Tạp chí Quản lý Kinh tế số 51 năm 2013 của Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương

Bài viết "Quản lý kinh tế 51 ban biên tập Trần Kim Hào và nhóm khác" phân tích chiến lược quản lý kinh tế hiệu quả, đóng góp quan trọng cho phát triển bền vững.

• Người hướng dẫn: Pgs. Lê Xuân Ba
• Trường học: Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương
• Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế
• Đề tài: Quản lý kinh tế hiệu quả với Ban biên tập Trần Kim Hào và các chuyên gia
• Loại tài liệu: Tạp chí khoa học
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Quản lý kinh tế và hiệu quả kinh tế

Quản lý kinh tế là một yếu tố then chốt trong việc đảm bảo sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Ban biên tập và các chuyên gia kinh tế, đặc biệt là Trần Kim Hào, đã đóng góp quan trọng trong việc xây dựng các chiến lược kinh tế hiệu quả. Các chính sách được đề xuất nhằm tối ưu hóa quản lý tài chính và nâng cao hiệu suất kinh tế. Những nỗ lực này đã giúp cải thiện môi trường kinh doanh và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

1.1. Chiến lược kinh tế và phát triển

Các chiến lược kinh tế được thiết kế để đối phó với những thách thức hiện tại và tận dụng cơ hội trong tương lai. Trần Kim Hào và các chuyên gia đã đề xuất các kế hoạch kinh tế tập trung vào việc tối ưu hóa nguồn lực và thúc đẩy sự phát triển bền vững. Những chiến lược này không chỉ giúp kiểm soát lạm phát mà còn đảm bảo sự ổn định của thị trường tài chính.

1.2. Quản lý doanh nghiệp và tư vấn kinh tế

Quản lý doanh nghiệp là một phần không thể thiếu trong việc nâng cao hiệu quả kinh tế. Các chuyên gia đã cung cấp tư vấn kinh tế để giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa hoạt động và tăng cường khả năng cạnh tranh. Những giải pháp này đã góp phần cải thiện hiệu suất và tạo ra giá trị bền vững cho nền kinh tế.

II. Vai trò của Ban biên tập và các chuyên gia

Ban biên tập đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và thực hiện các chính sách kinh tế. Trần Kim Hào và các chuyên gia kinh tế đã đưa ra những phân tích sâu sắc và đề xuất các giải pháp thiết thực. Những đóng góp của họ không chỉ giới hạn trong lý thuyết mà còn được áp dụng rộng rãi trong thực tiễn, giúp giải quyết các vấn đề kinh tế phức tạp.

2.1. Phân tích và đánh giá chính sách

Các chuyên gia đã tiến hành phân tích chi tiết các chính sách kinh tế hiện hành và đề xuất các cải tiến cần thiết. Trần Kim Hào đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đánh giá hiệu quả các chính sách để đảm bảo chúng đáp ứng được các mục tiêu kinh tế.

2.2. Ứng dụng thực tiễn

Những đề xuất của Ban biên tập và các chuyên gia đã được áp dụng trong nhiều lĩnh vực kinh tế, từ quản lý tài chính đến phát triển doanh nghiệp. Những ứng dụng này đã chứng minh tính hiệu quả và khả năng thích ứng cao trong bối cảnh kinh tế biến động.

III. Tối ưu hóa kinh tế và phát triển bền vững

Tối ưu hóa kinh tế là mục tiêu hàng đầu trong các chiến lược phát triển. Ban biên tập và các chuyên gia đã tập trung vào việc xây dựng các kế hoạch kinh tế nhằm đạt được sự cân bằng giữa tăng trưởng và ổn định. Những nỗ lực này đã góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

3.1. Kế hoạch kinh tế và quản lý hiệu suất

Các kế hoạch kinh tế được thiết kế để tối ưu hóa hiệu suất và đảm bảo sự phát triển bền vững. Trần Kim Hào và các chuyên gia đã đề xuất các biện pháp quản lý hiệu suất nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

3.2. Phát triển kinh tế và thách thức

Trong quá trình phát triển kinh tế, các chuyên gia đã đối mặt với nhiều thách thức, từ biến động thị trường đến sự thay đổi trong chính sách. Tuy nhiên, những giải pháp được đề xuất đã giúp vượt qua các khó khăn và đạt được những thành tựu đáng kể.

