thể đưa ra các chính sách cho vay phù hợp. Rủi ro tín dụng thường xảy ra do doanh nghiệp không có đủ khả năng tài chính để hoàn trả nợ. Do đó, việc đánh giá rủi ro là rất cần thiết. Các ngân hàng cần xây dựng một hệ thống thông tin tín dụng hiệu quả để theo dõi tình hình tài chính của doanh nghiệp, từ đó đưa ra quyết định cho vay chính xác hơn. Việc này không chỉ giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro mà còn tạo điều kiện cho DNNVV tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn.

1.2. Phân loại rủi ro tín dụng

Rủi ro tín dụng có thể được phân loại thành nhiều loại khác nhau, bao gồm rủi ro tín dụng do khách hàng không trả nợ, rủi ro do thay đổi chính sách kinh tế, và rủi ro từ các yếu tố bên ngoài như thiên tai hay khủng hoảng kinh tế. Mỗi loại rủi ro đều có những đặc điểm và cách thức phòng ngừa riêng. Ngân hàng cần có các biện pháp cụ thể để phòng ngừa rủi ro, chẳng hạn như yêu cầu tài sản đảm bảo, thực hiện thẩm định tín dụng kỹ lưỡng và theo dõi sát sao tình hình tài chính của doanh nghiệp. Việc này không chỉ giúp ngân hàng bảo vệ lợi ích của mình mà còn hỗ trợ doanh nghiệp trong việc duy trì hoạt động kinh doanh.

II. Thực trạng phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng tại NHTMCP Quân đội

Tại NHTMCP Quân đội, thực trạng phòng ngừa rủi ro tín dụng trong cho vay DNNVV cho thấy nhiều điểm mạnh nhưng cũng tồn tại không ít hạn chế. Ngân hàng đã áp dụng nhiều biện pháp để quản lý rủi ro, như xây dựng quy trình thẩm định tín dụng chặt chẽ và thường xuyên cập nhật thông tin về khách hàng. Tuy nhiên, vẫn còn một số vấn đề cần khắc phục, như việc thiếu thông tin đầy đủ về tình hình tài chính của doanh nghiệp, dẫn đến việc đánh giá rủi ro chưa chính xác. Điều này có thể ảnh hưởng đến quyết định cho vay và làm tăng khả năng xảy ra nợ xấu. Do đó, ngân hàng cần cải thiện hệ thống thông tin và tăng cường công tác thẩm định để nâng cao hiệu quả trong việc hạn chế rủi ro tín dụng.

2.1. Tình hình hoạt động tín dụng đối với DNNVV

Hoạt động tín dụng đối với DNNVV tại NHTMCP Quân đội đã có những bước phát triển đáng kể. Ngân hàng đã chú trọng đến việc cung cấp các sản phẩm tín dụng phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ xấu trong cho vay DNNVV vẫn còn cao, cho thấy cần có những biện pháp mạnh mẽ hơn để phòng ngừa rủi ro. Ngân hàng cần thực hiện các chương trình đào tạo cho cán bộ tín dụng về cách thức đánh giá và quản lý rủi ro, từ đó nâng cao chất lượng cho vay và giảm thiểu rủi ro tín dụng.

2.2. Đánh giá về thực trạng phòng ngừa rủi ro tín dụng

Đánh giá thực trạng cho thấy NHTMCP Quân đội đã có những nỗ lực trong việc hạn chế rủi ro tín dụng. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều tồn tại cần khắc phục, như việc thiếu sự đồng bộ trong quy trình thẩm định và quản lý rủi ro. Ngân hàng cần xây dựng một hệ thống quản lý rủi ro toàn diện, bao gồm việc áp dụng công nghệ thông tin trong việc theo dõi và đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp. Điều này sẽ giúp ngân hàng có cái nhìn tổng quan hơn về rủi ro và đưa ra các quyết định cho vay chính xác hơn.

