Luận văn: Quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường THCS huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre

Quản lý hoạt động dạy học môn toán tại các trường trung học cơ sở huyện Giồng, tỉnh Bến Tre, nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển năng lực học sinh.

• Tác giả: Lê Tấn Tới
• Người hướng dẫn: TS. Cao Xuân Liễu
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Môn Toán Tại Trường Trung Học Cơ Sở Huyện Giồng Trôm, Bến Tre
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 1.1. Trường Trung học cơ sở trong hệ thống giáo dục quốc dân
• 1.2. Hoạt động dạy học môn Toán ở các trường Trung học cơ sở
• 1.3. Quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường Trung học cơ sở
• 1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường Trung học cơ sở
• 2. Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN GIỒNG TRÔM, TỈNH BẾN TRE
• 2.1. Khái quát về tình hình giáo dục trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre
• 2.2. Tổ chức và phương pháp nghiên cứu thực tiễn
• 2.3. Thực trạng hoạt động dạy học môn Toán ở các trường Trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre
• 2.4. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường Trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre
• 2.5. Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường Trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre
• 2.6. Đánh giá chung thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường Trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre
• 3. Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN GIỒNG TRÔM, TỈNH BẾN TRE
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán cho học sinh các trường Trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre
• 3.2. Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường Trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre
• 3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.4. Khảo nghiệm mức độ cần thiết và mức độ khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Môn Toán Tại Trường Trung Học Cơ Sở

Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại các trường trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre là một nhiệm vụ quan trọng trong hệ thống giáo dục. Môn Toán không chỉ là một môn học bắt buộc mà còn là nền tảng cho nhiều môn học khác. Việc quản lý hiệu quả hoạt động dạy học môn Toán sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển năng lực học sinh.

1.1. Khái Niệm Về Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Môn Toán

Quản lý hoạt động dạy học môn Toán bao gồm việc lập kế hoạch, tổ chức, thực hiện và đánh giá các hoạt động dạy học. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục.

1.2. Vai Trò Của Môn Toán Trong Giáo Dục Trung Học Cơ Sở

Môn Toán đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển tư duy logic và khả năng giải quyết vấn đề cho học sinh. Nó cũng là môn học cần thiết cho nhiều chuyên ngành ở bậc đại học.

II. Thực Trạng Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Môn Toán Tại Huyện Giồng Trôm

Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại huyện Giồng Trôm cho thấy nhiều vấn đề cần khắc phục. Mặc dù có nhiều nỗ lực từ phía giáo viên và cán bộ quản lý, nhưng chất lượng dạy học môn Toán vẫn chưa đạt yêu cầu.

2.1. Đánh Giá Chất Lượng Dạy Học Môn Toán

Chất lượng dạy học môn Toán tại các trường trung học cơ sở huyện Giồng Trôm còn thấp, đặc biệt là ở các lớp không chuyên. Nhiều học sinh gặp khó khăn trong việc tiếp thu kiến thức.

2.2. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Quản Lý Hoạt Động Dạy Học

Các yếu tố như cơ sở vật chất, trình độ giáo viên và phương pháp dạy học đều ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý hoạt động dạy học môn Toán. Cần có sự cải thiện đồng bộ để nâng cao chất lượng giáo dục.

III. Phương Pháp Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Môn Toán Hiệu Quả

Để nâng cao chất lượng dạy học môn Toán, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng dạy học mà còn tạo điều kiện cho học sinh phát triển toàn diện.

3.1. Đổi Mới Phương Pháp Dạy Học Môn Toán

Đổi mới phương pháp dạy học là cần thiết để kích thích sự hứng thú và sáng tạo của học sinh. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong dạy học cũng là một giải pháp hiệu quả.

3.2. Tăng Cường Đánh Giá Kết Quả Học Tập

Đánh giá kết quả học tập của học sinh cần được thực hiện thường xuyên và đa dạng. Điều này giúp giáo viên nắm bắt được tình hình học tập và có biện pháp điều chỉnh kịp thời.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Môn Toán

Việc áp dụng các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại huyện Giồng Trôm đã mang lại những kết quả tích cực. Nhiều trường đã cải thiện được chất lượng dạy học và nâng cao năng lực học sinh.

