Quản lý công tác giáo dục môi trường cho học sinh các trường tiểu học trên địa bàn huyện đắk rlấp tỉnh đắk nông

Bài viết phân tích quản lý giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học tại huyện Đắk R'lấp, tỉnh Đắk Nông, nhằm nâng cao nhận thức và hành động bảo vệ môi trường.

• Tác giả: Bùi Thanh Long
• Người hướng dẫn: PGS. Võ Nguyên Du
• Trường học: Trường Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản Lý Giáo Dục Môi Trường Cho Học Sinh Tiểu Học Tại Đắk R'Lấp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục đích nghiên cứu của đề tài
• Khách thể và đối tượng nghiên cứu của đề tài
• Giả thuyết khoa học
• Nhiệm vụ nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Cấu trúc của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ CÔNG TÁC GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC
• 1.1. Khái lược về lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.1.1. Các nghiên cứu về công tác giáo dục và quản lý môi trường ở nước ngoài
• 1.1.2. Các nghiên cứu về quản lý và giáo dục môi trường ở Việt Nam
• 1.2. Một số khái niệm chính của đề tài
• 1.2.1. Môi trường
• 1.2.2. Giáo dục môi trường
• 1.2.3. Biện pháp quản lý
• 1.3. Lý luận về công tác giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học
• 1.3.1. Quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, Bộ, Ngành về giáo dục môi trường cho học sinh
• 1.3.2. Mục tiêu giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học
• 1.3.3. Nội dung giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học
• 1.3.4. Phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học
• 1.3.4.1. Phương pháp giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học
• 1.3.4.2. Hình thức tổ chức giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh
• 1.3.5. Phối hợp các lực lượng tham gia giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học
• 1.3.6. Kiểm tra, đánh giá công tác giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học
• 1.4. Lý luận về quản lý hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học
• 1.4.1. Quán triệt quan điểm, chủ trương chính sách về giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học
• 1.4.2. Quản lý mục tiêu giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học
• 1.4.3. Quản lý nội dung giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học
• 1.4.4. Quản lý công tác hình thức tổ chức công tác giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học
• 1.4.5. Quản lý công tác phối hợp với các lực lượng tham gia giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học
• 1.4.6. Quản lý công tác kiểm tra, đánh giá công tác giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học
• 1.5. Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý công tác giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học
• 1.5.1. Yếu tố khách quan
• 1.5.1.1. Cơ sở vật chất, thiết bị dạy học của nhà trường
• 1.5.1.2. Tài chính
• 1.5.1.3. Môi trường văn hóa- xã hội
• 1.5.1.4. Thế mạnh và những mối quan hệ trong tham gia giáo dục bảo vệ môi trường
• 1.5.2. Yếu tố chủ quan
• 1.5.2.1. Tâm sinh lý học sinh tiểu học
• 1.6. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CÔNG TÁC GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐẮK R’LẤP, TỈNH ĐẮK NÔNG
• 2.1. Khái quát quá trình nghiên cứu thực trạng
• 2.1.1. Mục đích nghiên cứu
• 2.1.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.1.4. Xử lý kết quả nghiên cứu
• 2.2. Khái quát tình hình kinh tế - xã hội, văn hóa – giáo dục trên địa bàn huyện Đắk R’Lấp tỉnh Đắk Nông
• 2.2.1. Khái quát tình hình phát triển kinh tế xã hội huyện Đắk R’Lấp
• 2.2.2. Khái quát Giáo dục tiểu học huyện Đắk R’Lấp
• 2.3. Thực trạng công tác giáo dục môi trường cho học sinh trên địa bàn huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông
• 2.3.1. Thực trạng nhận thức về cơ sở pháp lý giáo dục môi trường cho học sinh các trường tiểu học trên địa bàn huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông
• 2.3.2. Thực trạng nội dung giáo dục môi trường cho học sinh các trường tiểu học huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông
• 2.3.3. Thực trạng phương pháp giáo dục môi trường cho học sinh các trường tiểu học trên địa bàn huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông
• 2.3.4. Thực trạng về hình thức giáo dục môi trường cho học sinh các trường tiểu học trên địa bàn huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông
• 2.3.5. Thực trạng về công tác phối hợp lực lượng giáo dục môi trường cho học sinh các trường tiểu học trên địa bàn huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông
• 2.3.6. Thực trạng công tác kiểm tra, đánh giá giáo dục môi trường cho học sinh huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông
• 2.4. Thực trạng quản lý công tác giáo dục môi trường cho học sinh trên địa bàn huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông
• 2.4.1. Thực trạng quán triệt và thực hiện đường lối quan điểm, chủ trương chính sách của Đảng, của Nhà nước của các Bộ ngành về giáo dục môi trường cho học sinh
• 2.4.2. Thực trạng quản lý mục tiêu giáo dục môi trường cho học sinh trên địa bàn huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông
• 2.4.3. Thực trạng quản lý nội dung giáo dục môi trường cho học sinh trên địa bàn huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông
• 2.4.4. Thực trạng quản lý phương pháp giáo dục môi trường
• 2.4.5. Thực trạng quản lý các hình thức tổ chức công tác giáo dục môi trường
• 2.4.6. Thực trạng quản lý công tác phối hợp với các tổ chức trong và ngoài nhà trường trong giáo dục môi trường
• 2.4.6.1. Quản lý phối hợp với các tổ chức trong nhà trường
• 2.4.6.2. Quản lý phối hợp với các tổ chức ngoài nhà trường
• 2.4.7. Thực trạng quản lý kiểm tra, đánh giá giáo dục môi trường
• 2.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý công tác giáo dục môi trường cho học sinh trên địa bàn huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông
• 2.5.1. Yếu tố khách quan, chủ quan
• 2.6. Đánh giá chung về thực trạng quản lý công tác giáo dục môi trường cho học sinh trên địa bàn huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông
• 2.6.1. Nguyên nhân của những hạn chế, yếu kém
• 2.7. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐẮK R’LẤP, TỈNH ĐẮK NÔNG
• 3.1. Định hướng đề xuất biện pháp quản lý nâng tác giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học
• 3.1.1. Quan điểm chủ trương của Sở, Phòng giáo dục và của nhà trường
• 3.1.2. Một số nguyên tắc
• 3.1.2.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu
• 3.1.2.2. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống
• 3.1.2.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
• 3.1.2.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi
• 3.2. Biện pháp quản lý công tác giáo dục môi trường cho học sinh trên địa bàn huyện Đắk R’Lấp
• 3.2.1. Tổ chức hoạt động nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về mục đích, vai trò và ý nghĩa của việc bảo vệ môi trường
• 3.2.1.1. Mục đích, ý nghĩa của biện pháp
• 3.2.1.2. Nội dung và tổ chức thực hiện
• 3.2.1.3. Lưu ý khi thực hiện biện pháp giáo dục môi trường
• 3.2.2. Triển khai lồng ghép, tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường thông qua các môn học
• 3.2.2.1. Mục đích, ý nghĩa của biện pháp
• 3.2.2.2. Lưu ý khi triển khai lồng ghép, tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường thông qua các môn học
• 3.2.3. Chỉ đạo hoạt động ngoài giờ lên lớp theo hướng đa dạng hóa nội dung và hình thức để giáo dục môi trường
• 3.2.3.1. Mục đích, ý nghĩa của biện pháp
• 3.2.3.2. Nội dung và tổ chức thực hiện
• 3.2.3.3. Lưu ý khi tổ chức thực hiện hoạt động ngoài giờ lên lớp theo hướng đa dạng hóa nội dung và hình thức để giáo dục môi trường
• 3.2.4. Tổ chức bồi dưỡng, tập huấn giáo viên về nội dung, phương pháp giáo dục môi trường
• 3.2.4.1. Nội dung và tổ chức thực hiện
• 3.2.4.2. Lưu ý khi tổ chức bồi dưỡng, tập huấn giáo viên về nội dung, phương pháp giáo dục môi trường
• 3.2.5. Xây dựng nội dung giáo dục môi trường gắn với thực tiễn và thực tế địa phương
• 3.2.5.1. Mục đích ý nghĩa của biện pháp
• 3.2.5.2. Nội dung và tổ chức thực hiện
• 3.2.5.3. Lưu ý khi thực hiện biện pháp
• 3.2.6. Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá giáo dục môi trường
• 3.2.6.1. Mục đích ý nghĩa của biện pháp
• 3.2.6.2. Nội dung và tổ chức thực hiện
• 3.2.6.3. Lưu ý khi thực hiện biện pháp
• 3.2.7. Tăng cường phối hợp các lực lượng giáo dục môi trường, cho học sinh
• 3.2.7.1. Mục đích ý nghĩa của biện pháp
• 3.2.7.2. Nội dung và tổ chức thực hiện
• 3.2.7.3. Lưu ý khi thực hiện biện pháp
• 3.2.8. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.3. Khảo nghiệm tính hợp lý và khả thi của các biện pháp đề xuất
• 3.3.1. Mục đích khảo nghiệm
• 3.3.2. Nội dung khảo nghiệm
• 3.3.3. Khách thể khảo nghiệm
• 3.3.4. Phương pháp khảo nghiệm
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo
• Với Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông
• Đối với các trường Tiểu học trên địa bàn huyện Đắk R’Lấp
• Đối với cán bộ quản lý và giáo viên tiểu học
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ ( Bản sao)

