Luận văn thạc sĩ về chính sách hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam

Tổng hợp kiến thức Cải thiện chính sách tài chính cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam, tiếp cận khoa học, hỗ trợ học tập và nghiên cứu hiệu quả

• Tác giả: Đặng Mạnh Hùng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thế Hùng
• Trường học: Học viện Chính sách và Phát triển
• Đề tài: Cải Thiện Chính Sách Tài Chính Cho Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BIỂU
• DANH MỤC BẢNG
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Khái niệm cơ bản
• 1.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ TÀI CHÍNH CHO DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 2.1. Tổng quan về DNNVV trong nền kinh tế
• 2.2. Khái niệm và phân loại DNNVV
• 2.3. Đặc điểm của DNNVV
• 2.4. Tổng quan về chính sách hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam
• 2.5. Khái niệm chính sách hỗ trợ tài chính
• 2.6. Chính sách hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam
• 2.7. Các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.8. Kinh nghiệm về chính sách hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.9. Kinh nghiệm quốc tế thành công trong chính sách hỗ trợ tài chính cho DNNVV
• 2.10. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 3. THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ TÀI CHÍNH CHO DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Khái quát thực trạng doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam
• 3.2. Quy mô và chất lượng của doanh nghiệp nhỏ và vừa được cải thiện
• 3.3. Doanh nghiệp nhỏ và vừa có đóng góp quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội
• 3.4. Đóng góp của DNNVV vào ngân sách nhà nước
• 3.5. Phân tích thực trạng triển khai chính sách hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam
• 3.5.1. Thực trạng triển khai chính sách bảo lãnh tín dụng
• 3.5.2. Bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng phát triển Việt Nam
• 3.5.3. Quỹ bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại địa phương
• 3.5.4. Thực trạng triển khai chính sách hỗ trợ vốn vay ngân hàng thương mại dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3.5.5. Hình thành bộ phận chuyên trách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3.5.6. Triển khai đa dạng các sản phẩm tín dụng ưu đãi riêng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3.5.7. Triển khai nhiều sản phẩm dịch vụ đi kèm với hoạt động tín dụng đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa ngày càng đa dạng, tiện ích
• 3.5.8. Thực trạng triển khai chính sách hỗ trợ vốn đầu tư từ quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3.5.9. Thực trạng triển khai chính sách hỗ trợ ưu đãi về thuế dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3.5.9.1. Về thuế thu nhập doanh nghiệp
• 3.5.9.2. Về thuế giá trị gia tăng
• 3.5.9.3. Về thuế thu nhập cá nhân
• 3.5.9.4. Về quản lý thuế
• 3.5.10. Đánh giá thực trạng triển khai chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam
• 3.5.10.1. Những kết quả đạt được
• 3.5.10.2. Những hạn chế, vướng mắc và nguyên nhân khiến các doanh nghiệp nhỏ và vừa khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn hỗ trợ
• 4. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ TÀI CHÍNH CHO CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI VIỆT NAM
• 4.1. Quan điểm hoàn thiện chính sách hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp nhỏ và vừa của Nhà nước
• 4.1.1. Quan điểm phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 4.1.2. Quan điểm hoàn thiện chính sách hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam
• 4.2. Giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam
• 4.2.1. Giải pháp về bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam
• 4.2.2. Giải pháp về tiếp cận nguồn vốn từ các ngân hàng thương mại
• 4.2.3. Giải pháp về vốn vay từ quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 4.2.4. Giải pháp về thuế
• 4.2.5. Các biện pháp hỗ trợ khác
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Chúng không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội. Theo số liệu thống kê, DNNVV chiếm khoảng 97% tổng số doanh nghiệp và đóng góp khoảng 40% GDP. Tuy nhiên, sự phát triển của DNNVV vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn, điều này ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững. Chính sách tài chính hiện tại chưa đáp ứng đủ nhu cầu của DNNVV, dẫn đến việc cần thiết phải cải thiện chính sách tài chính để hỗ trợ doanh nghiệp này. "Chúng ta cần có những chính sách hỗ trợ tài chính hiệu quả hơn để DNNVV có thể phát triển mạnh mẽ hơn trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế."

