CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH LƯU TRÚ 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm du lịch và kinh doanh du lịch 1.
Khái niệm du lịch Ngày nay, du lịch đã thực sự trở thành một ngành kinh tế quan trọng ở nhiều nước trên thế giới. Dưới mỗi góc độ nghiên cứu khác nhau, có một cách hiểu khác nhau về du lịch. Theo Tổ chức du lịch thế giới của Liên hợp quốc (UNWTO): “Du lịch là tổng thể của những hiện tượng và những mối quan hệ phát sinh do sự tác động qua lại giữa khách du lịch, người kinh doanh du lịch, chính quyền sở tại và cộng đồng dân cư địa phương trong quá trình thu hút và lưu giữ khách du lịch”. Qua định nghĩa này, du lịch được coi như một quá trình mà ở đó có sự gặp nhau giữa lợi ích tinh thần của khách du lịch và lợi ích kinh tế của người kinh doanh du lịch.
Nhu cầu của khách du lịch càng cao thì đòi hỏi hệ thống tổ chức thực hiện, kinh doanh du lịch càng phải hoàn thiện. Theo Luật Du lịch Việt Nam năm 2005: “Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định”. Trong luận văn này, cao học viên sử dụng khái niệm du lịch theo Luật Du lịch Việt Nam năm 2005. Khái niệm kinh doanh du lịch Theo Luật Du lịch Việt Nam năm 2005: Kinh doanh du lịch là kinh doanh dịch vụ, bao gồm các ngành, nghề sau đây: Kinh doanh lữ hành; Kinh doanh lưu trú du lịch; Kinh doanh vận chuyển khách du lịch; Kinh doanh phát triển khu du lịch, điểm du lịch; Kinh doanh dịch vụ du lịch khác.
Khái niệm và đặc điểm hoạt động kinh doanh lưu trú 1. Khái niệm kinh doanh lưu trú Theo Điều 62, Luật Du lịch Việt Nam năm 2005: Cơ sở lưu trú du lịch bao gồm: khách sạn; làng du lịch; biệt thự du lịch; căn hộ du lịch; bãi cắm trại du lịch; nhà nghỉ du lịch; nhà ở có phòng cho khách du lịch thuê; các cơ sở lưu trú du lịch khác. Luan van 9 Trong luận văn này, học viên sử dụng khái niệm sau: Kinh doanh lưu trú là việc thực hiện một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình lưu trú của du khách, từ sản xuất đến tiêu thụ hoặc cung ứng dịch vụ lưu trú trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi. Đặc điểm hoạt động kinh doanh lưu trú Hoạt động kinh doanh lưu trú có một số đặc điểm cơ bản như sau: Sản phẩm của hoạt động kinh doanh lưu trú không đồng nhất, không tách rời và không dự trữ được.
Khác với sản phẩm hàng hóa, sản phẩm kinh doanh lưu trú hầu như không tồn tại dưới dạng vật chất cũng như không cảm nhận được bằng các giác quan. Tính không đồng nhất của sản phẩm kinh doanh lưu trú phụ thuộc rất nhiều vào tâm lý, trạng thái, tình cảm của nhân viên phục vụ; vào thái độ, cách ứng xử, kinh nghiệm cảm nhận… của khách du lịch. Quá trình sản xuất và tiêu dùng sản phẩm kinh doanh lưu trú diễn ra đồng thời cả về không gian và thời gian. Do quá trình sản xuất và tiêu dùng diễn ra đồng thời nên sản phẩm dịch vụ lưu trú không dự trữ được.
Khả năng cơ giới hóa và tự động hóa trong hoạt động kinh doanh lưu trú rất khó. Các cơ sở kinh doanh lưu trú phải sử dụng nhiều lao động trực tiếp phục vụ khách để thỏa mãn nhu cầu ngày càng cao của họ. Hoạt động kinh doanh lưu trú mang tính thời vụ, phụ thuộc vào nhu cầu khách du lịch. Tùy vào thời gian rỗi của khách du lịch và đặc tính của mỗi điểm đến du lịch, có những khoảng thời gian chính vụ, nhu cầu du lịch tăng lên rất cao và ngược lại.
Hoạt động kinh doanh lưu trú phục vụ nhiều đối tượng khách hàng khác nhau cả về quốc tịch, tập quán, trình độ, giới tính, khả năng thanh toán… Hoạt động kinh doanh lưu trú có tính sẵn sàng đón tiếp và phục vụ khách bất cứ khi nào khách hàng có nhu cầu. Chính vì vậy, hoạt động kinh doanh lưu trú thường diễn ra 24/24h trong ngày. Khái niệm và đặc điểm quản lý hoạt động kinh doanh lưu trú 1. Khái niệm quản lý hoạt động kinh doanh lưu trú Quản lý đối với hoạt động kinh doanh lưu trú có thể hiểu là phương thức mà thông qua hệ thống các công cụ quản lý bao gồm pháp luật, chính sách, quy hoạch, kế hoạch của các cơ quan quản lý tác động vào đối tượng quản lý để định hướng cho hoạt động kinh doanh lưu trú vận động, phát triển đạt được mục tiêu đã đề ra Luan van 10 trên cơ sở sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực kinh tế trong và ngoài nước trong điều kiện mở cửa và hội nhập kinh tế quốc tế.
