đặt vấn đề CNH nữa. Thay vào đó, họ công nghiệp phát triển, cho đến nay, đều đã nhấn mạnh nhiều hơn đến quá trình hiện trải qua quá trình công nghiệp hóa. Từ nay đại hóa nền kinh tế. về sau, với sự xuất hiện của nền kinh tế trì thức và quá trình toàn cầu hóa, một nước 2.
Tiêu chí nước công nghiệp nông nghiệp lạc hậu muốn tiến lên trở Theo phân tích ở trên, nếu coi những nước thành một nước công nghiệp phát triển đã phát triển hay nước đã hoàn thành công (mới), có dứt khoát cần phải đi qua con nghiệp hóa là nước công nghiệp thì xuất hiện đường CNH hay không, còn là vấn đề tranh vấn đề: thời điểm hoàn thành công nghiệp cãi. Nhưng nói một cách chặt chẽ thì, có lẽ hóa hay trở thành nước công nghiệp không chỉ trừ rất ít trường hợp ngoại lệ, còn về cơ giống nhau. Nhiều nước đã hoàn thành công bản, hầu hết những nước nông nghiệp lạc nghiệp hóa từ lâu (Anh, Pháp, Đức, Mỹ), hậu muốn tiến lên trở thành một nước công nhưng cũng có những nước “mới công nghiệp nghiệp phát triển (mới), hiện chưa có con đường nào thay thế hoàn toàn con đường hóa” vào những thập niên 1970, 1980 của thế CNH, chi it thi cũng ở khoảng thời gian ta kỷ trước. Vậy nên, các nhà khoa học cũng có thể nhìn thấy được.
tranh luận rất nhiều về việc xác định các tiêu chí để đánh giá khi nào thì một nước được coi Lịch sử CNH của những nền kinh tế đã là hoàn tất thời kỳ công nghiệp hóa, hay trở hoàn thành quá trình CNH cho thấy rằng: thành nước công nghiệp. Và đã có nhiều so với lịch sử phát triển kinh tế của đất quan niệm khác nhau. nước, thời kỳ CNH chỉ là một giai đoạn lịch sử đặc biệt nhất định; nghĩa là có khởi đầu Để phân biệt giai đoạn lịch sử đặc biệt và có kết thúc. Nội dung của giai đoạn lịch công nghiệp hóa, các nhà nghiên cứu thường sử đặc biệt ấy là: biến nền sản xuất xã hội nêu ra một số tiêu chí định lượng.
Số lượng $6 51 (1+2/2013) QUAN LY KINH TE EE) [TT] heulcn cứu rrao oối BÀN THÊM VỀ TIỂU CHÍ i các tiêu chí định lượng tùy thuộc vào mục - Theo Gido su Jungho Yoo (KDI School of tiêu nghiên cứu chứ không có sự thống nhất. Public Policy and Management, Korea, Tuy nhiên, có một số chỉ tiêu thì hầu như 2008), khi so sánh thời ky CNH giữa các nước đều được mọi người sử dụng, thừa nhận như dựa trên một tiêu chí duy nhất là coi thời những tiêu chí đánh giá chung. Và dù có sử điểm bắt đầu tiến trình CNH ở một nền kinh dụng các tiêu chí như thế nào, người ta cũng tế khi tỷ trọng lao động nông nghiệp chiếm 50% tổng lao động xã hội và kết thúc khi tỷ vẫn chỉ ra được có sự khác nhau (đôi khi rất. trọng lao động nông nghiệp chỉ còn 20% tổng đáng kể) về độ dài thời gian cần thiết để lao động xã hội, đã nhận thấy thời gian hoàn hoàn thành nhiệm vụ CNH giữa các nước.