Nội dung chính

Dưới đây là bài viết SEO hoàn chỉnh phân tích ấn phẩm học thuật Tạp chí Quản lý Kinh tế (CIEM) do TS. Trần Kim Hào làm Tổng biên tập, được biên soạn theo đúng cấu trúc tiêu chuẩn và quy chuẩn tối ưu hóa công cụ tìm kiếm.

---

BƯỚC 1: PHÂN TÍCH TÀI LIỆU

1. Các vấn đề cốt lõi tài liệu giải quyết

• Điều hành kinh tế vĩ mô và phục hồi tổng cầu: Làm thế nào để phối hợp linh hoạt giữa chính sách tiền tệ và tài khóa nhằm kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và tháo gỡ khó khăn cho khu vực doanh nghiệp.
• Xác định hệ tiêu chí nước công nghiệp: Xây dựng khung lý thuyết và bộ chỉ tiêu định lượng khoa học để đánh giá tiến trình chuyển đổi nền kinh tế Việt Nam thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại.
• Hoàn thiện phân cấp quản lý nhà nước trong giáo dục: Nhận diện các điểm nghẽn về phân cấp thẩm quyền, phân bổ ngân sách chi thường xuyên và quản trị nhân sự công - viên chức trong hệ thống giáo dục công lập.
• Thu hút và nâng cao chất lượng dòng vốn FDI: Đánh giá thực trạng dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, xu hướng đầu tư ra nước ngoài và sự cần thiết của các liên kết công nghệ ngược (backward linkages).

2. Trích xuất thuật ngữ chuyên ngành quan trọng

1. Quản lý kinh tế vĩ mô
2. Tái cơ cấu kinh tế
3. Chính sách tiền tệ
4. Chính sách tài khóa
5. Lạm phát mục tiêu
6. Xử lý nợ xấu
7. Tiêu chí nước công nghiệp
8. Nền kinh tế mới công nghiệp hóa (NIEs)
9. Chỉ số phát triển con người (HDI)
10. Công nghiệp chế tác
11. Cơ cấu lao động phi nông nghiệp
12. Phân cấp quản lý nhà nước (Decentralization)
13. Phân bổ dự toán chi ngân sách
14. Quản lý viên chức - công chức
15. Cơ chế tự chủ đơn vị sự nghiệp công lập
16. Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)
17. Liên kết chuyển giao công nghệ ngược (Backward Linkages)
18. Phân cấp thị trường (Market Decentralization)

3. Đóng góp và điểm mới của tài liệu

• Định hình khung giải pháp tái cơ cấu đồng bộ: Xác lập phương hướng gắn kết ba trọng tâm tái cơ cấu (doanh nghiệp nhà nước, hệ thống ngân hàng, đầu tư công) với cải cách thể chế quản lý.
• Chuẩn hóa bộ 14 tiêu chí nước công nghiệp cho Việt Nam: Hệ thống hóa kinh nghiệm quốc tế và đề xuất 14 chỉ tiêu định lượng toàn diện trên cả 3 trụ cột: kinh tế vĩ mô, phát triển xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái.
• Mô hình hóa thực tiễn phân cấp quản lý nhân sự giáo dục: Phân tích ưu - nhược điểm của 3 mô hình tuyển dụng, sử dụng viên chức tại địa phương, từ đó chỉ rõ cơ chế khắc phục bất cập trong phân bổ tài chính công.

---

BƯỚC 2: VIẾT CONTENT THEO CẤU TRÚC SEO

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu nhiều biến động, việc duy trì tăng trưởng kinh tế bền vững và nâng cao chất lượng thể chế quản trị là ưu tiên hàng đầu của mọi quốc gia. Các nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam luôn phải đối mặt với áp lực kép: vừa phải ứng phó với bất ổn chu kỳ ngắn hạn, vừa phải thúc đẩy cải cách cơ cấu dài hạn.

Ấn phẩm học thuật của Tạp chí Quản lý Kinh tế (CIEM - Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương) do Tổng biên tập TS. Trần Kim Hào chủ trì mang đến một bức tranh toàn diện và sâu sắc về các vấn đề cấp bách trong quản lý kinh tế vĩ mô, tiêu chuẩn hóa tiến trình công nghiệp hóa và thực trạng phân cấp quản lý dịch vụ công.

Tài liệu giải quyết khoảng trống lý luận và thực tiễn lớn khi gắn kết giữa chỉ đạo điều hành vĩ mô với các nghiên cứu định lượng thực chứng. Thông qua lăng kính của các chuyên gia kinh tế đầu ngành, công trình cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng, đánh giá khách quan các chính sách tài khóa, tiền tệ, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) cũng như giải pháp đổi mới quản trị nhà nước cấp địa phương.

