Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Ở Trường Trung Học Cơ Sở Quài Cang, Huyện Tuần Giáo, Tỉnh Điện Biên

Luận văn thạc sĩ VNU UED phân tích quản lý dạy học tại trường trung học cơ sở Quài Cang, huyện Tuần Giáo, tỉnh Điện Biên hiện nay.

• Tác giả: Đỗ Thị Mai Hương
• Người hướng dẫn: PGS. TS Đặng Quốc Bảo
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Quản Lý Hoạt Động Dạy - Học Ở Trường Trung Học Cơ Sở Quài Cang - Huyện Tuần Giáo - Tỉnh Điện Biên Trong Giai Đoạn Hiện Nay
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC Ở TRƯỜNG THCS TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu về hoạt động quản lý dạy - học ở trường THCS
• 1.2. Nghiên cứu ngoài nước
• 1.3. Nghiên cứu trong nước
• 1.4. Các khái niệm cơ bản
• 1.5. Quản lý giáo dục
• 1.6. Các chức năng của quản lý
• 1.7. Đặc trưng hoạt động dạy - học
• 1.8. Hoạt động dạy - học
• 1.9. Bản chất của quá trình dạy - học
• 1.10. Quản lý hoạt động dạy - học
• 1.11. Quản lý chương trình giáo dục
• 1.12. Quản lý nội dung hoạt động dạy - học
• 1.13. Phương pháp quản lý hoạt động dạy - học
• 1.14. Quản lí các điều kiện tài chính, vật chất phục vụ hoạt động dạy - học
• 1.15. Những yếu tố tác động đến quản lý hoạt động dạy - học
• 1.16. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC CỦA TRƯỜNG THCS QUÀI CANG - HUYỆN TUẦN GIÁO - TỈNH ĐIỆN BIÊN
• 2.1. Đặc điểm tình hình chung của trường THCS Quài Cang - huyện Tuần Giáo - tỉnh Điện Biên
• 2.2. Đặc điểm tình hình về địa lý, dân cư và kinh tế xã hội, giáo dục của Huyện Tuần Giáo
• 2.3. Thực trạng hoạt động dạy - học ở trường THCS Quài Cang - huyện Tuần Giáo - tỉnh Điện Biên
• 2.4. Khái quát về mục tiêu, nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 2.5. Kết quả khảo sát
• 2.6. Nhận xét đánh giá chung về hoạt động dạy - học chương trình giáo dục phổ thông cấp THCS ở trường THCS Quài Cang - huyện Tuần Giáo - tỉnh Điện Biên
• 2.7. Thực trạng quản lý hoạt động dạy - học ở trường THCS Quài Cang - huyện Tuần Giáo - tỉnh Điện Biên
• 2.8. Thực trạng về công tác xây dựng kế hoạch quản lý hoạt động dạy - học
• 2.9. Thực trạng quản lý hoạt động dạy
• 2.10. Thực trạng quản lý hoạt động học
• 2.11. Thực trạng hoạt động quản lý cơ sở vật chất
• 2.12. Thực trạng xây dựng môi trường sư phạm trong nhà trường
• 2.13. Đánh chung về quản lý đối với hoạt động dạy - học
• 2.14. Mặt mạnh, mặt yếu. Cơ hội và thách thức
• 2.15. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC Ở TRƯỜNG THCS QUÀI CANG - HUYỆN TUẦN GIÁO - TỈNH ĐIỆN BIÊN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
• 3.1. Định hướng đổi mới giáo dục và các nguyên tắc lựa chọn biện pháp
• 3.2. Tính đồng bộ
• 3.3. Tính kế thừa
• 3.4. Tính khả thi
• 3.5. Tổ chức nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của hoạt động dạy - học cho mọi lực lượng trong nhà trường
• 3.6. Kế hoạch hóa hoạt động dạy - học bám sát quy định của cấp trên và phù hợp với tình hình thực tế của nhà trường
• 3.7. Chỉ đạo hoạt động giảng dạy của giáo viên thúc đẩy giáo viên tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy
• 3.8. Chỉ đạo hoạt động học tập của học sinh, giúp đỡ cho học sinh có ý thức tự học, có phương pháp tự học tốt
• 3.9. Tăng cường và sử dụng có hiệu quả cơ sở vật chất phục vụ nhu cầu của Thầy – Trò
• 3.10. Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy - học và quản lý giáo dục
• 3.11. Đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục và thực hiện dân chủ hóa quản lý dạy - học
• 3.12. Thực hiện giám sát, kiểm tra kịp thời biểu dương gương tốt và chấn chỉnh các việc làm chưa tốt
• 3.13. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.14. Kiểm chứng tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp
• 3.15. Kết quả khảo sát về tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp
• 3.16. Tính khả thi của các biện pháp xem xét từ thực tiễn và kinh nghiệm quản lý tại trường THCS Quài Cang - huyện Tuần Giáo - tỉnh Điện Biên
• 3.17. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Tại Trường THCS Quài Cang

