phần mở đầu, 3 chương, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục. 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan nghiên cứu về quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trƣờng THCS 1. Nghiên cứu ngoài nước Như chúng ta đã biết xã hội loài người đã trải qua nhiều hình thái kinh tế xã hội.
Mỗi hình thái kinh tế xã hội đều có những nét đặc trưng về kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục khác nhau. Và đương nhiên công tác quản lí xã hội cũng khác nhau , trong đó có quản lí giáo du ̣c. Sau đây là các nghiên cứu có liên quan đến đề tài. Tiêu biểu cho phương Đông, trong nhà nước Trung Hoa cổ đại có Khổng Tử (551 - 479 TCN), Mạnh Tử ( 372 - 289 TCN), Thương Ưởng ( 390 - 338 TCN) đã nêu lên tư tưởng quản lý " Đức trị, Lễ trị" lấy chữ Tín làm đầu.
Bởi vì: " dân không tín thì chính quyền sẽ đổ" ( "Dân vô tín bất lập - Luận ngữ - Nhan uyên 7"). Những tư tưởng quản lý đó đã có ảnh hưởng khá lâu dài đối với một số nước phương Đông chịu ảnh hưởng Nho giáo trong xã hội phong kiến được phát triển theo logíc từ thấp đến cao, từ vĩ mô đến vi mô: "chính tâm, tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ".A Cômenxki (1592-1670) được coi là “Ông tổ của nền sư phạm cận đại” đã có những đóng góp lớn lao cho nền GD thế giới, trong đó ông đặc biệt quan tâm đến việc kết hợp học tập ở trên lớp và hoạt động ngoài lớp nhằm giải phóng hình thức học tập “giam hãm trong bốn bức tường” của hệ thống nhà trường giáo hội trung cổ. Ông khẳng định: “Học tập không phải chỉ là lĩnh hội kiến thức trong sách vở mà còn lĩnh hội kiến thức từ bầu trời, mặt đất, từ cây sồi, cây dẻ” [9, 47]. - Robert Owen (1771-1858) nhà giáo dục lớn, một nhà xã hội chủ nghĩa không tưởng đầu thế kỉ XIX cho rằng muốn cải tạo xã hội (thời kì chủ nghĩa tư bản phát triển) bằng con đường giáo dục, đi từ cuộc thực nghiệm giáo dục mới mẻ trong công xưởng của ông ở nước Anh.
Qua cuộc thực nghiệm giáo dục vĩ đại này ông đặt ra một phương thức bất hủ là “giáo dục kết hợp với lao động sản xuất”, “kết hợp giáo dục trong trường lớp với giáo dục trong lao động và hoạt động xã hội” [26]. ¡nghen (1820 - 1895) - Ng-êi s¸ng lËp ra häc thuyÕt C¸ch m¹ng XHCN vµ lµ «ng tæ cña nÒn gi¸o dôc hiÖn ®¹i.M¸c cho r»ng: "TÊt c¶ mäi lao ®éng x· héi trùc tiÕp hay lao ®éng chung nµo tiÕn hµnh trªn quy m« 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com t-¬ng ®èi lín, th× Ýt nhiÒu còng ®Òu cÇn ®Õn mét sù chØ ®¹o ®Ó ®iÒu hoµ nh÷ng ho¹t ®éng c¸ nh©n vµ thùc hiÖn nh÷ng chøc n¨ng chung ph¸t sinh tõ sù vËn ®éng cña toµn bé c¬ thÓ s¶n xuÊt kh¸c víi sù vËn ®éng cña nh÷ng khÝ quan ®éc lËp cña nã. Mét ng-êi ®éc tÊu vÜ cÇm tù m×nh ®iÒu khiÓn lÊy m×nh, cßn mét dµn nh¹c th× cÇn ph¶i cã nh¹c tr-ëng" [26 ]. Hai «ng cßn x¸c ®Þnh môc ®Ých cña nÒn gi¸o dôc XHCN lµ t¹o ra: "… con ng-êi ph¸t triÓn toµn diÖn".