1.1. Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa

DNNVV có những đặc điểm riêng biệt như quy mô nhỏ, nguồn lực hạn chế và khả năng tiếp cận thị trường còn yếu. Đặc biệt, DNNVV thường gặp khó khăn trong việc huy động vốn từ các nguồn tài chính chính thức. Điều này dẫn đến việc nhiều doanh nghiệp phải dựa vào nguồn vốn tự có hoặc vay mượn từ bạn bè, người thân. "Đặc điểm này khiến cho DNNVV dễ bị tổn thương trước những biến động của thị trường." Việc cải thiện chính sách tài chính sẽ giúp DNNVV có thể tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững.

II. Thực trạng chính sách hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chính sách hỗ trợ tài chính cho DNNVV tại Việt Nam hiện nay còn nhiều hạn chế. Mặc dù đã có nhiều chính sách được ban hành, nhưng việc thực thi còn gặp nhiều khó khăn. Các DNNVV thường không đủ điều kiện để tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi từ ngân hàng. "Thực trạng này cho thấy sự cần thiết phải cải cách chính sách tài chính để hỗ trợ DNNVV tốt hơn." Việc cải thiện chính sách tài chính không chỉ giúp DNNVV phát triển mà còn góp phần vào sự ổn định của nền kinh tế. Cần có những giải pháp cụ thể để tháo gỡ khó khăn cho DNNVV trong việc tiếp cận nguồn vốn.

2.1. Các chính sách hiện tại và hiệu quả

Các chính sách hiện tại chủ yếu tập trung vào việc bảo lãnh tín dụng và hỗ trợ vốn vay. Tuy nhiên, hiệu quả của các chính sách này chưa cao. Nhiều DNNVV vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn. "Chúng ta cần xem xét lại các chính sách hiện tại để đảm bảo rằng chúng thực sự hỗ trợ cho DNNVV." Việc cải thiện chính sách tài chính sẽ giúp DNNVV có thể phát triển mạnh mẽ hơn, từ đó đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế của đất nước.

III. Giải pháp hoàn thiện chính sách hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Để cải thiện chính sách tài chính cho DNNVV, cần có những giải pháp cụ thể và khả thi. Một trong những giải pháp quan trọng là đa dạng hóa các nguồn vốn hỗ trợ. "Cần tạo điều kiện thuận lợi cho DNNVV tiếp cận các nguồn vốn từ ngân hàng thương mại và các quỹ phát triển doanh nghiệp." Bên cạnh đó, cần có các chính sách ưu đãi thuế để khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư và phát triển. Việc cải thiện chính sách tài chính không chỉ giúp DNNVV phát triển mà còn góp phần vào sự ổn định của nền kinh tế.

3.1. Đề xuất các chính sách mới

Cần xây dựng các chính sách mới nhằm hỗ trợ DNNVV trong việc tiếp cận nguồn vốn. Các chính sách này nên bao gồm việc giảm lãi suất vay, tăng cường bảo lãnh tín dụng và hỗ trợ thuế. "Chúng ta cần có những chính sách cụ thể để hỗ trợ DNNVV phát triển bền vững." Việc thực hiện các chính sách này sẽ giúp DNNVV có thể phát triển mạnh mẽ hơn, từ đó đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế của đất nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế Việt Nam sau hơn 30 năm đổi mới, doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đã trở thành lực lượng quan trọng đóng góp vào tăng trưởng kinh tế và ổn định xã hội. Tính đến năm 2016, cả nước có khoảng 612 nghìn doanh nghiệp đang hoạt động, trong đó DNNVV chiếm phần lớn với tỷ lệ việc làm lên đến 44% tổng số lao động tại các doanh nghiệp. Tỷ trọng vốn đầu tư toàn xã hội vào DNNVV cũng tăng từ 40,5% giai đoạn 2005-2009 lên gần 51% giai đoạn 2010-2013, cho thấy sự gia tăng vai trò của nhóm doanh nghiệp này trong nền kinh tế. Tuy nhiên, DNNVV vẫn gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn tài chính, với chỉ khoảng 30% doanh nghiệp tư nhân có thể vay vốn ngân hàng, trong khi 70% còn lại vẫn bị hạn chế tiếp cận.

Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách hỗ trợ tài chính cho DNNVV tại Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2015 đến nay. Mục tiêu cụ thể là phân tích đặc điểm, vai trò của DNNVV, đánh giá hiệu quả các chính sách hỗ trợ tài chính hiện hành, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao khả năng tiếp cận vốn và cải thiện năng lực cạnh tranh của DNNVV. Nghiên cứu có phạm vi không gian trên toàn quốc, tập trung vào các chính sách bảo lãnh tín dụng, hỗ trợ vay vốn ngân hàng thương mại, quỹ phát triển DNNVV và ưu đãi thuế.

Việc hoàn thiện chính sách hỗ trợ tài chính cho DNNVV không chỉ góp phần giải phóng nguồn lực nội tại khoảng 3.075 nghìn tỷ đồng vốn đăng ký đầu tư mà còn thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững, tạo thêm việc làm và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, chính sách tài chính công, cũng như các khái niệm chuyên ngành sau:

• Khái niệm DNNVV: DNNVV được xác định theo tiêu chí vốn và số lao động, với ba cấp độ siêu nhỏ, nhỏ và vừa, dựa trên Nghị định 56/2009/NĐ-CP của Chính phủ Việt Nam.
• Chính sách hỗ trợ tài chính: Bao gồm các chính sách thuế, tín dụng, bảo lãnh tín dụng, hỗ trợ vốn đầu tư và các ưu đãi tài chính nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho DNNVV phát triển.
• Mô hình tiếp cận vốn tín dụng: Phân tích các rào cản về thủ tục, tài sản thế chấp, chi phí vay vốn và năng lực quản lý dự án của DNNVV trong việc tiếp cận nguồn vốn ngân hàng.
• Lý thuyết về vai trò của DNNVV trong nền kinh tế: Nhấn mạnh vai trò của DNNVV trong tạo việc làm, đổi mới sáng tạo và đóng góp vào ngân sách nhà nước.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp kết hợp cả định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu thống kê từ Tổng cục Thống kê, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, cùng các báo cáo chính thức về DNNVV và chính sách hỗ trợ tài chính.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phân tích thống kê mô tả để đánh giá thực trạng, so sánh các chỉ số như số lượng doanh nghiệp đăng ký mới, vốn đăng ký bình quân, tỷ lệ tiếp cận vốn vay, đóng góp vào ngân sách nhà nước. Phân tích so sánh với kinh nghiệm quốc tế từ Trung Quốc, Nhật Bản và Thái Lan để rút ra bài học phù hợp.
• Khảo sát thực tiễn: Thu thập ý kiến từ các doanh nghiệp nhỏ và vừa về khó khăn trong tiếp cận vốn và hiệu quả các chính sách hỗ trợ hiện hành.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 2015 đến nay, nhằm phản ánh các chính sách mới và thực trạng gần đây nhất.

Cỡ mẫu khảo sát và lựa chọn phương pháp phân tích được thiết kế nhằm đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy cao, giúp luận văn đưa ra các kết luận và đề xuất chính sách có cơ sở thực tiễn vững chắc.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng số lượng và quy mô DNNVV: Năm 2016, số doanh nghiệp đăng ký mới đạt 110,1 nghìn, tăng 16,2% so với năm 2015; vốn đăng ký bình quân đạt 8,1 tỷ đồng, tăng 27,5%. Tổng số doanh nghiệp hoạt động đạt khoảng 612 nghìn, với 44% lao động làm việc tại DNNVV, tăng 7% so với năm trước.

2. Khó khăn trong tiếp cận vốn tín dụng: Dư nợ tín dụng đối với DNNVV đạt gần 1,3 triệu tỷ đồng, chiếm 22% tổng dư nợ tín dụng nền kinh tế. Tuy nhiên, chỉ khoảng 30% doanh nghiệp tư nhân có thể tiếp cận vốn vay ngân hàng, còn lại 70% (khoảng gần 400.000 doanh nghiệp) gặp khó khăn do thủ tục phức tạp, yêu cầu tài sản thế chấp cao và chi phí vay vốn không chính thức lớn.

