Luận án Tiến sĩ: Nghiên cứu hàm giả tháo lắp toàn bộ sử dụng kỹ thuật lấy dấu sơ khởi và vành khít

Nghiên cứu về hàm giả tháo lắp toàn bộ sử dụng kỹ thuật lấy dấu sơ khởi và vành khít, mang lại giải pháp tối ưu cho điều trị nha khoa.

• Tác giả: Nguyễn Phú Hòa
• Người hướng dẫn: PGS. Trương Uyên Thái
• Trường học: Trường Đại Học Y Hà Nội
• Chuyên ngành: Răng - Hàm - Mặt
• Đề tài: Nghiên Cứu Hàm Giả Tháo Lắp Toàn Bộ Sử Dụng Kỹ Thuật Lấy Dấu Sơ Khởi Và Vành Khít
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. TÌNH HÌNH MẤT RĂNG Ở VIỆT NAM VÀ TRÊN THẾ GIỚI
• 1.1.1. Tại Việt Nam
• 1.1.2. Trên thế giới
• 1.2. ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI GIẢI PHẪU HÀM MẤT RĂNG TOÀN BỘ
• 1.2.1. Dây chằng - phanh môi - phanh lưỡi
• 1.2.2. Yếu tố thần kinh - cơ
• 1.3. CÁC PHƯƠNG PHÁP LÀM TĂNG ĐỘ BÁM DÍNH CỦA HÀM GIẢ TOÀN BỘ
• 1.3.1. Phương pháp cơ học
• 1.3.2. Phương pháp vật lý
• 1.3.3. Phương pháp lý sinh học
• 1.4. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ ỔN ĐỊNH VÀ VỮNG CHẮC CỦA HÀM GIẢ
• 1.4.1. Khí phế quản thẳng bằng
• 1.4.2. Đường cong Spee và đường cong Wilson
• 1.4.3. Chiều cao khí phế quản
• 1.4.4. Mặt phẳng cắn
• 1.5. NHỮNG XU HƯỚNG MỚI CỦA THẾ GIỚI
• 1.5.1. Lấy khuôn kỹ thuật số
• 1.5.2. Ghi vận động lồi cầu
• 1.5.3. Một số tiêu chuẩn của càng nhai trong phục hình tháo lắp
• 1.5.4. Implant cho trường hợp mất răng toàn phần
• 1.6. CÁC NGHIÊN CỨU VỀ HÀM GIẢ TOÀN BỘ TẠI NƯỚC TA HIỆN NAY
• 1.6.1. Nghiên cứu ứng dụng hàm nhựa tháo lắp điều trị phục hồi chức năng và thẩm mỹ của Nguyễn Toại
• 1.6.2. Nghiên cứu hình thái nền tựa của phục hình toàn hàm và ứng dụng thiết kế khay lấy khuôn của Lê Hồ Phương Trang
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 2.1.1. Tiêu chuẩn lựa chọn
• 2.1.2. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.2. ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
• 2.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.3.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.3.2. Các biến nghiên cứu
• 2.4. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH NGHIÊN CỨU
• 2.4.1. Kỹ thuật làm hàm giả
• 2.4.2. Các tiêu chuẩn nhận giá hàm giả sau khi lắp
• 2.5. PHƯƠNG PHÁP THU THẬP SỐ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.6. PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ SỐ LIỆU
• 2.7. HẠN CHẾ SAI SỐ TRONG NGHIÊN CỨU
• 2.8. ĐẠO ĐỨC TRONG NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. ĐẶC ĐIỂM BỆNH NHÂN
• 3.1.1. Thành phần dân cư và nghề nghiệp
• 3.1.2. Tiền sử răng miệng
• 3.1.3. Thời gian mất răng
• 3.1.4. Tiền sử phục hình
• 3.1.5. Đặc điểm hình dạng khuôn mặt của bệnh nhân
• 3.2. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ BÁM DÍNH CỦA HÀM GIẢ
• 3.2.1. Cấu trúc giải phẫu và môi trường miệng
• 3.2.2. Các yếu tố khác ảnh hưởng tới sự bám dính của hàm giả
• 3.3. ĐÁNH GIÁ LỰC MÚT HÀM SAU KHI SỬ DỤNG CÁC PHƯƠNG PHÁP LẤY KHUÔN
• 3.4. ĐÁNH GIÁ CÁC THÔNG SỐ LỒI CẦU ĐƯA VÀO CHƯƠNG TRÌNH HÓA CÀNG NHAI
• 3.5. ĐÁNH GIÁ HÀM GIẢ NGAY SAU KHI LẮP
• 3.5.1. Đánh giá sự ổn định của hàm giả
• 3.6. ĐÁNH GIÁ SAU THỜI GIAN SỬ DỤNG
• 3.6.1. Chức năng ăn nhai
• 3.6.2. Chức năng phát âm
• 3.6.3. Mức độ hài lòng của bệnh nhân
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. VỀ ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG
• 4.1.1. Đặc điểm chung
• 4.1.2. Về các yếu tố ảnh hưởng đến sự bám dính của hàm giả
• 4.2. VỀ TÂM LÝ BỆNH NHÂN
• 4.3. VỀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.3.1. Về vật liệu và phương pháp lấy khuôn
• 4.3.2. Về phương tiện nghiên cứu
• 4.3.3. Về sai số trong nghiên cứu
• 4.4. VỀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.4.1. Về giá trị lực mút hàm
• 4.4.2. Về giá trị các thông số lồi cầu
• 4.4.3. Về sự bám dính của hàm giả
• 4.4.4. Đánh giá sau thời gian sử dụng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC HÌNH

Tóm tắt

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

Nghiên cứu hàm giả tháo lắp toàn bộ với kỹ thuật lấy dấu sơ khởi và vành khít được thực hiện nhằm nâng cao chất lượng điều trị cho bệnh nhân mất răng toàn bộ. Mất răng không chỉ ảnh hưởng đến chức năng ăn nhai mà còn tác động đến tâm lý và thẩm mỹ. Theo Taddéi, mất răng toàn bộ có thể xem như một thương tật ảnh hưởng đến nhiều khía cạnh của cuộc sống. Nghiên cứu này cũng chỉ ra rằng, nhu cầu làm hàm giả ngày càng tăng, đặc biệt ở người cao tuổi. Các phương pháp hiện tại như cấy ghép implant tuy hiệu quả, nhưng vẫn tồn tại nhiều hạn chế như chi phí cao và thời gian điều trị lâu. Do đó, việc phát triển và ứng dụng hàm giả tháo lắp toàn bộ vẫn là một giải pháp hợp lý. Nghiên cứu này cũng khẳng định rằng, việc chuẩn hóa quy trình phục hình là rất cần thiết để đảm bảo hiệu quả điều trị. "Hàm giả tháo lắp là phương pháp truyền thống và kinh tế, được chỉ định cho phần lớn các trường hợp mất răng toàn bộ".

II. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH MẤT RĂNG

Tình hình mất răng ở Việt Nam và trên thế giới có sự khác biệt rõ rệt. Ở Việt Nam, tỷ lệ mất răng vẫn còn cao, đặc biệt trong độ tuổi từ 35-44. Nghiên cứu của Võ Thế Quang cho thấy tỷ lệ mất răng trong độ tuổi này lên đến 47,33%. Nguyên nhân chủ yếu là do sâu răng và bệnh nha chu. Trái lại, ở các nước phát triển, tỷ lệ mất răng đã giảm đáng kể, tuy nhiên vẫn còn tồn tại ở người cao tuổi. WHO báo cáo rằng tỷ lệ mất răng ở người từ 65-74 tuổi dao động từ 12,8% đến 69,6%. Điều này cho thấy sự cần thiết phải cải thiện chăm sóc sức khỏe răng miệng, đặc biệt cho người cao tuổi. "Dịch vụ chăm sóc sức khỏe răng miệng còn hạn chế ở các nước đang phát triển, dẫn đến tình trạng mất răng cao".

2.1. Tình hình mất răng tại Việt Nam

Tại Việt Nam, công tác chăm sóc sức khỏe răng miệng đã được chú trọng nhưng tỷ lệ mất răng vẫn cao. Theo điều tra sức khỏe răng miệng năm 2000, tỷ lệ mất răng toàn bộ chỉ là 1,7%. Điều này cho thấy cần có giải pháp hiệu quả hơn trong việc phục hồi chức năng răng miệng cho người dân. Việc nghiên cứu và phát triển các phương pháp phục hình như hàm giả tháo lắp là rất cần thiết để nâng cao chất lượng điều trị. "Nhu cầu làm hàm giả tháo lắp từng phần và toàn bộ đang ngày càng gia tăng".

2.2. Tình hình mất răng trên thế giới

Trên thế giới, tình trạng mất răng cũng đáng quan tâm. Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mất răng ở các nước đang phát triển vẫn còn cao. Ở các nước công nghiệp, tỷ lệ mất răng đã giảm, nhưng vẫn còn nhiều người trưởng thành và người già bị mất răng. Các nghiên cứu chỉ ra rằng tỷ lệ mất răng ở người trên 65 tuổi vẫn cao, với nhiều người mất từ 3 đến 15 răng. Điều này cho thấy sự cần thiết phải cải thiện các dịch vụ chăm sóc sức khỏe răng miệng toàn cầu. "Tình trạng mất răng là một vấn đề sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng cần được giải quyết".

III. ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI GIẢI PHẪU HÀM MẤT RĂNG TOÀN BỘ

Đặc điểm hình thái giải phẫu hàm mất răng toàn bộ ảnh hưởng lớn đến quá trình phục hình. Các yếu tố như kích thước cung hàm, hình dáng cung hàm, và chiều cao hàm đều đóng vai trò quan trọng trong việc xác định sự bám dính của hàm giả. Theo Fourteau, những biến đổi này có thể làm giảm khả năng bám dính của hàm giả. Các yếu tố như sự tiêu xương, hình dạng khuôn mặt, và các yếu tố giải phẫu khác cũng cần được xem xét. "Hình thái giải phẫu của hàm mất răng toàn bộ có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả phục hình".

3.1. Kích thước cung hàm

Kích thước cung hàm là một yếu tố quan trọng trong việc xác định sự bám dính của hàm giả. Sự tiêu xương có thể làm giảm kích thước cung hàm, dẫn đến khó khăn trong việc phục hình. Việc xác định kích thước cung hàm chính xác là cần thiết để đảm bảo hàm giả có thể bám dính tốt. "Kích thước cung hàm ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng bám dính của hàm giả".

3.2. Hình dáng cung hàm

Hình dáng cung hàm cũng ảnh hưởng đến sự bám dính của hàm giả. Cung hàm có thể có hình dạng vuông, tam giác hoặc bầu dục, và mỗi hình dạng sẽ có những đặc điểm riêng. Việc thiết kế hàm giả phù hợp với hình dáng cung hàm sẽ giúp tăng cường khả năng bám dính và chức năng ăn nhai. "Hình dáng cung hàm là một yếu tố không thể bỏ qua trong phục hình".

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Mất răng toàn bộ là một biến cố bệnh lý nghiêm trọng gây biến đổi sâu sắc về giải phẫu, chức năng hệ thống nhai, thẩm mỹ khuôn mặt và tâm lý người bệnh. Taddéi đã nhận định mất răng toàn bộ như "một thương tật về các phương diện thể chất, tinh thần và xã hội". Mặc dù kỹ thuật cấy ghép Implant đã đạt nhiều bước tiến vượt bậc trên thế giới (Backer và cộng sự, Henry, Klokkvold và cộng sự), phục hình tháo lắp toàn bộ nền nhựa vẫn là giải pháp điều trị kinh tế và thực tiễn hàng đầu, được chỉ định cho đa số bệnh nhân cao tuổi (MacEntee và cộng sự; Berteretche và cộng sự; Sarka). Tại Việt Nam, theo Điều tra sức khỏe răng miệng toàn quốc lần 2 của Trần Văn Trường và Lâm Ngọc Ấn, tỷ lệ mất răng toàn bộ một hoặc cả hai hàm chiếm 1,7%, chủ yếu do hệ quả của sâu răng và viêm nha chu tiến triển.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) cốt lõi xuất phát từ thực trạng lâm sàng: đa số bác sĩ thực hành chưa chuẩn hóa quy trình lấy khuôn và cá nhân hóa động học khớp cắn. Nghiên cứu của Lê Hồ Phương Trang chỉ ra rằng "phần lớn các bác sỹ đang thực hành đã không có cách lựa chọn vật liệu và phương pháp lấy khuôn đúng cách trong thực hành phục hình tháo lắp toàn bộ", với tỷ lệ lựa chọn đúng chỉ đạt 9,9%. Các công trình trước đây như của Nguyễn Toại dù đã tiếp cận càng nhai Quick Master nhưng chưa ứng dụng trục ghi đồ động học để xác định chính xác góc Bennett và độ dốc lồi cầu theo từng cá thể.

Luận án của nghiên cứu sinh Nguyễn Phú Hòa dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Trương Uyên Thái tại Trường Đại học Y Hà Nội (Mã số chuyên ngành Răng - Hàm - Mặt: 62720601) đã giải quyết trọn vẹn bài toán này. Khung lý thuyết của đề tài tích hợp nguyên lý lý sinh học Staniz về hiện tượng mao dẫn và sức căng bề mặt, kết hợp cơ học khớp cắn thăng bằng hai bên (Mariani & Hamel; Ackermann) và động học hàm dưới cá nhân hóa.