thành CNH ở một số nước như sau: Bảng 1: Thời gian hòan thành CNH theo tiêu chí cơ cấu lao động TT Nước Năm bắt đầu | Năm kết thúc Thời CNH gian (sốhòannăm)thành 1 Ha Lan 1840 1938 98 2 Dan Mach 1842 1958 114 3 - | Bi 1849 1924 75 4 Phap 1858 1962 104 5 Aird len 1865 1919 114 6_ | Hoa Ky 1881 1935 54 7 Đức 1881 1949 68 8 Canada 1888 1929 41 9 Na Uy 1891 1959 68 10 | Thuy Điển 1906 1951 45 11_| Nhat Ban 1930 1969 39 | 12 | Italia 1932 1966 34 138 | Venezuela 1940 1972 32 14: | Tây Ban Nha 1946 1979 33 15° | Phan Lan 1946 1971 25 16 | Bồ Đào Nha 1952 1988 36 17 | Đài Loan 1960 1980 20 S 18 | Malavsia 1969 1995 26 19 | Han Quéc 1970 1989 19 Nguén: Jungho Yoo (KDI School of Public Policy and Management, Korea, 2008). Có thể còn có những tranh luận về điểm kinh tế mới công nghiệp hóa, đã cho rằng, khởi đầu và điểm kết thúc của quá trình một nền kinh tế phải thỏa mãn ít nhất hai CNH theo quan điểm này, nhưng việc rút điều kiện sau đây để được cơi là một nền ngắn thời gian hoàn thành CNH ở các nền kinh tế mới công nghiệp hóa (NIF): một là, kinh tế đi sau là có thể. nó phải cất cánh chuyển sang thời kỳ tăng - Anis Chowdhury va Iyanatul Islam, trưởng tự lực (selfsustaining); và hai là, trong công trình nghiên cứu “Các nền kinh việc giảm nghèo và bất bình đẳng phải được tế mới công nghiệp hóa ở Đông Á” (The duy trì liên tục bên cạnh việc không ngừng Newly Industrialising Economies of East nâng cao chất lượng cuộc sống. Nghĩa là Asia — xuất bản lần đầu năm 1998, tái bản những nền kinh tế này phải đạt được mức năm 2005, by Routledge, 29 West 35th độ nhất định về “phát triển con người”.
Trên Street, New York, NY 10001), đã thảo luận cơ sở những phân tích so sánh thực tế giữa khá kỹ vể định nghĩa thế nào là một nền các nền kinh tế, Anis Chowdhury và FF] tuản Lí kiNh TẾ Số 51 (1+2/2018) BAN THEM VE TIEU CHI. NGHIEN CUU TRAO nú VEMR: Iyanatul Islam để nghị một bộ 4 tiêu chí để thu nhập bình quân đầu người và tỷ trọng định nghĩa mang tính thống kê thế nào là công nghiệp chế tạo trong GDP phải liên tục một nước công nghiệp mới, bao gồm: tăng lên và phải có sự cải thiện liên tục về 1. Tỷ lệ tiết kiệm bằng 15% GDP; điều kiện con người, được đo bằng HDI. Nếu - không làm được như vậy, đất nước đó sẽ ra 2.
GDP thực tế bình quân đầu người bằng khỏi danh sách và cùng lúc đó, các nước 1.000 USD; đang phát triển khác thành công trong việc 3. Tỷ trọng công nghiệp chế tạo trong cất cánh có thể gia nhập nhóm các NIEs. GDP và trong việc làm bằng 20%; Theo thời gian, các NIEs thành công sẽ phát triển trở thành nước công nghiệp thực sự. Chỉ số phát triển con người (HDJ) bằng Do đó, “các nước hình thành một thể liên tục 0,75.
động trong quá trình phát triển. Đường Theo bộ 4 tiêu chí này, có thể xếp 22 nền ranh giới giữa các nước công nghiệp tiên tiến kinh tế được coi là mới công nghiệp hóa và các nước NICs, cũng như giữa các nước (NIEF) ở thời điểm cuối thập kỷ 1980 (Bảng NICs và các nước đang phát triển khác luôn 2). Các tác giả cũng lưu ý, danh sách này chỉ chuyển động theo thời gian và sẽ luôn là chủ đúng tại một thời điểm nhất định. Trong bối để mang lại rất nhiều quan điểm khác cảnh năng động hiện nay, tỷ lệ tiết kiệm, nhau” (OECD, op.