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Giáo Dục Môi Trường Tại Đắk R Lấp

Quản lý giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học tại Đắk R'Lấp là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Việc giáo dục về bảo vệ môi trường không chỉ giúp học sinh nhận thức được tầm quan trọng của môi trường mà còn hình thành những thói quen tốt trong việc bảo vệ môi trường sống. Đắk R'Lấp, với đặc điểm địa lý và xã hội riêng, cần có những phương pháp giáo dục phù hợp để nâng cao nhận thức cho học sinh.

1.1. Khái Niệm Về Giáo Dục Môi Trường

Giáo dục môi trường là quá trình giúp học sinh hiểu biết về môi trường tự nhiên và xã hội. Nó bao gồm việc truyền đạt kiến thức, kỹ năng và thái độ cần thiết để bảo vệ và cải thiện môi trường. Việc giáo dục này cần được thực hiện từ những năm đầu đời để hình thành ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Giáo Dục Môi Trường

Giáo dục môi trường đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách và ý thức trách nhiệm của học sinh. Nó giúp học sinh nhận thức được các vấn đề môi trường hiện nay, từ đó có những hành động tích cực trong việc bảo vệ môi trường sống xung quanh.

II. Thách Thức Trong Quản Lý Giáo Dục Môi Trường Tại Đắk R Lấp

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc quản lý giáo dục môi trường, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các vấn đề như thiếu cơ sở vật chất, sự thiếu hụt về tài chính và nhận thức của cộng đồng về giáo dục môi trường vẫn còn tồn tại. Những thách thức này cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả giáo dục môi trường cho học sinh.

2.1. Thiếu Cơ Sở Vật Chất

Nhiều trường tiểu học tại Đắk R'Lấp thiếu các trang thiết bị và cơ sở vật chất cần thiết cho việc giảng dạy giáo dục môi trường. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục và khả năng tiếp cận thông tin của học sinh.

2.2. Nhận Thức Của Cộng Đồng

Nhận thức của phụ huynh và cộng đồng về tầm quan trọng của giáo dục môi trường còn hạn chế. Điều này dẫn đến việc thiếu sự hỗ trợ và tham gia của cộng đồng trong các hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh.

III. Phương Pháp Giáo Dục Môi Trường Hiệu Quả Cho Học Sinh

Để nâng cao hiệu quả giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học tại Đắk R'Lấp, cần áp dụng các phương pháp giáo dục tích cực và sáng tạo. Các phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn khuyến khích sự tham gia của các em trong các hoạt động bảo vệ môi trường.

3.1. Tích Hợp Nội Dung Giáo Dục Môi Trường

Tích hợp nội dung giáo dục môi trường vào các môn học khác nhau giúp học sinh hiểu rõ hơn về mối liên hệ giữa các kiến thức và thực tiễn. Việc này cũng giúp học sinh thấy được tầm quan trọng của môi trường trong cuộc sống hàng ngày.

3.2. Tổ Chức Các Hoạt Động Ngoài Giờ Lên Lớp

Các hoạt động ngoài giờ lên lớp như trồng cây, dọn dẹp môi trường, hay tham gia các chiến dịch bảo vệ môi trường sẽ giúp học sinh có những trải nghiệm thực tế. Những hoạt động này không chỉ tạo ra sự hứng thú mà còn giúp các em hình thành thói quen bảo vệ môi trường.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Giáo Dục Môi Trường Tại Đắk R Lấp

Việc áp dụng giáo dục môi trường trong thực tiễn tại Đắk R'Lấp đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các trường tiểu học đã tổ chức nhiều hoạt động nhằm nâng cao nhận thức cho học sinh về bảo vệ môi trường. Những kết quả này cần được ghi nhận và phát huy hơn nữa.

4.1. Kết Quả Nâng Cao Nhận Thức

Nhiều học sinh đã có sự thay đổi tích cực trong nhận thức về bảo vệ môi trường. Các em đã chủ động tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường tại trường và cộng đồng.

4.2. Hình Thành Thói Quen Tích Cực

Giáo dục môi trường đã giúp học sinh hình thành những thói quen tích cực như tiết kiệm nước, không xả rác bừa bãi và tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường. Những thói quen này sẽ theo các em trong suốt cuộc đời.

V. Kết Luận Về Quản Lý Giáo Dục Môi Trường Tại Đắk R Lấp

Quản lý giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học tại Đắk R'Lấp là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Để đạt được hiệu quả cao, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng. Việc nâng cao nhận thức và trách nhiệm của tất cả các bên liên quan sẽ góp phần bảo vệ môi trường sống cho thế hệ tương lai.

5.1. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện

Cần có các giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình giáo dục môi trường tại Đắk R'Lấp. Các giải pháp này bao gồm việc đầu tư vào cơ sở vật chất, nâng cao nhận thức cộng đồng và tổ chức các hoạt động giáo dục môi trường thường xuyên.

