CHƯƠNG 1 TONG QUAN VE SAT LO BO SÔNG, MÁI KÊNH VÀ GIẢI. PHAP BAO VE 1-1. Tổng quan về tình hình sat i bờ sông, mái kênh 1L1-1. Tình hình sat lở bờ sông, mái kênh Dong sông chảy qua mỗi quốc gia tạo nên nét văn hóa riêng bigt và sự tù phú của vũng đất.
Tuy nhiên, dưới tác động của con người cùng với biển đổi khí hậu, thiên tai, UW lục đã de dọa hệ thống sông ngời, dẫn đến sat lờ bi sông diễn ra nghiêm trọng, buộc: các nước phải tim cách "đối phổ”, cụ thể ‘Tai Hà Lan, bản thân tên gọi tiếng Anh của quốc gia này “The Netherlands” có nghĩa là “Những vũng dit thấp". Thực tế cho thấy 2/3 điện tích của quốc gia này nằm ở khu ngập lục Đặc điểm này đã nhiều Kin khiến Hà Lan trải qua những thảm hoạ hoàng. Đình điểm nhất là tháng 2/1953, triều cường dâng cao do ảnh hưởng của một cơn bão đã gay ngập lụt hệ thống sông ngời và tàn phá gắn như hoàn toàn vùng duyên hái phía nam. Chính vì vay.
Chính phủ Hà Lan đã ngay lập tức thành lập Ủy ban Châu thé nhằm sữa chữa, hủ công các công tinh phòng vệ chống biển. Tại Trung Quốc, tình trang mưa lũ kéo dai trong những ngày đầu tháng 7/2017 đã gây thiệt hai nặng nễ, đặc biệt là một căn nhà 5 ting sạt lỡ xuống dòng sông và bị nước cuốn trôi chỉ trong nháy mắt. Nước lũ đã cuốn căn nhà xuống sông Ziqu, một nhánh nhỏ đỗ vào sông Trường Giang, con sông dài nhất Trung Quốc. Theo kênh truyền hình Trung ương CCTV Trang Quốc, các chuyên gia phân tích nguyên nhân dẫn dn căn nhà bị cuỗn tồi là đo ã gây lỡ phần móng trước, xối sâu vào bở trước khi Keo theo cô căn nhà đỗ sập, Ngoài r, đợt mưa Kt này đã lâm khoảng 57,8km đường nông thôn bị cuốn trôi, 24 cây cầu bị phá hủy vì mưa lữ.1 Căn nhà 5 ting ở Trung Quốc sat lở xuống đồng sông ‘Toi Nhật, đắt nước thường chịu nhiều ảnh hưởng bởi thiên tai, trong đó có động đất và mưa bảo, Mỗi khi mưa lớn, các dòng sông tại đây rt để bị trần gây tình trạng ngập lụt Tháng 9/1958, cơn bão Kanogawa gây thiệt hại nặng né ở khu vực quanh lưu vực sông Kanda với 38.356 ngôi nhà bị ngập trong nước.
Trước thực trạng đó, chính phù Nhật xây một bé điều it nước là dưới lòng đất với tổng thời gian thi công hơn 20 năm và nguồn kinh phí đầu tự trên 800 triệu USD, đồng thời xây mới thêm 12km đường kênh giảm áp lực thoát nước ở 5 con sông. sông chính và nạo vớt, tu bổ 324km đường. kênh ở 46 con sông khác. ‘Tai Bangladesh, là quốc gia thường xuyên đối mặt với lũ lụt do nằm ở vùng thấp đồng bằng sông Hằng, trong đó phần lớn điện tích thấp hơn mực nước biển.
