Mở đầu * Phần nội dung nghiên cứu: Gồm 3 chƣơng Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý công tác kiểm tra nội bộ ở các trƣờng mầm non. 6 Chƣơng 2: Thực trạng quản lý công tác kiểm tra nội bộ ở các trƣờng mầm non trên địa bàn thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý công tác kiểm tra nội bộ ở các trƣờng mầm non trên địa bàn thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên. * Kết luận và khuyến nghị * Danh mục các tài liệu tham khảo * Phụ lục 7 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC KIỂM TRA NỘI BỘ Ở CÁC TRƢỜNG MẦM NON 1.1 Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề 1.1 Nghiên cứu ngoài nước Trên thế giới, trong tiến trình xây dựng và phát triển đất nƣớc, không có một quốc gia nào, dân tộc nào lại không quan tâm đến phát triển giáo dục.
Ngay từ đầu thế kỷ XIX Nhật Bản đã quan tâm đến phát triển giáo dục, những thập niên 70,80 của thế kỷ trƣớc Hàn Quốc, Đài Loan là những tấm gƣơng về tập trung đầu tƣ, chăm lo cho sự nghiệp phát triển giáo dục. Việc gia tăng nguồn lực con ngƣời đƣợc các quốc gia này thực hiện bằng cuộc cách mạng về Giáo dục và Đào tạo. Để giữ vững vị trí đứng đầu về kinh tế, khoa học và công nghệ, Nƣớc Mỹ rất chú trọng đến sự phát triển giáo dục, bằng sự đầu tƣ tài chính lớn và sự quan tâm chia sẻ của toàn xã hội. Tác giả Ah-Teck, J.
với công trình nghiên cứu “Quản lý chất lượng giáo dục tại Mauritius và các quyết định của hiệu trưởng đến cải thiện môi trường giáo dục” tại Hà Lan [2014- Tạp chí Journal of Educational Administration, 52(6), 833 -849] đã tập trung nghiên cứu việc Hiệu trƣởng ở các trƣờng thuộc Mauritius (Hà Lan) sử dụng hệ thống dữ liệu quản lý chất lƣợng nội bộ trong việc đƣa ra quyết định cải thiện môi trƣờng giáo dục. Kết quả nghiên cứu của các tác giả cũng cho thấy việc quản lý chất lƣợng KTNB rất quan trọng và nó còn quan trọng hơn khi các Hiệu trƣởng sử dụng kết quả đó trong các quyết định của mình trong quá trình quản lý nhà trƣờng. Trong một nghiên cứu với tên: “Đánh giá kiểm tra nội bộ” (Local Education Authority), tác giả Davies, D. (2001) ngƣời Mỹ đã đề cập về các nhân tố tác động đến việc đƣa ra quyết định thực hiện KTNB trƣờng học của các trƣờng học.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng Lãnh đạo trƣờng học có vai trò quan trọng trong việc đƣa ra quyết định việc thực hiện KTNB, trong đó lãnh đạo quản lý tốt sẽ duy trì hoạt 8 động KTNB và hƣớng tới tầm nhìn rõ ràng cho sự phát triển của giáo dục. ngƣời Anh (2007), nghiên cứu về “Ảnh hưởng của kiểm tra nội bộ trường học đến quan điểm của giáo viên tại Anh về công tác giảng dạy của bản thân”. Các tác giả đã phân tích về nhận thức của giáo viên và hiểu biết của họ đối với quy trình tự đánh giá chất lƣợng khi chính phủ Anh đƣa ra chính sách yêu cầu các trƣờng thực hiện công tác KTNB trƣờng học. Bên cạnh đó, họ xem xét mối liên hệ giữa Thanh tra viên và giáo viên thuộc nhóm KTNB trƣờng học thay đổi thế nào kể từ khi chính sách có hiệu lực.
