phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung luận văn được trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học ở trường Trung học cơ sở. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở trường Trung học cơ sở Châu Văn Liêm, quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở trường Trung học cơ sở Châu Văn Liêm, quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề Trong bất kỳ thời đại nào cũng cần có sự quản lý. Quản lí là một hoạt động chỉ có trong xã hội loài người. Ở đâu có con người là ở đó có quản lý. Quản lý là một hoạt động đặc trưng bao trùm lên mọi mặt đời sống xã hội.
Trong lĩnh vực giáo dục- đào tạo quản lý giữ vai trò then chốt trong việc đảm bảo chất lượng giáo dục. Khi xã hội phát triển thì giáo dục ngày càng được quan tâm về mọi mặt. Vấn đề nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và nâng cao chất lượng dạy học nói riêng trong các nhà trường từ lâu đã trở thành vấn đề quan tâm của các nước trên thế giới. Các nhà lãnh đạo, nhà nghiên cứu trên thế giới đều thấy rõ vai trò, động lực của giáo dục trong phát triển kinh tế - xã hội.
Nền kinh tế tri thức đang trở thành một thành phần quan trọng trong sự phát triển của đất nước. Trước yêu cầu của xã hội và nhiệm vụ của giáo dục và đào tạo, nhiều công trình của các nhà nghiên cứu ở nước ngoài đã được công bố như: M.Kônđacốp, Cơ sở lí luận khoa học quản lí giáo dục, trường cán bộ quản lí giáo dục và viện khoa học giáo dục 1984; Harld – Kôntz, Những vấn đề cốt yếu về quản lí, nhà xuất bản khoa học kỹ thuật 1992; Tác phẩm “ Kinh nghiệm lãnh đạo của hiệu trưởng” Xukhomlinxki (dịch và xuất bản năm 1981) đã đưa ra nhiều tình huống quản lý giáo dục và quản lý dạy học trong nhà trường, trong đó tác giả đã bàn nhiều về phương pháp thực hiện mục tiêu, nội dung và phương pháp dạy học, đặc biệt là vấn đề xây dựng và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên trong quản lý dạy học. Ở Việt Nam, dựa trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác- Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, các nhà khoa học Việt Nam đã tiếp cận quản lý giáo dục và quản lý trường học chủ yếu dựa trên nền tảng lý luận giáo dục học. Trước 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhiệm vụ đổi mới giáo dục hiện nay thì việc đổi mới kiểm tra đánh giá là khâu quan trọng trong việc thực hiện thành công mục tiêu của giáo dục.
Các nhà nghiên cứu giáo dục cũng cho ra đời nhiều công trình trong phạm vi quản lý hoạt động dạy học như công trình nghiên cứu của các tác giả: Phạm Viết Vượng với vấn đề lấy học sinh làm trung tâm; tác giả Trần Hồng Quân đề cập tới một số vấn đề đổi mới trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo. Ở các trường phổ thông, hoạt động dạy học là hoạt động trọng tâm. Trong thời gian gần đây, đã có nhiều luận văn khoa học về đề tài quản lý hoạt động dạy học của nhiều cán bộ quản lý trường THCS trong cả nước như: “ Biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở các trường Trung học cơ sở trên địa bàn huyện Chương Mỹ thành phố Hà Nội” của tác giả Nguyễn Tiến Duyên (2013), “ Quản lý hoạt động dạy học ở các trường Trung học cơ sở huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc” của tác giả Trần Minh Đăng (2013).Các luận văn trên nghiên cứu các biện pháp quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy học. Qua quá trình tìm hiểu và nghiên cứu các tài liệu, các công trình nghiên cứu của các tác giả chúng tôi thấy chưa thể bao quát hết được các đặc thù riêng của từng khu vực, từng vùng miền nhất là ở thành phố Hồ chí Minh, một thành phố năng động, sáng tạo.
Do đó tác giả chọn nghiên cứu vấn đề: “ Quản lý hoạt động dạy học ở trường THCS Châu Văn Liêm, quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh” với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng hoạt động dạy học trong nhà trường, đáp ứng đòi hỏi phát triển giáo dục trên địa bàn quận và góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ phát triển giáo dục ở Thành phố Hồ Chí Minh và cả nước trong giai đoạn hiện nay. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1. Quản lý và Quản lý giáo dục 1. Quản lý Cùng với sự ra đời, tồn tại, và phát triển của xã hội người, quản lý ra đời và nhanh chóng trở thành nhân tố tất yếu trong các quá trình lao động.