Diện ích ngập khoảng 25-30% diện tích cả nước, có khi lên đ 50-70% với các trận lũ lớn như trận là 1998 làm ngập đến 2/3 diện tích đất nude, làm sat lở hơn 5.000 km bờ sông. “Trước thực trạng đó, Bangladesh đã cho xây dựng 135 dé bao dé phòng chống lũ lụt ‘Tai Việt Nam, trong những năm gần day, sạt lở bờ sông, mái kênh đang có xu thé gia tăng và diễn biển ngày càng phức tạp gây ra những thiệt hai không nhỏ đến dân sinh, kinh tế, Theo con số thống kệ, trên các lưu vực sông cả nước, hiện có trên 737 điểm sa 6 với ting chiều dài rên L257 km, Trước thực tế đó, © chủ động phòng chống và đưa ra được những giải pháp hữu hiệu đ bảo vệ bờ sông thực sự cấp thiết Tại khu vực Nam Bộ, hệ thing sông Cửu Long có hai sông chính là sông Tiễn và sông Hậu, ngoài ra côn có các sông như Vim Có hay sông Sài Gon và nhiễu sông nhỏ, kênh rạch khác. Tuy cái ng tại khu vực À Nam Bộ có độ đốc nhỏ và vận tốc dòng chảy nhỏ hơn ở khu vực mi Bắc và miễn Trung, nhưng do địa chất vùng này chủ Đồi tích trẻ, mềm yếu nên tình hình sat lở cũng rắt nghiêm trọng Theo Báo cáo tháng 9/2017 cña Tổng cục Phòng, chống thiên tai, BNN&PTNN. cho biết tình trang sat lờ bờ sông tại ĐBSCL diễn biển phúc tạp, có gin 400 điểm sat lỡ, 150 khu vực bồi lắng trong giai đoạn từ đầu và cuỗi mùa lũ với chiều đài trên 450 km Một vẫn đề nghiêm trọng nhất là hiện nay, hiện tượng sạt lở không chỉ xảy ra vào mùa lũ mà côn xuất sả ở mia khô.
Điều này vẫn dang diễn ra rộng khắp, từ các tuyển sông chính cho đến các hệ thống kênh, rạch. với mức độ sat lở ngày cing lớn và khốc liệt hơn Bên cạnh đó, hầu hét bờ biển ở ĐBSCL, cũng bịsới lỡ với nhiễu mức độ khác nhau "Những đoạn bờ biển :ó tốc độ xói lở mạnh (từ 30-100 m/năm) là Tân Thanh (huyện Ga Công Đông inh Tién Giang); Hiệp Thạnh, Đông Hải (huyện Duyên Hải, inh Trà Vinh); Ginn Hào (huyện Đông Hai, tỉnh Bạc Liêu) Tại tính Sóc Tring, đoạn bờ biễn tir Khóm Biển Trên, thi x Vĩnh Châu đến khu vực giáp ranh với tinh Bạc Liêu dang bị xâm thực mạnh. Dai đất ven bi tỉnh Ca Mau có chiều dài ke. Từ năm 1973 đến nay, một số đoạn bờ biển bị xối lở nghiêm trong, nhất là khu vực từ cửa sông Trăng Trim đến xã Tân Ân.
huyện Ngọc Hiển, diện tích đắt mắt di gin 4. Khu vực cửa sông Ông Đốc (huyện Trần Văn Thời) đến rạch Tiêu Dita (huyện U Minh), trung bình mỗi năm mắt 22 ha đất. Khu vực chạy doe theo tuyển dé biển của vùng bán đảo Cả Mau cũng đang bj sat lở nghiệ trọng, Hiện nay, nhiều nơi đã mắt rừng, cổ noi cây rừng bị sông đánh bật gốc nằm la ệt, bờ biển bị sat lờ vào sát tới gần chân dé khiến cho cư dân sống quanh khu vực này rất lo lắng. Hiện tượng sat lờ ở hai bên bờ sông Tiền và sông Hậu thường xảy ra nghiêm trọng hơn vào khoảng thời gian đầu và cuối mùa mưa lũ.
Đối với một số khu vực được xem là điểm nóng, tinh trạng này còn xuất hiện nhiỀu, với quy mô lớn tử vài trăm mết đến cả vài cây số như: Thị x in Châu, thành phố Châu Đốc và thành phd Long Xuyên của tỉnh An Giang: thị xã Sa Đức, thị Hồng Ngự, huyện Châu Thành của tinh Đồng “Tháp: thành phố Vĩnh Long thuộc tỉnh Vĩnh Long, An Giang là một tong những tinh vùng ĐBSCL bị sat lở bờ sông nặng nhất. Báo cáo của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh An Giang cho biết, toàn tỉnh hiện có 51 đoạn xông cảnh báo sat lở, với tổng chiễu dài hơn 165 km. Trong đó, mức độ đặc biệt nguy hiểm đã được cảnh báo rõ ở những đoạn có nguy cơ xảy ra sat lờ rất cao, gây ảnh hưởng và thiệt hại lớn gồm đoạn sông Tiền chảy qua xã Phú An - huyện Phú Tân, đoạn ng Hậu qua xã Châu Phong - thị xã Tân Châu, qua xã Binh Mỹ - huyện Châu Phú và khu vực sông chảy qua các phường Binh Di Bình Khánh, Mỹ Bình của thành. phố Long Xuyên.