4.1. Kết Quả Nâng Cao Chất Lượng Dạy Học

Nhiều trường đã ghi nhận sự cải thiện rõ rệt trong kết quả học tập của học sinh môn Toán. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc quản lý hiệu quả trong dạy học.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm Từ Thực Tiễn

Các trường học cần rút ra bài học kinh nghiệm từ thực tiễn quản lý hoạt động dạy học môn Toán để áp dụng và phát triển hơn nữa trong tương lai.

V. Kết Luận Về Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Môn Toán Tại Trường Trung Học Cơ Sở

Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại các trường trung học cơ sở huyện Giồng Trôm cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu giáo dục hiện đại. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan để nâng cao chất lượng giáo dục.

5.1. Tương Lai Của Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Môn Toán

Tương lai của quản lý hoạt động dạy học môn Toán sẽ phụ thuộc vào sự đổi mới và cải tiến liên tục trong phương pháp dạy học và quản lý.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện

Cần đề xuất các giải pháp cụ thể để cải thiện quản lý hoạt động dạy học môn Toán, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục tại huyện Giồng Trôm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giáo dục trung học cơ sở giữ vị trí nền tảng then chốt trong hệ thống giáo dục quốc dân, định hướng phân luồng và trang bị tri thức cốt lõi cho học sinh. Tại huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre, mạng lưới giáo dục gồm 20 trường trung học cơ sở công lập, đạt tỷ lệ 100% trường công lập với quy mô duy trì ổn định khoảng 5.940 học sinh giai đoạn 2016 - 2021, sĩ số bình quân đạt 34,51 học sinh trên một lớp. Mặc dù tỷ lệ huy động học sinh vào lớp 6 hàng năm đạt 100% và tỷ lệ xét tốt nghiệp trung học cơ sở duy trì xấp xỉ 100%, song tỷ lệ học sinh lưu ban bình quân vẫn ở mức trên 1%, cá biệt năm học 2016 - 2017 lên tới 2,05%.

Môn Toán là môn học công cụ trọng yếu, giữ vai trò nền tảng phát triển tư duy logic và phẩm chất người học. Tuy nhiên, chất lượng dạy học môn Toán giữa các đơn vị trường lớp chưa thực sự đồng đều, chủ yếu đạt kết quả tốt ở các lớp chọn trong khi các lớp đại trà còn nhiều hạn chế. Vấn đề nghiên cứu đặt ra là làm thế nào để nâng cao hiệu lực quản lý của hiệu trưởng và tổ chuyên môn nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục theo Nghị quyết số 29-NQ/TW và Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung làm rõ cơ sở lý luận, khảo sát đánh giá thực trạng hoạt động dạy học và công tác quản lý môn Toán, từ đó đề xuất hệ thống biện pháp quản lý khả thi, đồng bộ. Phạm vi nghiên cứu được triển khai thực tế tại 3 trường đại diện gồm Trường Trung học cơ sở Hưng Lễ, Trường Trung học cơ sở Thạnh Phú Đông và Trường Trung học cơ sở Hoàng Lam trong giai đoạn 2016 - 2021. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ học sinh lưu ban xuống dưới 0,5% và nâng tỷ lệ học sinh khá, giỏi môn Toán lên trên 65% trên toàn địa bàn huyện.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng đồng bộ 3 cách tiếp cận lý luận hiện đại trong khoa học quản lý giáo dục:

Thứ nhất, tiếp cận hoạt động dựa trên lý thuyết tâm lý - giáo dục học của các tác giả kinh điển như J.A. Comenius và A. Mentriskaia, xem hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của trò là hai mặt thống nhất biện chứng của một quá trình sư phạm tổng thể.