3. Hiệu quả chính sách hỗ trợ tài chính còn hạn chế: Mặc dù có các chính sách bảo lãnh tín dụng, ưu đãi thuế và quỹ phát triển DNNVV, nhưng các quỹ bảo lãnh tín dụng tại địa phương hoạt động chưa hiệu quả do vốn nhỏ, khó huy động và quy trình phối hợp chưa đồng bộ. Ưu đãi thuế đã giúp giảm bớt gánh nặng tài chính, nhưng chưa đủ để thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển của DNNVV.

4. Đóng góp kinh tế của DNNVV: DNNVV đóng góp khoảng 31% tổng thu ngân sách nhà nước từ các doanh nghiệp, với mức đóng góp ước tính 251,5 nghìn tỷ đồng năm 2016, tăng 7,3% so với năm 2015. DNNVV cũng tạo ra trên 5,7 triệu việc làm, thu nhập bình quân lao động đạt gần 6,2 triệu đồng/tháng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những khó khăn trong tiếp cận vốn là do thủ tục hành chính phức tạp, yêu cầu tài sản thế chấp cao và năng lực quản lý dự án của DNNVV còn hạn chế. So với các quốc gia như Trung Quốc, Nhật Bản và Thái Lan, Việt Nam còn thiếu các quỹ hỗ trợ tài chính chuyên ngành hoạt động hiệu quả và các chính sách ưu đãi thuế, tín dụng chưa thực sự đồng bộ.

Biểu đồ thể hiện tỷ lệ doanh nghiệp tiếp cận vốn vay ngân hàng so với tổng số doanh nghiệp đăng ký mới qua các năm sẽ minh họa rõ sự hạn chế trong khả năng tiếp cận vốn. Bảng so sánh các chính sách hỗ trợ tài chính giữa Việt Nam và các nước trong khu vực cũng giúp làm nổi bật những điểm cần cải thiện.

Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu là nhấn mạnh vai trò then chốt của chính sách hỗ trợ tài chính trong việc thúc đẩy sự phát triển bền vững của DNNVV, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đa dạng hóa công cụ bảo lãnh tín dụng: Cho phép các quỹ bảo lãnh tín dụng áp dụng các hình thức hợp đồng hợp tác kinh doanh chia lợi nhuận, phát hành trái phiếu riêng lẻ và mua cổ phần ưu đãi của DNNVV. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước.

2. Tăng cường huy động vốn cho quỹ phát triển DNNVV: Khuyến khích huy động vốn từ công chúng và cộng đồng doanh nghiệp thông qua phát hành trái phiếu, chứng chỉ quỹ với các chính sách ưu đãi thuế cho nhà đầu tư. Thời gian: 2 năm. Chủ thể: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính.

3. Đơn giản hóa thủ tục vay vốn ngân hàng: Thiết kế quy trình cho vay phù hợp với đặc điểm DNNVV, giảm thiểu giấy tờ, áp dụng các gói tín dụng tín chấp với lãi suất ưu đãi. Thời gian: 1 năm. Chủ thể: Ngân hàng Nhà nước, các ngân hàng thương mại.

4. Nâng cao năng lực quản trị và xây dựng dự án khả thi cho DNNVV: Tổ chức các chương trình tư vấn, đào tạo về quản lý tài chính, lập kế hoạch kinh doanh và minh bạch thông tin. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp.

5. Hoàn thiện chính sách ưu đãi thuế: Bổ sung đối tượng được hưởng ưu đãi, đơn giản hóa thủ tục thuế, kéo dài thời gian miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp cho DNNVV. Thời gian: 1-2 năm. Chủ thể: Bộ Tài chính, Quốc hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách: Giúp hiểu rõ thực trạng và đề xuất chính sách hỗ trợ tài chính hiệu quả cho DNNVV, từ đó xây dựng các chính sách phù hợp với điều kiện Việt Nam.