Phương pháp tiếp cận của tài liệu kết hợp hài hòa giữa phân tích kinh tế lượng, đối chuẩn quốc tế (benchmarking) và nghiên cứu trường hợp thực địa (case study) đa chiều. Đây là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho tiến trình cải cách thể chế kinh tế tại Việt Nam.

---

Nội dung chi tiết

Cơ sở điều hành kinh tế vĩ mô và định hướng tái cơ cấu thể chế

Điều hành kinh tế vĩ mô hiệu quả đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa nhằm tạo lập niềm tin thị trường. Trong giai đoạn tổng cầu suy giảm, chính sách tiền tệ cần vận hành linh hoạt theo tín hiệu thị trường và kiểm soát lạm phát mục tiêu. Đồng thời, chính sách tài khóa đóng vai trò quyết định trong việc khơi thông dòng vốn và kích cầu đầu tư công.

Một trong những nút thắt lớn của nền kinh tế là tình trạng nợ xấu gia tăng và hàng tồn kho lớn trong khu vực doanh nghiệp. Do đó, việc tái cơ cấu các tổ chức tín dụng phải được tiến hành khẩn trương và gắn liền với việc xử lý nợ xấu triệt để. Nếu chậm trễ trong xử lý bảng cân đối tài chính, các dòng vốn sẽ bị ách tắc, kéo theo sự đình trệ kéo dài của khu vực sản xuất kinh doanh.

Bên cạnh đó, tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước (DNNN) giữ vị trí then chốt trong tổng thể chuyển đổi mô hình tăng trưởng. DNNN hiện chiếm giữ tỷ trọng lớn về nguồn lực và vốn tín dụng nhưng hiệu quả sinh lời chưa tương xứng. Cải cách DNNN đòi hỏi phải áp đặt kỷ luật thị trường nghiêm ngặt, thực hiện công khai minh bạch thông tin tài chính và thoái vốn khỏi các lĩnh vực kinh doanh ngoài ngành để tạo không gian cho khu vực tư nhân phát triển bình đẳng.

Cuối cùng, chất lượng thể chế và năng lực phản ứng chính sách là điều kiện tiên quyết bảo đảm ổn định vĩ mô. Một thể chế minh bạch, tinh gọn thủ tục hành chính và đề cao trách nhiệm giải trình sẽ giảm thiểu chi phí tuân thủ, ngăn chặn tình trạng nhũng nhiễu và bảo vệ nền kinh tế trước những cú sốc từ thị trường thế giới.

---

Hệ thống tiêu chí định lượng xác định nước công nghiệp theo hướng hiện đại

Xác định chuẩn xác khái niệm "nước công nghiệp theo hướng hiện đại" là vấn đề mang tính nền tảng để hoạch định chiến lược phát triển quốc gia. Về mặt lý thuyết, công nghiệp hóa theo nghĩa hẹp là quá trình chuyển đổi căn bản từ nền sản xuất nông nghiệp thủ công sang sản xuất công nghiệp bằng máy móc hiện đại. Để đo lường quá trình này, các mô hình kinh tế quốc tế đã đưa ra nhiều bộ tiêu chí định lượng khác nhau.

• Mô hình Jungho Yoo: Đo lường sự chuyển dịch cơ cấu lao động khi tỷ trọng lao động nông nghiệp giảm từ ngưỡng 50% xuống dưới 20% tổng lực lượng lao động.
• Mô hình H. Chenery: Phân chia quá trình công nghiệp hóa qua 3 giai đoạn (khởi đầu, phát triển, hoàn thiện) dựa trên GDP bình quân đầu người, cơ cấu ngành công nghiệp chế tác và tỷ lệ đô thị hóa.
• Tiêu chuẩn A. Inkeles: Mở rộng sang 11 chỉ tiêu toàn diện về kinh tế, tỷ lệ biết chữ, số lượng bác sĩ/sinh viên trên quy mô dân số và mức độ đô thị hóa.
• Khung phân tích Chowdhury & Islam: Đánh giá các nền kinh tế mới công nghiệp hóa (NIEs) dựa trên 4 chỉ số: tỷ lệ tiết kiệm (≥15% GDP), GDP bình quân đầu người, tỷ trọng công nghiệp chế tác (≥20%) và chỉ số HDI (≥0,75).