Thứ hai, tiếp cận phát triển năng lực theo định hướng Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, xác định mục tiêu dạy học môn Toán nhằm hình thành 5 năng lực đặc thù: năng lực tư duy và lập luận toán học, năng lực mô hình hóa toán học, năng lực giải quyết vấn đề toán học, năng lực giao tiếp toán học, và năng lực sử dụng công cụ, phương tiện học toán. Cơ cấu chương trình được chuẩn hóa theo tỷ lệ: 43% mạch Số và Đại số, 36% Hình học và Đo lường, 14% Thống kê và Xác suất, 7% Hoạt động thực hành và trải nghiệm.

Thứ ba, tiếp cận chức năng quản lý với chu trình 4 giai đoạn khép kín gồm: Lập kế hoạch, Tổ chức thực hiện, Chỉ đạo chuyên môn và Kiểm tra - đánh giá kết quả giáo dục.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp định tính và định lượng nhằm đảm bảo độ tin cậy và tính khách quan cao của dữ liệu:

Về nguồn dữ liệu: Tác giả thu thập số liệu thứ cấp từ báo cáo tổng kết năm học của Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Giồng Trôm giai đoạn 2016 - 2021 và số liệu sơ cấp qua điều tra thực địa.

Về cỡ mẫu và chọn mẫu: Khảo sát định lượng được thực hiện trên 104 khách thể bằng phiếu hỏi chuẩn hóa, bao gồm 80 giáo viên dạy Toán, 15 tổ trưởng chuyên môn, 6 cán bộ quản lý trường học (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng) và 3 chuyên viên phụ trách chuyên môn cấp huyện. Mẫu được chọn theo phương pháp phân tầng ngẫu nhiên tại 3 trường đại diện cho 3 khu vực: Trường THCS Hưng Lễ (11 lớp, 374 học sinh), Trường THCS Thạnh Phú Đông (19 lớp, 665 học sinh) và Trường THCS Hoàng Lam (9 lớp, 324 học sinh).

Phương pháp phỏng vấn sâu được tiến hành trên 15 đối tượng đại diện (5 cán bộ quản lý, 5 giáo viên và 5 học sinh) để làm rõ bản chất các rào cản tâm lý và quản lý. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê toán học (tính điểm trung bình, độ lệch chuẩn và tỷ lệ phần trăm) là nhằm lượng hóa chính xác mức độ ảnh hưởng của các nhân tố quản lý đến chất lượng dạy học thực tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại 20 trường trung học cơ sở huyện Giồng Trôm mang lại những phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, về đội ngũ giáo viên, 100% cán bộ, giáo viên đạt chuẩn đào tạo theo luật định, trong đó tỷ lệ trên chuẩn đạt 99,9% với trình độ đại học sư phạm là chủ đạo. Tuy nhiên, mức độ áp dụng phương pháp dạy học tích cực còn hạn chế; khoảng 68% giáo viên sử dụng công nghệ thông tin ở mức cơ bản, chưa khai thác sâu các phần mềm hỗ trợ trực quan như GeoGebra hay Geometer's Sketchpad.

Thứ hai, công tác lập kế hoạch dạy học được 100% các đơn vị thực hiện đầy đủ về mặt hành chính, nhưng tính phân hóa theo năng lực học sinh chưa cao. Có trên 20% học sinh tại các lớp đại trà gặp khó khăn trong việc tiếp thu kiến thức trừu tượng, dẫn đến tình trạng học sinh yếu kém tích lũy qua các năm học.

Thứ ba, hoạt động kiểm tra đánh giá đã có chuyển biến tích cực nhưng còn nặng tính truyền thống. Tỷ lệ điểm số dựa trên bài kiểm tra viết định kỳ chiếm trên 70%, trong khi hình thức đánh giá quá trình thông qua sản phẩm học tập, dự án thực hành trải nghiệm chỉ chiếm khoảng 15%.

Thứ tư, sinh hoạt chuyên môn tại tổ bộ môn chưa thực sự đổi mới; có tới 62% thời lượng các buổi họp tổ tập trung vào giải quyết sự vụ hành chính thay vì nghiên cứu bài học và tháo gỡ khó khăn về phương pháp giảng dạy.