Quản lý hoạt động dạy học tại trường THCS Quài Cang là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay. Hoạt động dạy học không chỉ là việc truyền đạt kiến thức mà còn là quá trình hình thành và phát triển nhân cách học sinh. Để nâng cao chất lượng giáo dục, cần có những biện pháp quản lý hiệu quả, phù hợp với thực tiễn của nhà trường.

1.1. Khái Niệm Về Quản Lý Hoạt Động Dạy Học

Quản lý hoạt động dạy học là quá trình tổ chức, điều hành và kiểm tra các hoạt động giáo dục nhằm đạt được mục tiêu giáo dục. Điều này bao gồm việc xây dựng kế hoạch giảng dạy, lựa chọn phương pháp dạy học và đánh giá kết quả học tập của học sinh.

1.2. Vai Trò Của Quản Lý Trong Giáo Dục

Quản lý giáo dục đóng vai trò quyết định trong việc nâng cao chất lượng dạy học. Nó không chỉ giúp tổ chức các hoạt động giáo dục một cách hiệu quả mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực cho học sinh.

II. Những Thách Thức Trong Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Tại Trường THCS Quài Cang

Trong quá trình quản lý hoạt động dạy học, trường THCS Quài Cang gặp phải nhiều thách thức. Những vấn đề này ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục và sự phát triển toàn diện của học sinh. Việc nhận diện và giải quyết các thách thức này là rất cần thiết.

2.1. Chất Lượng Giáo Dục Chưa Cao

Tỷ lệ học sinh giỏi còn thấp, đặc biệt là trong các kỳ thi cấp tỉnh và quốc gia. Điều này cho thấy cần có sự cải thiện trong phương pháp dạy học và quản lý hoạt động giáo dục.

2.2. Thiếu Cơ Sở Vật Chất Đầy Đủ

Cơ sở vật chất không đáp ứng đủ nhu cầu dạy học hiện đại, ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy và học tập. Việc đầu tư vào cơ sở vật chất là cần thiết để nâng cao hiệu quả giáo dục.

III. Phương Pháp Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Hiệu Quả Tại Trường THCS Quài Cang

Để nâng cao chất lượng dạy học, trường THCS Quài Cang cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện hoạt động dạy học mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực cho học sinh.

3.1. Đổi Mới Phương Pháp Dạy Học

Áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại, khuyến khích sự sáng tạo và chủ động của học sinh. Việc này giúp học sinh phát triển toàn diện và nâng cao chất lượng học tập.

3.2. Tăng Cường Đánh Giá Và Phản Hồi

Đánh giá thường xuyên và phản hồi kịp thời giúp giáo viên điều chỉnh phương pháp dạy học, đồng thời giúp học sinh nhận thức rõ hơn về tiến bộ của bản thân.

IV. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Quản Lý Hoạt Động Dạy Học

Công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý hoạt động dạy học. Việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc học tập của học sinh.

4.1. Sử Dụng Phần Mềm Quản Lý Giáo Dục

Các phần mềm quản lý giáo dục giúp theo dõi tiến độ học tập của học sinh, quản lý thời gian và tài nguyên dạy học một cách hiệu quả.

4.2. Tích Hợp Học Tập Trực Tuyến

Học tập trực tuyến giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách linh hoạt và thuận tiện. Việc này cũng giúp giáo viên dễ dàng theo dõi và hỗ trợ học sinh trong quá trình học tập.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Về Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Tại Trường THCS Quài Cang

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc quản lý hoạt động dạy học tại trường THCS Quài Cang đã có những chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết để nâng cao chất lượng giáo dục.

5.1. Đánh Giá Kết Quả Học Tập Của Học Sinh

Kết quả học tập của học sinh đã có sự cải thiện, nhưng vẫn cần tiếp tục nỗ lực để nâng cao tỷ lệ học sinh giỏi và giảm tỷ lệ học sinh yếu kém.

5.2. Phản Hồi Từ Giáo Viên Và Học Sinh

Phản hồi từ giáo viên và học sinh cho thấy sự cần thiết phải cải thiện phương pháp dạy học và quản lý hoạt động giáo dục để đáp ứng nhu cầu thực tế.