Kế thừa các nghiên cứu quốc tế và bối cảnh Việt Nam, hệ thống 14 tiêu chí chuẩn hóa được đề xuất bao gồm 3 nhóm chính:

1. Nhóm tiêu chí kinh tế vĩ mô (6 tiêu chí): GDP bình quân đầu người thực tế, tỷ trọng giá trị gia tăng công nghiệp - dịch vụ trong GDP, tỷ trọng công nghiệp chế tác, cơ cấu lao động nông nghiệp (<30%), tỷ lệ đô thị hóa (>50%), và sản lượng điện tiêu thụ bình quân đầu người.
2. Nhóm tiêu chí phát triển xã hội (6 tiêu chí): Chỉ số HDI (≥0,75), tuổi thọ trung bình (>70 tuổi), số lượng bác sĩ trên một vạn dân, tỷ lệ lao động qua đào tạo đại học, độ phủ mạng Internet và hệ số bất bình đẳng thu nhập GINI.
3. Nhóm tiêu chí môi trường sinh thái (2 tiêu chí): Tỷ lệ dân cư tiếp cận và sử dụng nước sạch hợp vệ sinh, cùng chỉ tiêu duy trì tỷ lệ che phủ rừng bền vững.

---

Đột phá trong phân cấp quản lý nhà nước và phân bổ nguồn lực giáo dục

Phân cấp quản lý nhà nước (QLNN) trong cung ứng dịch vụ công, đặc biệt là lĩnh vực giáo dục, là đòn bẩy quan trọng để nâng cao hiệu quả vận hành bộ máy cơ sở. Thực tiễn triển khai phân cấp tại các địa phương cho thấy sự bất cập rõ nét giữa phân cấp nhiệm vụ và phân cấp tài chính, tổ chức nhân sự.

Trong phân bổ ngân sách, việc áp dụng định mức chi thường xuyên dựa trên quy mô dân số hoặc số lượng biên chế bộc lộ nhiều điểm nghẽn. Tại các địa phương vùng sâu, vùng xa có mật độ dân số thấp, trường lớp phân tán thành nhiều điểm nhỏ lẻ, định mức phân bổ đầu người khiến nguồn lực bị thiếu hụt nghiêm trọng. Hơn nữa, tỷ lệ chi tiền lương và phụ cấp thường chiếm tới hơn 80% tổng ngân sách được cấp, khiến kinh phí dành cho đổi mới chuyên môn và nâng cao chất lượng dạy học bị thu hẹp đáng kể.

Về phân cấp nhân sự, thực tế tồn tại 3 mô hình quản lý viên chức chính:

• Mô hình 1 (Tự chủ hoàn toàn): Hiệu trưởng toàn quyền quyết định tuyển dụng, ký hợp đồng và quản lý nhân sự dựa trên nguồn thu tự chủ.
• Mô hình 2 (Phân cấp cho UBND cấp huyện/Sở GD&ĐT): Cơ quan quản lý cấp huyện tổ chức thi tuyển và phân bổ giáo viên theo chỉ tiêu biên chế được duyệt.
• Mô hình 3 (Tập trung hóa cấp tỉnh): Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp Sở Nội vụ điều phối toàn bộ biên chế nhằm khắc phục tình trạng thừa - thiếu giáo viên cục bộ.

Để tối ưu hóa hiệu quả QLNN, tài liệu khẳng định cần áp dụng nguyên tắc phân cấp đồng bộ: giao nhiệm vụ phải đi đôi với thẩm quyền tài chính và bộ máy nhân sự. Đồng thời, Nhà nước cần đẩy mạnh phân cấp thị trường (market decentralization) bằng cách khuyến khích khu vực tư nhân tham gia cung cấp dịch vụ giáo dục không thiết yếu, giúp tinh gọn bộ máy công và tối ưu hóa phân bổ nguồn lực quốc gia.

---

Ai nên đọc tài liệu này?

Tài liệu là ấn phẩm nghiên cứu chuyên sâu, đặc biệt giá trị cho các nhóm đối tượng sau:

• Cán bộ quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Nắm bắt khung lý luận để thiết kế cơ chế điều hành vĩ mô, xây dựng quy hoạch ngân sách và phân cấp quản lý công vụ hiệu quả.
• Chuyên gia kinh tế và nghiên cứu sinh học thuật: Tiếp cận hệ thống dữ liệu thực chứng, các mô hình định lượng và khung tiêu chuẩn quốc tế về công nghiệp hóa và tái cơ cấu kinh tế.
• Lãnh đạo đơn vị sự nghiệp công lập và khối giáo dục: Hiểu rõ các quy định pháp lý, mô hình phân cấp nhân sự và phương thức tối ưu hóa dự toán ngân sách hoạt động.
• Lãnh đạo doanh nghiệp và nhà đầu tư chiến lược: Nhận diện xu hướng tái cơ cấu thị trường, môi trường kinh doanh, chính sách FDI và các dự báo kinh tế trung - dài hạn.