III. Giải pháp phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay DNNVV

Để nâng cao hiệu quả trong việc phòng ngừa rủi ro tín dụng, NHTMCP Quân đội cần triển khai một số giải pháp cụ thể. Trước hết, ngân hàng cần hoàn thiện quy trình thẩm định tín dụng, đảm bảo rằng mọi khoản vay đều được đánh giá một cách kỹ lưỡng. Thứ hai, ngân hàng nên tăng cường công tác đào tạo cho cán bộ tín dụng về các phương pháp quản lý rủi ro hiện đại. Cuối cùng, việc xây dựng một hệ thống thông tin tín dụng mạnh mẽ sẽ giúp ngân hàng theo dõi và đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp một cách hiệu quả hơn, từ đó giảm thiểu rủi ro trong hoạt động cho vay.

3.1. Nhóm giải pháp nhằm phòng ngừa rủi ro tín dụng

Các giải pháp nhằm phòng ngừa rủi ro tín dụng cần được triển khai đồng bộ và hiệu quả. Ngân hàng cần xây dựng các tiêu chí rõ ràng trong việc thẩm định tín dụng, đồng thời áp dụng các công nghệ mới để theo dõi tình hình tài chính của doanh nghiệp. Việc này không chỉ giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro mà còn tạo điều kiện cho DNNVV tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn. Ngoài ra, ngân hàng cũng cần thiết lập các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp trong việc quản lý tài chính, từ đó nâng cao khả năng trả nợ của doanh nghiệp.

3.2. Kiến nghị với Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước

Để hỗ trợ NHTMCP Quân đội trong việc hạn chế rủi ro tín dụng, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể. Cần có các chương trình hỗ trợ lãi suất cho DNNVV, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các ngân hàng trong việc cho vay. Việc này sẽ giúp DNNVV có thêm nguồn vốn để phát triển, từ đó giảm thiểu rủi ro cho ngân hàng. Ngoài ra, cần có các chính sách khuyến khích ngân hàng đầu tư vào công nghệ thông tin để nâng cao hiệu quả trong việc quản lý rủi ro tín dụng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp tập trung vào công tác quản trị rủi ro tín dụng đối với khối doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần (NHTMCP) Quân Đội – Chi nhánh Hoàng Quốc Việt trong giai đoạn 2009–2011. Bối cảnh nghiên cứu xuất phát từ thực tiễn nền kinh tế Việt Nam sau khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008: hoạt động sản xuất kinh doanh của khối DNNVV gặp nhiều đình trệ, tỷ lệ doanh nghiệp giải thể và phá sản gia tăng; áp lực lạm phát và biến động lãi suất khiến khả năng trả nợ của khách hàng suy giảm. Song song đó, sự cạnh tranh gay gắt giữa các ngân hàng thương mại dẫn đến xu hướng nới lỏng điều kiện tín dụng hoặc hạ lãi suất để giành thị phần, làm gia tăng nguy cơ phát sinh nợ quá hạn và nợ xấu. Tại MB – Chi nhánh Hoàng Quốc Việt, tín dụng đối với DNNVV là hoạt động kinh doanh chủ chốt đóng góp phần lớn doanh thu và lợi nhuận, do đó việc thiết lập các giải pháp phòng ngừa và kiểm soát rủi ro tín dụng là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm an toàn vốn.

Về mục tiêu nghiên cứu, tác giả xác định ba nhiệm vụ trọng tâm:

1. Hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về tín dụng ngân hàng, rủi ro tín dụng và các biện pháp phòng ngừa, hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay DNNVV tại ngân hàng thương mại.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động kinh doanh, thực trạng tín dụng và công tác phòng ngừa, hạn chế rủi ro tín dụng đối với khách hàng DNNVV tại NHTMCP Quân Đội – Chi nhánh Hoàng Quốc Việt giai đoạn 2009–2011, chỉ rõ các kết quả đạt được, tồn tại và nguyên nhân.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị đối với Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước và Hội sở chính NHTMCP Quân Đội nhằm tăng cường kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay DNNVV tại chi nhánh.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài được giới hạn như sau:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng thương mại.
• Phạm vi không gian: NHTMCP Quân Đội – Chi nhánh Hoàng Quốc Việt (địa bàn quận Cầu Giấy, huyện Từ Liêm và khu vực lân cận tại thành phố Hà Nội).
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu hoạt động kinh doanh và số liệu tín dụng được khảo sát trong giai đoạn 3 năm, từ năm 2009 đến hết năm 2011.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của khóa luận được xây dựng dựa trên lý luận kinh tế tiền tệ - ngân hàng và hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam, bao gồm:

• Khái niệm và phân loại DNNVV: Tác giả đối chiếu tiêu chuẩn phân loại doanh nghiệp của Ngân hàng Thế giới (World Bank) với quy định pháp luật Việt Nam tại Điều 3 Nghị định số 56/2009/NĐ-CP ngày 30/06/2009 của Chính phủ về trợ giúp phát triển DNNVV (căn cứ theo quy mô vốn và số lao động bình quân năm trong 3 khu vực: Nông - lâm nghiệp - thủy sản; Công nghiệp - xây dựng; Thương mại - dịch vụ) và Luật Doanh nghiệp năm 2005.
• Khái niệm và đo lường rủi ro tín dụng: Vận dụng định nghĩa rủi ro tín dụng theo Khoản 1 Điều 2 Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN ngày 22/04/2005 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước; phân loại rủi ro tín dụng thành rủi ro giao dịch (rủi ro lựa chọn, rủi ro bảo đảm, rủi ro nghiệp vụ) và rủi ro danh mục (rủi ro nội tại, rủi ro tập trung).
• Chỉ tiêu định lượng đánh giá rủi ro tín dụng: Khóa luận sử dụng các công thức đo lường chuẩn mực: Tỷ lệ nợ quá hạn, Tỷ lệ nợ xấu (theo chuẩn mực kế toán VAS căn cứ Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN, bao gồm nợ nhóm 3, 4, 5 với thời gian quá hạn trên 90 ngày và khả năng trả nợ đáng lo ngại), Hệ số rủi ro tín dụng (Tổng dư nợ cho vay / Tổng tài sản có), cùng các chỉ số tài chính phục vụ mô hình chấm điểm tín dụng doanh nghiệp (Nợ/Vốn tự có, Lợi nhuận/Tổng tài sản, Lợi nhuận/Vốn tự có, Doanh thu/Tổng tài sản).
• Chính sách điều hành vĩ mô liên quan: Thông tư 07/2010/TT-NHNN, Thông tư 12/2010/TT-NHNN (cơ chế cho vay theo lãi suất thỏa thuận) và Nghị quyết số 11/NQ-CP ngày 24/02/2011 của Chính phủ (về kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, giới hạn tăng trưởng tín dụng dưới 20% và ưu tiên vốn cho sản xuất, DNNVV, nông nghiệp nông thôn).

Về phương pháp nghiên cứu, tác giả sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử kết hợp các phương pháp định tính và định lượng:

• Phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu lý luận và báo cáo tài chính nội bộ.
• Phương pháp thống kê mô tả, so sánh tương đối và tuyệt đối qua các năm (2009, 2010, 2011).
• Phương pháp biểu diễn trực quan bằng bảng số liệu và đồ thị cấu trúc danh mục tín dụng.
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp trích xuất từ Báo cáo tài chính, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2009–2011 của MB – Chi nhánh Hoàng Quốc Việt, số liệu từ Phòng Kế toán và Dịch vụ khách hàng, Phòng Quan hệ khách hàng, và các văn bản chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về phòng ngừa và hạn chế RRTD trong cho vay DNNVV tại NHTM

Chương này tập trung làm rõ bản chất kinh tế và đặc thù của hoạt động cấp tín dụng cho khối DNNVV:

• Đặc điểm kinh tế của DNNVV: Vốn đầu tư ban đầu nhỏ (thường không quá 10 tỷ đồng), chu kỳ sản xuất kinh doanh ngắn, tính linh hoạt cao nhưng năng lực quản trị, năng lực tài chính và trình độ công nghệ còn nhiều hạn chế, hệ thống kế toán thiếu chuẩn hóa.
• Đặc thù tín dụng đối với DNNVV: Tốc độ tăng trưởng dư nợ nhanh (nhiều ngân hàng thương mại dành tới 70% tổng dư nợ cho DNNVV), chi phí thẩm định trên từng món vay tương đối cao do giá trị khoản vay nhỏ, rủi ro đơn lẻ không mang tính hệ thống nhưng có tần suất xuất hiện cao. Bên cạnh thu nhập lãi, hoạt động này đem lại nguồn thu dịch vụ phi tín dụng (thanh toán quốc tế, L/C, bảo lãnh).
• Phân loại và nguyên nhân rủi ro tín dụng: Nguyên nhân gây rủi ro được chia thành ba nhóm: (1) Nguyên nhân khách quan từ môi trường kinh tế, chính trị, pháp luật, công nghệ và tính chu kỳ kinh doanh; (2) Nguyên nhân từ phía khách hàng vay vốn (quản lý yếu kém, tài chính thiếu minh bạch, sử dụng vốn sai mục đích, thiếu thiện chí trả nợ); (3) Nguyên nhân từ phía ngân hàng (chính sách tín dụng lỏng lẻo, năng lực cán bộ thẩm định hạn chế, thiếu kiểm tra sau giải ngân, sự phối hợp chia sẻ thông tin giữa các tổ chức tín dụng chưa chặt chẽ).
• Hệ thống công cụ phòng ngừa và hạn chế rủi ro: Phòng ngừa từ sớm thông qua chính sách tín dụng, quy trình thẩm định hai mặt (tài chính và phi tài chính), thiết lập hệ thống cảnh báo sớm; hạn chế tổn thất khi phát sinh rủi ro thông qua trích lập quỹ dự phòng rủi ro tín dụng theo Điều 6 và 7 Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN, kỹ thuật chứng khoán hóa các khoản vay và bán nợ.

Chương 2: Thực trạng phòng ngừa và hạn chế RRTD trong cho vay DNNVV tại NHTMCP Quân Đội Chi nhánh Hoàng Quốc Việt

Chương 2 trình bày tổng quan về đơn vị và đi sâu phân tích thực trạng tín dụng DNNVV trong 3 năm (2009–2011):

• Khái quát đơn vị: Chi nhánh thành lập ngày 20/11/2002 (tiền thân là Phòng giao dịch trực thuộc Chi nhánh Điện Biên Phủ), chuyển đổi thành chi nhánh cấp 1 theo Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh số 0113016536 ngày 03/04/2007, trụ sở tại 126 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội. Đến năm 2011, chi nhánh quản lý 3 phòng giao dịch (Từ Liêm, Nam Thăng Long, Trần Quý Kiên) với quy mô 80 cán bộ nhân viên.
• Tổng hợp quy mô hoạt động kinh doanh giai đoạn 2009–2011:

Chỉ tiêu (Đơn vị: Triệu đồng)	Năm 2009	Năm 2010	Tăng trưởng 2010/2009 (%)	Năm 2011	Tăng trưởng 2011/2010 (%)
Tổng nguồn vốn huy động	969.200	1.201.884	24,01%	1.558.200	29,65%
- Tiền gửi dân cư	-	-	-	1.034.453	13,71%
- Tiền gửi tổ chức kinh tế	-	-	-	454.565	90,80%
- Tiền gửi không kỳ hạn đến 12 tháng	-	-	-	1.354.058	37,81%
- Tiền gửi trên 12 tháng	-	-	-	204.142	-4,16%
Tổng dư nợ cho vay	570.112	717.122	25,79%	890.880	24,23%
- Cho vay tổ chức kinh tế	457.515	567.456	24,03%	721.445	27,12%
- Cho vay ngắn hạn	441.606	570.320	29,15%	729.356	27,88%
- Cho vay trung và dài hạn	128.506	146.802	14,24%	161.524	-11,00%
Kết quả tài chính
- Tổng thu nhập	88.088	113.654	29,02%	143.430	25,44%
- Tổng chi phí	65.430	83.410	28,06%	106.528	26,11%
- Lợi nhuận trước thuế	22.658	30.244	34,17%	36.902	22,01%

• Hoạt động kinh doanh khác năm 2011: Phát hành 546 món bảo lãnh trong nước (168 tỷ đồng, tăng 94 món và tăng 49 tỷ đồng so với năm 2010) và 16 món bảo lãnh nước ngoài (435.000 USD). Lợi nhuận kinh doanh vàng và ngoại tệ tăng từ 1,2 tỷ đồng (2009) lên 1,4 tỷ đồng (2010) và đạt 1,65 tỷ đồng (2011). Hoạt động thanh toán quốc tế năm 2011 đạt doanh số xuất khẩu 3,67 triệu USD, nhập khẩu 6,12 triệu USD; tổng thu phí dịch vụ đạt 1.874 triệu đồng; thanh toán không dùng tiền mặt đạt 34.678 tỷ đồng.
• Thực trạng cho vay khối khách hàng DNNVV:

Chỉ tiêu tín dụng DNNVV	Năm 2009	Năm 2010	Năm 2011
Số lượng DNNVV vay vốn (Doanh nghiệp)	210	233	230
Tỷ trọng DNNVV trong tổng số DN vay vốn (%)	73,68%	74,44%	76,16%
Doanh số cho vay DNNVV (Triệu đồng)	894.860	1.174.450	1.421.780
Doanh số thu nợ DNNVV (Triệu đồng)	800.413	1.072.897	1.358.000
Dư nợ cho vay DNNVV (Triệu đồng)	316.648	418.201	481.648
Tỷ trọng dư nợ DNNVV / Tổng dư nợ (%)	55,58%	58,32%	54,06%
Cơ cấu dư nợ DNNVV theo kỳ hạn (%)
- Ngắn hạn	79,57% (252.767 trđ)	77,23% (323.000 trđ)	83,00% (399.768 trđ)
- Trung và dài hạn	20,43% (64.091 trđ)	22,77% (95.201 trđ)	17,00% (81.880 trđ)
Cơ cấu dư nợ DNNVV theo ngành kinh tế (%)
- Công nghiệp và xây dựng	66,51% (210.600 trđ)	64,88% (271.320 trđ)	64,77% (311.970 trđ)
- Thương mại và dịch vụ	21,19% (67.086 trđ)	24,23% (101.330 trđ)	20,78% (100.088 trđ)
- Nông, lâm nghiệp và thủy sản	12,30% (38.962 trđ)	10,89% (45.551 trđ)	14,45% (69.590 trđ)
Cơ cấu theo hình thức bảo đảm tiền vay (%)
- Dư nợ có tài sản bảo đảm	91,25% (289.418 trđ)	92,09% (385.120 trđ)	92,78% (446.850 trđ)
- Dư nợ không có tài sản bảo đảm	8,75% (27.440 trđ)	7,91% (33.081 trđ)	7,22% (34.798 trđ)

• Đánh giá chung thực trạng quản lý rủi ro tại chi nhánh: Chi nhánh duy trì được sự tăng trưởng ổn định về quy mô dư nợ và doanh số thu nợ đối với DNNVV; áp dụng tỷ lệ bao phủ tài sản bảo đảm cao (>91%) để hạn chế nguy cơ mất vốn. Tuy nhiên, cơ cấu danh mục còn mất cân đối lớn khi tập trung quá nhiều vào cho vay ngắn hạn (>80%) và ngành công nghiệp - xây dựng (~65%), dẫn đến rủi ro tập trung cao trước các chu kỳ biến động của thị trường bất động sản và vật liệu xây dựng.

Chương 3: Giải pháp phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay DNNVV tại NHTMCP Quân Đội Chi nhánh Hoàng Quốc Việt

Chương 3 trình bày các định hướng phát triển và đề xuất hệ thống giải pháp xử lý:

• Định hướng hoạt động: Bám sát định hướng của MB là tăng trưởng tín dụng an toàn, hiệu quả; tiếp tục lấy DNNVV làm đối tượng khách hàng trọng tâm; kiểm soát tỷ lệ nợ xấu và nợ quá hạn trong giới hạn cho phép; thực hiện nghiêm các quy định về an toàn vốn.
• Nhóm giải pháp phòng ngừa rủi ro tín dụng:
  • Hoàn thiện chính sách tín dụng đối với DNNVV, phân loại chi tiết các phân khúc khách hàng mục tiêu.
  • Nâng cao chất lượng công tác thẩm định tín dụng: kết hợp phân tích định lượng báo cáo tài chính với kiểm tra thực tế dòng tiền hoạt động và thẩm định tư cách người quản lý doanh nghiệp.
  • Thiết lập hệ thống theo dõi, kiểm soát và phát tín hiệu cảnh báo sớm các dấu hiệu suy giảm khả năng thanh toán.
• Nhóm giải pháp hỗ trợ và hạn chế rủi ro:
  • Nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ cán bộ tín dụng (CBTD), cán bộ thẩm định (CBTĐ).
  • Đổi mới công nghệ thông tin, khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu khách hàng nội bộ và thông tin tín dụng bên ngoài.
  • Quản lý chặt chẽ công tác định giá, đăng ký giao dịch bảo đảm và quản lý tài sản thế chấp.
  • Đa dạng hóa danh mục cho vay theo các ngành nghề để phân tán rủi ro.
• Hệ thống kiến nghị:
  • Kiến nghị với Chính phủ: Hoàn thiện môi trường pháp lý cho hoạt động của DNNVV; triển khai các chính sách hỗ trợ vốn, quỹ bảo lãnh tín dụng DNNVV; ổn định kinh tế vĩ mô.
  • Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước: Hoàn thiện cơ chế phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro theo chuẩn mực quốc tế; nâng cao chất lượng hoạt động của Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC); điều hành linh hoạt lãi suất và hạn mức tín dụng.
  • Kiến nghị với Hội sở chính MB: Tăng cường phân cấp ủy quyền hợp lý gắn với kiểm tra giám sát; nâng cấp hệ thống phần mềm quản lý rủi ro và chấm điểm tín dụng nội bộ; đẩy mạnh các chương trình đào tạo nghiệp vụ chuyên sâu cho chi nhánh.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã phản ánh trung thực và toàn diện bức tranh tín dụng tại MB – Chi nhánh Hoàng Quốc Việt giai đoạn 2009–2011 thông qua các dữ liệu thực tế:

• Kết quả hoạt động tín dụng DNNVV: Khối DNNVV chiếm vị trí chủ lực tại chi nhánh với số lượng duy trì từ 210 đến 233 doanh nghiệp (chiếm 73,68% đến 76,16% tổng số doanh nghiệp vay vốn). Doanh số cho vay DNNVV tăng từ 894.860 triệu đồng năm 2009 lên 1.421.780 triệu đồng năm 2011; dư nợ cho vay DNNVV tăng từ 316.648 triệu đồng lên 481.648 triệu đồng, chiếm trên 54% tổng dư nợ toàn chi nhánh.
• Đóng góp của nghiên cứu:
  • Khóa luận làm rõ bức tranh thực tế về đặc điểm rủi ro của nhóm khách hàng DNNVV tại địa bàn quận Cầu Giấy và huyện Từ Liêm (Hà Nội) trong giai đoạn thị trường chịu tác động của chính sách thắt chặt tiền tệ theo Nghị quyết 11/NQ-CP.
  • Cung cấp dữ liệu chi tiết về cơ cấu cho vay theo kỳ hạn (dư nợ ngắn hạn chiếm ưu thế tuyệt đối, đạt 83% năm 2011), theo ngành kinh tế (công nghiệp - xây dựng chiếm 64,77% năm 2011) và tỷ lệ bảo đảm tiền vay (khoản vay có tài sản bảo đảm chiếm trên 91–92%).
  • Hệ thống hóa các giải pháp kiểm soát rủi ro mang tính đồng bộ từ khâu thẩm định trước giải ngân, kiểm soát dòng tiền sau giải ngân, đến quản lý tài sản bảo đảm và trích lập dự phòng.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài: Khóa luận tập trung khảo sát dữ liệu thực tế tại một đơn vị cơ sở duy nhất là MB – Chi nhánh Hoàng Quốc Việt trong khung thời gian 3 năm (2009–2011). Các bảng dữ liệu về tỷ lệ nợ quá hạn, nợ xấu chi tiết theo từng nhóm nợ (từ Bảng 2.10 đến Bảng 2.12 theo mục lục) chưa được thể hiện đầy đủ các chỉ số trích lập cụ thể trong phần nội dung trích xuất.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Khảo sát, mở rộng phạm vi nghiên cứu trên toàn hệ thống NHTMCP Quân Đội hoặc so sánh đối sánh giữa MB với các ngân hàng thương mại cổ phần khác; cập nhật số liệu các giai đoạn tiếp theo để đánh giá hiệu quả dài hạn của các công cụ cảnh báo sớm rủi ro tín dụng DNNVV theo các chuẩn mực Basel mới.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu này có giá trị thực tiễn đối với:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Cung cấp tài liệu tham khảo thực tế về cấu trúc luận văn phân tích hoạt động tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng tại chi nhánh ngân hàng thương mại.
• Cán bộ tín dụng và nhân viên quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại: Tham khảo phương pháp phân tích danh mục tín dụng DNNVV theo kỳ hạn, ngành nghề kinh tế và hình thức bảo đảm tiền vay.
• Phần đáng tham khảo nhất: Hệ thống bảng số liệu thống kê chi tiết giai đoạn 2009–2011 (Bảng 2.1 đến Bảng 2.8) phản ánh rõ nét biến động nguồn vốn huy động, dư nợ và cơ cấu danh mục cho vay DNNVV dưới tác động của các chính sách tiền tệ (Nghị quyết 11/NQ-CP, Thông tư 07/2010/TT-NHNN).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ trọng dư nợ cho vay DNNVV chiếm bao nhiêu trong tổng dư nợ của MB – Chi nhánh Hoàng Quốc Việt giai đoạn 2009–2011?
Trả lời: Dư nợ cho vay DNNVV luôn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng dư nợ của chi nhánh, cụ thể: năm 2009 đạt 316.648 triệu đồng (chiếm 55,58%), năm 2010 đạt 418.201 triệu đồng (chiếm 58,32%) và năm 2011 đạt 481.648 triệu đồng (chiếm 54,06%).