VI. Kết Luận Và Định Hướng Tương Lai Trong Quản Lý Hoạt Động Dạy Học

Quản lý hoạt động dạy học tại trường THCS Quài Cang cần tiếp tục được cải thiện và đổi mới. Định hướng tương lai là xây dựng một môi trường học tập tích cực, sáng tạo và hiệu quả hơn cho học sinh.

6.1. Định Hướng Đổi Mới Giáo Dục

Cần tiếp tục đổi mới giáo dục theo hướng phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh, đồng thời nâng cao chất lượng dạy học.

6.2. Tăng Cường Hợp Tác Giữa Nhà Trường Và Gia Đình

Hợp tác giữa nhà trường và gia đình là yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Cần có các chương trình phối hợp để hỗ trợ học sinh tốt hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản lý hoạt động dạy và học tại các trường trung học cơ sở vùng cao luôn là bài toán chiến lược trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực địa phương. Tại huyện Tuần Giáo, tỉnh Điện Biên, một địa bàn miền núi với tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt 11,2%/năm và thu nhập bình quân đầu người khoảng 18,5 triệu đồng/năm, mạng lưới giáo dục gồm 16 trường trung học cơ sở đã duy trì chuẩn phổ cập tại 19/19 xã, thị trấn. Tuy nhiên, chất lượng giáo dục mũi nhọn và chiều sâu tại các xã vùng khó khăn vẫn còn đối mặt với nhiều rào cản.

Trường Trung học cơ sở Quài Cang nằm trên địa bàn có hơn 60% dân cư là đồng bào dân tộc Thái, đời sống kinh tế thuần nông còn nhiều thiếu thốn. Thực tiễn giai đoạn 2011 - 2015 cho thấy chất lượng dạy và học của nhà trường bộc lộ nhiều điểm nghẽn: tỷ lệ học sinh giỏi các môn văn hóa cấp tỉnh hàng năm chỉ đạt dưới 1,5%, chưa có giải quốc gia; tỷ lệ bài kiểm tra học kỳ xếp loại yếu kém ở nhiều bộ môn lên tới gần 60%; đặc biệt kết quả thi tuyển sinh vào trung học phổ thông có thời điểm ghi nhận gần 67% học sinh đạt điểm dưới trung bình.

Trước yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 và các quy định của Luật Giáo dục, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục với đề tài "Quản lý hoạt động dạy - học ở trường THCS Quài Cang - huyện Tuần Giáo - tỉnh Điện Biên trong giai đoạn hiện nay" đã được thực hiện. Nghiên cứu tập trung đánh giá toàn diện công tác quản lý của 40 cán bộ, giáo viên và nhân viên nhà trường trong giai đoạn 2011 - 2015. Mục tiêu trọng tâm là xác lập hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm nâng tỷ lệ học lực khá giỏi, kéo giảm tỷ lệ học sinh yếu kém xuống dưới 10% và chuẩn hóa 100% hồ sơ chuyên môn theo định hướng phát triển năng lực người học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống lý luận quản lý giáo dục hiện đại, kết hợp các mô hình kinh điển nhằm phân tích sâu sắc cấu trúc hoạt động sư phạm:

• Hệ thống 4 chức năng quản lý cốt lõi: Quá trình quản lý vận hành theo chu trình khép kín gồm Kế hoạch hóa, Tổ chức, Chỉ đạo và Kiểm tra - đánh giá. Thông tin quản lý đóng vai trò huyết mạch kết nối xuyên suốt các giai đoạn, bảo đảm mọi quyết định điều hành đều bám sát thực tiễn hoạt động chuyên môn.
• Mô hình cấu trúc tương tác dạy học của Giáo sư Đặng Quốc Bảo: Mô hình xác lập 5 yếu tố then chốt quyết định chất lượng giáo dục gồm Mục tiêu (M), Đội ngũ giáo viên và nhân viên (T), Học sinh (Tr), Nội dung (N) và Phương pháp (P). Bên cạnh đó, quá trình dạy học chịu sự tác động trực tiếp của 5 yếu tố xúc tác: Hình thức tổ chức (H), Điều kiện cơ sở vật chất (Đ), Môi trường sư phạm (Mo), Bộ máy quản lý (Bo) và Quy chế đào tạo (Qi).
• Quy luật nhận thức biện chứng: Bản chất quá trình dạy học được tiếp cận theo nguyên lý nhận thức của V.I. Lênin: "Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn". Hoạt động dạy của thầy giữ vai trò chủ đạo, định hướng và tổ chức; hoạt động học của trò giữ vai trò chủ động, tích cực tiếp thu và tự biến đổi tri thức.
• Khái niệm công cụ: Luận văn chuẩn hóa hệ thống khái niệm về quản lý giáo dục, quản lý chương trình 13 môn học bắt buộc cấp trung học cơ sở và chuẩn kiến thức kỹ năng theo chương trình giáo dục phổ thông.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa tiếp cận hệ thống và tiếp cận phức hợp thông qua các phương pháp cụ thể:

• Nguồn dữ liệu và cỡ mẫu khảo sát: Dữ liệu thực tiễn được thu thập từ phiếu trưng cầu ý kiến 14 chuyên gia và cán bộ quản lý (gồm 3 lãnh đạo Phòng Giáo dục và Đào tạo Tuần Giáo, 5 chuyên viên phụ trách chuyên môn và 6 cán bộ quản lý cấp trường). Đối với học sinh, đề tài áp dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản qua 2 vòng chọn số thứ tự chẵn trên danh sách xếp theo vần chữ cái của từng khối lớp, đạt quy mô khảo sát 75% tổng số học sinh toàn trường.
• Phương pháp phân tích và xử lý thông tin: Kết hợp điều tra xã hội học, nghiên cứu sản phẩm sư phạm (giáo án, sổ điểm, bài kiểm tra định kỳ), phương pháp chuyên gia và tổng hợp báo cáo tổng kết năm học. Số liệu định lượng được thống kê toán học và xử lý qua phần mềm tin học chuyên dụng nhằm phân tích tần số, tỷ lệ phần trăm và mức độ tương quan.
• Lý do lựa chọn phương pháp: Việc kết hợp dữ liệu khảo sát từ 14 cán bộ quản lý với mẫu đại diện 75% học sinh giúp nhận diện khách quan sự chênh lệch giữa năng lực quản trị chuyên môn và kết quả tiếp thu thực tế của học sinh dân tộc thiểu số trong khung thời gian nghiên cứu 2011 - 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng tại Trường THCS Quài Cang đã chỉ ra bức tranh chi tiết về đội ngũ và hiệu quả hoạt động dạy học:

• Thực trạng đội ngũ cán bộ, giáo viên: Tổng số nhân sự nhà trường gồm 40 người (3 cán bộ quản lý, 37 giáo viên). Trong đó có 28 nữ, 3 giáo viên người dân tộc thiểu số, 34/37 giáo viên có trình độ trên chuẩn (chiếm 91,89%), 2 cán bộ quản lý đạt trình độ trung cấp lý luận chính trị. Tổng tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn và trên chuẩn đạt 97,30%. Đội ngũ có tuổi đời trẻ (đa số dưới 40 tuổi), nhiệt tình nhưng kinh nghiệm quản trị sư phạm và kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin chưa đồng đều.
• Mức độ thực hiện mục tiêu dạy học: Đánh giá từ 14 cán bộ quản lý và chuyên gia cho thấy mức độ Tốt và Khá đạt tỷ lệ 68,57%, mức độ Trung bình chiếm 21,43%, trong khi mức độ Yếu vẫn còn 10,00%. Điểm nghẽn lớn nhất nằm ở khâu kiểm tra kết quả học tập theo mục tiêu phát triển năng lực với 21,43% ý kiến đánh giá ở mức yếu.
• Thực hiện chương trình và nội dung giảng dạy: Mức độ Khá và Tốt đạt 79,94%, mức Trung bình là 19,70% và mức Yếu là 5,36%. Về thời lượng giảng dạy 13 môn học, có 64,29% đánh giá Tốt và 28,57% đánh giá Khá. Tuy nhiên, việc điều chỉnh nội dung cho phù hợp với học sinh dân tộc thiểu số chỉ đạt 14,29% ở mức Tốt và có tới 42,86% đánh giá ở mức Trung bình.
• Chất lượng đầu ra: Tỷ lệ học sinh giỏi cấp tỉnh duy trì ở mức thấp dưới 1,5%, điểm bài kiểm tra định kỳ có bộ môn yếu kém trên 50%, và tỷ lệ bài thi tuyển sinh vào lớp 10 đạt kết quả kém chiếm gần 67%.

Thảo luận kết quả

Sự chênh lệch giữa tỷ lệ chuẩn hóa trình độ giáo viên (97,30%) và chất lượng học tập đầu ra xuất phát từ nhiều nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan. Về mặt khách quan, trên 60% học sinh là người dân tộc thiểu số, điều kiện kinh tế gia đình khó khăn, phương tiện học tập thiếu thốn và rào cản ngôn ngữ ảnh hưởng lớn đến khả năng tự học tại nhà. Về mặt chủ quan, công tác phân công chuyên môn thường xuyên biến động theo sự điều động của cấp trên, giáo viên phải kiêm nhiệm nhiều công tác đoàn thể dẫn đến thiếu thời gian nghiên cứu chuyên sâu.