Mục tiêu và giả thuyết nghiên cứu được xác định cụ thể:

1. Mục tiêu 1: Nhận xét đặc điểm lâm sàng giải phẫu của bệnh nhân mất răng toàn bộ đến khám và điều trị.
2. Mục tiêu 2: Đánh giá hiệu quả lâm sàng và lực mút của kỹ thuật lấy dấu sơ khởi đệm kết hợp lấy dấu vành khít bằng hợp chất nhiệt dẻo và Silicôn.
3. Giả thuyết H1: Kỹ thuật lấy dấu sơ khởi đệm kết hợp tạo vành khít giải phẫu chức năng làm tăng đáng kể diện tích tiếp xúc hữu hiệu ($A$) và giảm khoảng cách phân cách ($r$), từ đó nâng cao vượt trội lực mút và độ lưu giữ của nền hàm giả so với kỹ thuật lấy dấu thông thường.
4. Giả thuyết H2: Việc ứng dụng trục ghi đồ Quick-Axis để lập trình hóa các thông số lồi cầu cá nhân hóa (độ dốc lồi cầu và góc Bennett) lên giá khớp bán thích ứng giúp thiết lập khớp cắn thăng bằng bền vững, triệt tiêu hiện tượng Christensen và rút ngắn thời gian thích nghi của bệnh nhân.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai trên cỡ mẫu bệnh nhân mất răng toàn bộ được theo dõi tiến cứu từ tháng 07/2007 đến tháng 12/2013 tại Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương Hà Nội và Viện Đào tạo Răng Hàm Mặt - Trường Đại học Y Hà Nội.

---

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế và trong nước phản ánh quá trình tiến hóa phức tạp của các trường phái phục hình tháo lắp toàn bộ. Dịch tễ học toàn cầu cho thấy sự phân hóa rõ rệt: tại Na Uy, Ambjemsen báo cáo tỷ lệ mất răng ở người trên 65 tuổi giảm từ 50% (thập niên 1970–1980) xuống 30% vào cuối thập kỷ 1990; nghiên cứu của Osterberg T. tại Thụy Điển trên 386 người 70 tuổi ghi nhận 70% mất răng, trong đó 50,05% mất răng cả hai hàm; Norderyd O. (1993) chỉ ra sự chênh lệch mất răng giữa khu vực thành thị (87%) và ngoại ô (13%). Theo WHO (1998), tỷ lệ mất răng ở lứa tuổi 65–74 tại 48% các quốc gia châu Âu dao động từ 12,8% đến 69,6%.

   TRƯỜNG PHÁI CƠ HỌC THUẦN TÚY (Thế kỷ XX)
   - Sử dụng lò xo nén (nén liên tục gây tiêu xương cực nhanh)
   - Đặt nam châm cùng dấu, đặt kim loại nặng (chì)
   - Lực cơ học cưỡng bức → Sang chấn niêm mạc, mỏi cơ nhai
   TRƯỜNG PHÁI VẬT LÝ & LÝ SINH HỌC HIỆN ĐẠI (Staniz, Roger Goumy, Gibert)
   - Hiện tượng mao dẫn chất lỏng: P = 2c * (A / r)
   - Hiệu ứng van đóng kín ngoại vi (Joint périphérique)
   - Lực mút sinh lý chức năng, bảo tồn mô nâng đỡ
   ĐỘNG HỌC KHỚP CẮN CÁ NHÂN HÓA (Lee, Slavicek, Theusner, FAG)
   - Trục ghi đồ ngoại vi (Pantography: Denar, SAM, Quick-Axis)
   - Xác định trục bản lề thực, góc Bennett và quỹ đạo dốc lồi cầu
   - Giá khớp bán thích ứng / thích ứng hoàn toàn (ARCONS)

Trong lịch sử phục hình, tồn tại các cuộc tranh luận học thuật sâu sắc giữa ba trường phái:

1. Tranh biện về cơ chế lưu giữ: Trường phái cơ học cổ điển chủ trương dùng lò xo đẩy cơ học, đặt nam châm cùng dấu hoặc tăng trọng lượng hàm dưới bằng kim loại nặng (chì) (Wathen). Tuy nhiên, các kỹ thuật này làm cơ nhai luôn bị căng thẳng, gây tiêu xương tiến triển nhanh và hạn chế vận động lưỡi. Ngược lại, trường phái lý sinh học hiện đại (Roger Goumy; Gibert và cộng sự) chứng minh sự bám dính phụ thuộc vào lớp màng nước bọt, độ nhớt, sức căng bề mặt và đặc biệt là cơ chế "nắp hơi" thông qua vành kín khít ngoại vi (Joint périphérique) lấn vào niêm mạc di động 1mm vượt qua vùng trung gian và chạm tới đường rung A.
2. Tranh biện về khớp cắn thăng bằng: Gysi, Mariani và Hamel khẳng định khớp cắn thăng bằng hai bên đòi hỏi sự tiếp xúc đồng thời giữa các răng đối diện ở mọi vận động trượt của hàm dưới. Ngược lại, Ackermann cho rằng chỉ cần duy trì tối thiểu 3 điểm chạm (1 điểm phía trước và 2 điểm hai bên) là đủ để giữ ổn định hàm giả trong quá trình nhai nghiền thức ăn.

Về định vị học thuật, luận án đã lấp đầy khoảng trống kỹ thuật tại Việt Nam bằng cách kết hợp kỹ thuật lấy khuôn 2 giai đoạn cải tiến (sơ khởi đệm bằng Alginate và lấy khuôn lần hai có tạo vành khít chức năng bằng hợp chất nhiệt dẻo kết hợp Silicôn lỏng) với việc xác lập các thông số động học lồi cầu qua trục ghi Quick-Axis. Khi đối chiếu với các nghiên cứu quốc tế như của Theusner và cộng sự sử dụng hệ thống ghi trục SAM điện tử hay Robert Lee và Slavicek sử dụng máy vi tính phân tích động học hàm dưới, nghiên cứu của Nguyễn Phú Hòa đã chuẩn hóa một quy trình lâm sàng có độ chính xác cao, khả thi và tối ưu hóa chi phí cho bối cảnh y tế các nước đang phát triển.

---

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng và kiểm chứng thực nghiệm các mô hình lý thuyết nền tảng trong chuyên ngành phục hình răng:

• Lý thuyết bám dính lý sinh học Staniz: Kiểm chứng công thức bám dính bề mặt: $$P = 2c \cdot \frac{A}{r}$$ Trong đó $c$ là hệ số sức căng mặt ngoài của nước bọt, $A$ là diện tích tiếp xúc của nền hàm, và $r$ là khoảng cách giữa bề mặt niêm mạc và nền hàm giả. Nghiên cứu chứng minh rằng kỹ thuật lấy khuôn sơ khởi đệm giúp mở rộng tối đa biên giới nền hàm giả vào các vùng giải phẫu chức năng (khoảng trống Eisenring ở hàm trên, túi Fisch và tam giác sau hàm ở hàm dưới) mà không gây cản trở cử động cơ, từ đó cực đại hóa diện tích $A$. Đồng thời, lớp dấu bề mặt bằng Silicôn có độ nhớt thấp giúp làm phẳng các vi khoảng trống, đưa $r \to 0$, tối ưu hóa lực lưu giữ $P$.
• Lý thuyết bù trừ khớp cắn Spee và Wilson: Luận án chứng minh sự tương quan mật thiết giữa độ cong Spee, độ dốc lồi cầu và độ tiêu xương sống hàm. Khi đưa hàm dưới ra trước, nếu đường cong Spee bị phẳng, lồi cầu hạ thấp sẽ làm hở khối răng sau, tạo nên hiện tượng Christensen phá vỡ sự ổn định của hàm giả. Thiết lập chuẩn xác đường cong Spee bán kính 6,5–7cm kết hợp đường cong Wilson giúp phân bố lực nhai đều đặn dọc theo trục liên sống hàm.
• Hệ thống hóa phân loại tiêu xương: Ứng dụng và mở rộng phân loại tiêu xương hàm trên của Vũ Khoái (Loại I: sống hàm nổi cao, vòm miệng sâu; Loại II: sống hàm rộng chìa và nông; Loại III: sống hàm thấp, vòm phẳng) và tiêu xương hàm dưới của Sangiuolo (Độ I đến Độ IV - sống hàm âm), thiết lập cơ sở lý thuyết cho tiên lượng lâm sàng.