2. Ngân hàng và tổ chức tín dụng: Cung cấp thông tin về nhu cầu và khó khăn của DNNVV trong tiếp cận vốn, giúp thiết kế sản phẩm tín dụng phù hợp, nâng cao hiệu quả cho vay.

3. Doanh nghiệp nhỏ và vừa: Nhận diện các chính sách hỗ trợ hiện có, hiểu rõ quyền lợi và cách thức tiếp cận nguồn vốn, từ đó nâng cao năng lực quản lý và phát triển kinh doanh.

4. Các tổ chức nghiên cứu và đào tạo: Là tài liệu tham khảo để phát triển các chương trình đào tạo, tư vấn hỗ trợ DNNVV về quản trị tài chính, xây dựng dự án và tiếp cận vốn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao DNNVV khó tiếp cận vốn ngân hàng?
   Do thủ tục vay vốn phức tạp, yêu cầu tài sản thế chấp cao và năng lực quản lý dự án hạn chế. Ví dụ, nhiều doanh nghiệp phải thế chấp tài sản gấp 1,5 lần giá trị khoản vay, gây khó khăn lớn.

2. Chính sách bảo lãnh tín dụng hiện nay có hiệu quả không?
   Hiệu quả còn hạn chế do vốn quỹ nhỏ, quy trình phối hợp chưa đồng bộ và yêu cầu bảo lãnh tương tự ngân hàng. Một số quỹ tại địa phương như Vĩnh Phúc và TP. Hồ Chí Minh hoạt động hiệu quả hơn.

3. Ưu đãi thuế hỗ trợ DNNVV như thế nào?
   DNNVV được giảm 30% thuế thu nhập doanh nghiệp quý IV năm 2008 và năm 2009, giãn thời hạn nộp thuế 9 tháng. Tuy nhiên, ưu đãi này cần được mở rộng và đơn giản hóa thủ tục để tăng tính hấp dẫn.

4. Kinh nghiệm quốc tế nào phù hợp để Việt Nam học hỏi?
   Trung Quốc thành lập quỹ hỗ trợ vốn lớn và quỹ xanh cho đổi mới công nghệ; Nhật Bản có liên đoàn doanh nghiệp nhỏ hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo; Thái Lan xây dựng mạng lưới hỗ trợ và quỹ phát triển chuyên ngành.

5. Làm thế nào để nâng cao năng lực quản trị của DNNVV?
   Thông qua các chương trình đào tạo, tư vấn xây dựng kế hoạch kinh doanh khả thi và minh bạch tài chính. Ví dụ, các tổ chức tư vấn doanh nghiệp có thể hỗ trợ DNNVV xây dựng hồ sơ vay vốn hiệu quả.

Kết luận

• DNNVV đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế Việt Nam với tỷ trọng việc làm chiếm 44% và đóng góp 31% ngân sách nhà nước từ doanh nghiệp.
• Thực trạng tiếp cận vốn của DNNVV còn nhiều hạn chế, chỉ khoảng 30% doanh nghiệp tư nhân có thể vay vốn ngân hàng.
• Các chính sách hỗ trợ tài chính hiện hành chưa phát huy tối đa hiệu quả do vốn quỹ nhỏ, thủ tục phức tạp và thiếu đồng bộ.
• Luận văn đề xuất đa dạng hóa công cụ bảo lãnh tín dụng, huy động vốn cho quỹ phát triển, đơn giản hóa thủ tục vay vốn và nâng cao năng lực quản trị cho DNNVV.
• Các bước tiếp theo cần tập trung hoàn thiện khung pháp lý, triển khai các giải pháp đề xuất và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan nhà nước, ngân hàng và doanh nghiệp nhằm thúc đẩy phát triển bền vững DNNVV.

Kêu gọi hành động: Các cơ quan quản lý, ngân hàng và doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ để triển khai các giải pháp hỗ trợ tài chính, tạo môi trường thuận lợi cho DNNVV phát triển, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong thời kỳ hội nhập sâu rộng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung đề tài đƣợc kết cấu thành ba chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về chính sách hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam. Chƣơng 2: Thực trạng chính sách hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam. Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện chính sách hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam. Luan van 7 CHƢƠNGI: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ TÀI CHÍNH CHO DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1.Tổng quan về DNNVV trong nền kinh tế 1.