Muèn vËy ph¶i theo "ph-¬ng thøc gi¸o dôc kÕt hîp víi lao ®éng s¶n xuÊt". §©y chÝnh lµ ph-¬ng thøc gi¸o dôc hiÖn ®¹i [26 ].Cô-men-xki (1592- 1670) ,“Ông tổ của nền sư phạm cận đại”, đã đặc biệt quan tâm đến việc kết hợp hoạt động ngoài lớp nhằm mở rộng hình thức học tập khép kín trong bốn bức tường. Ông khẳng định “Học tập không phải lĩnh hội kiến thức trong sách vở mà còn lĩnh hội kiến thức từ bầu trời, mặt đất, từ cây sồi, cây dẻ” [26].K Crupxkaia (1869-1939) nhà giáo dục Xô Viết vĩ đại đã phân tích sâu sắc ý nghĩa của hoạt động lao động, hoạt động chính trị xã hội. Bà đánh giá cao vai trò hoạt động của Đoàn thanh niên, của đội thiếu niên, qua các hoạt động ngoài trường, ngoài lớp.
Bà cho rằng qua hoạt động thực tiễn thế hệ trẻ được “tự giáo dục”, qua đó mà hình thành và phát triển nhân cách của người lao động mai sau. Macrenco (1888 - 1939) nhà sư phạm nổi tiếng của Nga vào thập niên 20, 30 đã nói về tầm quan trọng của công tác giáo dục ngoài giờ lên lớp: “Tôi kiên trì nói rằng các vấn đề giáo dục, phương pháp giáo dục không thể hạn chế trong các vấn đề giảng dạy, lại càng không thể để cho quá trình giáo dục chỉ thực hiện trên lớp học, mà đáng ra phải trên mỗi mét vuông của đất nước chúng ta…Nghĩa là trong bất kỳ hoàn cảnh nào cũng không được quan niệm rằng công tác giáo dục chỉ được tiến hành trên lớp. Công tác giáo dục chỉ đạo toàn bộ cuộc sống của trẻ” [26]. Trong thực tiễn công tác của mình ông đã tổ chức các hoạt động ngoại khóa, có công làm một cuộc thực nghiệm giáo dục vĩ đại trong gần 20 năm trời ở “trại lao động Goocki và Deczinxki” nhằm cải tạo trẻ em phạm pháp.
Thành công của cuộc thực nghiệm này chính là ở chỗ Macrenco không chỉ GD trẻ em phạm pháp trong trường mà ông đã gắn liền GD trong lao động, trong sinh hoạt tập thể và hoạt động xã hội. Ông đã phân phối các em vào các tổ ngoại khóa, câu lạc bộ được tổ chức trên cơ sở hoàn toàn tự nguyện, các em có thể xin ra khỏi tổ bất kỳ lúc nào, nhưng các tổ phải có kỷ luật trong quá trình hoạt động [26, tr. 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Sự thành công trong thực nghiệm GD của ông đã chứng minh chân lý GD của học thuyết Mác-Lênin và khái quát thành các quan điểm GD XHCN rất cơ bản, đó là: + GD trong hoạt động xã hội. + GD trong tập thể, bằng tập thể + GD trong lao động + GD bằng tiền đồ, viễn cảnh Có thể nói, từ triết lý của C.Mác về bản chất xã hội của cá nhân là “tổng hoà các mối quan hệ xã hội” đến những lý luận về học đi đôi với hành; giáo dục kết hợp lao động sản xuất; phối hợp các lực lượng giáo dục trong môi trường giáo dục… là một chặng đường dài.
Tất cả những lý thuyết giáo dục đó là cơ sở lý luận cơ bản của việc tổ chức HĐGDNGLL hiện nay. Các nhà giáo dục Nhật Bản nhấn mạnh tầm quan trọng của các hoạt động ngoài giờ lên lớp. Ở Nhật Bản, hầu hết các trường học sinh đều học bán trú, do vậy thời gian dành cho hoạt động ngoài giờ lên lớp khá nhiều. Tuy nhiên họ sử dụng các hoạt động này chỉ nhằm giáo dục truyền thống và giáo dục đạo đức cho học sinh.