Dữ liệu khảo sát thực trạng có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột kép so sánh mức độ thực hiện mục tiêu và nội dung chương trình giữa các nhóm môn khoa học tự nhiên và khoa học xã hội. Đồng thời, bảng ma trận chéo phản ánh mối tương quan giữa tần suất sử dụng thiết bị dạy học với tỷ lệ học sinh đạt điểm khá giỏi sẽ làm rõ tính cấp thiết của việc đổi mới phương pháp giảng dạy. So với các nghiên cứu giáo dục tại khu vực đồng bằng, quản lý dạy học tại vùng cao Tuần Giáo đòi hỏi người quản lý phải chuyển dịch mạnh mẽ từ phương thức mệnh lệnh hành chính sang phương thức đồng hành, hướng dẫn và phân hóa đối tượng dạy học.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo sát thực tế, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược có tính khả thi cao nhằm đổi mới công tác quản lý hoạt động dạy và học:

1. Nâng cao nhận thức và chuẩn hóa kế hoạch dạy học: Ban Giám hiệu nhà trường tổ chức quán triệt tinh thần Nghị quyết 29-NQ/TW cho 100% cán bộ, giáo viên ngay từ đầu mỗi năm học. Chỉ đạo các tổ chuyên môn xây dựng phân phối chương trình linh hoạt, giảm tải lý thuyết phức tạp, tăng cường 20% thời lượng cho các tiết thực hành, ôn tập và tích hợp liên môn, hoàn thành kế hoạch chi tiết trong tháng 9 hàng năm.
2. Thúc đẩy đổi mới phương pháp giảng dạy và ứng dụng công nghệ thông tin: Tổ trưởng chuyên môn tăng cường dự giờ, sinh hoạt chuyên đề theo hướng nghiên cứu bài học. Yêu cầu 100% giáo viên sử dụng đầy đủ đồ dùng dạy học hiện có, tuyệt đối không dạy chay; mỗi giáo viên thực hiện tối thiểu 2 tiết dạy ứng dụng bài giảng điện tử mỗi tháng. Đặt mục tiêu nâng tỷ lệ giờ dạy đạt loại Giỏi lên trên 65% vào năm 2016.
3. Chỉ đạo hoạt động tự học và phụ đạo học sinh yếu kém: Phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên chủ nhiệm, Đoàn Thanh niên và Đội Thiếu niên xây dựng các mô hình đôi bạn cùng tiến, nhóm học tập tại bản làng. Ban Giám hiệu phân công giáo viên cốt cán tổ chức phụ đạo miễn phí cho nhóm học sinh yếu kém, phấn đấu giảm tỷ lệ điểm kiểm tra dưới trung bình xuống dưới 15% và nâng tỷ lệ học sinh giỏi cấp tỉnh lên trên 3,0% trong giai đoạn 2015 - 2020.
4. Tăng cường cơ sở vật chất và đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục: Phòng Giáo dục và Đào tạo Tuần Giáo cùng Ủy ban nhân dân huyện ưu tiên phân bổ ngân sách trang cấp đủ thiết bị thực hành cho 13 môn học, bổ sung đầu sách tham khảo cho thư viện trường. Ban Giám hiệu chủ động phối hợp với Hội đồng nhân dân xã Quài Cang và Hội Cha mẹ học sinh huy động các nguồn lực xã hội hóa để nâng cấp phòng học bộ môn trong lộ trình 2 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt phù hợp với 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

1. Cán bộ quản lý các trường phổ thông dân tộc và THCS vùng cao: Vận dụng trực tiếp quy trình 4 chức năng quản lý chuyên môn và bộ giải pháp tổ chức dạy học phân hóa để khắc phục tình trạng học sinh yếu kém tại đơn vị mình.
2. Chuyên viên phụ trách chuyên môn tại Phòng và Sở Giáo dục và Đào tạo: Sử dụng kết quả khảo sát từ 14 chuyên gia và dữ liệu thực chứng tại Quài Cang làm căn cứ tham mưu chính sách phân bổ giáo viên, đầu tư trang thiết bị dạy học cho các xã vùng khó khăn.
3. Giáo viên trực tiếp giảng dạy cấp THCS: Tham khảo các định hướng thiết kế giáo án tích hợp, phương pháp sử dụng đồ dùng dạy học trực quan và kỹ thuật xây dựng ngân hàng câu hỏi mở phù hợp với tâm lý tiếp nhận của học sinh dân tộc thiểu số.
4. Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục: Kế thừa khung lý thuyết tương tác 10 yếu tố của Giáo sư Đặng Quốc Bảo cùng quy trình chọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản 75% làm tài liệu tham khảo cho các đề tài nghiên cứu liên quan.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn giải quyết vấn đề cấp bách nào trong thực tiễn giáo dục tại trường THCS Quài Cang? Đề tài tập trung tháo gỡ nghịch lý giữa tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn chuyên môn cao (97,30%) nhưng kết quả học tập của học sinh còn hạn chế, tiêu biểu là tỷ lệ điểm thi vào THPT dưới trung bình từng chiếm gần 67% và tỷ lệ học sinh giỏi cấp tỉnh dưới 1,5%.