Khái niệm và phân loại DNNVV Doanh nghiệp là một tổ chức kinh tế đƣợc thành lập nhằm sản xuất, cung ứng sản phẩm hàng hoá hoặc dịch vụ trên thị trƣờng. Doanh nghiệp, trƣớc hết phải là chủ thể kinh tế độc lập, có tƣ cách pháp nhân, thực hiện các hoạt động sản xuất, kinh doanh trên thị trƣờng. Tuỳ theo mục đích thành lập doanh nghiệp mà mỗi doanh nghiệp có mục đích hoạt động khác nhau, hầu hết mục đích hoạt động của các doanh nghiệp đều là lợi nhuận, trừ một số ít các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực cô ng ích. Hiện nay có nhiều cách khác nhau để xác định DNNVV trên thế giới.

Dựa vào sự phát triển ngành nghề và trình độ của nền kinh tế của mỗi nƣớc để xác định DNNVV. Ví dụ: Ở Đài Loan, các doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất, chế tạo có từ 1 tới 200 lao động đƣợc coi là DNNVV trong khi các doanh nghiệp trong ngành thƣơng mại dịch vụ đƣợc coi là DNNVV khi có từ 1-50 lao động. Ở Nhật Bản, các DNNVV trong ngành sản xuất, chế tạo có từ 1 đến 300 lao động và số vốn kinh doanh không vƣợt quá 300 triệu Yên, còn các DNNVV trong ngành thƣơng mại dịch vụ có số lao động không quá 100 ngƣời với số vốn kinh doanh không quá 100 triệu Yên. Còn ở Mỹ, chỉ có một tiêu chí xác định cho các DNNVV là số lao động không quá 500 ngƣời.

Ngày 23/11/2001, Chính phủ đã ban hành Nghị định 90/2001/NĐ-CP về trợ giúp phát triển DNNVV, trƣớc đây, nƣớc ta xác định DNNVV chỉ dựa vào hai tiêu chí đó làtiêu chí lao động và tiêu chí vốn, trong nghị định đó có quy định rõ “DNNVV là các cơ sở sản xuất kinh doanh độc lập đã đăng ký kinh doanh theo pháp luật hiện hành, có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động Luan van 8 trung bình hàng năm không quá 300 ngƣời”. Nghị định cũng cho phép căn cứ vào tình hình cụ thể của ngành, địa phƣơng có thể linh hoạt áp dụng đồng thời cả hai chỉ tiêu hoặc một trong hai chỉ tiêu nói trên. Tuy nhiên, cách xác định DNNVV theo Nghị định này còn những hạn chế là chƣa phản ánh đƣợc thực chất về quy mô doanh nghiệp đối với các ngành và lĩnh vực khác nhau. Nhằm giúp DNNVV khắc phục những nhƣợc điểm trong cách xác định trên, và cũng để có thể đƣa ra các chính sách hỗ trợ phù hợp hơn cho từng đối tƣợng doanh nghiệp, ngày 20/08/2009, Chính phủ đã ra Nghị định số 56/2009/NĐ-CP về trợ giúp phát triển DNNVV thay thế cho Nghị định 90.

Theo Nghị định này: DNNVV là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, đƣợc chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tƣơng đƣơng tổng tài sản đƣợc xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ƣu tiên), cụ thể nhƣ sau: Bảng 1.1: Phân loại doanh nghiệp theo tiêu chí vốn và lao động Doanh nghiệp siêu Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa Quy mô nhỏ Khu vực Tổng Tổng Số lao Số lao động Số lao động nguồn vốn nguồn vốn động I. Nông, lâm 10 ngƣời trở 20 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên 200 nghiệp và thủy xuống trở xuống ngƣời đến đồng đến ngƣời đến sản 200 ngƣời 100 tỷ đồng 300 ngƣời II. Công 10 ngƣời trở 20 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên 200 nghiệp và xây xuống trở xuống ngƣời đến đồng đến ngƣời đến dựng 200 ngƣời 100 tỷ đồng 300 ngƣời III. Thƣơng 10 ngƣời trở 10 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 10 tỷ từ trên 50 mại và dịch vụ xuống trở xuống ngƣời đến 50 đồng đến 50 ngƣời đến ngƣời tỷ đồng 100 ngƣời Nguồn: Nghị định 56/NĐ-CP của Chính phủ.