Thảo luận kết quả

Các số liệu khảo sát thực trạng được tổng hợp cụ thể qua các bảng thống kê điểm trung bình tiêu chí quản lý (dao động từ 3,25 đến 4,12 trên thang điểm 5) và được minh họa rõ nét qua các biểu đồ phân bố mức độ thực hiện nhiệm vụ giảng dạy.

Nguyên nhân cốt lõi của những tồn tại trên bắt nguồn từ tư duy quản lý của một bộ phận hiệu trưởng còn mang nặng tính hành chính, thiếu sự kiểm tra giám sát chuyên sâu về mặt học thuật. Thêm vào đó, cơ sở vật chất và phòng học bộ môn chuẩn tại một số trường vùng sâu chỉ đạt tỷ lệ khoảng 60% so với quy định chuẩn quốc gia, gây trở ngại cho việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm thực hành 7% thời lượng theo chuẩn mới.

So sánh với các nghiên cứu giáo dục cùng thời kỳ tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, thực trạng tại Giồng Trôm cho thấy bức tranh chung về sự chuyển dịch giữa chương trình cũ và chương trình mới. Kết quả nghiên cứu khẳng định rằng việc nâng cao chất lượng dạy học môn Toán không thể chỉ dựa vào nâng chuẩn bằng cấp giáo viên mà phải bắt đầu từ việc đổi mới đồng bộ năng lực quản trị trường học của người đứng đầu.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo sát thực tế, luận văn đề xuất 5 nhóm giải pháp quản lý trọng tâm:

1. Đổi mới công tác lập kế hoạch giáo dục môn Toán: Hiệu trưởng chỉ đạo tổ chuyên môn xây dựng phân phối chương trình linh hoạt, tích hợp đầy đủ 7% thời lượng hoạt động trải nghiệm toán học và giáo dục STEM. Mục tiêu: 100% giáo viên hoàn thành kế hoạch dạy học cá thể hóa trước ngày 30 tháng 8 hàng năm. Timeline: Thực hiện thường niên trong giai đoạn 2021 - 2025.

2. Tăng cường bồi dưỡng năng lực sư phạm và công nghệ cho giáo viên: Phòng Giáo dục và Đào tạo phối hợp Ban giám hiệu tổ chức tập huấn chuyên sâu về kỹ thuật dạy học tích cực và ứng dụng phần mềm toán học chuyên dụng. Mục tiêu: Nâng tỷ lệ tiết dạy ứng dụng công nghệ tương tác đạt từ 45% trở lên; 100% giáo viên đạt chuẩn kỹ năng ứng dụng công nghệ trong giảng dạy. Timeline: Tổ chức định kỳ hàng quý.

3. Chỉ đạo đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học: Tổ trưởng chuyên môn tổ chức sinh hoạt chuyên môn định kỳ 2 tuần một lần, tập trung phân tích hoạt động học của học sinh và giải quyết các chuyên đề khó trong mạch kiến thức Đại số và Hình học. Mục tiêu: Mỗi trường tổ chức tối thiểu 8 chuyên đề chuyên môn cấp trường mỗi năm; nâng mức độ hài lòng của giáo viên về sinh hoạt chuyên môn lên trên 85%.

4. Đa dạng hóa hình thức và phương pháp kiểm tra đánh giá: Giáo viên bộ môn chủ động giảm tỷ lệ câu hỏi tái hiện kiến thức thuần túy, nâng tỷ lệ câu hỏi vận dụng thực tế và bài tập giải quyết vấn đề lên mức 35% trong cấu trúc đề kiểm tra định kỳ. Timeline: Áp dụng từ năm học 2021 - 2022.