Yêu cầu kiến thức nền tảng: Bạn đọc cần có hiểu biết cơ bản về kinh tế học vĩ mô, quản lý tài chính công và hệ thống pháp luật hành chính nhà nước để tiếp thu tối đa nội dung chuyên môn.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Nước công nghiệp theo hướng hiện đại được định nghĩa như thế nào?

Nước công nghiệp theo hướng hiện đại là quốc gia hoàn thành chuyển dịch căn bản từ sản xuất nông nghiệp sang công nghiệp - dịch vụ dựa trên công nghệ cao. Quốc gia đó phải đáp ứng đồng bộ các chuẩn mực định lượng về GDP bình quân đầu người, cơ cấu công nghiệp chế tác, tỷ lệ đô thị hóa, chỉ số phát triển con người (HDI) và các cam kết bảo vệ môi trường sinh thái.

2. Quy trình phân cấp quản lý nhà nước hiệu quả bao gồm các bước nào?

Quy trình phân cấp tối ưu đòi hỏi thực hiện 4 bước nhất quán: (1) Đánh giá năng lực quản trị thực tế của cơ quan cấp dưới; (2) Chuyển giao thẩm quyền nhiệm vụ đi kèm nguồn lực tài chính tương xứng; (3) Thiết lập quy chế kiểm tra, giám sát chuyên ngành minh bạch; (4) Đo lường kết quả thực thi và áp dụng chế tài trách nhiệm giải trình rõ ràng.

3. Tại sao chính sách tiền tệ và tài khóa cần phối hợp chặt chẽ khi tái cơ cấu?

Sự kết hợp đồng bộ giúp ngăn ngừa nguy cơ xung đột chính sách. Khi không gian tài khóa bị thu hẹp, chính sách tiền tệ linh hoạt sẽ hỗ trợ hạ mặt bằng lãi suất và xử lý nợ xấu. Ngược lại, đầu tư tài khóa có trọng tâm sẽ kích hoạt tổng cầu, tạo thị trường tiêu thụ cho doanh nghiệp mà không gây áp lực lạm phát vượt ngưỡng mục tiêu.

4. Khi nào mô hình tự chủ biên chế viên chức giáo dục phát huy tác dụng tốt nhất?

Mô hình tự chủ biên chế đạt hiệu quả cao nhất khi đơn vị sự nghiệp công lập có khả năng tự chủ hoàn toàn về nguồn thu tài chính, tọa lạc tại các khu vực đô thị có thị trường dịch vụ phát triển. Điều kiện bắt buộc đi kèm là cơ sở đào tạo phải có hệ thống quản trị nội bộ minh bạch và cơ chế giải trình trách nhiệm giải trình công khai trước xã hội.

5. Phân cấp thị trường trong cung ứng dịch vụ công là gì?

Phân cấp thị trường là hình thức Nhà nước chuyển giao quyền cung ứng một số dịch vụ công không thuần túy sang khu vực tư nhân thông qua cơ chế đấu thầu hoặc xã hội hóa. Khi đó, cơ quan nhà nước chuyển đổi vai trò từ trực tiếp cung ứng sang giám sát chất lượng và thiết lập hành lang pháp lý cạnh tranh công bằng.

---

Kết luận

• Đồng bộ hóa chính sách vĩ mô: Ổn định kinh tế vĩ mô và phục hồi tổng cầu đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa tài khóa có mục tiêu và chính sách tiền tệ thị trường, lấy giải quyết nợ xấu làm khâu đột phá.
• Chuẩn hóa mục tiêu phát triển: Bộ 14 tiêu chí định lượng của CIEM cung cấp thước đo toàn diện để lượng hóa quá trình công nghiệp hóa gắn với phát triển xã hội và bảo vệ môi trường.
• Tái thiết cơ chế phân cấp công: Cải cách quản lý dịch vụ giáo dục và dịch vụ công phải triệt để tuân thủ nguyên tắc cân bằng giữa giao quyền nhiệm vụ, phân bổ tài chính và tự chủ nhân sự.
• Mở rộng xã hội hóa dịch vụ: Tận dụng hiệu quả phân cấp thị trường nhằm huy động tối đa nguồn lực tư nhân, giảm tải áp lực ngân sách nhà nước.