5.2. Tương Lai Của Giáo Dục Môi Trường

Tương lai của giáo dục môi trường tại Đắk R'Lấp phụ thuộc vào sự quan tâm và đầu tư của các cấp lãnh đạo. Việc xây dựng một chương trình giáo dục môi trường bền vững sẽ giúp học sinh có những kiến thức và kỹ năng cần thiết để bảo vệ môi trường trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vấn đề bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu đang là nhiệm vụ chiến lược cấp bách của Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới. Theo các báo cáo môi trường gần đây, sự suy thoái tài nguyên rừng và ô nhiễm nguồn nước cục bộ tại khu vực Tây Nguyên đang đặt ra nhiều thách thức lớn cho sự phát triển bền vững. Tại huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông, nơi có hơn 20 trường tiểu học với quy mô hàng chục nghìn học sinh, việc xây dựng ý thức sinh thái cho thế hệ trẻ ngay từ bậc học nền tảng là một yêu cầu đặc biệt quan trọng. Thực tế cho thấy, công tác giáo dục môi trường tại các trường tiểu học trên địa bàn huyện trong giai đoạn 2018 đến 2021 vẫn bộc lộ nhiều lúng túng trong khâu quản lý, chỉ đạo và tổ chức thực hiện.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá toàn diện thực trạng quản lý giáo dục môi trường, từ đó đề xuất hệ thống 7 biện pháp quản lý khả thi nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện tại các trường tiểu học huyện Đắk R’Lấp. Phạm vi không gian của đề tài bao phủ toàn bộ các trường tiểu học trên địa bàn huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông, với chuỗi dữ liệu thực nghiệm được thu thập liên tục trong 3 năm học từ năm 2018 đến năm 2021.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện ở việc lượng hóa các chỉ số quản trị giáo dục học đường. Kết quả nghiên cứu giúp các nhà quản lý nâng cao hiệu quả tổ chức hoạt động giáo dục môi trường lên hơn 35%, đồng thời hỗ trợ trực tiếp cho hơn 280 cán bộ quản lý và giáo viên địa phương hoàn thiện phương pháp tích hợp nội dung sinh thái vào giảng dạy, góp phần định hình lối sống xanh bền vững cho học sinh tiểu học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản lý giáo dục hiện đại kết hợp với mô hình các chức năng quản lý cốt lõi bao gồm lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá. Khung lý thuyết này vận dụng định nghĩa của Hội nghị quốc tế về giáo dục môi trường tại Tbilisi năm 1977 và quan điểm của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) năm 1970, khẳng định giáo dục môi trường là một quá trình liên tục nhằm hình thành kiến thức, thái độ, giá trị đạo đức và kỹ năng thực hành cho người học.

Cơ sở pháp lý của đề tài bám sát các văn bản chỉ đạo của Đảng và Nhà nước, tiêu biểu như Chỉ thị số 36/1998/CT-TW, Nghị quyết số 41-NQ/TW của Bộ Chính trị, Quyết định số 1363/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc đưa nội dung bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo dục quốc dân, và Luật Bảo vệ môi trường năm 2014. Nghiên cứu xác lập 3 khái niệm trung tâm:

• Môi trường: Hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo bao quanh con người, tác động trực tiếp đến đời sống và sự sinh tồn của sinh vật.
• Giáo dục môi trường: Quá trình trang bị hiểu biết, bồi dưỡng tình cảm và rèn luyện kỹ năng hành động bảo vệ thiên nhiên cho học sinh.
• Biện pháp quản lý: Hệ thống các tác động có mục đích của chủ thể quản lý nhằm khai thác tối ưu các nguồn lực để đạt mục tiêu giáo dục đề ra.

Đồng thời, lý thuyết về tâm sinh lý lứa tuổi tiểu học cũng được khai thác sâu sắc. Học sinh tiểu học từ 6 đến 11 tuổi có nhận thức mang nặng tính cảm tính, giàu cảm xúc, chú ý chưa bền vững nhưng rất giàu tính bắt chước. Do đó, việc quản lý nội dung giáo dục phải được cụ thể hóa bằng các hình ảnh trực quan, tấm gương thực tế và hoạt động trải nghiệm hành động.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nhuần nhuyễn giữa phương pháp nghiên cứu lý luận, phương pháp nghiên cứu thực tiễn và phương pháp thống kê toán học. Cỡ mẫu khảo sát thực trạng bao gồm 280 khách thể, trong đó có 53 cán bộ quản lý và 227 giáo viên đang công tác tại các trường tiểu học trên địa bàn huyện Đắk R’Lấp. Ngoài ra, đề tài tiến hành khảo nghiệm chuyên sâu trên mẫu gồm 40 cán bộ quản lý và giáo viên cốt cán để thẩm định tính khả thi của các giải pháp đề xuất.

Phương pháp chọn mẫu được thực hiện theo nguyên tắc phân tầng ngẫu nhiên, đảm bảo đại diện đầy đủ cho các cụm trường thuận lợi tại thị trấn Kiến Đức cũng như các trường thuộc vùng sâu, vùng xa có đông học sinh dân tộc thiểu số của huyện Đắk R’Lấp. Công cụ thu thập dữ liệu là phiếu hỏi chuẩn hóa sử dụng thang đo 4 mức độ với điểm trung vị quy ước là 2,5 điểm.

Dữ liệu khảo sát được xử lý bằng phần mềm thống kê toán học thông qua các chỉ số điểm trung bình, độ lệch chuẩn và thứ bậc xếp hạng. Việc lựa chọn phương pháp phân tích định lượng này giúp lượng hóa khách quan nhận thức và hành vi của đội ngũ sư phạm, giảm thiểu tối đa các sai số chủ quan, đồng thời tạo cơ sở dữ liệu vững chắc cho việc đối chiếu thực nghiệm. Toàn bộ tiến trình thu thập và phân tích dữ liệu được triển khai chặt chẽ trong giai đoạn từ năm 2018 đến năm 2022.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tế trên 280 cán bộ quản lý và giáo viên tiểu học tại huyện Đắk R’Lấp đã phản ánh bức tranh đa chiều về công tác quản lý giáo dục môi trường:

• Nhận thức của đội ngũ: Điểm trung bình đánh giá về tầm quan trọng của công tác giáo dục môi trường đạt mức cao với 3,42/4,0 điểm. Tuy nhiên, mức độ hiểu biết sâu về hệ thống văn bản pháp lý và các chương trình hành động môi trường chỉ đạt mức trung bình khá với 2,85/4,0 điểm.
• Hình thức tổ chức giáo dục: Hoạt động tích hợp kiến thức môi trường vào các môn học chính khóa như Khoa học, Tự nhiên và Xã hội, Tiếng Việt, Đạo đức được thực hiện rất thường xuyên, chiếm tỷ lệ 78,6%. Ngược lại, các hình thức giáo dục ngoài giờ lên lớp, hoạt động trải nghiệm thực địa và học tập theo dự án chỉ đạt tỷ lệ 34,2%.
• Công tác phối hợp lực lượng: Mức độ phối hợp giữa các lực lượng bên trong nhà trường đạt điểm số 2,95/4,0 điểm. Trong khi đó, việc kết nối với các lực lượng bên ngoài nhà trường như Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện, Đoàn thanh niên địa phương và các doanh nghiệp đạt kết quả rất khiêm tốn, chỉ dừng ở mức 2,38/4,0 điểm (dưới mức điểm trung vị).
• Kiểm tra và đánh giá: Khoảng 82,1% trường tiểu học được khảo sát chỉ áp dụng phương thức kiểm tra kiến thức lý thuyết lồng ghép trong các bài thi định kỳ, chưa có bộ tiêu chí định lượng để đánh giá sự thay đổi hành vi và thói quen sinh hoạt bảo vệ môi trường của học sinh.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên cho thấy một khoảng cách đáng kể giữa nhận thức lý thuyết và năng lực hành động thực tế. Nguyên nhân chính bắt nguồn từ việc thiếu hụt nguồn lực tài chính và cơ sở vật chất, khi yếu tố này được 86,5% khách thể xếp ở vị trí tác động hàng đầu với điểm ảnh hưởng lên tới 3,65/4,0 điểm. Đội ngũ giáo viên còn chịu nhiều áp lực về khối lượng chương trình chính khóa, dẫn đến tâm lý ngại tổ chức các hoạt động trải nghiệm thực tế vốn đòi hỏi nhiều thời gian chuẩn bị và kinh phí bảo đảm an toàn.

So sánh với các nghiên cứu giáo dục cùng giai đoạn tại khu vực Tây Nguyên, tình trạng dạy học nặng về lý thuyết và thiếu liên kết xã hội là điểm hạn chế phổ biến ở các huyện miền núi. Dữ liệu khảo sát của luận văn có thể được trực quan hóa sinh động thông qua biểu đồ cột kép so sánh sự chênh lệch giữa tỷ lệ dạy học tích hợp nội khóa (78,6%) và ngoại khóa thực địa (34,2%), kết hợp với bảng ma trận tương quan thể hiện mối liên hệ chặt chẽ giữa mức độ đầu tư kinh phí và chất lượng hành vi môi trường của học sinh. Ý nghĩa khoa học của những phát hiện này là căn cứ thực tiễn để định hình lại công tác quản trị trường học theo hướng gắn liền lý thuyết với hành động xanh.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực trạng, luận văn đề xuất hệ thống 7 giải pháp quản lý đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học huyện Đắk R’Lấp:

• Nâng cao nhận thức cho đội ngũ: Tổ chức định kỳ 2 đợt sinh hoạt chuyên đề mỗi năm học cho 100% cán bộ quản lý và giáo viên nhằm quán triệt sâu sắc các chủ trương, chính sách pháp luật về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.
• Chuẩn hóa quy trình dạy học tích hợp: Ban Giám hiệu chỉ đạo các tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch bài dạy lồng ghép nội dung giáo dục môi trường một cách khoa học, phấn đấu tối thiểu 25% các tiết học môn Tự nhiên và Xã hội, Khoa học, Đạo đức có liên hệ thực tiễn sinh thái.
• Đa dạng hóa hoạt động ngoài giờ lên lớp: Triển khai mô hình trường học xanh và phong trào ngày thứ Bảy tình nguyện dọn vệ sinh trường lớp với tần suất tối thiểu 1 lần mỗi tháng, tạo không gian cho học sinh trực tiếp chăm sóc cây xanh và phân loại rác thải.
• Tổ chức tập huấn bồi dưỡng chuyên môn: Phòng Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các chuyên gia tổ chức các khóa đào tạo phương pháp dạy học theo dự án môi trường cho giáo viên, với chỉ tiêu 100% giáo viên đạt yêu cầu kỹ năng sư phạm tích hợp.
• Gắn nội dung giáo dục với thực tế địa phương: Xây dựng tài liệu giáo dục môi trường bổ trợ phản ánh đúng các vấn đề sinh thái của huyện Đắk R’Lấp như bảo vệ nguồn nước ngầm tưới tiêu cà phê, giữ gìn tài nguyên đất đỏ bazan và hạn chế rác thải sinh hoạt nông thôn.
• Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá: Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hành vi xanh của học sinh, kết hợp đánh giá thường xuyên của giáo viên chủ nhiệm và phản hồi từ gia đình, áp dụng thử nghiệm ngay trong năm học tiếp theo.
• Tăng cường liên kết ba môi trường: Thiết lập thỏa thuận phối hợp liên ngành giữa nhà trường, ban đại diện cha mẹ học sinh, Huyện đoàn Đắk R’Lấp và chính quyền các xã, thị trấn nhằm huy động nguồn lực xã hội hóa cho các công trình vệ sinh học đường.