5. Hiện đại hóa cơ sở vật chất và thiết bị dạy học: Ủy ban nhân dân huyện kết hợp Phòng Giáo dục và Đào tạo ưu tiên phân bổ ngân sách nâng cấp 100% phòng thực hành Toán đạt chuẩn quốc gia giai đoạn 2021 - 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

1. Cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo: Cung cấp bức tranh toàn cảnh về thực trạng 20 trường trung học cơ sở công lập trên địa bàn huyện Giồng Trôm, hỗ trợ công tác xây dựng kế hoạch bồi dưỡng đội ngũ 36 cán bộ quản lý và giáo viên cốt cán toàn huyện, làm căn cứ ban hành các chỉ đạo chuyên môn sát thực tế.

2. Ban giám hiệu các trường trung học cơ sở: Cung cấp khung quy trình quản lý 4 bước chuẩn mực (Kế hoạch - Tổ chức - Chỉ đạo - Kiểm tra) giúp hiệu trưởng tối ưu hóa công tác giám sát chuyên môn, kiểm soát tốt quy mô lớp học bình quân 34,51 học sinh trên lớp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đại trà.

3. Tổ trưởng chuyên môn và giáo viên giảng dạy môn Toán: Cung cấp định hướng triển khai các phương pháp dạy học tích cực, cách thức phân bổ thời lượng (43% Đại số, 36% Hình học) và kỹ thuật xây dựng công cụ đánh giá năng lực học sinh đáp ứng chuẩn giáo dục hiện hành.

4. Học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Quản lý giáo dục: Khai thác hệ thống khung lý thuyết, bộ phiếu hỏi khảo sát 104 khách thể và phương pháp xử lý số liệu thống kê toán học để phát triển các đề tài nghiên cứu liên quan thuộc mã ngành 8.14.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn giải quyết vấn đề cấp bách nào trong thực tiễn giáo dục tại huyện Giồng Trôm? Luận văn giải quyết nút thắt về sự chênh lệch chất lượng môn Toán giữa các lớp học và kiểm soát tỷ lệ học sinh lưu ban từng chạm mức 2,05% tại 20 trường trung học cơ sở công lập, thông qua việc tái cấu trúc toàn diện quy trình quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng theo định hướng phát triển năng lực.

Cỡ mẫu khảo sát 104 khách thể có đảm bảo tính đại diện khoa học cho toàn huyện không? Cỡ mẫu 104 khách thể hoàn toàn đảm bảo độ tin cậy và tính đại diện cao. Mẫu bao gồm 80 giáo viên, 15 tổ trưởng chuyên môn, 6 cán bộ quản lý trường học và 3 chuyên viên phòng giáo dục tại 3 trường đại diện cho các vùng kinh tế - xã hội khác nhau, kết hợp 15 mẫu phỏng vấn sâu trực tiếp.

Chương trình giáo dục phổ thông môn Toán cấp trung học cơ sở được phân bổ thời lượng như thế nào? Theo chuẩn chương trình, thời lượng môn Toán toàn cấp trung học cơ sở được phân bổ khoa học gồm: mạch Số và Đại số chiếm 43%, Hình học và Đo lường chiếm 36%, Thống kê và Xác suất chiếm 14%, và Hoạt động thực hành trải nghiệm chiếm 7% tổng thời lượng.

Đâu là rào cản lớn nhất đối với việc nâng cao chất lượng dạy học môn Toán tại địa phương? Rào cản lớn nhất là sự chưa đồng bộ giữa trình độ giáo viên đạt chuẩn 100% với kỹ năng đổi mới phương pháp dạy học cá thể hóa. Có tới hơn 60% các buổi sinh hoạt tổ chuyên môn còn nặng về hành chính, chưa hỗ trợ sâu sát cho giáo viên trong việc xử lý các bài toán thực tiễn phức tạp.

Giải pháp nào mang tính đột phá nhất trong hệ thống các biện pháp được đề xuất? Giải pháp đột phá nhất là chỉ đạo đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn dựa trên nghiên cứu bài học kết hợp đa dạng hóa kiểm tra đánh giá (tăng 35% nội dung vận dụng thực tế). Biện pháp này tác động trực tiếp vào năng lực nghề nghiệp của giáo viên và tạo động lực học tập cho học sinh.