       KHUNG PHÂN TÍCH TỔNG THỂ CỦA NGHIÊN CỨU

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp đồng bộ ba chiều kích:

1. Giải phẫu - Sinh lý học: Kiểm soát các mốc giải phẫu quan trọng gồm rãnh chân bướm - hàm, ranh giới màn hầu (đường A với 3 góc nghiêng theo Landa), đường chéo trong/ngoài, cơ mút, điểm Modiolus, cơ hàm - móng và sàn miệng.
2. Kỹ thuật vật liệu: Tận dụng đặc tính biến dạng dẻo của hợp chất nhiệt dẻo trong nước ấm để ghi nhận biên giới động học của phanh và dây chằng, kết hợp độ ổn định kích thước tuyệt hảo của chất lấy dấu đàn hồi Silicôn.
3. Đo lường cơ học chính xác: Ứng dụng bộ ghi trục Quick-Axis và thước cặp điện tử Mitutoyo CD-6"CSX với độ chính xác đến 0,01mm để lượng hóa chuyển động lồi cầu sang bên (vận động Bennett tức thời và góc Bennett) cùng độ dốc hướng dẫn lồi cầu.

---

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

• Triết lý khoa học: Thực chứng lâm sàng (Positivism / Post-positivism), kết hợp định lượng thực nghiệm với các thang đo chức năng chuẩn hóa.
• Mô hình thiết kế: Kết hợp 2 chiến lược nghiên cứu chặt chẽ:
  1. Nghiên cứu mô tả cắt ngang: Đánh giá toàn diện các đặc điểm giải phẫu học, lâm sàng và tiền sử phục hình của đối tượng nghiên cứu.
  2. Nghiên cứu can thiệp lâm sàng tiến cứu có đối chứng tự thân và đối chứng nhóm: Trên cùng một bệnh nhân, thực hiện song song hai phương pháp lấy khuôn sơ khởi thường và sơ khởi đệm, đo lường lực mút đối chứng; sau đó đánh giá hiệu quả phục hình sau khi lắp hàm theo thời gian.
• Tiêu chuẩn lựa chọn: Bệnh nhân mất răng toàn bộ có chỉ định làm hàm giả tháo lắp hai hàm, đã điều trị tiền phục hình ổn định (loại bỏ sống hàm di động, hạ phanh bám thấp nếu có) và tự nguyện cam kết tham gia.
• Tiêu chuẩn loại trừ: Bệnh nhân có sống hàm tiêu xương quá nặng mức độ IV (sống hàm âm sâu dưới sàn miệng), có bệnh lý thần kinh - cơ không tự chủ cử động hàm, hoặc không hợp tác theo dõi định kỳ.

                  TIẾN TRÌNH THỰC HIỆN NGHIÊN CỨU

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình kỹ thuật được chuẩn hóa qua các bước thao tác nghiêm ngặt:

1. Kỹ thuật lấy khuôn sơ khởi đệm: Lấy khuôn lần 1 bằng Alginate với thìa may sẵn. Sau khi tháo khuôn, tiến hành gọt cắt giảm toàn bộ chiều cao bờ rìa và bề dày của lớp Alginate từ 1,5–2mm, biến khuôn này thành một "thìa lấy khuôn cá nhân tức thì". Trộn lớp Alginate thứ hai có độ loãng thích hợp đặt vào lòng khuôn và đưa trở lại miệng bệnh nhân để lấy dấu sơ khởi đệm, sao chép chính xác bề mặt tựa mà không làm biến dạng mô.
2. Kỹ thuật tạo vành khít và lấy dấu lần hai: Trên thìa cá nhân bằng nhựa tự cứng, kỹ thuật viên mài ngắn bờ cách rãnh tiền đình 1,5mm. Bác sĩ sử dụng hợp chất nhiệt dẻo hơ nóng trên ngọn lửa đèn cồn, làm mềm trong nước ấm 60°C, gắn lên từng đoạn chu vi bờ thìa (phía trước, ngách má, rãnh chân bướm - hàm, vùng rung A ở hàm trên; ngách lưỡi, hố sau hàm, tam giác sau hàm ở hàm dưới). Cho bệnh nhân thực hiện các vận động chức năng: há to tối đa, mím môi, đưa hàm sang bên, thè lưỡi chạm môi trên. Hoàn thiện bề mặt bằng việc quét cao su lấy dấu Silicôn loãng ưa nước.
3. Đo đạc thông số lồi cầu bằng trục ghi Quick-Axis:
   • Lắp đặt máng cố định (clutches) gắn kết với cung răng hoặc nền sáp hàm dưới.
   • Cố định cung ghi phía trên theo mặt phẳng tham chiếu Frankfort (đi qua bờ dưới ổ mắt và bờ trên lỗ ống tai ngoài).
   • Bệnh nhân thực hiện các cử động đưa hàm ra trước 5mm và đưa hàm sang hai bên. Kim ghi chuyên dụng vạch các đường biên vận động trên các bản ghi polyester trong suốt đặt ở hai bên khớp thái dương hàm.
   • Sử dụng thước cặp điện tử Mitutoyo CD-6"CSX đọc độ dài và góc của các đường ghi, chuyển đổi trực tiếp sang góc Bennett và độ dốc quỹ đạo lồi cầu để cài đặt lên hộp lồi cầu của càng nhai Quick-Master (loại ARCONS bán thích ứng).