Với cách hiểu trên có thể thấy rõ quản lý đối với hoạt động kinh doanh lưu trú nhằm mục đích tạo ra môi trường thông thoáng, ổn định, định hướng hỗ trợ, thúc đẩy các hoạt động kinh doanh lưu trú phát triển theo một trật tự để giải quyết hài hòa các lợi ích giữa các thành phần tham gia vào hoạt động này. Hoạt động kinh doanh lưu trú rất đa dạng và luôn đòi hỏi sự quản lý của các cơ quan quản lý để duy trì và phát triển. Việc thành công hay thất bại của kinh doanh lưu trú phụ thuộc rất lớn vào khung khổ pháp lý và những chính sách thích hợp với đều kiện và trình độ phát triển của đất nước. Do vậy, vấn đề quản lý đối với hoạt động kinh doanh lưu trú là một vấn đề cần thiết được đặt lên hàng đầu.
Đặc điểm quản lý hoạt động kinh doanh lưu trú Quản lý hoạt động kinh doanh lưu trú có một số đặc điểm như sau: Một là, nhà nước là người tổ chức và quản lý các hoạt động kinh doanh lưu trú diễn ra trong nền kinh tế thị trường. Vì vậy, hoạt động kinh doanh du lịch nói chung và kinh doanh lưu trú nói riêng đòi hỏi phải có một chủ thể có năng lực thay mặt nhà nước đứng ra tổ chức và điều hành. Nhà nước phải đề ra các công cụ pháp luật, chính sách, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch. và sử dụng các công cụ này để quản lý, tổ chức và chỉ đạo triển khai các hoạt động kinh doanh du lịch nói chung và kinh doanh lưu trú nói riêng.
Hai là, hệ thống công cụ như pháp luật, chính sách, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch. phát triển du lịch là cơ sở, là những công cụ để các cơ quan quản lý tổ chức và quản lý hoạt động kinh doanh lưu trú. Trong nền kinh tế thị trường, hoạt động kinh doanh lưu trú diễn ra hết sức phức tạp với sự đa dạng về chủ thể, về hình thức tổ chức và quy mô hoạt động. nên sự quản lý của các cơ quan quản lý cần bảo đảm để hoạt động kinh doanh lưu trú có tính tổ chức cao, ổn định, công bằng và có tính định hướng rõ rệt.
Do đó, các cơ quan quản lý kinh doanh lưu trú phải ban hành các quy định cụ thể, đề ra các chính sách, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh doanh lưu trú. Ba là, quản lý đối với hoạt động kinh doanh lưu trú đòi hỏi phải có bộ máy quản lý mạnh, có hiệu lực, hiệu quả và một đội ngũ cán bộ quản lý có trình độ, năng lực thực sự. Quản lý đối với hoạt động kinh doanh lưu trú phải tạo được những cân đối chung, ngăn ngừa và xử lý những đột biến xấu, tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho hoạt động kinh doanh lưu trú phát triển. Luan van 11 Bốn là, quản lý đối với hoạt động kinh doanh lưu trú còn xuất phát từ chính nhu cầu khách quan của sự gia tăng vai trò của chính sách, pháp luật.
trong nền kinh tế thị trường với tư cách là công cụ quản lý. Hoạt động kinh doanh lưu trú với những quan hệ kinh tế rất đa dạng và năng động đòi hỏi có một sân chơi an toàn và bình đẳng, đặc biệt khi lượng khách du lịch tăng cao. Trong bối cảnh đó, phải có một hệ thống chính sách, pháp luật hoàn chỉnh, phù hợp không chỉ với điều kiện ở trong nước mà còn với thông lệ và luật pháp quốc tế. Nội dung quản lý hoạt động kinh doanh lưu trú Quản lý hoạt động kinh doanh lưu trú có một số nội dung chính như sau: 1.
Xây dựng, tổ chức thực hiện quy hoạch và hệ thống văn bản pháp luật liên quan đến hoạt động kinh doanh lưu trú Xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện các quy hoạch và hệ thống văn bản pháp luật liên quan đến hoạt động kinh doanh lưu trú là một trong những nội dung quản lý kinh doanh lưu trú có tính quyết định đối với sự phát triển dịch vụ lưu trú nói riêng và kinh doanh du lịch nói chung của địa phương. Khi hệ thống quy hoạch, kế hoạch, văn bản pháp luật có liên quan,… được xây dựng hợp lý, tổ chức triển khai kịp thời sẽ giúp định hướng phát triển kinh doanh lưu trú của địa phương một cách hiệu quả, tạo hành lang pháp lý cho hoạt động kinh doanh lưu trú diễn ra thuận lợi,… làm cơ sở quan trọng để các nhà kinh doanh yên tâm đầu tư vào lĩnh vực kinh doanh lưu trú. Trong hoạt động kinh doanh lưu trú, mục tiêu cuối cùng là các đơn vị kinh doanh đạt lợi nhuận cao. Do đó, nếu không được định hướng phát triển đúng đắn có thể gây ra hiện tương lãng phí vốn đầu tư, hoạt động kinh doanh kém hiệu quả do không đáp ứng được nhu cầu thị trường và thực tế phát triển của địa phương, nhất là trong các hoạt động đầu tư xây dựng phát triển kết cấu hạ tầng các khu, điểm du lịch hoặc đầu tư xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật của các cơ sở kinh doanh lưu trú,.
Chính quyền cấp tỉnh phải cần quan tâm đến việc xây dựng và công khai kịp thời các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, phát triển kinh doanh lưu trú phù hợp với chiến lược, quy hoạch phát triển chung của cả nước. Trên cơ sở đó, các đơn vị kinh doanh lưu trú có thể xây dựng chiến lược, kế hoạch phát triển riêng phù hợp với chiến lược và kế hoạch phát triển chung của địa phương.