Để nghiên cứu sâu hơn về các mô hình quản lý kinh tế và chính sách phát triển công nghiệp hóa, bạn đọc có thể theo dõi thêm các ấn phẩm định kỳ và công trình nghiên cứu chuyên sâu từ Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề CNH nữa. Thay vào đó, họ công nghiệp phát triển, cho đến nay, đều đã nhấn mạnh nhiều hơn đến quá trình hiện trải qua quá trình công nghiệp hóa. Từ nay đại hóa nền kinh tế. về sau, với sự xuất hiện của nền kinh tế trì thức và quá trình toàn cầu hóa, một nước 2.

Tiêu chí nước công nghiệp nông nghiệp lạc hậu muốn tiến lên trở Theo phân tích ở trên, nếu coi những nước thành một nước công nghiệp phát triển đã phát triển hay nước đã hoàn thành công (mới), có dứt khoát cần phải đi qua con nghiệp hóa là nước công nghiệp thì xuất hiện đường CNH hay không, còn là vấn đề tranh vấn đề: thời điểm hoàn thành công nghiệp cãi. Nhưng nói một cách chặt chẽ thì, có lẽ hóa hay trở thành nước công nghiệp không chỉ trừ rất ít trường hợp ngoại lệ, còn về cơ giống nhau. Nhiều nước đã hoàn thành công bản, hầu hết những nước nông nghiệp lạc nghiệp hóa từ lâu (Anh, Pháp, Đức, Mỹ), hậu muốn tiến lên trở thành một nước công nhưng cũng có những nước “mới công nghiệp nghiệp phát triển (mới), hiện chưa có con đường nào thay thế hoàn toàn con đường hóa” vào những thập niên 1970, 1980 của thế CNH, chi it thi cũng ở khoảng thời gian ta kỷ trước. Vậy nên, các nhà khoa học cũng có thể nhìn thấy được.

tranh luận rất nhiều về việc xác định các tiêu chí để đánh giá khi nào thì một nước được coi Lịch sử CNH của những nền kinh tế đã là hoàn tất thời kỳ công nghiệp hóa, hay trở hoàn thành quá trình CNH cho thấy rằng: thành nước công nghiệp. Và đã có nhiều so với lịch sử phát triển kinh tế của đất quan niệm khác nhau. nước, thời kỳ CNH chỉ là một giai đoạn lịch sử đặc biệt nhất định; nghĩa là có khởi đầu Để phân biệt giai đoạn lịch sử đặc biệt và có kết thúc. Nội dung của giai đoạn lịch công nghiệp hóa, các nhà nghiên cứu thường sử đặc biệt ấy là: biến nền sản xuất xã hội nêu ra một số tiêu chí định lượng.

Số lượng $6 51 (1+2/2013) QUAN LY KINH TE EE) [TT] heulcn cứu rrao oối BÀN THÊM VỀ TIỂU CHÍ i các tiêu chí định lượng tùy thuộc vào mục - Theo Gido su Jungho Yoo (KDI School of tiêu nghiên cứu chứ không có sự thống nhất. Public Policy and Management, Korea, Tuy nhiên, có một số chỉ tiêu thì hầu như 2008), khi so sánh thời ky CNH giữa các nước đều được mọi người sử dụng, thừa nhận như dựa trên một tiêu chí duy nhất là coi thời những tiêu chí đánh giá chung. Và dù có sử điểm bắt đầu tiến trình CNH ở một nền kinh dụng các tiêu chí như thế nào, người ta cũng tế khi tỷ trọng lao động nông nghiệp chiếm 50% tổng lao động xã hội và kết thúc khi tỷ vẫn chỉ ra được có sự khác nhau (đôi khi rất. trọng lao động nông nghiệp chỉ còn 20% tổng đáng kể) về độ dài thời gian cần thiết để lao động xã hội, đã nhận thấy thời gian hoàn hoàn thành nhiệm vụ CNH giữa các nước.