Kết quả nghiên cứu cho thấy giáo viên và Ban lãnh đạo trƣờng học hƣởng ứng và thực hiện tốt công tác KTNB trƣờng học, không những thế KTNB trƣờng học đƣợc giáo viên sử dụng nhƣ một công cụ, biện pháp trong việc nâng cao chất lƣợng giảng dạy của bản thân. Các nghiên cứu về hoạt động KTNB trường học của một số nước đã chỉ ra rằng: - Các thành viên chuyên trách trong nhóm đánh giá nội bộ của nhà trƣờng chịu trách nhiệm hoàn toàn về kết quả kiểm tra và quá trình KTNB ở trƣờng học. - Đánh giá nội bộ trƣờng học có tác động tích cực đến hoạt động của trƣờng học, gia tăng thành tích học tập của học sinh và nâng cao chất lƣợng giảng dạy của giáo viên, mặc dù những ảnh hƣởng tích cực này phụ thuộc nhiều vào điều kiện cơ chế quản lý. - Các nghiên cứu thực hiện tại Đan Mạch, Anh, Phần Lan, Xcốt-len và Thụy Điển chỉ ra rằng: Ở tất cả các nghiên cứu này đã cho thấy rằng, giáo viên tin là đánh giá, KTNB có tầm ảnh hƣởng sâu rộng đến quá trình giảng dạy của họ cũng nhƣ chất lƣợng học tập của học sinh và KTNB đem lại nhiều lợi ích hơn các biện pháp đánh giá từ bên ngoài.
Nhƣ vậy, từ một số nghiên cứu trên đây có thể thấy, KTNB trƣờng học đƣợc các nhà quản lý giáo dục ở nƣớc ngoài rất coi trọng. Công tác KTNB trƣờng học đƣợc đánh giá cao trong việc nâng cao chất lƣợng giảng dạy của giáo viên, cũng nhƣ nâng cao chất lƣợng học tập của học sinh và việc KTNB trƣờng học đƣợc giáo viên cho rằng quan trọng hơn và có tác động nhiều hơn đến hoạt động của trƣờng học so với những cuộc kiểm tra từ bên ngoài (thanh tra). Đồng thời các nghiên cứu trên đây cũng cho thấy vai trò của Hiệu trƣởng trong việc quyết định, tổ chức KTNB trƣờng học tại các nƣớc này.2 Nghiên cứu trong nước Ở Việt Nam, Đảng và Nhà nƣớc ta ngay từ khi mới thành lập đã rất quan tâm đến giáo dục, coi sự dốt nát (do thiếu giáo dục) nguy hiểm ngang bằng với giặc ngoại xâm. Ngày nay giáo dục càng đƣợc coi trọng „„ Giáo dục là quốc sách hàng đầu”, toàn xã hội rất chăm lo đến sự nghiệp giáo dục- đào tạo vì mọi ngƣời nhận thức đƣợc: Giáo dục – đào tạo đƣợc coi là nền tảng cho sự phát triển khoa học kỹ thuật, là cội nguồn để dân giàu, nƣớc mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh.
Công tác KTNB trƣờng học cũng đƣợc nhiều học giả nghiên cứu, nhằm nâng cao chất lƣợng giáo dục và đào tạo. Đồng thời, Chính phủ còn xây dựng, tổ chức hệ thống thanh tra, kiểm tra từ Trung ƣơng (Bộ GD&ĐT), đến địa phƣơng và các cơ sở dạy học và giáo dục trên cả nƣớc và điều hành hệ thống đó bằng các quy định pháp luật, các Nghị định, Thông tƣ… Tác giả Hà Sỹ Hồ trong cuốn: “ Những bài giảng về quản lý trƣờng học”-Tập hai nhà xuất bản giáo dục - 1982 đã cho rằng: “Chức năng kiểm tra đặc biệt quan trọng vì quá trình quản lý đòi hỏi những thông tin chính xác, kịp thời về thực trạng của đối tƣợng quản lý, về việc thực hiện các quyết định đã đề ra, tức là đòi hỏi những liên hệ đƣợc chính xác, vững chắc giữa phân hệ quản lý và phân hệ đƣợc quản lý.” Ông khẳng định : “Quản lý mà không kiểm tra thì quản lý sẽ ít hiệu quả và trở thành quản lý quan liêu ”( 23, tr126). Tác giả Trần Kiểm đã viết: „„ Hiệu quả quản lý nhà trƣờng phụ thuộc nhiều vào chừng mực ngƣời hiệu trƣởng sử dụng thông tin khách quan, đáng tin cậy, toàn diện, đầy đủ và kịp thời của mỗi giáo viên về chất lƣợng kiến thức, về mức độ đƣợc giáo dục và tính kỷ luật của học sinh” [ 25]. Thông tin khách quan thu đƣợc chủ yếu qua kết quả thanh tra.