2. Cơ cấu dư nợ cho vay DNNVV của chi nhánh phân bổ chủ yếu vào ngành kinh tế nào?
Trả lời: Dư nợ cho vay DNNVV tập trung lớn nhất vào ngành công nghiệp và xây dựng, chiếm 66,51% (năm 2009), 64,88% (năm 2010) và 64,77% (năm 2011). Ngành thương mại - dịch vụ đứng thứ hai (dao động từ 20,78% đến 24,23%), còn ngành nông - lâm - thủy sản chiếm tỷ trọng thấp nhất (từ 10,89% đến 14,45%).

3. Tỷ lệ cho vay có tài sản bảo đảm đối với khối DNNVV tại MB – Hoàng Quốc Việt đạt mức nào?
Trả lời: Do tính chất rủi ro cao của khối DNNVV, chi nhánh áp dụng biện pháp bảo đảm bằng tài sản đối với hầu hết các khoản vay. Tỷ trọng dư nợ có tài sản bảo đảm chiếm 91,25% năm 2009, tăng lên 92,09% năm 2010 và đạt 92,78% năm 2011. Tỷ trọng dư nợ không có tài sản bảo đảm chỉ chiếm từ 7,22% đến 8,75%.

4. Chính sách tiền tệ năm 2011 theo Nghị quyết 11/NQ-CP tác động như thế nào đến hoạt động cho vay DNNVV tại chi nhánh?
Trả lời: Dưới tác động thắt chặt tiền tệ của Nghị quyết 11/NQ-CP, mặt bằng lãi suất huy động lên 14%–20% kéo lãi suất cho vay lên trên 20%, khiến số lượng DNNVV vay vốn tại chi nhánh giảm từ 233 doanh nghiệp (năm 2010) xuống còn 230 doanh nghiệp (năm 2011). Tuy nhiên, nhờ nỗ lực khai thác thị trường, doanh số cho vay DNNVV vẫn đạt 1.421.780 triệu đồng (tăng 21,06%) và dư nợ cho vay DNNVV vẫn tăng 15,17% đạt 481.648 triệu đồng.

5. Kết quả lợi nhuận trước thuế của MB – Chi nhánh Hoàng Quốc Việt biến động ra sao trong giai đoạn 2009–2011?
Trả lời: Lợi nhuận trước thuế của chi nhánh duy trì xu hướng tăng trưởng qua 3 năm: năm 2009 đạt 22.658 triệu đồng, năm 2010 tăng 34,17% lên mức 30.244 triệu đồng, và năm 2011 đạt 36.902 triệu đồng (tăng 22,01%).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trương Thị Vân Anh đã phản ánh chi tiết thực trạng hoạt động cấp tín dụng và công tác kiểm soát rủi ro tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại NHTMCP Quân Đội – Chi nhánh Hoàng Quốc Việt trong giai đoạn 2009–2011. Công trình kết hợp chặt chẽ giữa cơ sở lý luận, hệ thống văn bản pháp luật hiện hành và các chuỗi số liệu hoạt động thực tế tại chi nhánh. Các đề xuất và nhóm giải pháp được xây dựng có tính hệ thống, gắn liền với các nguyên nhân tồn tại, mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho công tác quản trị rủi ro tín dụng ngân hàng thương mại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÒNG NGỪA VÀ HẠN CHẾ RRTD TRONG CHO VAY DNNVV TẠI NHTM 1.1 Tín dụng ngân hàng đối với DNNVV 1.1 Khái niệm và đặc điểm DNNVV 1.1 Khái niệm DNNVV Muốn hiểu DNVVN là gì trước hết ta cần tìm hiểu thế nào là doanh nghiệp. Theo luật Doanh nghiệp năm 2005: Doanh nghiệp là một TCKT có tên riêng, có tài sản riờng, cú trụ sở giao dịch ổn định được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh. Trên thế giới có rất nhiều khái niệm về DNNVV, nhưng nhìn chung DNNVV là những DN có số vốn, lao động hay doanh thu ở một mức giới hạn nào đó. Cho đến nay, vẫn chưa có một tiêu chuẩn chung quốc tế để phân loại DNNVV.