Khung mô hình lý thuyết nào đóng vai trò nòng cốt trong việc đánh giá hoạt động dạy học? Nghiên cứu ứng dụng mô hình tương tác sư phạm của Giáo sư Đặng Quốc Bảo, kết hợp 5 yếu tố then chốt (Mục tiêu, Đội ngũ, Học sinh, Nội dung, Phương pháp) với 5 yếu tố xúc tác (Hình thức, Điều kiện, Môi trường, Bộ máy, Quy chế) dưới sự vận hành của 4 chức năng quản lý chu trình.

Phương pháp chọn mẫu khảo sát học sinh trong đề tài được tiến hành như thế nào? Tác giả sử dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản qua 2 lượt lọc số thứ tự chẵn trên danh sách theo vần A-B-C của từng khối lớp, thu thập thành công ý kiến phản hồi từ 75% tổng số học sinh toàn trường để bảo đảm tính khách quan.

Nguyên nhân chính dẫn đến tỷ lệ học sinh yếu kém tại địa phương trong giai đoạn 2011 - 2015 là gì? Nguyên nhân chủ yếu do hơn 60% học sinh là người dân tộc Thái gặp rào cản ngôn ngữ, điều kiện kinh tế khó khăn, thiết bị dạy học thiếu đồng bộ, cùng với việc một số giáo viên chậm đổi mới phương pháp giảng dạy và ít ứng dụng công nghệ thông tin.

Giải pháp nào được đánh giá mang tính đột phá để nâng cao chất lượng dạy học? Giải pháp đột phá là kết hợp chuẩn hóa kế hoạch dạy học phân hóa đối tượng với việc bắt buộc 100% giáo viên khai thác triệt để thiết bị dạy học hiện có, ứng dụng tối thiểu 2 tiết bài giảng điện tử mỗi tháng và thiết lập các nhóm đôi bạn cùng tiến tại bản làng.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa cơ sở lý luận vững chắc về quản lý hoạt động dạy học cấp THCS dựa trên mô hình tương tác 10 yếu tố và chu trình 4 chức năng quản lý hiện đại.
• Khảo sát thực chứng toàn diện tại THCS Quài Cang với mẫu điều tra 14 cán bộ chuyên gia và 75% học sinh, phản ánh chân thực thực trạng chất lượng giáo dục vùng cao.
• Chỉ rõ khoảng trống giữa tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn (97,30%) và chất lượng học lực đầu ra, từ đó nhận diện chính xác các nguyên nhân cốt lõi về phương pháp và rào cản ngôn ngữ.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm biện pháp quản lý đồng bộ, khả thi, gắn liền với chỉ tiêu định lượng và phân công chủ thể thực hiện rõ ràng.
• Cung cấp mô hình thực tiễn có khả năng chuyển giao và áp dụng hiệu quả cho 16 trường THCS trên địa bàn huyện Tuần Giáo trong lộ trình 2015 - 2020.

Đổi mới công tác quản lý dạy và học là chìa khóa then chốt để thu hẹp khoảng cách giáo dục giữa miền núi và đồng bằng. Các nhà quản lý giáo dục và cán bộ giáo viên hãy chủ động áp dụng các giải pháp thực tiễn từ luận văn để kiến tạo môi trường học tập tích cực, nâng cao chất lượng toàn diện cho học sinh vùng cao ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy - học ở trường THCS trong giai đoạn hiện nay. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy - học của trường THCS Quài Cang - huyện Tuần Giáo - tỉnh Điện Biên. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy - học ở trường THCS Quài Cang - huyện Tuần Giáo - tỉnh Điện Biên trong giai đoạn hiện nay. Kết luận và khuyến nghị Danh mục tài liệu tham khảo.