Kết luận

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh khung lý thuyết quản lý hoạt động dạy học môn Toán cấp trung học cơ sở theo hướng tiếp cận năng lực và tiếp cận chức năng quản lý hiện đại.
• Đánh giá chân thực thực trạng giáo dục tại 20 trường trung học cơ sở công lập huyện Giồng Trôm qua khảo sát 104 cán bộ, giáo viên và phân tích quy mô 5.940 học sinh.
• Chỉ rõ các nguyên nhân cốt lõi khiến tỷ lệ lưu ban vượt mức 1% và sự phân hóa chất lượng học tập môn Toán giữa các nhóm đối tượng học sinh.
• Đề xuất 5 giải pháp quản lý đồng bộ, có tính khả thi cao nhằm giảm tỷ lệ lưu ban xuống dưới 0,5% và nâng tỷ lệ học sinh khá giỏi môn Toán trong giai đoạn 2021 - 2025.
• Đóng góp nguồn tư liệu tham khảo khoa học giá trị, chuẩn mực cho công tác quản trị trường học và nghiên cứu chuyên sâu ngành Quản lý giáo dục.

Các cơ sở giáo dục trung học cơ sở cần khẩn trương áp dụng đồng bộ các giải pháp quản lý nêu trên ngay từ đầu năm học mới để hiện thực hóa mục tiêu nâng cao chất lượng dạy học toàn diện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.Trường Trung học cơ sở trong hệ thống giáo dục quốc dân 1. Vị trí, nhiệm vụ và quyền hạn của trường Trung học cơ sở - Xây dựng chiến lược, kế hoạch phát triển nhà trường gắn với điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương; xác định tầm nhìn, sứ mệnh, các giá trị cốt lỗi về giáo dục, văn hóa, lịch sử và truyền thống của địa phương. - Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục của nhà trường theo chương trình giáo dục phổ thông do Bộ trường Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành. Phối hợp với gia đình học sinh, tổ chức và cá nhân trong tổ chức các hoạt động giáo dục.

- Tuyển sinh và tiếp nhận học sinh, quản lý học sinh theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. - Thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục trong phạm vi được phân công. - Tổ chức cho giáo viên, nhân viên, học sinh tham gia các hoạt động xã hội. - Quản lý giáo viên, nhân viên theo quy định của pháp luật.

- Huy động, quản lý, sử dụng các nguồng lực cho hoạt động giáo dục theo quy định của pháp luật. - Quản lý, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất, trang thiết bị theo quy định của pháp luật. - Thực hiện các hoạt động về bảo đảm chất lượng giáo dục, đánh giá và kiểm định chất lượng giáo dục theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. - Thực hiện công khai về cam kết chất lượng giáo dục, các điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục và thu, chi tài chính theo quy định của pháp luật.

- Thực hiện dân chủ, trách nhiệm giải trình của cơ sở giáo dục trong quản lý các hoạt động giáo dục; bảo đảm việc tham gia của học sinh, gia đình và xã hội trong quản lý các hoạt động giáo dục theo quy định của pháp luật. - Thực hiện các hoạt động về kiểm định chất lượng giáo dục. - Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật. Mục tiêu của dạy học Trung học cơ sở Mục tiệu của giáo dục THCS nhằm giúp học sinh củng cố, phát triển những kết quả của giáo dục Tiểu học; có học vấn phổ thông ở trình độ cơ sở và những hiểu 10 biết ban đầu về kĩ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học Trung học phổ thông, trung cấp học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động.