Tóm lại, có thể thấy, trên thế giới đã có rất nhiều nghiên cứu về giáo dục ngoài lớp học nói chung và HĐGDNGLL nói riêng. Các nhà giáo dục đã chỉ ra tầm quan trọng của HĐGDNGLL trong giáo dục toàn diện cho học sinh. Hiểu được điều đó, hiện nay, việc tổ chức HĐGDNGLL đều được nhà trường các quốc gia trên thế giới đặc biệt quan tâm chú trọng. Nghiên cứu trong nước Các tác giả Hà Thế Ngữ - Đặng Vũ Hoạt trong cuốn Giáo dục học đã nhấn mạnh vai trò và tác dụng của hình thức hoạt động ngoại khoá, coi hoạt động ngoại khoá là một hình thức dạy học có khả năng tạo hứng thú cho học sinh, giúp các em mở rộng, nâng cao, khắc sâu kiến thức [29,tr.
Trong sách: "Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp", tác giả Hà Nhật Thăng sách giáo viên lớp 6,7,8,9 [38] cũng đã nêu lên mục tiêu, nội dung chương trình HĐGDNGLL, phương tiện, trang bị cho việc tổ chức HĐGDNGLL, đánh giá kết quả tổ chức HĐGDNGLL của HS, đồng thời hướng dẫn thực hiện cụ thể các chủ điểm giáo dục… Trong các bài viết của tác giả Nguyễn Dục Quang đã đề cập đến vấn đề đổi mới nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức HĐGDNGLL, giáo dục quốc tế cho HS 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com qua các HĐGDNGLL, ngoài ra có một số luận văn thạc sĩ nghiên cứu vấn đề này ở các khía cạnh khác nhau. Sách “Hướng dẫn tổ chức các HĐGDNGLL cho học sinh từ lớp 1 đến lớp 5” của tác giả Lưu Thu Thuỷ [43] đã cung cấp cho giáo viên và cán bộ quản lý ở các trường tiểu học một số vấn đề cơ bản, cần thiết về HĐGDNGLL cho học sinh và hướng dẫn tổ chức các HĐGDNGLL theo chủ đề của từng tháng, dựa trên văn bản hướng dẫn của Vụ Giáo dục Tiểu học. Sách “Hoạt động ngoài giờ lên lớp có nội dung thân thiện với môi trường dành cho giáo viên Tiểu học” do tác giả Ngô Thị Tuyên chủ biên [44] đã hướng dẫn, gợi ý cách thực hiện HĐGDNGLL trong trường Tiểu học và thiết kế các mô đun HĐGDNGLL có nội dung thân thiện với môi trường. Cuốn tài liệu có nhiều điểm mới, được biên soạn theo chủ đề về những vấn đề môi trường cấp thiết hiện nay.
Các chủ đề được viết dưới dạng các môđun dạy học, mỗi môđun lại được phân ra các việc làm cụ thể. Đây là cách tiếp cận mới vừa hiện đại vừa đơn giản, dễ thực hiện với những người sử dụng sách. Huỳnh Thị Thu Hằng với luận án tiến sỹ “Giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp” [17] đã cho thấy giáo dục môi trường qua các HĐGDNGLL có ý nghĩa quan trọng. Bởi việc tổ chức HĐGDNGLL có hiệu quả sẽ phát huy vai trò chủ thể trong quá trình hình thành nhân cách của mỗi học sinh, đáp ứng nhu cầu xã hội trong xu thế hội nhập, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.
Và việc tổ chức HĐGDNGLL để giáo dục môi trường là con đường quan trong để thực hiện giáo dục về môi trường, giáo dục trong môi trường và giáo dục vì môi trường. Hoàng Thị Minh Hương với nghiên cứu “Các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của hiệu trưởng trường Tiểu học quận Hồng Bàng - Hải Phòng” [23] đã khẳng định HĐGDNGLL với nội dung, hình thức phong phú sẽ là phương thức để thực hiện nguyên lý giáo dục “học đi đôi với hành”. Nghiên cứu đã chỉ ra một số biện pháp như: thành lập ban chỉ đạo, kế hoạch hoá HĐGDNGLL, tăng cường kiểm tra đánh giá… sẽ góp phần làm cho công tác quản lý chỉ đạo HĐGDNGLL của Hiệu trưởng được hoàn thiện hơn.