---

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Nghiên cứu đã cung cấp những bằng chứng thực nghiệm lâm sàng với độ tin cậy cao:

        BẢNG SO SÁNH HIỆU QUẢ CÁC KỸ THUẬT LẤY DẤU TRONG NGHIÊN CỨU

1. Sự gia tăng vượt bậc của lực mút nền hàm: Kết quả đo đạc trực tiếp trên bệnh nhân cho thấy giá trị lực mút của khuôn sơ khởi đệm vượt trội có ý nghĩa thống kê ($p < 0,001$) so với khuôn sơ khởi thông thường. Đặc biệt, việc bổ sung kỹ thuật lấy dấu vành khít bằng hợp chất nhiệt dẻo ở lần lấy khuôn thứ hai tạo ra sự chênh lệch áp suất chân không sinh lý, nâng cao độ bám dính của nền hàm thêm 40–60% so với kỹ thuật không tạo vành khít.
2. Xác lập bộ dữ liệu nhân trắc động học lồi cầu người Việt Nam:
   • Giá trị độ dốc lồi cầu và góc Bennett ghi nhận bằng Quick-Axis trên bệnh nhân mất răng toàn bộ có sự bất đối xứng sinh lý giữa bên phải và bên trái.
   • So sánh với các nghiên cứu trước đây: kết quả góc Bennett và độ dốc lồi cầu trong nghiên cứu này tương đồng với các dữ liệu động học khớp thái dương hàm của Nguyễn Phúc Diên Thảo và Theusner (khi sử dụng bộ ghi trục điện tử SAM), khẳng định độ tin cậy tuyệt đối của thiết bị Quick-Axis trong thực hành phục hình.
3. Hiệu quả thăng bằng khớp cắn và phục hồi chức năng:
   • 100% bệnh nhân trong nhóm can thiệp đạt được điểm chạm khớp cắn ở tương quan trung tâm và tiếp xúc thăng bằng hai bên ở các tư thế trượt ngoại tâm.
   • Theo dõi sau thời gian sử dụng ghi nhận: thời gian trung bình để bệnh nhân thích nghi và ăn nhai thành thạo rút ngắn xuống dưới 2 tuần; thời gian phát âm tròn tiếng các âm xát, âm vòm đạt kết quả tối ưu trong vòng 7–10 ngày; trên 95% bệnh nhân đạt mức độ rất hài lòng về mặt thẩm mỹ và độ vững ổn của hàm giả.
4. Giảm thiểu sang chấn và tiêu xương sống hàm: Khớp cắn thăng bằng loại bỏ hoàn toàn các điểm vướng cộm sớm, triệt tiêu lực bẻ ngang tác động lên sống hàm, từ đó bảo tồn thể tích xương ổ răng và loại trừ tình trạng loét niêm mạc do sang chấn cơ học. Như Mariani đã khẳng định, "nhờ có khớp cắn thăng bằng, hàm giả được ổn định, không di chuyển trên niêm mạc, các kích thích cơ học giảm đi, xương chậm tiêu, đồng thời bệnh nhân dễ chịu".

Implications đa chiều

• Về mặt lý thuyết: Củng cố mô hình phối hợp giữa lực mao dẫn chất lỏng sinh học và cơ chế đóng kín viền ngoại vi; chứng minh vai trò quyết định của việc cá nhân hóa động học khớp cắn thay vì dựa vào các thông số lồi cầu trung bình cố định (dốc lồi cầu 33°, góc Bennett 15°).
• Về mặt lâm sàng: Cung cấp một phác đồ từng bước (step-by-step clinical protocol) chuẩn mực, dễ áp dụng tại các cơ sở điều trị Răng Hàm Mặt mà không cần đầu tư các hệ thống CAD/CAM đắt tiền.
• Về mặt đào tạo và chính sách y tế: Làm cơ sở khoa học để cập nhật chương trình đào tạo sau đại học chuyên ngành Phục hình răng; định hướng bảo hiểm y tế và hệ thống y tế công cộng áp dụng kỹ thuật phục hình tháo lắp chuẩn hóa, mang lại lợi ích kinh tế - xã hội to lớn cho hàng triệu người cao tuổi.

---

Limitations và Future Research

Mặc dù đạt được nhiều phát hiện quan trọng, nghiên cứu vẫn tồn tại một số giới hạn học thuật cần được thảo luận khách quan:

1. Giới hạn về phương tiện đo lường lồi cầu: Trục ghi Quick-Axis ghi nhận vận động dựa trên trục bản lề tự ý của hệ thống cung mặt mà chưa phải là trục bản lề động học thực sự được xác định bằng các hệ thống siêu âm hoặc quang học kỹ thuật số thế hệ mới.
2. Giới hạn đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu loại trừ các trường hợp sống hàm tiêu xương độ IV (sống hàm âm sâu), do đó các kết luận về lực mút và độ vững ổn chưa thể ngoại suy hoàn toàn cho nhóm bệnh nhân có sống hàm teo đét cực hạn.
3. Thời gian theo dõi: Dữ liệu theo dõi tiến cứu tập trung vào giai đoạn thích nghi và chức năng ngắn - trung hạn (dưới 3 năm), chưa lượng hóa chi tiết tốc độ tiêu xương dài hạn (5–10 năm) bằng phim chụp cắt lớp vi tính hình nón (CBCT).

Định hướng nghiên cứu tương lai:

• Tích hợp công nghệ lấy dấu kỹ thuật số trong miệng (Intraoral Scanners như Lava C.O.S, CEREC, iTero) với cảm biến đo động học hàm dưới 4D không dây (Modjaw) để tối ưu hóa quy trình làm việc kỹ thuật số hoàn toàn (full-digital workflow).
• Ứng dụng công nghệ in 3D và phay CAD/CAM từ khối nhựa PMMA nén áp lực cao nhằm chế tác nền hàm có độ co ngót bằng 0, loại bỏ hoàn toàn sai số của kỹ thuật ép nhựa truyền thống.
• Nghiên cứu kết hợp phục hình tháo lắp có sử dụng mini-implant hoặc thanh bar định vị cho các trường hợp sống hàm dưới tiêu xương nghiêm trọng.

---

Tác động và ảnh hưởng

Công trình nghiên cứu của NCS. Nguyễn Phú Hòa mang lại những tác động đa diện:

• Tác động học thuật: Đặt nền móng cho các nghiên cứu chuyên sâu về động học hàm dưới tại Việt Nam; cung cấp hệ thống số liệu tham chiếu chuẩn xác cho các ấn phẩm khoa học trong nước và quốc tế.
• Chuyển đổi thực hành nha khoa: Thay đổi nhận thức của cộng đồng bác sĩ Răng Hàm Mặt, nâng tỷ lệ thực hành đúng quy trình lấy dấu phục hình toàn hàm từ con số 9,9% (theo khảo sát của Lê Hồ Phương Trang) lên mức chuẩn hóa cao hơn tại các bệnh viện chuyên khoa.
• Lợi ích kinh tế - xã hội: Giúp người bệnh cao tuổi có thu nhập thấp hoặc trung bình tiếp cận được giải pháp phục hồi chức năng ăn nhai và thẩm mỹ tối ưu với chi phí chỉ bằng 1/10 so với cấy ghép Implant toàn hàm phức tạp, cải thiện trực tiếp sức khỏe dinh dưỡng và chất lượng cuộc sống.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và học viên sau đại học: Tiếp cận phương pháp luận nghiên cứu can thiệp lâm sàng mẫu mực, các tiêu chuẩn đo lường nhân trắc lồi cầu và kỹ thuật lấy dấu nhiều thì.
• Bác sĩ Răng Hàm Mặt thực hành: Nắm vững quy trình lấy khuôn sơ khởi đệm, kỹ thuật hơ nắn hợp chất nhiệt dẻo tạo vành khít và phương pháp sử dụng càng nhai bán thích ứng Quick-Master.
• Kỹ thuật viên phục hình (Lab Dental Technicians): Hiểu rõ các nguyên lý lên răng thăng bằng hai bên dọc theo đường cong Spee và Wilson, phối hợp nhịp nhàng với bác sĩ lâm sàng.
• Hệ thống y tế công cộng và người bệnh: Tiếp nhận một quy trình điều trị phục hình chuẩn mực, tỷ lệ thành công cao, giảm thiểu số lần phải chỉnh sửa sau lắp hàm và tiết kiệm chi phí điều trị.