thành CNH ở một số nước như sau: Bảng 1: Thời gian hòan thành CNH theo tiêu chí cơ cấu lao động TT Nước Năm bắt đầu | Năm kết thúc Thời CNH gian (sốhòannăm)thành 1 Ha Lan 1840 1938 98 2 Dan Mach 1842 1958 114 3 - | Bi 1849 1924 75 4 Phap 1858 1962 104 5 Aird len 1865 1919 114 6_ | Hoa Ky 1881 1935 54 7 Đức 1881 1949 68 8 Canada 1888 1929 41 9 Na Uy 1891 1959 68 10 | Thuy Điển 1906 1951 45 11_| Nhat Ban 1930 1969 39 | 12 | Italia 1932 1966 34 138 | Venezuela 1940 1972 32 14: | Tây Ban Nha 1946 1979 33 15° | Phan Lan 1946 1971 25 16 | Bồ Đào Nha 1952 1988 36 17 | Đài Loan 1960 1980 20 S 18 | Malavsia 1969 1995 26 19 | Han Quéc 1970 1989 19 Nguén: Jungho Yoo (KDI School of Public Policy and Management, Korea, 2008). Có thể còn có những tranh luận về điểm kinh tế mới công nghiệp hóa, đã cho rằng, khởi đầu và điểm kết thúc của quá trình một nền kinh tế phải thỏa mãn ít nhất hai CNH theo quan điểm này, nhưng việc rút điều kiện sau đây để được cơi là một nền ngắn thời gian hoàn thành CNH ở các nền kinh tế mới công nghiệp hóa (NIF): một là, kinh tế đi sau là có thể. nó phải cất cánh chuyển sang thời kỳ tăng - Anis Chowdhury va Iyanatul Islam, trưởng tự lực (selfsustaining); và hai là, trong công trình nghiên cứu “Các nền kinh việc giảm nghèo và bất bình đẳng phải được tế mới công nghiệp hóa ở Đông Á” (The duy trì liên tục bên cạnh việc không ngừng Newly Industrialising Economies of East nâng cao chất lượng cuộc sống. Nghĩa là Asia — xuất bản lần đầu năm 1998, tái bản những nền kinh tế này phải đạt được mức năm 2005, by Routledge, 29 West 35th độ nhất định về “phát triển con người”.

Trên Street, New York, NY 10001), đã thảo luận cơ sở những phân tích so sánh thực tế giữa khá kỹ vể định nghĩa thế nào là một nền các nền kinh tế, Anis Chowdhury và FF] tuản Lí kiNh TẾ Số 51 (1+2/2018) BAN THEM VE TIEU CHI. NGHIEN CUU TRAO nú VEMR: Iyanatul Islam để nghị một bộ 4 tiêu chí để thu nhập bình quân đầu người và tỷ trọng định nghĩa mang tính thống kê thế nào là công nghiệp chế tạo trong GDP phải liên tục một nước công nghiệp mới, bao gồm: tăng lên và phải có sự cải thiện liên tục về 1. Tỷ lệ tiết kiệm bằng 15% GDP; điều kiện con người, được đo bằng HDI. Nếu - không làm được như vậy, đất nước đó sẽ ra 2.

GDP thực tế bình quân đầu người bằng khỏi danh sách và cùng lúc đó, các nước 1.000 USD; đang phát triển khác thành công trong việc 3. Tỷ trọng công nghiệp chế tạo trong cất cánh có thể gia nhập nhóm các NIEs. GDP và trong việc làm bằng 20%; Theo thời gian, các NIEs thành công sẽ phát triển trở thành nước công nghiệp thực sự. Chỉ số phát triển con người (HDJ) bằng Do đó, “các nước hình thành một thể liên tục 0,75.

động trong quá trình phát triển. Đường Theo bộ 4 tiêu chí này, có thể xếp 22 nền ranh giới giữa các nước công nghiệp tiên tiến kinh tế được coi là mới công nghiệp hóa và các nước NICs, cũng như giữa các nước (NIEF) ở thời điểm cuối thập kỷ 1980 (Bảng NICs và các nước đang phát triển khác luôn 2). Các tác giả cũng lưu ý, danh sách này chỉ chuyển động theo thời gian và sẽ luôn là chủ đúng tại một thời điểm nhất định. Trong bối để mang lại rất nhiều quan điểm khác cảnh năng động hiện nay, tỷ lệ tiết kiệm, nhau” (OECD, op.

