phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung cơ bản bài luận văn gồm có 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về hoạt động dạy học và quản lý dạy học ở trƣờng THCStrong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở trƣờng THCS Ngọc Hồi,huyện Thanh Trì, Hà Nội. Chƣơng 3: Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở trƣờng THCS Ngọc Hồi, huyện Thanh Trì, trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌCVÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRONG BỐI CẢNHĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY 1.Tổng quan nghiên cứu đề tài 1.
Nước ngoài Hoạt động dạy học là một quá trình tƣơng tác giữa hai hoạt động: hoạt động giảng dạy của giáo viên và hoạt động học tập của học sinh. Hai hoạt động này là những hoạt động trung tâm làm nên đặc thù của trƣờng học bởi vì có quỹ thời gian lớn nhất, chiếm nhiều lao động của giáo viên nhất, chi phối các hoạt động khác, đƣợc các hoạt động khác hỗ trợ, trực tiếp tạo nên chất lƣợng tri thức cho học sinh. Trong lịch sử giáo dục thế giới việc nghiên cứu, tìm tòi các phƣơng pháp dạy học hiệu quả đã đƣợc rất nhiều nhà sƣ phạm, nhà giáo dục quan tâm. Cômenxki (1592 - 1670) là “Ông tổ của nền giáo dục hiện đại, là một thiên tài rực rỡ, một nhà phát minh lỗi lạc, một Galilê của giáo dục”[23, tr.39], năm 1992 UNESCO đã ghi nhận ông là một danh nhân văn hóa thế giới.
Trong quá trình hoạt động giáo dục , J. Cômenxki đã viết hàng trăm tác phẩm. Tiêu biểu nhất là tác phẩm “ Phép giảng dạy lớn” (1632), ông đã đƣa ra quan điểm giáo dục phải thích ứng với tự nhiên, quá trình dạy học để truyền thụ và tiếp nhận tri thức là phải dựa vào sự vật, hiện tƣợng do học sinh tự quan sát, tự suy nghĩ mà hiểu biết, không nên dùng uy quyền bắt buộc, gò ép ngƣời ta chấp nhận bất cứ một điều gì. Ông đƣa ra một hệ thống các nguyên tắc dạy học trong đó nguyên tắc trực quan đƣợc coi là nguyên tắc quan trọng nhất.
Sau đệ nhị thế chiến, Nhật Bản tái thiếtđất nƣớc bằng tinh thần phát huy cao độ nội lực của toàn dân tộc thông qua chính sách phát triển giáo dục rất sớm và phù hợp với từng thời kỳ phát triển của đất nƣớc. Nhờ vậy, sau bại trận trong chiến tranh thế giới thứ hai, Nhật đứng lên và trở thành cƣờng quốc 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com về kinh tế thế giới. Trong tác phẩm: “Giáo dục vì cuộc sống sáng tạo”[22, tr.5] của nhà giáo Nhật lỗi lạc Tsunesaburo Makiguchi với những tƣ tƣởng và đề nghị nâng chất lƣợng giáo dục đào tạo học sinh và sinh viên. Nƣớc Mỹ trở thành một cƣờng quốc về kinh tế quân sự trên thế giới là nhờ có nền giáo dục hiện đại.
Nền giáo dục Mỹ đã góp phần đáng kể cung cấp cho xã hội Mỹ một đội ngũ đông đảo những trí thức, những nhà khoa học cũng nhƣ hàng triệu công nhân kỹ thuật lành nghề, góp phần phát triển kinh tế Mỹ. Trong thông điệp gửi quốc dân ngày 4/2/1997, tổng thống Mỹ Bill Clinton kêu gọihành động để cho nƣớc Mỹ bƣớc vào thế kỷ XXI, hành động để duy trì nền kinh tế, hành động để tăng cƣờng nền giáo dục, công nghệ khoa học. Từ những công trình nghiên cứu của nhà khoa học giáo dục trên thế giới, chúng ta nhận thấy các tác giả đi vào nghiên cứu nhiều chuyên đề, nhiều lĩnh vực, nhiều phƣơng pháp, nhiều chƣơng trình… nhƣng tất cả đều nhằm mục đích nâng cao chất lƣợng, hiệu quả giáo dục nói chung, GDPT nói riêng. Trong nước Đảng và nhà nƣớc ta rất quan tâm về giáo dục.
Trong Hiến pháp nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Luật Giáo dục, báo cáo chính trị tại Đại hội IX của Đảng và Chiến lƣợc phát triển kinh tế - xã hội 2011 - 2020 đã nêu rõ những quan điểm chỉ đạo phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu. Phát triển giáo dục là nền tảng, nguồn nhân lực chất lƣợng cao là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa, là yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trƣởng kinh tế nhanh và bền vững. Xây dựng nền giáo dục có tính nhân dân, dân tộc, khoa học, hiện đại, theo định hƣớng XHCN, lấy chủ nghĩa Mác - Lê nin và tƣ tƣởng Hồ Chí Minh làm nền tảng. Thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục, tạo cơ hội bình đẳng để ai cũng đƣợc học hành.