Bảng 2: Những nền kinh tế mới công nghiệp hóa Nền kinh tế Tỉ lệ tiết kiệm trong GNP/đầu người Tỷ lệ hàng chế Chi sé HDI nước (%) 1988 (USD) 1988 tạo (%) 1988 1989 1.000 24 0,783 Nguôn: Ngân hàng Thế giới, Báo cáo Phát triển Thế giới (các uấn đề khác nhau); UNDP (1990) Chú thích: — a: Số liệu 1980; b: Ngân hàng Phát triển Châu Á, những chỉ số chính; c: Tóc gid tự tính toán, sử dụng phương pháp của UNDP (Xem: Anis Chowdhury va Iyanatul Islam: The Newly Industrialising Economies of East Asia; 2005, by Routledge, 29 West 35th Street, New York, NY 10001; tr. $60 51 (1+2/2013) QUAN LY KINH TE Ed FUL] nemen civ trao ni BAN THÊM VỀ TIÊU CHÍ. Như vậy, tuy nghiên cứu của Anis đề xuất cuối những năm 80 của thế kỷ 20 có Chowdhury va Iyanatul Islam khéng chi ré thể coi là những tiêu chí công nghiệp hóa tối khoảng thời gian để trở thành NIEs, các thiểu để áp dụng cho loại công nghiệp hóa cổ nước nêu trên phải mất bao nhiêu năm, điển. Chenery chia thời kỳ công nghiệp hóa nhưng qua các tiêu chí nêu trên, người ta lại làm 3 giai đoạn, giai đoạn khởi đầu, giai hình dung khá rõ những điều kiện và thời đoạn phát triển và giai đoạn hoàn thiện, điểm các nền kinh tế này đạt ngưỡng của không kể một thời đoạn tiển công nghiệp NIE, và thậm chí cả những nền kinh tế hóa và một thời đoạn hậu công nghiệp hóa.
đang “xếp hàng” chờ đến lượt chạm ngưỡng Tương ứng với mỗi giai đoạn có xác định chỉ để trở thành NIE trong những năm sau đó. tiêu GDP bình quân đầu người, tỷ lệ cơ cấu - Bộ chỉ tiêu công nghiệp hóa do giáo sư kinh tế, cơ cấu ngành công nghiệp, cơ cấu Mỹ H. Chenery, cố vấn Ngân hàng thế giới, lao động và cơ cấu không gian (Bảng 3). Bảng 8: Các giai đoạn công nghiệp hóa theo H.
Chenery Chỉ tiêu cơ bản Tiền Khởi đầu Phát triển Hoàn thiện Hậu CNH CNH CNH CNH CNH 1.GDP/người DSD1964 100-200 200-400 400-800 800-1. Cơ cấu ngành A>I “ee ae ae ae 3. Tỷ trọng CN chế tác > 20% 20-40% 40-50% 50-60% >60% 4. Lao động NN >60% 45-60% 30-45% 10-30% <10% 5.
Dô thị hoá <30% 30-50% 50-60% 60-75% >75% Ghi chu : A: Nông nghiệp; Ï: Công nghiệp; Š: Dịch vụ. (Nguồn: Chen Jiagui, Huang Qunhui and Zhong Hongưu.-The synthetic Evaluation and Analysis on Regional Industrializa-tion. Trich lai trong: GS Dé Quéc Sam: “Thế nòo là một nước công nghiệp” (Tạp chí Cộng san s6 799 (5/2009); tr. - Bộ chỉ tiêu do nhà xã hội học người Mỹ: đơn giản và dễ sử dụng, song vẫn chưa bao A.
Inkeles giới thiệu cũng vào những năm quát được các tiêu chí về chất lượng và 80 thế kỷ 20, ngoài tiêu chí kinh tế còn nêu chưa để cập đến các xu hướng tin học hóa, ra nhiều chỉ tiêu về văn hóa và xã hội, phù toàn cầu hóa. vốn rất được nhấn mạnh hợp hơn với loại công nghiệp hóa theo nghĩa khi nói về hiện đại hóa trong điều kiện hiện rộng. Bộ chỉ tiêu này gồm 11 hạng mục, tuy nay. Bảng 4: Chỉ tiêu công nghiệp hóa của A.Inkeles TT Chỉ tiêu cơ bản Đơn vị Chuẩn CNH Trị số tham khảo (Mỹ) 1 GDP/đầu người USD >3000 3.243 (1965) 2 Ty trong A/GDP % 12-15 11 (1929) 3 Ty trong S/GDP % > 45 48 (1929) 4 Lao déng phi NN % > 75 79 (1929) 5 __| Ty lé biét cha % > 80 6 Tỷ lệ sinh viên ĐH % 12 - lỗ 16 (1948) 7 Bác sĩ/ 1000 dân người >1 1,3 (1960) KH tuản tí kiNh rể Số B1 (1+2/2018) BÀN THÊM VỀ TIÊU CHÍ.