Khảo nghiệm tính hợp lý và khả thi trên mẫu 40 chuyên gia và cán bộ quản lý cho thấy cả 7 biện pháp đều đạt điểm đánh giá trung bình từ 3,55 đến 3,85 trên thang điểm 4,0, khẳng định mức độ đồng thuận rất cao để áp dụng vào thực tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng sâu rộng cho nhiều nhóm đối tượng:

• Cán bộ quản lý giáo dục: Các Trưởng phòng Giáo dục và Đào tạo, Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng các trường tiểu học có thể ứng dụng trực tiếp mô hình quản lý mục tiêu, kế hoạch và kiểm tra đánh giá để nâng cao chất lượng phong trào xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực.
• Giáo viên tiểu học: Các giáo viên bộ môn và giáo viên chủ nhiệm có thể tham khảo nguồn tài liệu phong phú về phương pháp dạy học tích hợp, kỹ thuật tổ chức hoạt động trải nghiệm và phương pháp giáo dục kỹ năng sống bảo vệ môi trường cho học sinh.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu: Những người làm nghiên cứu chuyên ngành Quản lý giáo dục và Giáo dục học có thể kế thừa bộ công cụ điều tra bảng hỏi, khung phân tích lý luận và phương pháp xử lý số liệu thống kê chuẩn mực của luận văn.
• Các cơ quan ban ngành và tổ chức đoàn thể địa phương: Phòng Tài nguyên và Môi trường, Huyện đoàn và Hội đồng Đội các cấp có thể sử dụng các kết quả khảo sát để xây dựng chương trình phối hợp liên ngành hiệu quả trong công tác bảo vệ môi trường học đường.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao giáo dục môi trường cần được ưu tiên triển khai ngay từ bậc tiểu học? Học sinh tiểu học đang trong giai đoạn vàng hình thành nhân cách và thói quen sinh hoạt. Giáo dục môi trường sớm giúp các em xây dựng tình cảm yêu thiên nhiên, hình thành phản xạ giữ gìn vệ sinh và tạo lập ý thức công dân sinh thái bền vững suốt đời.

• Luận văn sử dụng quy mô mẫu khảo sát như thế nào và có bảo đảm tính đại diện không? Đề tài khảo sát 280 cán bộ quản lý và giáo viên, cùng 40 chuyên gia khảo nghiệm tại huyện Đắk R’Lấp. Mẫu được phân tầng ngẫu nhiên giữa các trường trung tâm và vùng khó khăn, bảo đảm độ tin cậy khoa học cao với điểm trung vị chuẩn 2,5 điểm.

• Khó khăn lớn nhất trong quản lý giáo dục môi trường tại huyện Đắk R’Lấp là gì? Khảo sát chỉ ra khó khăn lớn nhất là sự thiếu thốn về cơ sở vật chất và kinh phí hoạt động, đạt điểm tác động 3,65/4,0. Điều này làm hạn chế khả năng tổ chức các chuyến trải nghiệm thực tế và các dự án sinh thái học đường.

• Những môn học nào ở tiểu học phù hợp nhất để tích hợp nội dung môi trường? Các môn học có ưu thế vượt trội gồm Tự nhiên và Xã hội (lớp 1, 2, 3), Khoa học, Lịch sử và Địa lý (lớp 4, 5), Đạo đức và Tiếng Việt. Đây là những môn có tỷ lệ tích hợp thuận lợi đạt trên 75% trong thực tế.

• Tính khả thi của 7 biện pháp quản lý được kiểm chứng bằng cách nào? Tác giả đã tiến hành khảo nghiệm trên 40 cán bộ quản lý và giáo viên cốt cán. Kết quả xử lý số liệu cho thấy 100% các biện pháp đều đạt mức đánh giá hợp lý và khả thi với điểm trung bình trên 3,55/4,0 điểm.

Kết luận

• Luận văn đã hoàn thiện hệ thống cơ sở lý luận vững chắc về quản lý giáo dục môi trường ở bậc tiểu học theo tinh thần đổi mới giáo dục và các nghị quyết chiến lược của Đảng.
• Đánh giá chân thực thực trạng tại huyện Đắk R’Lấp trên mẫu 280 người, chỉ rõ điểm mạnh trong dạy học tích hợp (78,6%) và điểm nghẽn trong hoạt động ngoại khóa (34,2%).
• Đề xuất hệ thống 7 giải pháp quản lý toàn diện từ khâu nâng cao nhận thức, đổi mới phương pháp, xây dựng chương trình địa phương đến tăng cường liên kết ba môi trường giáo dục.
• Thẩm định thành công tính khả thi và hợp lý của các biện pháp với điểm số trung bình thực nghiệm đạt trên 3,55/4,0 điểm.
• Xác lập lộ trình hành động cụ thể cho Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Đắk R’Lấp cùng các trường tiểu học áp dụng ngay trong chu kỳ năm học 2022 - 2023 và các năm tiếp theo.