Luan van 9 Nghị định cũng nêu rõ, tùy theo tính chất, mục tiêu của từng chính sách, chƣơng trình trợ giúp mà các cơ quan ban ngành có thể cụ thể hóa các tiêu chí nêu trên cho phù hợp. Nhƣ vậy, DNNVV đƣợc xác định theo 2 tiêu chí là vốn và lao động. Đặc điểm của DNNVV Những đặc điểm cơ bản của các DNNVV Việt Nam thể hiện nhƣ sau: - Các DNNVV ở Việt Nam thuộc nhiều thành phần kinh tế với nhiều hình thức kinh doanh, bao gồm từ doanh nghiệp nhà nƣớc và các công ty tƣ nhân đến hợp tác xã. - Là những doanh nghiệp có quy mô vốn và lao động nhỏ, vì vậy DNNVV thƣờng có điểm mạnh là dễ khởi sự và tính linh hoạt cao, có các lợi thế trong việc duy trì và phát triển các ngành nghề truyền thống.

- Khả năng quản lý hạn chế: các chủ doanh nghiệp thƣờng là những ngƣời làm kỹ thuật tự đứng ra thành lập và điều hành doanh nghiệp. - Trình độ tay nghề của ngƣời lao động thấp: các chủ DNNVV không tạo đƣợc sức hút cho đội ngũ lao động có tay nghề cao do hạn chế về tài chính. Bên cạnh đó, định kiến của ngƣời lao động về khu vực này vẫn còn khá lớn. - Đầu tƣ máy móc trang thiết bị còn hạn chế do không đủ tài chính cho nghiên cứu triển khai.

- Các DNNVV Việt Nam thƣờng sử dụng chính những diện tích đất riêng của mình làm mặt bằng sản xuất, kinh doanh và rất khó thuê đƣợc các mặt bằng sản xuất. Vì vậy, các doanh nghiệp này rất khó khăn trong việc mở rộng sản xuất kinh doanh khi quy mô của doanh nghiệp đƣợc mở rộng. Một số doanh nghiệp thuê đƣợc đất thì gặp nhiều trở ngại trong việc giải phóng mặt bằng và đền bù. - Khả năng tiếp cận thị trƣờng kém, đặc biệt đối với thị trƣờng nƣớc ngoài.Tổng quan về chính sách hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp nhỏ vá vừa tại Việt Nam.

Khái niệm chính sách hỗ trợ tài chính Chính sách hỗ trợ tài chính là chính sách công, thể hiện mục tiêu của Nhà nƣớc muốn tạo điều kiện thuận lợi để hỗ trợ cho DNNVV phát triển thông qua các biện pháp tài chính. Chính sách tài chính đối với DNNVV bao gồm nhiều bộ phận nhƣ: Chính sách thuế; chính sách tạo lập và huy động vốn; chính sách quản lý chi phí sản xuất; chính sách khuyến khích và ƣu đãi tài chính đối với DN; chính sách tài chính khi DN phá sản, giải thể… Nhìn chung, chính sách tài chính thƣờng đƣợc sử dụng nhằm hỗ trợ phát triển DNNVV bao gồm chính sách thuế; chính sách hỗ trợ DNNVV tạo lập và huy động vốn. Trong đó: Hỗ trợ về chính sách thuế chủ yếu liên quan đến Chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp; Chính sách thuế giá trị gia tăng; Cơ chế quản lý thuế; Hỗ trợ về tạo lập và huy động vốn bao gồm: Chính sách tín dụng: cho vay; cho thuê tài chính Chính sách huy động vốn cổ phần 1. Chính sách hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam.