Nhà nƣớc và xã hội có cơ chế, chính sách giúp đỡ ngƣời nghèo học tập, khuyến khích những ngƣời học giỏi phát triển tài năng. Nhiều năm qua, ngành giáo dục Việt Nam cùng với sự đổi mới kinh tế - xã hội, đã tiếp cận và có những biến đổi sâu sắc, đã có không ít công trình nghiên cứu và các cuộc hội thảo khoa học của các đơn vị địa phƣơng đến hội 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thảo khu vực quốc gia bàn về vấn đề nâng cao chất lƣợng giáo dục. Nhiều công trình nghiên cứu khoa học ở các cấp về nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học đã đƣợc triển khai, nhiều tác giả đã viết sách, báo, tài liệu tham khảo để bàn luận trao đổi về vấn đề này nhƣ: “Một số vấn đề lý luận về quản lý giáo dục” của Nguyễn Gia Quý; “Tổ chức quản lý quá trình giáo dục - đào tạo” của Nguyễn Minh Hiển; “Đại cƣơng về quản lý” của Nguyễn Hữu Lộc và Nguyễn Hữu Chí; “Quá trình quản lý giáo dục - đào tạo” của Nguyễn Đức Trí… Đây là những công trình về quản lý giáo dục mang lại hiệu quả nhất định cho công tác quản lý giáo dục nói chung, quản lý nhà trƣờng nói riêng. Một số luận văn Thạc sĩ Quản lý giáo dục nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học ở trƣờng phổ thôngcủa một số địa phƣơng nhƣ: Đặng Bá Lãm, (2006) với đề tài “Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT có nhiều học sinh dân tộc thiểu số Sơn Thịnh, huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái”;Trần Thị Hoa, (2008) với đề tài “Biện pháp quả lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng các trường THPT huyện Kiến Thị, thành phố Hải Phòng trong giai đoạn hiện nay”; Đỗ Ngọc Thạch, (2010) với đề tài “Biện páp quản lý hoạt động dạy học ở các trường THPT huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên đáp ứng yêu cầu phân ban”.Nhìn chung, qua các luận văn này, các tác giả đã đề xuất tới các biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở các trƣờng phổ thông trên địa bàn một huyện mà chƣa có đề tài cho riêng một trƣờng cụ thể.
Trong những năm gần đây các nhà khoa học, các nhà giáo đã nhận định: Ngành GD&ĐT cũng đã tổ chức nhiều khoá tập huấn và triển khai nhiều biện pháp nâng cao chất lƣợng dạy học đến CBQL và giáo viên các cấp học, bậc học. Tuy nhiên trên thực tế cho thấy nâng cao việc quản lý hoạt động dạy học nhƣ thế nào để đạt hiệu quả giáo dục thì đang là vấn đề cần đƣợc làm rõ. Tóm lại: Từ một số nét tổng quan các công trình nghiên cứu trong nƣớc và trên thế giới chúng tôi cho rằng ở mỗi giai đoạn các nhà khoa học giáo dục đã tập trung nghiên cứu hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học ở 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com các cấp học với trình độ đào tạo khác nhau. Trƣớc yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay, đặc biệt đổi mới GDPT, việc nghiên cứu lý luận, khảo sát thực trạng và đề xuất các biện pháp là vấn đề cần thiết.
Các khái niệm cơ bản của đề tài 1. Dạy học và hoạt động dạy học 1. Dạy học Trong nhà trƣờng phổ thông, dạy học là con đƣờng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách con ngƣời mới. Tiếp cận từ góc độ giáo dục học thì dạy học là một bộ phận của quá trình tổng thể giáo dục nhân cách toàn vẹn.
Đây là quá trình tác động qua lại giữa giáo viên và học sinh nhằm truyền thụ và lĩnh hội tri thức khoa học, những kỹ năng, kỹ xảo hoạt động nhận thức và thực tiễn, để trên cơ sở đó hình thành thế giới quan, phát triển năng lực sáng tạo và xây dựng các phẩm chất của ngƣời học. Dạy học còn là con đƣờng quan trọng bậc nhất giúp học sinh phát triển một cách có hệ thống năng lực hoạt động trí tuệ nói chung và đặc biệt là năng lực tƣ duy sáng tạo. Nhƣ vậy, dạy học là khái niệm chỉ quá trình hoạt động chung của ngƣời dạy và ngƣời học. Quá trình này là một bộ phận hữu cơ của quá trình giáo dục tổng thể trong đó hai hoạt động dạy và học tồn tại song song và phát triển trong cùng một quá trình thống nhất, chúng bổ sung cho nhau, chế ƣớc nhau và là đối tƣợng tác động chủ yếu của nhau, nhằm kích thích động lực bên trong của mỗi chủ thể để phát triển.
Hoạt động dạy học Giáo dục đƣợc thực hiện bằng nhiều con đƣờng trong đó con đƣờng quan trọng nhất là tổ chức hoạt động dạy học. Vậy hoạt động dạy học là con đƣờng cơ bản nhất để đạt tới mục đích của giáo dục. Trong mỗi hoàn cảnh xã hội khác nhau thì có một phƣơng thức dạy học khác nhau. Các nhà khoa học đã xem xét hoạt động dạy học nhƣ một chuyên ngành nghiên cứu khoa học.
10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trong khoa học giáo dục: “hoạt động dạy học là hoạt động đặc trưng cho bất cứ loại hình nhà trường và xét theo quan điểm tổng thể dạy học chính là con đường giáo dục tiêu biểu nhất”. “Với nội dung và tính chất của nó, dạy học luôn luôn được xem là con đường hợp lý nhất, giúp cho học sinh với tư cách là chủ thể nhận thức, có thể lĩnh hội được một hệ thống trí thức và hãy nâng cao hành động chuyên môn thành phẩm chất, năng lực, tri tuệ của bản thân…. cá nhân người học vừa là chủ thể vừa là mục đích cuối cùng của quá trình đó” [5] - Hoạt động học: là hoạt động nhằm tạo ra sự thay đổi kinh nghiệm cơ bản của ngƣời học một cách bền vững và quan sát đƣợc.