Theo tiêu chuẩn của ngân hàng thế giới World Bank, các doanh nghiệp được chia theo quy mô như sau:  Doanh nghiệp siêu nhỏ (Micro enterprise): Có đến 10 lao động, tổng giá trị tài sản trị giá không quá 100.000 USD và doanh thu hàng năm không quá 100.  Doanh nghiệp nhỏ (Small enterprise): Có không quá 50 lao động, tổng giá trị tài sản không quá 15 triệu USD và tổng doanh thu hàng năm không quá 3 triệu USD.  Doanh nghiệp vừa (Medium enterprise): Có không quá 300 lao động, tổng tài sản trị giá không quá 15 triệu USD và tổng doanh thu hàng năm không quá 15 triệu USD. Việc quy định thế nào là doanh nghiệp lớn, thế nào là DNNVV là tùy thuộc vào điều kiện kinh tế xã hội của từng quốc gia và nó thay đổi theo từng giai đoạn và thời kì phát triển kinh tế.

Trương Thị Vân Anh Lớp: NHB - K11 Khóa luận tốt nghiệp 4 Học viện Ngân hàng Ở Việt Nam, hiện nay, theo Điều 3 Nghị định số 56/2009/NĐ-CP của Chính phủ ngày 30 tháng 06 năm 2009 về trợ giúp DNNVV phát triển, định nghĩa DNNVV: DNNVV là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên), cụ thể như sau: Bảng 1. Phân loại DNNVV theo khu vực kinh tế ở Việt Nam DN siêu nhỏ DN nhỏ DN vừa Chỉ tiêu Tổng số Số lao Tổng số Số lao động Số lao động vốn động vốn 1. Nông lâm 10 người trở 20 tỷ đống Trên 10 Từ trên Từ trên 200 nghiệp và xuống trở xuống người đến 20 tỷ đến người đến thủy sản 200 người 100 tỷ 300 người đồng 2.Công 10 người trở 20 tỷ đống Trên 10 Từ trên 20 Từ trên 200 nghiệp và xây xuống trở xuống người đến tỷ đến 100 người đến dựng 200 người tỷ đồng 300 người 3.Thương 10 người trở 10 tỷ đống Trên 10 Từ trên 20 Từ trên 50 mại và dịch xuống trở xuống người đến tỷ đến 50 người đến vụ 50 người tỷ đồng 100 người (Nguồn: Nghị định 56/2009/NĐ-CP)[10] 1.2 Đặc điểm của DNNVV Một là, DNNVV có vốn đầu tư ban đầu ít, thu hồi vốn nhanh và hiệu quả: Số vốn đăng ký ban đầu của DNNVV không quá 10 tỷ đồng và chu kỳ SXKD của doanh nghiệp ngắn nên khả năng thu hồi vốn nhanh, tăng tốc độ quay vòng để đầu tư vào công nghệ mới, tiên tiến, hiện đại tạo điều kiện cho doanh nghiệp kinh doanh hiệu quả. Hai là, DNNVV tồn tại và phát triển ở hầu hết các lĩnh vực, các thành phần kinh tế: các DNVVN hoạt động trên tất cả các lĩnh vực của nền kinh tế: thương mại, dịch vụ, công nghiệp, xây dựng, nông lâm ngư nghiệp.