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những ngƣời lao động là khách thể quản lý nhằm thực hiện đƣợc mục tiêu dự kiến” [2, tr.24] Kiểm tra là chức năng cuối cùng của một quá trình quản lý (QL), có vai trò giúp cho chủ thể quản lý biết đƣợc nhân viên của mình thực hiện các nhiệm vụ ở mức độ nhƣ thế nào, tốt, vừa, xấu, đồng thời cũng biết đƣợc những quyết định quản lý ban hành có phù hợp với thực tế hay không, trên những cơ sở đó điều chỉnh các 1 hoạt động, giúp đỡ hay thúc đẩy các cá nhân, tập thể đạt đƣợc các mục tiêu đề ra. Về kiểm tra nội bộ (KTNB) trƣờng học, theo tác giả Lƣu Xuân Mới: “Kiểm tra nội bộ trƣờng học là hoạt động quản lý của Hiệu trƣởng: điều tra, theo dõi, xem xét, kiểm soát, phát hiện, kiểm nghiệm sự diễn biến và kết quả các hoạt động giáo dục đó có phù hợp với mục tiêu, kế hoạch chuẩn mực, quy chế đã đề ra hay không. Từ đó tìm ra những biện pháp động viên, kích thích, giúp đỡ, uốn nắn và điều chỉnh thích hợp nhằm nâng cao chất lƣợng và hiệu quả giáo dục - đào tạo trong nhà trƣờng”. Đối với KTNB trƣờng mầm non, đây là một việc làm thƣờng xuyên, thiết yếu của Hiệu trƣởng, của nhà trƣờng trong suốt từng năm học.
Tuy nhiên ở địa bàn thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên chƣa có luận văn thạc sĩ nghiên cứu về đề tài này. Do vậy vấn đề nâng cao hiệu quả công tác KTNB trƣờng Mầm non rất cần đƣợc nghiên cứu, làm sáng tỏ trong thực tiễn phong phú của quản lý giáo dục, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác KTNB ở các trƣờng mầm non góp phần thực hiện thắng lợi những mục tiêu giáo dục trong giai đoạn mới. Thực hiện có chất lƣợng mục tiêu và có kế hoạch đƣa nhà trƣờng tiến lên trạng thái mới. Một số khái niệm cơ bản của vấn đề nghiên cứu 1.1 Khái niệm quản lý Quản lý là một hiện tƣợng xã hội, là yếu tố cấu thành sự tồn tại và phát triển của loài ngƣời.
Loài ngƣời đã trải qua nhiều thời kỳ phát triển với nhiều hình thái xã hội khác nhau nên cũng trải qua nhiều hình thức quản lý khác nhau. Các triết gia, các nhà chính trị từ thời cổ đại đến nay đều rất coi trọng vai trò của quản lý trong sự ổn định và phát triển của xã hội. Quản lý là một phạm trù khách quan là một tất yếu lịch sử. Nhiều nhà nghiên cứu đã đƣa ra khái niệm về quản lý dƣới góc độ khác nhau.Mác: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tƣơng đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa những HĐ cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ vận động của toàn bộ cơ thể khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó.
Một ngƣời độc tấu vĩ cầm tự điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có một nhạc trƣờng”[14].