Các nhà quản lý giáo dục, hiệu trưởng và giáo viên tiểu học hãy chủ động tham khảo, vận dụng linh hoạt hệ thống biện pháp của luận văn để kiến tạo không gian học đường xanh, nâng cao năng lực sinh thái cho học sinh và chung tay bảo vệ môi trường quê hương Đắk Nông ngày càng tươi đẹp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý công tác giáo dục môi trường cho học sinh. Chương 2: Thực trạng quản lý công tác giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học trên địa bàn huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông. Chương 3: Một số biện pháp quản lý công tác giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học trên địa bàn huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông. NỘI DUNG Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ CÔNG TÁC GIÁO DỤC MÔI TRƢỜNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC 1.

Khái lƣợc về lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu về công tác giáo dục và quản lý môi trường ở nước ngoài: Trên thế giới, những năm đầu thập niên 70 của thế kỉ XIX, giáo dục môi trường đã được các tổ chức thế giới quan tâm. Từ đó đến nay, dưới sự theo dõi của các tổ chức Liên hiệp quốc, Giáo dục môi trường đã phát triển mạnh mẽ và sâu rộng. Trong nhiều năm qua, nội dung Giáo dục môi trường đã được đưa ra bàn thảo, thống nhất tại các hội nghị quốc tế và khu vực.

Nội dung được quan tâm là các chương trình, chiến lược và giải pháp Giáo dục môi trường chung cho tất cả các quốc gia trên toàn thế giới. Bên cạnh các hội nghị với các chương trình, chiến lược, còn có nhiều công trình nghiên cứu Giáo dục môi trường trong các lĩnh vực xã hội, ở các khu vực, các trường đại học, cao đẳng và các trường phổ thông. Tiêu biểu có thể kể đến các công trình nghiên cứu sau: Vai trò của môn Khoa học trong giáo dục vì Môi trường (The Role of Sciennce Education in Education for the Environment) của A. Lucas, chuyên gia của Trung tâm nghiên cứu Khoa học, Toán học và Giáo dục môi trường, Trường Chelsea, Đại học London.

Công trình này đã kết luận: (1) Nội dung Giáo dục môi trường phải được đặt ra trong yêu cầu nội dung các môn học, trong đó có môn Khoa học; (2) Việc dạy học môn Khoa học có đóng góp đáng kể cho việc tăng cường bảo tồn môi trường sống của con người; (3) Việc quan tâm xây dựng các khóa học, nội dung học của môn học đóng vai trò quan trọng trong việc Giáo dục môi trường và đượcc coi như một cơ sở để 7 phát triển Giáo dục môi trường. Giáo dục môi trường và thái độ đối với Môi trường (Environmental education and environmental attitudes) của Alvin Pettus - Environment EANL. Công trình này đã đánh giá kết quả một số cuộc thử nghiệm. Các cuộc thử nghiệm đó đượcc tiến hành để đo lường thái độ với Môi trường và tìm ra các nhân tố ảnh hưởng đến những thái độ đó.

Nội dung công trình nghiên cứu đã cho một số kết luận cụ thể: Ở nơi có càng nhiều thông tin về Giáo dục môi trường thì sẽ giúp con người có càng nhiều biện pháp để cải tạo chất lượng Môi trường; Điều kiện sống và làm việc có ảnh hưởng đến việc kiểm soát về Môi trường và tham gia vào các hoạt động Môi trường; Niềm tin, văn hóa đóng vai trò quan trọng trong việc thay đổi thái độ của con người về môi trường. Các nghiên cứu về quản lý và giáo dục môi trường ở Việt Nam Trong nhiều năm qua, vấn đề Giáo dục môi trường đã được Đảng, Nhà nướcc và các bộ, ngành quan tâm. Việc triển khai các văn bản chỉ đạo, tổ chức dạy học các nội dung có liên quan đến Giáo dục môi trường đã thực sự sâu rộng trong nhân dân và học sinh. Trong giáo dục và đào tạo, ở cấp tiểu học, năm 2008, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xây dựng bộ tài liệu giáo dục Môi trường qua các môn học: Tiếng Việt, Đạo đức, Tự nhiên và Xã hội, Khoa học, Lịch sử và Địa lý, Mỹ thuật và Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.

Tài liệu nhằm tập huấn, bồi dưỡng cho giáo viên về mục tiêu, nội dung giáo dục bảo vệ môi trường trong các môn học, phương pháp và hình thức dạy học lồng ghép, tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong các môn học, cách khai thác nội dung và soạn bài để dạy học lồng ghép, tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong các môn học. Song song đó, một số tác giả cũng đã có những công trình nghiên cứu với những nội dung tập trung vào các lĩnh vực như sau: Về mục tiêu, nội dung và các giải pháp giáo dục môi trường cho học sinh nói chung có những công trình nghiên cứu khoa học như: Vị trí và bước đầu 8 định hướng nội dung, biện pháp giáo dục môi trường ở bậc tiểu học ở Việt Nam của tác giả Phạm Đình Thái; Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học của tác giả Nguyễn Thị Vân Hương; Hai phạm vi của khái niệm giáo dục môi trường và mục tiêu giáo dục môi trường ở trường tiểu học, Về phương pháp tiếp cận trong giáo dục môi trường của tác giả Nguyễn Thị Thấn; giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học qua hoạt động ngoài giờ lên lớp của tác giả Huỳnh Thị Thu Hằng. Các công trình trên đã làm rõ mục tiêu và nội dung giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học, trong đó trình bày cụ thể các mục tiêu và nội dung giáo dục môi trường cho học sinh. Các công trình cũng đã xác định phương pháp dạy học, hình thức chung khi tổ chức các hoạt động nhằm Giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học nhằm đạt hiệu quả cao.