Bảng 2: Những nền kinh tế mới công nghiệp hóa Nền kinh tế Tỉ lệ tiết kiệm trong GNP/đầu người Tỷ lệ hàng chế Chi sé HDI nước (%) 1988 (USD) 1988 tạo (%) 1988 1989 1.000 24 0,783 Nguôn: Ngân hàng Thế giới, Báo cáo Phát triển Thế giới (các uấn đề khác nhau); UNDP (1990) Chú thích: — a: Số liệu 1980; b: Ngân hàng Phát triển Châu Á, những chỉ số chính; c: Tóc gid tự tính toán, sử dụng phương pháp của UNDP (Xem: Anis Chowdhury va Iyanatul Islam: The Newly Industrialising Economies of East Asia; 2005, by Routledge, 29 West 35th Street, New York, NY 10001; tr. $60 51 (1+2/2013) QUAN LY KINH TE Ed FUL] nemen civ trao ni BAN THÊM VỀ TIÊU CHÍ. Như vậy, tuy nghiên cứu của Anis đề xuất cuối những năm 80 của thế kỷ 20 có Chowdhury va Iyanatul Islam khéng chi ré thể coi là những tiêu chí công nghiệp hóa tối khoảng thời gian để trở thành NIEs, các thiểu để áp dụng cho loại công nghiệp hóa cổ nước nêu trên phải mất bao nhiêu năm, điển. Chenery chia thời kỳ công nghiệp hóa nhưng qua các tiêu chí nêu trên, người ta lại làm 3 giai đoạn, giai đoạn khởi đầu, giai hình dung khá rõ những điều kiện và thời đoạn phát triển và giai đoạn hoàn thiện, điểm các nền kinh tế này đạt ngưỡng của không kể một thời đoạn tiển công nghiệp NIE, và thậm chí cả những nền kinh tế hóa và một thời đoạn hậu công nghiệp hóa.

đang “xếp hàng” chờ đến lượt chạm ngưỡng Tương ứng với mỗi giai đoạn có xác định chỉ để trở thành NIE trong những năm sau đó. tiêu GDP bình quân đầu người, tỷ lệ cơ cấu - Bộ chỉ tiêu công nghiệp hóa do giáo sư kinh tế, cơ cấu ngành công nghiệp, cơ cấu Mỹ H. Chenery, cố vấn Ngân hàng thế giới, lao động và cơ cấu không gian (Bảng 3). Bảng 8: Các giai đoạn công nghiệp hóa theo H.

Chenery Chỉ tiêu cơ bản Tiền Khởi đầu Phát triển Hoàn thiện Hậu CNH CNH CNH CNH CNH 1.GDP/người DSD1964 100-200 200-400 400-800 800-1. Cơ cấu ngành A>I “ee ae ae ae 3. Tỷ trọng CN chế tác > 20% 20-40% 40-50% 50-60% >60% 4. Lao động NN >60% 45-60% 30-45% 10-30% <10% 5.

Dô thị hoá <30% 30-50% 50-60% 60-75% >75% Ghi chu : A: Nông nghiệp; Ï: Công nghiệp; Š: Dịch vụ. (Nguồn: Chen Jiagui, Huang Qunhui and Zhong Hongưu.-The synthetic Evaluation and Analysis on Regional Industrializa-tion. Trich lai trong: GS Dé Quéc Sam: “Thế nòo là một nước công nghiệp” (Tạp chí Cộng san s6 799 (5/2009); tr. - Bộ chỉ tiêu do nhà xã hội học người Mỹ: đơn giản và dễ sử dụng, song vẫn chưa bao A.

Inkeles giới thiệu cũng vào những năm quát được các tiêu chí về chất lượng và 80 thế kỷ 20, ngoài tiêu chí kinh tế còn nêu chưa để cập đến các xu hướng tin học hóa, ra nhiều chỉ tiêu về văn hóa và xã hội, phù toàn cầu hóa. vốn rất được nhấn mạnh hợp hơn với loại công nghiệp hóa theo nghĩa khi nói về hiện đại hóa trong điều kiện hiện rộng. Bộ chỉ tiêu này gồm 11 hạng mục, tuy nay. Bảng 4: Chỉ tiêu công nghiệp hóa của A.Inkeles TT Chỉ tiêu cơ bản Đơn vị Chuẩn CNH Trị số tham khảo (Mỹ) 1 GDP/đầu người USD >3000 3.243 (1965) 2 Ty trong A/GDP % 12-15 11 (1929) 3 Ty trong S/GDP % > 45 48 (1929) 4 Lao déng phi NN % > 75 79 (1929) 5 __| Ty lé biét cha % > 80 6 Tỷ lệ sinh viên ĐH % 12 - lỗ 16 (1948) 7 Bác sĩ/ 1000 dân người >1 1,3 (1960) KH tuản tí kiNh rể Số B1 (1+2/2018) BÀN THÊM VỀ TIÊU CHÍ.