---

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào?

Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất là việc lượng hóa và tích hợp thành công lý thuyết bám dính lý sinh học Staniz ($P = 2c \cdot \frac{A}{r}$) vào thực nghiệm lâm sàng phục hình toàn hàm tại Việt Nam. Nghiên cứu đã chứng minh rằng lực lưu giữ không chỉ đơn thuần là sức dính cơ học, mà là kết quả của một hệ thống van kín ngoại vi (Joint périphérique) tạo lực hút âm sinh lý kết hợp lớp màng nước bọt phân tử siêu mỏng, đồng thời liên kết chặt chẽ với sự cân bằng thần kinh - cơ của hệ thống nhai.

2. Điểm cải tiến phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây là gì?

So với nghiên cứu của Nguyễn Toại (chỉ sử dụng càng nhai Quick Master dựa trên thông số định sẵn mà không đo động học) và Lê Hồ Phương Trang (chỉ tập trung vào hình thái khay lấy dấu sơ khởi), luận án của Nguyễn Phú Hòa đã tạo bước đột phá phương pháp luận khi:

• Ứng dụng kỹ thuật "khuôn sơ khởi đệm" cải tiến bằng Alginate cắt giảm, biến khuôn sơ khởi thành thìa cá nhân tức thì giúp lấy dấu chính xác mà không gây biến dạng mô mềm.
• Sử dụng bộ ghi trục Quick-Axis kết hợp thước cặp điện tử Mitutoyo CD-6"CSX để cá nhân hóa hoàn toàn góc Bennett và độ dốc lồi cầu cho từng bệnh nhân trước khi lên giá khớp ARCONS.

3. Phát hiện bất ngờ nhất từ dữ liệu thực nghiệm là gì?

Phát hiện bất ngờ và có giá trị thực tiễn cao nhất là sự khác biệt cực kỳ lớn về lực mút nền hàm giữa kỹ thuật lấy khuôn sơ khởi đệm so với khuôn sơ khởi thông thường, cũng như sự bất đối xứng tự nhiên về góc Bennett và dốc lồi cầu giữa hai bên khớp thái dương hàm trên cùng một cá thể. Điều này bác bỏ hoàn toàn quan điểm truyền thống cho rằng có thể áp dụng các thông số cài đặt giá khớp cố định đối xứng cho mọi bệnh nhân.

4. Quy trình nghiên cứu có cung cấp protocol tái lập chuẩn xác không?

Luận án cung cấp một protocol lâm sàng và labo cực kỳ chi tiết, bao gồm: nhiệt độ chuẩn làm mềm hợp chất nhiệt dẻo (60°C), độ dày cắt giảm Alginate sơ khởi (1,5–2mm), các động tác chức năng chuẩn hóa để tạo hình bờ vành khít (há miệng tối đa, cử động mút môi, đưa hàm sang bên, cử động nuốt), và trình tự 5 bước định vị cung ghi mặt phẳng Frankfort trên bộ ghi Quick-Axis. Bất kỳ bác sĩ lâm sàng nào cũng có thể tái lập chính xác quy trình này.

5. Định hướng chương trình nghiên cứu 10 năm tiếp theo được vạch ra như thế nào?

Chương trình nghiên cứu dài hạn tập trung vào việc chuyển đổi số toàn diện (Digital Transformation): ứng dụng máy quét trong miệng có khả năng quét động học niêm mạc không nén, tích hợp phần mềm thiết kế nụ cười 3D và giá khớp ảo (Virtual Articulator), kết hợp theo dõi dài hạn mật độ xương sống hàm bằng công nghệ chụp cắt lớp vi tính liều thấp để đánh giá sự tiêu xương dưới tác động của các sơ đồ khớp cắn khác nhau.

---

Kết luận

1. Khẳng định tính ưu việt của kỹ thuật lấy dấu sơ khởi đệm: Kỹ thuật lấy dấu sơ khởi đệm bằng Alginate kết hợp lấy dấu lần hai có tạo vành khít giải phẫu chức năng bằng hợp chất nhiệt dẻo và Silicôn lỏng giúp tối đa hóa diện tích nâng đỡ hữu hiệu, tạo hiệu ứng van kín ngoại vi hoàn hảo và nâng cao vượt bậc lực mút nền hàm.
2. Cá nhân hóa thành công động học lồi cầu: Ứng dụng bộ ghi trục Quick-Axis và thước cặp kỹ thuật số Mitutoyo CD-6"CSX cho phép xác định chuẩn xác các thông số dốc lồi cầu và góc Bennett riêng biệt của từng bệnh nhân, làm cơ sở khoa học để chương trình hóa càng nhai bán thích ứng Quick-Master.
3. Thiết lập khớp cắn thăng bằng hai bên bền vững: Loại bỏ hoàn toàn hiện tượng Christensen, phân bố lực nhai đồng đều dọc theo đường cong Spee và Wilson, bảo vệ mô nâng đỡ và ngăn ngừa tiêu xương sống hàm tiến triển.
4. Tối ưu hóa thời gian thích nghi và phục hồi chức năng: Giúp người mất răng toàn bộ nhanh chóng phục hồi chức năng ăn nhai thành thạo trong vòng 2 tuần, phát âm chuẩn xác sau 7–10 ngày và đạt mức độ hài lòng thẩm mỹ vượt trội (>95%).
5. Đóng góp giá trị thực tiễn và chuẩn hóa quy trình điều trị: Luận án đã xây dựng một phác đồ lâm sàng chuẩn mực, khả thi và có khả năng ứng dụng rộng rãi tại các cơ sở y tế Răng Hàm Mặt trên toàn quốc, mang lại giải pháp phục hình chất lượng cao và nhân văn cho cộng đồng người cao tuổi mất răng toàn bộ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN 1. TÌNH HÌNH MẤT RĂNG Ở VIỆT NAM VÀ TRÊN THẾ GIỚI 1. Tại Việt Nam Công tác chăm sóc sức khỏe răng miệng ở Việt Nam đã được quan tâm. Tuy vậy, tỷ lệ mất răng còn cao.

Theo kết quả điều sức khỏe răng miệng năm 1990 của Võ Thế Quang và cộng sự [21], tỷ lệ mất răng ở lứa tuổi 35 - 44 là 47,33%. Nhu cầu làm hàm giả tháo lắp từng phần hàm trên là 10%, từng phần hàm dưới là 3,67%, toàn bộ hàm trên là 3,33%, toàn bộ hàm dưới là 2,67% và làm răng giả cố định là 26,33%. Điều tra sức khỏe răng miệng toàn quốc lÇn 2 n¨ m 2000 cña TrÇn V ¨ n Tr­êng vµ L©m Ngäc Ấn 5: Tû lÖmÊt r¨ ng hoÆ c toµn bé mét hµm hoÆ c toµn bé c¶ hai hµm lµ 1,7%, nguyên nhân mất răng chủ yếu do sâu răng và bệnh nha chu 1. Trên thế giới Tại các nước đang phát triển, dịch vụ chăm sóc sức khỏe răng miệng còn hạn chế, răng thường bị nhổ do đau hoặc viêm.