Yêu cầu về nội dung dạy học Trung học cơ sở Giáo dục THCS nhằm giúp học sinh củng cố, phát triển những nội dung đã học ở Tiểu học, bảo đảm cho học sinh có những hiểu biết phổ thông cơ bản về Tiếng Việt, toán, lịch sử dân tộc; kiến thức khác về khoa học xã hội, khoa học tự nhiên, pháp luật, tin học, ngoại ngữ; có những hiểu biết cần thiết tối thiểu về kĩ thuật và hướng nghiệp 1. Yêu cầu về phương pháp dạy học Trung học cơ sở Phương pháp giáo dục THCS phải phát huy được tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc trưng môn học, đặc điểm đối tượng học sinh, điều kiện của từng lớp học; bồi dưỡng cho học sinh phương pháp tự học; khả năng hợp tác; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú và trách nhiệm học tập cho học sinh. Sách giáo khoa và các phương tiện dạy học khác phải đáp ứng yêu cầu của phương pháp giáo dục THCS. Yêu cầu về đánh giá sự phát triển của học sinh Trung học cơ sở - Đánh giá kết quả giáo dục đối với học sinh ở các môn học và hoạt động giáo dục trong mỗi lớp và cuối cấp học nhằm xác định mức độ đạt được của mục tiêu giáo dục THCS, làm căn cứ để điều chỉnh quá trình giáo dục, góp phần nâng cao giáo dục toàn diện.

- Đánh giá kết quả giáo dục các môn học, hoạt động giáo dục trong mỗi lớp và cuối cấp học cần phải: Bảo đảm tính công bằng, khách quan, toàn diện khoa học và trung thực. Căn cứ vào chuẩn kiến thức, kĩ năng và yêu cầu về thái độ của từng môn học và hoạt động giáo dục ở từng lớp, cấp học; Phối hợp giữa đánh giá thường xuyên và đánh giá định kì, đánh giá của giáo viên và tự đánh giá của học sinh, đánh giá của nhà trường và đánh giá của gia đình, cộng đồng; Kết hợp giữa trắc nghiệm khách quan, tự luận và các hình thức đánh giá khác. Sử dụng công cụ đánh giá thích hợp. - Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định việc đánh giá bằng điểm kết hợp với nhận xét của giáo viên hoặc chỉ đánh giá bằng nhận xét của giáo viên cho từng môn học và hoạt động giáo dục.

Sau mỗi lớp và sau cấp học có đánh giá, xếp loại kết quả giáo dục của học sinh. Hoạt động dạy học môn Toán ở các trường Trung học cơ sở 1. Một số khái niệm công cụ 1. Khái niệm hoạt động dạy học Các khái niệm hoạt động dạy học có nhiều tác giả nhắc đến, có một số khái niệm được thể hiện cụ thể sau.

Hoạt động dạy học dùng ở đây được hiểu là hoạt động học trong nhà trường – một hoạt động giáo dục tổng thể chứ không hàm ý nói đến dạy học nói chung. Hoạt động dạy học bao hàm hai hoạt động tương hỗ cơ bản là hoạt động dạy (của GV) và hoạt động học (của HS). Hoạt động dạy học “là hệ thống những hành động phối hợp, tương tác giữa giáo viên và học sinh, trong đó, dưới tác động chủ đạo của giáo viên, học sinh tự giác, tích cực, chủ động lĩnh hội hệ thống tri thức khoa học, kỹ năng, kỹ xảo, phát triển năng lực nhận thức, năng lực hành động, hình thành thế giới quan khoa học và những phẩm chất của nhân cách” [12]. Hoạt động dạy học theo quan điểm lý thuyết về dạy học hiện đại bao gồm hoạt động của thầy và trò.

Nhà tâm lý học A.Mentriskaia viết: “Hai hoạt động của thầy và trò là hai mặt của một hoạt động” [1, tr. Các khái niệm hoạt động dạy học nêu trên có thể được đúc kết lại như sau: Hoạt động dạy học là hoạt động hướng vào vào kết quả đạt được sau một quá trình học tập, nhấn mạnh người học cần đạt được mức năng lực như thế nào sau khi kết thúc một quá trình dạy và học. Hay có thể nói, chất lượng đầu ra đóng vai trò quan trọng nhất đối với hoạt động dạy học. Từ những khái niệm, có thể rút ra một số đặc trưng cơ bản của HĐDH như sau: - Hai hoạt động Dạy và Học tồn tại trong sự thống nhất và tương tác lẫn nhau.