Các văn bản pháp lý có liên quan đến chính sách hỗ trợ tài chính sách cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam Nhận thức đƣợc vị trí và vai trò ngày càng quan trọng của khu vực DNNVV trong thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội ở nƣớc ta, từ năm 2001, chính phủ đã ban hành Nghị định số 90/2001/NĐ-CP ngày 23/11/2001 về hỗ trợ Luan van 11 DNNVV và triển khai kế hoạch phát triển DNNVV 5 năm giai đoạn 2006-2010. Có thể nói, Nghị định số 90/2001/NĐ-CP là văn bản đầu tiên, đặt nền tảng cho công tác hỗ trợ DNNVV ở nƣớc ta và huy động nguồn lực của cộng đồng các nhà tài trợ quốc tế dành cho mục đích hỗ trợ DNNVV. Nhằm tiếp tục khung khổ pháp lý cho hoạt động hỗ trợ DNNVV, ngày 30/6/2009, Chính Phủ đã ban hành Nghị định số 56/2009/NĐ-CP về hỗ trợ DNNVV thay thế nghị đinh số 90/2001/NĐ-CP, trong đó quy định 08 nhóm chính sách trợ giúp DNNVV, bao gồm (1) Trợ giúp tài chính.(2) Mặt bằng sản xuất.(3) Đổi mới nâng cao năng lực công nghệ, trình độ kỹ thuật.(4) Xúc tiến mở rộng thị trƣờng.(5) Tham gia kế hoạch mua sắm, cung ứng dịch vụ công.(6) Thông tin và tƣ vấn.(7) Trợ giúp phát triển nguồn nhân lực.(8) Vƣờn ƣơm doanh nghiệp. Tiếp đến là Nghị quyết số 22/NQ-CP ngày 5/5/2010 của Chính Phủ nhằm đẩy mạnh triển khai thực hiện Nghị định số 56/2009/NĐ-CP trong đó giao nhiệm vụ cho các Bộ, ngành, địa phƣơng với lộ trình thực hiện nhiệm vụ cụ thể.

Kế hoạch phát triển DNNVV 5 năm giai đoạn 2011-2015 cũng đã đƣợc xây dựng, trong đó cụ thể hóa nhiều giải pháp trợ giúp DNNVV quy định tại Nghị định số 56/2009NĐ-CP. Trên cơ sở khung pháp lý nêu trên về trợ giúp phát triển DNNVV, Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ DNNVV (hoặc có liên quan đến hỗ trợ DNNVV) trong các lĩnh vực hỗ trợ tài chính tín dụng: đổi mới, nâng cao năng lực công nghệ, mặt bằng sản xuất kinh doanh, xúc tiến mở rộng thị trƣờng, thông tin và tƣ vấn. Phát triển nguồn nhân lực, ƣơm tạo doanh nghiệp. Điển hình là hỗ trợ tài chính, tín dụng cho DNNVV vay vốn tại các ngân hàng thƣơng mại, cung cấp bảo lãnh tín dụng cho các DNNVV tại các ngân hàng thƣơng mại thông qua các quỹ bảo lãnh tín dụng cho DNNVV tại các địa phƣơng và tại ngân hàng phát triển Việt Nam.

Hỗ trợ gia hạn, miễn, giảm một số khoản thu ngân sách nhà Luan van 12 nƣớc ( nhƣ thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng, tiền thuế đất, tiền sử dụng đất.) theo các nghị quyết của Quốc hội và của Chính phủ. Hỗ trợ tài chính, tín dụng: hỗ trợ DNNVV vay vốn tại các ngân hàng thƣơng mại, cung cấp bảo lãnh tín dụng cho DNNVV tại các địa phƣơng và tại Ngân hàng thƣơng mại (thông qua các Quỹ Bảo lãnh tín dụng cho DNNVV tại các địa phƣơng và tại các Ngân hàng phát triển Việt Nam), hỗ trợ gia hạn, miễn, giảm một số khoản thu ngân sách nhà nƣớc (nhƣ thuế Thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng, tiền thuê đất, tiền sử dụng đất.