Dia đây là hình ảnh sạ lở bở sông tại một số "điểm nóng” vùng ĐBSCL: Hình1.2SĐaồtlgữTbờáspô,nđediọêaoghmtqrunxãBốìchlộT3à0v,otuyáệng4h/a217Bì,tỉn Hình1.3SatlvbờsôngHGậiuađo)ạdàyq23/4ịb01n7ấpMỹHội(Chợớ,An Hình 1.4 Sat lờ nghiêm trong kè Gành Hào, huyện Đông Hải, tinh Bạc Liêu vào tháng. 2/2017 (Qua phân tích nêu trên cho thấy tình hình thiên ai, lũ lụt de dọa hệ thống sông ngôi, gây sat lở bờ sông, phá hủy dé sông trên thé giới cũng như tại Việt Nam đang rất phức tạp. Sat Io bờ sông là hệ quả của nhiều tác động khác nhau, từ yếu tổ địa chất, địa mao, thủy văn, khí hậu cho đến các yếu ác động từ con người. Nhiễu vụ st lở ở ĐBSCL, có tính bat ngờ và gây thiệt hại lớn, lại xuất hiện với ting suất tăng din, Điều đó cho.
thấy xu hưởng sat lở sẽ còn tiếp tục mở rộng và diễn bid phúc tạp, nhất là trong bỗi cảnh din biển thời tết và thay đổi chế độ thủy văn ngày một cực đoan trong thổi gian đới 1.2, Các nguyên nhân gây ra sat lở bờ song, mái kênh [2] ‘Sat lờ bờ sông din ra ở hầu hết các địa phương có sông ngôi, sat lở bờ sông làm mái bờ không ôn định đã trở thành những thách thức rất lớn đối với nhiều người dân sống. đọc theo hai bên ba. Quá trinh xói, bồi, bi inh lòng dẫn, sat lỡ bờ kênh, mái sông. tất phúc tạp và đa dang, xảy ra bởi nguyên nhân chủ quan do tác động của các yếu tổ tự nhiên và nguyên nhân khách quan do yêu tổ nhân sinh “Các nguyên nhân gây sat lở: + Mắt cân bằng cơ học của khối đắt bỏ: Kết quả nghiên cứu về động lực học dang chảy và lòng dẫn của nhiễu đề tai cho thấy bờ sông bị sat lờ là do mắt cân bằng cơ học của khối đất bờ (lực gây trượt lớn hơn lực chống trượ0, kết quả din đến khối đắt đã bờ sông bị sụp xuống từng mảng hay nguyên khối.
Sự n bằng này được tạo nên là do dòng chảy tác động trực tiép vào làm lồng dẫn bị thay đổi và sự thay đổi lòng dẫn tác động tở lại vào dòng chảy làm đồng chấy bi thay đổi về hướng và vận tốc. Kết qua là đồng chủ lưu tại nhiễu đoạn sông có xu hướng ép sát bờ với vận tốc lớn tạo thành những rãnh hay hỗ xói dọc bi. Dong chay với vận tốc lớn hơn vận tốc không x6i dẫn tới Khôi đất bờ dẫn dẫn bị ch ra và khối đt bắt đầu sụp xuống sông * Đồng chay xoáy Hình 1.5 Mô ta dong chảy xoáy đe dọa bờ sông “Tại đoạn sông cong, nước mặt chảy nhanh trước đoạn bờ lỗi do lực ly tâm, gây ra đồng chấy ngược xuống đầy sông. Dòng chảy phụ và đồng chảy doc kết hợp tạo ra đồng chây xoáy, gây ra xóilở bờ sông dẫn đến hình thành hồ xói sâu và đường lệch sâu phín trước br sông * Dịch chuyển của đường lệch sâu: Khi lũ lên, nước lên nhanh và chảy mạnh, dòng chảy xoáy càng mạnh hơn.
lệch sũu dịch chuyển xuống sẫu hơn và hướng ra ngoài. Khi lũ xuống, dng nước rút 10 tạo ra sự bồi lắng tại các hỗ x6i, Đường lệch sâu dịch chuyển lên phía trên và hướng Vào bên trong.