6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC Ở TRƢỜNG THCS TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 1. Tổng quan nghiên cứu về hoạt động quản lý dạy - học ở trƣờng THCS 1. Nghiên cứu ngoài nước Hiện nay, bất kỳ quốc gia nào trên thế giới cũng đều nhận thức được vai trò to lớn của giáo dục đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của một nước. Giáo dục thực sự được coi là quốc sách hàng đầu bởi giáo dục tạo nên sự phát triển con người, là điều kiện cơ bản để hình thành, phát triển và hoàn thiện lực lượng sản xuất của xã hội.

Con người cùng với trí tuệ đã trở thành nhân tố quyết định của sự phát triển kinh tế xã hội, là nguyên nhân làm tăng của cải của xã hội, sự giàu có và thịnh vượng. Khoa học và công nghệ giờ đây đã được xác lập, là lực lượng có sức mạnh to lớn trong việc định hướng cho tương lai. Nhật Bản là một nước nghèo nàn về tài nguyên thiên nhiên, nhất là một nước bại trận sau chiến tranh thế giới thứ hai, nay đã trở thành một nước phát triển về kinh tế. Điều gì đã giúp họ phát triển như vậy: phải chăng họ đã nhận thức rất tốt về vai trò của giáo dục đối với sự phát triển của đất nước.

Đúng vậy, ngay từ đầu những năm 1946 Nhật đã đầu tư 28 % ngân sách cho giáo dục. Năm 1950 đầu tư tăng lên 32 % cho giáo dục. Từ đó đến nay sự đầu tư ngày càng ổn định và chưa có nước nào trên thế giới làm được như vậy. Nghiên cứu trong nước Thư Bác Hồ viết: “Ngày nay các em được cái may mắn hơn cha anh là được hấp thụ một nền giáo dục của một nước độc lập, một nền giáo dục nó sẽ đào tạo các em nên những người công dân hữu ích cho nước Việt Nam, một nền giáo dục làm phát triển hoàn toàn những năng lực sẵn có của các em”; Người căn dặn: “Làm thầy thì phải hiểu trò, các chú lên lớp mà cứ thao thao bất tuyệt chuyện trong nước và thế giới thì không ai hiểu cặn kẽ đâu.

Ở đây già có, trẻ có, ta phải tìm ra nội dung phương pháp thích hợp, dạy cái gì cho thiết thực dễ hiểu” và “Trong trường cần có dân chủ, đối với mọi vấn đề thầy và trò cùng nhau thảo luận, ai có vấn đề gì đều thật thà phát biểu, điều gì chưa thông suốt thì hỏi, bàn cho thông suốt, dân chủ nhưng trò 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] phải kính thầy, thầy phải quý trò, chứ không phải cá đối bằng đầu” (theo báo giáo dục và thời đại, số báo đặc biệt 207 cuối tháng 8 ra ngày 29/8/2015). Việt Nam, chúng ta đã nhận thức khá rõ nét về vai trò của giáo dục đối với sự phát triển của đất nước. Đảng và nhà nước đã khẳng định: “Giáo dục là quốc sách hàng đầu”, toàn xã hội phải có ý thức chăm lo cho sự nghiệp giáo dục và mọi người đều hiểu rằng: Giáo dục ngày nay được coi là nền tảng cho sự phát triển khoa học kĩ thuật, đem lại sự phát triển thịnh vượng cho nền kinh tế đất nước. Trong chiến lược phát triển giáo dục, quá trình dạy - học có ý nghĩa đặc biệt.

Chính vì vậy, nước ta có rất nhiều nhà sư phạm đã tiến hành nghiên cứu một cách toàn diện vấn đề về vị trí vai trò của việc tổ chức quá trình dạy - học, ý nghĩa của việc nâng cao chất lượng dạy - học, đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy - học như: Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt, Nguyễn Ngọc Bảo, Trần Kiều. Để nâng cao chất lượng giáo dục thì việc đổi mới căn bản toàn diện giáo dục với quy mô rộng lớn là điều nhất thiết phải làm. Một trong những yếu tố không thể thiếu và định hướng cho sự phát triển giáo dục đó là việc quản lý nâng cao chất lượng dạy và học. Đảng và nhà nước đã khẳng định: “Đổi mới căn bản công tác quản lý giáo dục, đào tạo, bảo đảm dân chủ, thống nhất; tăng quyền tự chủ và trách nhiệm xã hội của các cơ sở giáo dục, đào tạo; coi trọng quản lý chất lượng”.