Hiện tượng mất răng vẫn thường gặp ở các lứa tuổi. Trong khi đó ở các nước công nghiệp, tỷ lệ mất răng của người trưởng thành đã giảm rõ rệt trong những năm gần đây. Tuy nhiên tỷ lệ mất răng ở người trưởng thành và người già vẫn còn cao ở một số nước. Theo kết quả điều tra của WHO được tiến hành ở 48% các nước châu Âu năm 1998, tỷ lệ mất răng ở lứa tuổi 65 -74 dao động từ 12,8 - 69,6%, số răng mất trung bình từ 3,8 răng đến 15,1 răng [22].

Tại hội nghi nha khoa Na Uy 2001. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 Ambjemsen đã báo cáo về tình trạng mất răng ở Na Uy: tỷ lệ mất răng ở lứa tuổi trên 65 là khoảng 50% trong những năm 1970-1980 và khoảng 30% ở cuối thập kỷ 90, trong đó trên 50% những người mất răng còn dưới 20 răng [23]. Trong 1 nghiên cứu sức khỏe răng miệng những người già 70 tuổi ở Thụy Điển của Osterberg T (386 người), có 70% bị mất răng trong đó 50,05% mất răng ở 2 hàm và 19,5% mất răng 1 hàm, tỷ lệ mất răng ở hàm trên cao hơn ở hàm dưới và ở vùng răng hàm nhiều hơn vùng răng cửa[24]. Cũng tại Thụy Điển, Norderyd O [25] nghiên cứu so sánh tình hình mất răng ở thành phố và ngoại ô vùng Jorkoping 1993.

Kết quả cho thấy tỷ lệ mất răng của nhóm người sống ở thành phố cao hơn ở nhóm người sống ở ngoại ô các lứa tuổi. Tỷ lệ mất răng ở nhóm người sống tại thành phố 87% trong khi đó tỷ lệ này là 13% ở nhóm người sống ở ngoại ô. Do chăm sóc sức khỏe răng miệng ngày càng tốt nên tỷ lệ mất răng nói chung ngày càng giảm ở các nước phát triển. Tuy nhiên, ở các nước đang phát triển, tỷ lệ mất răng vẫn còn cao.

ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI GIẢI PHẪU HÀM MẤT RĂNG TOÀN BỘ T×nh tr¹ ng mÊt r¨ ng toµn bé lµm thay ®æi rÊt nhiÒu vÒgi¶i phÉu - sinh lý ë bÖnh nh©n. Fourteau cho r»ng, nh÷ng biÕn ®æi nµy l¹ i ®­îc t¨ng c­êng bëi tuæi giµ 28, g©y khã kh¨ n cho sù b¸ m dÝnh cña hµm toµn bé. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1: Giải phẫu định khu hàm trên không răng 28 * KÝch th­íc cung hµm: Sù tiªu x­¬ng h­íng t©m cã khuynh h­íng lµm gi¶m ®­êng kÝnh cung hµm. Cung hµm t¹o nªn vïng n©ng ®ì chÝnh.

KÝch th­íc qu¸ nhá lµ yÕu tè bÊt lîi cho sù v÷ng æn cña phôc h×nh trong khi nhai, nhÊt lµ khi quan hÖ sèng hµm ®¶o ng­îc. * H×nh d¸ ng cung hµm: Cung hµm cã thÓ vu«ng, tam gi¸ c, bÇu dôc. H×nh thÓ cung hµm ph¶n ¶nh cung r¨ng gi¶ t­¬ng lai. Víi h×nh thÓ tam gi¸c, ta thiÕu sù n©ng ®ì ë vï ng r¨ ng nanh.

* § é ch¾c sèng hµm: Sèng hµm chÞu lùc nhê lí p niªm m¹ c kh¸ dµy vµ dÝnh tèt víi x­¬ng hµm trªn. Khi mang hµm gi¶ kÐm khÝt cã thÓt¹ o nª n mét líp niªm m¹c sîi t¨ng sinh vµ biÕn d¹ng, ®­îc gäi lµ sèng hµm di ®éng, chÞu lùc kÐm. PhÉu thuËt ®iÒu chØnh tr­íc phôc h×nh cã thÓ gióp æn ®Þnh vµ v÷ng ch¾c hµm gi¶. * H×nh d¸ ng vµ chiÒu cao sèng hµm: theo Klemetti vµ cộng sự 29 h×nh d¸ ng vµ chiÒu cao sèng hµm ¶nh h­ëng lí n ®Õn sù æn ®Þnh hµm gi¶.

Sèng hµm ph¼ng g©y bÊt lîi. Ng­îc l¹i, sèng hµm qu¸ cao gióp hµm gi¶ æn ®Þnh vµ b¸m dÝnh tèt nh­ng g©y nhiÒu khã kh¨n khi lªn r¨ng. H×nh d¸ng vµ chiÒu cao sèng hµm phô thuéc vµ møc ®é tiªu cña x­¬ng hµm. Theo t¸c gi¶ Vò Kho¸i 30 cã 3 lo¹i tiªu x­¬ng: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Lo¹ i I: Sèng hµm næi cao, vßm miÖng s©u.

Lo¹ i II: Sèng hµm réng ch×a vµ n«ng. Lo¹i III: Sèng hµm thÊp, vßm miÖng n«ng, gÇn nh­ ph¼ng. Hµm gi¶ trong tr­êng hîp tiªu x­¬ng lo¹i I b¸m dÝnh tèt nhÊt. Tr­êng hîp tiªu x­¬ng lo¹i III kh«ng b¸m dÝnh ®­îc nhê sèng hµm.

* Vßm miÖng: theo V ò Kho¸ i 31 , Farley và cộng sự 32 ®és©u cña vßm miÖng t­¬ng øng v¬Ý thÓ tÝch vµ chiÒu cao cña sèng hµm, lµ mét yÕu tè cho sù v÷ng æn theo chiÒu däc vµ ngang. V ßm miÖng kh«ng ph¶i lµ bÒ mÆ t n©ng ®ì chÝnh bëi v×tÝnh chÞu nÐn cña niª m m¹ c kh¸ c nhau qu¸ râ: - Nh÷ng vïng Ýt chÞu nÐn ë ®­êng gi÷a vµ vïng tr­íc cña c¸c v©n vßm miÖng. -Ở vïng ®­êng ®an gi÷a , niªm m¹c máng vµ rÊt dÝnh vµo x­¬ng. §«i khi, ®­êng ®an gi÷a ph× ®¹ i t¹ o thµnh mét låi r¾n.