7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Quản lý là một phạm trù tồn tại khách quan được xuất hiện từ nhu cầu của mọi chế độ xã hội, mọi quốc gia, mọi thời đại. Thuật ngữ quản lý đã trở nên phổ biến nhưng chưa có một định nghĩa thống nhất. Các nhà khoa học đã đưa ra nhiều định nghĩa quản lý từ các góc độ khác nhau: Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác: Quản lý là một loại lao động để điều khiển lao động nhằm tạo nên sự phối hợp giữa công việc cá nhân và thực hiện những chức năng chung nảy sinh từ vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất, khác với sự vận động của các bộ phận riêng lẻ của nó. Đại học bách khoa toàn thư của Liên Xô định nghĩa: “Quản lý là chức năng của những hệ thống có tổ chức với bản chất khác nhau ( sinh vật, xã hội, kỹ thuật), nó bảo toàn cấu trúc xác định của chúng, duy trì chế độ hoạt động, thực hiện những chương trình, mục đích hoạt động” [17, tr.5] Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Quản lý là các tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra ”.9] Theo tác giả Nguyễn Minh Đa ̣o : “Quản lý là tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý (người quản lý hay tổ chức quản lý ) lên khách thể (đối tượng) về mặt chính trị, văn hóa xã hội, kinh tế… bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng” [16; tr.28] Theo tác giả Nguyễn Văn Lê: “Quản lý là một hệ thống xã hội, là khoa học và nghệ thuật tác động vào hệ thống đó, mà chủ yếu là vào những con người nhằm đạt được hiệu quả tối ưu theo mục tiêu đề ra” [27, tr.
Như vậy, có thể khái quát: Quản lý là sự tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng, các cơ hội của hệ thống bằng việc vận dụng các chức 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com năng kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra để đạt được mục tiêu đã đề ra. Quản lý giáo dục Giáo dục là một dạng hoạt động đặc biệt của xã hội loài người được thực hiện một cách tự giác, có tổ chức có mục đích nên giáo dục muốn tồn tại và phát triển cần phải được quản lý. Quản lý giáo dục là bộ phận của quản lý. Khái niệm quản lý giáo dục hiện nay có nhiều cách hiểu khác nhau: Theo tác giả M.I Kônđacốp cho rằng: “Quản lí giáo dục là tập hợp những biện pháp kế hoạch hóa, nhằm đảm bảo sự vận hành bình thường của cơ quan trong hệ thống giáo dục để tiếp tục phát triển, mở rộng hệ thống cả về số lượng cũng như chất lượng”.93] Tác giả Đặng Quốc Bảo cho rằng “Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quát là hoạt động điều hành phối hợp của các lực lượng xã hội nhằm thúc đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu xã hội [1, tr.31] Theo tác giả Phạm Minh Hạc “Quản lý giáo dục là quản lý hoạt động dạy và học nhằm đưa nhà trường từ trạng thái này sang trạng thái khác và dần đạt tới mục tiêu giáo dục đã xác định”.
Theo Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lí giáo dục là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp qui luật của chủ thể quản lí (hệ giáo dục) nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lí giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học – giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất”. Như vậy, quan niệm về quản lý giáo dục có thể có những cách diễn đạt khác nhau, song đều đề cập đến các yếu tố cơ bản: chủ thể quản lý giáo dục, khách thể quản lý giáo dục, mục tiêu quản lý giáo dục, cách thức (phương pháp quản lý giáo dục) và công cụ (hệ thống văn bản quy phạm pháp luật) quản lý giáo dục. Từ đó ta có thể hiểu rằng: Quản lý giáo dục chính là quá trình tác động có định hướng, có mục đích và hợp quy luật các chức năng kế 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý trong quá trình dạy học và giáo dục nhằm làm cho hệ thống giáo dục vận hành có hiệu quả và đạt được mục tiêu của giáo dục đã đề ra. Quản lý nhà trường Nhà trường là cơ quan giáo dục chuyên biệt, có đội ngũ các nhà giáo được đào tạo, nội dung chương trình được chọn lọc, phương pháp giáo dục phù hợp với mọi lứa tuổi, có phương tiện kỹ thuật phục vụ cho giáo dục.
Nhà trường là một tổ chức chuyên biệt trong xã hội, thực hiện chức năng tái tạo nguồn nhân lực phục vụ cho duy trì và phát triển của xã hội. Trường học là một tổ chức giáo dục cơ sở mang tính nhà nước, xã hội, là nơi trực tiếp làm công tác đào tạo thế hệ trẻ.