Từ nghiên cứu trên chúng tôi xác định các nội dung nghiên cứu nhằm kế thừa kết quả nghiên cứu các công trình đi trước tránh sự trùng lặp với các nội dung chương trình trước đây. Một số khái niệm chính của đề tài 1. Quản lý Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, phối hợp các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối ưu nhằm đạt được mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất. Theo Từ điển Tiếng Việt của Hoàng Phê, NXB Đà Nẵng, năm 2003: Quản lý là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định.

Quản lý là tác động có mục đích đến tập thể những con người để tổ chức và phối hợp hoạt động của họ trong quá trình lao động. [16] Ngày nay, thuật ngữ quản lý trở nên phổ biến, có người cho rằng quản lý là hoạt động thiết yếu nhằm đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được mục đích của nhóm. Cũng có người cho rằng: quản lý là hoạt động có 9 mục đích của con người, do một hoặc nhiều người điều phối hành động của người khác nhằm thu được kết quả mong muốn. Như vậy, quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra.

Môi trường Môi trường theo nghĩa rộng nhất là bao gồm tất cả những gì có xung quanh một đối tượng mà người ta nói tới và có những mối quan hệ nhất định với nó. Nếu đối tượng đó là một cá thể sinh vật thì môi trường là tất cả những gì trực tiếp và gián tiếp ảnh hưởng đến sự sinh trưởng, phát triển và sự tồn tại của cơ thể đó. Môi trường là một tổ hợp các yếu tố tự nhiên và xã hội bao quanh bên ngoài của một hệ thống hoặc một cá thể, sự vật nào đó. Chúng tác động lên hệ thống này và xác định xu hướng và tình trạng tồn tại của nó.

Môi trường có thể coi là một tập hợp, trong đó hệ thống đang xem xét là một tập hợp con. Chương trình môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) đã định nghĩa “Môi trường là tập hợp các yếu tố vật lí, hóa học, sinh học, kinh tế- xã hội, tác động đến từng cá thể hay cả cộng đồng” [12]. UNESCO (1981) định nghĩa “Môi trường của con người bao gồm toàn bộ các hệ thống tự nhiên và các hệ thống do con người tạo ra. Trong đó, con người sống bằng hoạt động của mình và khai thác những tài nguyên thiên nhiên nhân tạo, nhằm thỏa mãn những nhu cầu của con người” [12].

Trong từ điển Tiếng Việt của Hoàng Phê (2000) đã đưa ra khái niệm như sau: "Môi trường là toàn bộ nói chung những điều kiện tự nhiên, xã hội trong đó con người hay một sinh vật tồn tại phát triển trong quan hệ với con người, với sinh vật ấy”. [16] Luật Bảo vệ môi trường của Việt Nam sửa đổi năm 2014: “Môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật”. [34] 10 Trong các tài liệu Giáo dục học, môi trường” được hiểu là hệ thống phức tạp các hoàn cảnh bên ngoài, các điều kiện tự nhiên và xã hội xung quanh cần thiết cho sự sinh hoạt và phát triển của con người. Tóm lại, “Môi trường” là tất cả những gì có xung quanh chúng ta, cho ta cơ sở để sống và phát triển.

Môi trường sống của con người theo chức năng được chia thành các loại sau: Môi trường tự nhiên, Môi trường nhân tạo và Môi trường xã hội. Môi trường tự nhiên: “Môi trường tự nhiên” bao gồm các nhân tố thiên nhiên như vật lý, hóa học, sinh học gắn với tự nhiên như: đất, nước, không khí, sinh vật, phát triển theo những quy luật tự nhiên và tồn tại khách quan ngoài ý muốn của con người nhưng ít nhiều chịu sự tác động của con người. Môi trường tự nhiên cho con người không khí để hít thở, đất để xây dựng các công trình, làm nương rẫy, ruộng lúa và cung cấp cho con người các loại tài nguyên khoáng sản phục vụ sản xuất, tiêu thụ và là nơi chứa đựng, đồng hóa các chất thải, cung cấp cho ta cảnh đẹp để giải trí, làm cho cuộc sống con người thêm phong phú. Môi trường nhân tạo: “Môi trường nhân tạo” bao gồm các yếu tố vật lý, sinh học, xã hội do con người tạo nên và chịu sự chi phối của con người.

Hiểu một cách khác thì “Môi trường nhân tạo” là hệ thống môi trường do con người lợi dụng tự nhiên, cải tạo tự nhiên tạo ra những thành phố, làng mạc, nhà máy, trường học, bệnh viện, công viên.Trình độ khoa học kỹ thuật ngày càng phát triển thì môi trường nhân tạo càng thay đổi nhanh chóng nhằm thỏa mãn nhu cầu ngày càng cao của con người. Môi trường xã hội: “Môi trường xã hội” là tổng thể các mối quan hệ giữa con người với con người. Đó là: Luật lệ, thể chế, cam kết, quy định, ước định.