V ÒmÆt phôc h×nh, tï y theo tr­êng hîp, c¸c låi r¾n vßm miÖng cã thÓ lµ: + Mét cÊu tróc thuËn lî i cho sù n©ng ®ì vµ v÷ng æn cña phôc h×nh “b»ng c¸ ch ®ãng vai trß cña mét sèng hµm ë gi÷a”. + Mét cÊu tróc bÊt lîi do kÝch th­íc cña låi r¾n hay do vÞtrÝcña nã khiÕn ta ph¶i thùc hiÖn gi¶m nÐn hoÆ c ®iÒu trÞtiÒn phôc h×nh. - Vïng chÞu nÐn ë nh÷ng triÒn bªn cña vßm miÖng do cã líp d­íi niªm m¹ c.V ï ng r¨ ng hµm nhá cã ®Æ c ®iÓm lµ cã nhiÒu tÕ bµo mì trong khi vï ng r¨ ng hµm lí n cã nhiÒu tuyÕn n­íc bät. Nh÷ng tuyÕn n­íc bät nµy cã thÓ t¹o nªn mét líp phñ lªn niªm m¹c vµ ch¶y thµnh d©y cÇn ph¶i ®­îc lau ®i hay sóc s¹ch tr­íc khi lÊy khu«n 33.

C¸ c vï ng nµy t¹ o nªn vï ng Schroder: Cã thÓbÞ biÕn d¹ ng khi lÊy khu«n, chóng ®­îc nÒn hµm che phñ nh­ng kh«ng tèt cho sù n©ng ®ì nÒn hµm theo theo NguyÔn V ¨ n C¸ t 33. * Låi cñ x­¬ng hµm trªn: Lµ mét yÕu tè thuËn lî i cho sù v÷ng æn vµ sù l­u. Låi cñ cã h×nh thÓ tèt, víi r·nh ch©n b­ím - hµm râ nÐt, lµ yÕu tè v÷ng æn theo chiÒu tr­íc- sau. Ng­îc l¹i, khi låi cñ qu¸ to, nÒn hµm bao phñ låi cñ cã thÓ ch¹m víi hµm gi¶ hµm d­íi.

Låi cñ cã phÇn lÑm ë triÒn ngoµi th× Ýt thuËn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 lî i vµ g©y khã kh¨ n khi g¾n hµm gi¶. PhÉu thuËt tiÒn phôc h×nh cã thÓ c¶i thiÖn t×nh tr¹ ng trªn. Landa chia 5 lo¹ i 34 : Lo¹ i I: h×nh bÇu dôc hoÆc trßn: ë 1/3 sau ®­êng gi÷a. Lo¹i II: h×nh dµi ë 2/3 sau ®­êng gi÷a.

Lo¹i III: h×nh dÑt ë 1/3 tr­íc ®­êng gi÷a. Lo¹i IV: n»m suèt chiÒu dµi cña ®­êng gi÷a. * R·nh ch©n b­ím - hµm: lµ kho¶ng m« mÒm chÞu nÐn n»m sau låi cï ng, lµ gií i h¹ n sau cï ng cña biªn giíi nÒn hµm, nÕu v­ît qu¸ sÏ v­íng d©y ch»ng ch©n b­ím - hµm. * Ranh gií i gi÷a vßm miÖng cøng vµ vßm miÖng mÒm: Nã t­¬ng øng ví i ®­êng gÊp cña mµn hÇu, n»m t¹ i chç nèi gi÷a vßm miÖng cøng vµ vßm miÖng mÒm.

§ã lµ mét vïng rÊt quan träng cho sù l­u cña phôc h×nh. Bê sau cña phôc h×nh ph¶i b¶o ®¶m sù kÝn b»ng c¸ ch lÊn nhÑ vµo niªm m¹ c vßm miÖng mÒm, viÖc nµy kh«ng lµm x¸ o trén nh÷ng vËn ®éng chøc n¨ ng cña mµn hÇu. V ×vËy ta ph¶i x¸ c ®Þnh chÝnh x¸ c gií i h¹ n nµy. Ph©n lo¹ i cña Landa dùa vµo ®é nghiª ng cña vßm miÖng mÒm chia ra ba lo¹ i: n»m ngang, chÕch nghiª ng hay dèc ®øng.

* N gh¸ ch tiÒn ®×nh: Lµ biªn giíi nÒn hµm phÝa tr­íc vµ hai bªn, gãp phÇn cho sù b¸ m dÝnh hµm gi¶ (Boucher 35, Taddei vµ cộng sự 1). § é s©u ng¸ ch tiÒn ®×nh lµ yÕu tè quan träng cho sù æn ®Þnh hµm gi¶. Khi lÊy khu«n vµnh khÝt cÇn x¸ c ®Þnh chÝnh x¸ c biª n gií i nµy (gií i h¹ n tèi ®a cã thÓmë réng nÒn hµm gióp t¨ng c­êng b¸m dÝnh vµ æn ®Þnh cña hµm gi¶, mµ kh«ng bÞ c¶n trë cña c¸ c ho¹ t ®éng cña c¬, phanh m«i, d©y ch»ng. C¸ c phanh ph× ®¹ i hoÆ c b¸ m s¸ t ®Ønh sèng hµm sÏ lµm gi¶m sù b¸ m dÝnh, cÇn phÉu thuËt t¹ o l¹ i phanh.

V Ò phÝa sau trong vï ng s¸ t låi cï ng, ng¸ ch lî i më réng ra t¹ o kho¶ng trèng Eisenring. Bê ng¸ch lîi cña hµm gi¶ ph¶i tiÕp xóc mÆt trong m¸, nh­ vËy lµ chiÕm hÕt kho¶ng nµy nh­ng kh«ng lµm v­íng mám vÑt trong c¸c ®éng t¸c h¸ miÖng tèi ®a, ®­a hµm d­íi sang bªn hoÆc ra tr­íc. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2: Giải phẫu định khu của hàm dưới không răng 36 * KÝch th­íc cung hµm: So ví i cung r¨ ng thËt, cung hµm mÊt r¨ ng thay ®æi theo h­íng réng ra. Cã mét khuynh h­íng bÊt hµi hßa gi÷a sù tiªu x­¬ng ly t©m ë hµm d­íi vµ h­íng t©m ë hµm trªn, khuynh h­íng nµy lµm ®é nghiªng cña trôc liª n sèng hµm t¨ ng thª m trong vï ng r¨ ng sau.

* H×nh thÓcung hµm: Ýt bÞthay ®æi h¬n cung hµm trª n 36. * § é ch¾c sèng hµm: Gièng nh­ hµm trªn sù n©ng ®ì sÏ tèt nhÊt nÕu sèng hµm r¾n ch¾c vµ ®­îc t¹o bëi niªm m¹c sîi kh¸ dÇy vµ b¸m ch¾c vµo x­¬ng. Khi phôc h×nh kÐm khÝt, cã thÓg©y ra “sèng hµm di ®éng", Ýt thuËn lî i cho sù n©ng ®ì. PhÉu thuËt tiÒn phôc h×nh cã thÓc¶i thiÖn nÒn tùa cña hµm gi¶.