Hằng năm, ở trường THCS Quài Cang - huyện Tuần Giáo - tỉnh Điện Biên tổ chức cuộc thi giáo viên dạy giỏi cấp trường, lựa chọn giáo viên dự thi giáo viên dạy giỏi cấp huyện, cấp tỉnh. Học sinh thi học sinh giỏi các cấp nhằm đổi mới phương pháp dạy học, từng bước nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường. Vì vậy cần quản lý tốt hoạt động dạy - học ở nhà trường trong giai đoạn hiện nay nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng dạy và học. Quản lý hoạt động dạy - học thực sự là vấn đề bức xúc đã được quan tâm nghiên cứu và cần tiếp tục nghiên cứu để đổi mới nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy trong nhà trường.

Có người quản lý giỏi sẽ có đội ngũ nhà giáo giỏi, từ đó ắt sẽ có học sinh giỏi. Chính vì lẽ đó, vấn đề quản lý nhà trường, quản lý hoạt động dạy - học luôn được các nhà nghiên cứu, các nhà quản lý giáo dục đề cập trong các công trình nghiên cứu khoa học và giáo trình giảng dạy ở các trường đại học như: Trường Đại học giáo dục 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Đại học quốc gia Hà Nội, Trường Đại học sư phạm Hà Nội, Học viện Quản lý Giáo dục. Các luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản lý giáo dục cũng đã có một số tác giả viết về lĩnh vực này. Tuy nhiên, ở một xã đặc biệt khó khăn của huyện vùng cao đây vẫn là vấn đề còn hết sức mới mẻ, tác giả nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lý hoạt động dạy - học ở trường THCS Quài Cang - huyện Tuần Giáo - tỉnh Điện Biên trong giai đoạn hiện nay từ đó đề xuất biện pháp quản lý hoạt động dạy - học trong nhà trường nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trong giai đoạn hiện nay.

Các khái niệm cơ bản 1. Quản lý Có nhiều cách tiếp cận khái niệm quản lý. Sau đây là một số cách tiếp cận: Tiếp cận trên phương diện hoạt động của tổ chức, tác giả Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những người lao động nói chung là khách thể quản lý nhằm thực hiện những mục tiêu dự kiến” [13, tr.24] Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Theo những định nghĩa kinh điển nhất, hoạt động quản lý là hoạt động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) - trong một tổ chức - nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức. Hiện nay, hoạt động quản lý thường được định nghĩa rõ hơn: Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra” [9, tr.

Tác giả Nguyễn Minh Đạo định nghĩa: “Quản lý là tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý (người quản lý hay tổ chức quản lý) lên khách thể (đối tượng quản lý) về mặt chính trị, văn hóa xã hội, kinh tế … bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng” [11, tr. Dựa vào “điều khiển học”, tác giả “Đại bách khoa toàn thư Liên Xô” định nghĩa: “Quản lý - đó là chức năng của những hệ thống có tổ chức với bản chất khác 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nhau (sinh vật, xã hội, kĩ thuật) nó bảo toàn cấu trúc xác định của chúng, duy trì chế độ hoạt động, thực hiện những chương trình, mục đích hoạt động” [16, tr. Theo cách tiếp cận của một số nhà khoa học quản lý người nước ngoài: “Quản lý là thiết kế và duy trì một môi trường mà trong đó các cá nhân làm việc với nhau trong các nhóm, có thể hoàn thành các nhiệm vụ và các mục tiêu đã định” [16, tr. Dù có nhiều cách định nghĩa khác nhau, song có thể hiểu: Quản lý là cách thức tổ chức - điều khiển (cách thức tác động) có mục đích, hợp quy luật của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm thực hiện có hiệu quả mục tiêu mà tổ chức đã đề ra.

Quản lý giáo dục Theo tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc - Đặng Quốc Bảo - Nguyễn Trọng Hậu - Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Sĩ Thư: “Quản lý giáo dục là quá trình thực hiện có định hướng và hợp quy luật các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra nhằm đạt tới mục tiêu giáo dục đã đề ra” hoặc “Quản lý giáo dục là quá trình đạt tới mục tiêu trên cơ sở thực hiện có ý thức và hợp quy luật các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra” [2, tr. Theo tác giả Phạm Minh Hạc: “Quản lý nhà trường hay nói rộng ra là quản lý giáo dục là quản lý hoạt động dạy và học nhằm đưa nhà trường từ trạng thái này sang trạng thái khác và dần đạt tới mục tiêu đã xác định” [12, tr. Theo tác giả Bush T. (trong tác phẩm Theories of Education Management, PCP, London, 1995): “Quản lý giáo dục, một cách khái quát là sự tác động có tổ chức và hướng đích của chủ thể quản lý giáo dục tới đối tượng quản lý giáo dục theo cách sử dụng các nguồn lực càng có hiệu quả càng tốt nhằm đạt mục tiêu đề ra”.