- Hai hoạt động Dạy và Học cùng hướng đến thực hiện mục tiêu và nhiệm vụ dạy học. Nếu tiếp cận dạy học như là một quá trình, không chỉ nói đến thời gan, không gian HĐDH diễn ra, mà chủ yếu muốn nói đến logic của HĐDH bao gồm một chuỗi những hành động của GV và HS phối hợp, thống nhất lẫn nhau được sắp xếp và thay đổi theo một trình tự phù hợp với logic khoa học và nhận thức của học sinh nhằm thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ dạy học. Nếu tiếp cận dạy học như là một 12 hoạt động là tiếp cận dạy học dưới góc độ tương tác, phối hợp thống nhất của GV và HS 1. Khái niệm hoạt động dạy học môn Toán Toán học là môn khoa học đề cập đến logic của con số, cấu trúc, không gian và các phép biến đổi.

Toán học có trong mọi thứ xung quanh chúng ta. Trong tất cả mọi thứ chúng ta làm. Đó là thước đo cho mọi thứ trong cuộc sống hàng ngày. Khái niệm hoạt động dạy học môn toán được nhiều tác giả định nghĩa như sau: Hoạt động dạy học môn Toán là hoạt động hướng vào đầu ra, nhấn mạnh người học cần đạt được mức năng lực như thế nào sau khi kết thúc một quá trình dạy và học môn Toán.

Có thể nói, chất lượng đầu ra đóng vai trò quan trọng nhất đối với hoạt động dạy học môn Toán. Hoặc Hoạt động dạy học môn Toán là hoạt động giáo viên tổ chức, hướng dẫn, điều khiển học sinh tự mình chiếm lĩnh những kiến thức, kĩ năng cơ bản của Toán học và hình thành hoặc biến đổi những tình cảm, thái độ học tập ở học sinh. Các hoạt động dạy học môn Toán được thực hiện trong quá trình hình thành kiến thức toán học hoặc vận dụng nội dung kiến thức đó. HĐDH môn Toán ở các trường THCS thường liên quan đến các hoạt động sau: - Nhận dạng và thể hiện: một phương pháp, một quy tắc, một định lý… - Những hoạt động toán học phức hợp: định nghĩa, chứng minh, giải toán quỹ toán quỹ tích, giải toán dựng hình.

- Những hoạt động trí tuệ phổ biến trong toán học: lật ngược vấn đề, xét tính giải được, phân chia trường hợp,… - Những hoạt động trí tuệ chung: phân tích, tổng hợp, so sánh, trừu tượng hóa, khái quát hóa,… - Những hoạt động ngôn ngữ: khi yêu cầu học sinh phát biểu một tính chất, giải thích một định nghĩa, trình bày lời giải một bài toán,… Hoạt động dạy học diễn ra theo một quá trình toàn vẹn có sự thống nhất giữa hai mặt của các chức năng dạy và học. Đó là quá trình vận động của các thành tố tạo nên hoạt động dạy học. Hoạt động dạy học bao gồm hai hoạt động thống nhất biện chứng: hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh. Trong đó dưới sự lãnh đạo, tổ chức, điều khiển của người dạy, người học tự giác, tích cực, tự tổ chức, tự điều 13 khiển hoạt động học tập của mình nhằm thực hiện những nhiệm vụ dạy học.

Trong hoạt động dạy học, hoạt động dạy của giáo viên giữ vai trò định hướng, hoạt động và hoạt động của học sinh có liên hệ, tác động lẫn nhau. Nếu thiếu một trong hai hoạt động đó việc dạy học không diễn ra. Có nhiều tác giả cho rằng: Hoạt động dạy học là con đường tối ưu nhất giúp cho người học tiếp cận; nắm vững kinh nghiệm xã hội được phản ánh trong các khái niệm khoa học do loài người tích lũy với sự tham gia điều chỉnh hợp lý về mặt tổ chức trong những khoản thời gian xác định họ đạt với mục đích do nhu cầu xã hội đặt ra với từng trình độ nhận thức tương ứng Hoặc “Hoạt động dạy học là phương tiện đem lại hiệu quả lớn lao trong việc phát triển hệ thống năng lực hoạt động trí tuệ của người học”.