phần mở đầu, phần kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lí luận về quản lý hoạt động giáo dục đạo đức học sinh ở trƣờng THCS. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục đạo đức học sinh THCS vùng ven biển huyện Hải Hậu - Nam Định. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức học sinh THCS vùng ven biển huyện Hải Hậu - Nam Định. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.
Vài nét về lịch sử vấn đề nghiên cứu 1. Các nghiên cứu ở nước ngoài Đạo đức là một hiện tƣợng xã hội, là sản phẩm quan hệ giữa con ngƣời với con ngƣời, giữa cá nhân con ngƣời với tập thể, với cộng đồng xã hội. Từ bản chất, con ngƣời luôn hƣớng tới chân-thiện-mỹ để đạt đƣợc sự hoàn thiện chính mình. Vì thế, đạo đức là yếu tố cơ bản của nhân cách.
Ở Phƣơng Tây thời Hy Lạp cổ đại, nhà triết học Socrate (469-399 TCN) cho rằng cái gốc của đạo đức là tính thiện, nếu tính thiện ấy đƣợc lan tỏa thì con ngƣời sẽ có hạnh phúc. Muốn xác định đƣợc chuẩn mực đạo đức, theo ông phải nhận thức bằng lý tính với phƣơng pháp nhận thức khoa học. Rabơle (1494-1553) là một trong những đại biểu xuất sắc của chủ nghĩa nhân đạo Pháp và tƣ tƣởng giáo dục thời kỳ phục hƣng. Ông đòi hỏi giáo dục phải bao hàm nội dung “Trí dục-Đức dục-Thể dục-Mỹ dục” và đã có sáng kiến tổ chức các hình thức giáo dục nhƣ việc học ở lớp và ở ngoài nhà trƣờng.
Phƣơng Đông cổ đại, Khổng Tử (551-479 TCN) - nhà hiền triết nổi tiếng của Trung Quốc đã xây dựng học thuyết “Nhân - Lễ - Chính danh”, trong đó “Nhân” là yếu tố hạt nhân, là đạo đức cơ bản nhất của con ngƣời. Đứng trên lập trƣờng coi trọng giáo dục đạo đức, ông đã có câu nói nổi tiếng đến tận ngày nay “Tiên học lễ, hậu học văn”. Đối với các nƣớc khu vực châu Á - Thái Bình Dƣơng nhƣ: Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ. với truyền thống văn hoá Phƣơng Đông dựa trên tƣ tƣởng, 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quan điểm của Nho giáo, Phật giáo nên luôn đánh giá cao các giá trị đạo đức, nhân văn của con ngƣời.
Do vậy, vấn đề nghiên cứu các giá trị đạo đức đƣợc các nƣớc này rất quan tâm. Hoạt động giáo dục đạo đức ở Trung Quốc: Giáo dục lý tƣởng xã hội chủ nghĩa; Lòng tự cƣờng dân tộc; tính kỷ luật trong lao động, học tập và hoạt động. Trung Quốc đặc biệt quan tâm tới giáo dục toàn diện gọi là “giáo dục tố chất”. Hoạt động giáo dục đạo đức của Nhật Bản đƣợc xây dựng trên nền tảng các giá trị gia đình và văn hóa truyền thống, đƣợc thực hiện ƣu tiên so với tất cả các môn học khác trong chƣơng trình giáo dục.
Đặc trƣng của GDĐĐ ở Nhật Bản tập trung vào ba điểm: Lòng tôn trọng cuộc sống; quan hệ cá nhân và cộng đồng; ý thức về trật tự dọc. Hoạt động giáo dục giá trị nhân văn, đạo đức, văn hóa quốc tế: Tại Hội nghị khoa học “Đẩy mạnh giá trị nhân văn, đạo đức, văn hóa quốc tế” tổ chức ở Tokyo vào tháng 2 năm 1994 với sự tham gia của 12 nƣớc trong khu vực. Hội nghị đã tổng kết kinh nghiệm và đã thống nhất đƣa ra mô hình giáo dục giá trị nhân văn, đạo đức, văn hóa quốc tế gồm: Nhóm giá trị liên quan đến Quyền con ngƣời. Nhóm giá trị liên quan đến Dân chủ.
Nhóm giá trị liên quan đến Bảo vệ di sản văn hóa. Nhóm các giá trị liên quan đến Bản thân và những ngƣời khác. Nhóm các giá trị liên quan đến Tính dân tộc. Nhóm liên quan đến Tâm linh.
Trong giai đoạn hiện nay cùng với sự phát triển mạnh mẽ và nhanh chóng của xã hội trên tất cả các lĩnh vực của cuộc sống nhƣ kinh tế, văn hoá xã hội, khoa học và công nghệ.đã có tác động mạnh mẽ đến các mối quan hệ giữa con ngƣời với con ngƣời, đã làm cho hệ thống các giá trị đạo đức có những biến đổi theo. Nhiều giá trị truyền thống bị mất đi, nhiều giá trị mới xuất hiện, có nhiều giá trị biến đổi theo và do những biến động về kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội. Chính vì vậy các nhà nghiên cứu giáo dục đã đề cao việc giáo dục đạo đức cho học sinh nhằm định hƣớng cho sự phát triển nhân cách cân đối và hài hòa. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Các nghiên cứu ở trong nước Ở Việt Nam, với truyền thống văn hoá phƣơng Đông dân tộc và đƣợc bắt nguồn từ Nho giáo, Đạo giáo, Phật giáo nên các giá trị đạo đức luôn đƣợc đánh giá cao ở con ngƣời. Các giá trị về tình ngƣời, sự yêu thƣơng con ngƣời, yêu thƣơng đồng loại, tình đoàn kết, tinh thần tƣơng trợ giúp đỡ lẫn nhau, tinh thần trách nhiệm với gia đình, với cộng đồng xã hội.luôn là những phẩm chất cơ bản và đƣợc coi trọng ở mỗi con ngƣời. Ngay từ xa xƣa, ông cha ta đã đúc kết một cách sâu sắc kinh nghiệm về giáo dục: “Tiên học lễ, hậu học văn”, “Dạy người, dạy chữ, dạy nghề” thể hiện rõ tầm quan trọng của hoạt động GDĐĐ. Trƣớc đây ở nƣớc ta có rất nhiều sách dạy về luân lý, dạy làm ngƣời, dạy giao tiếp.
Đó là những tác giả: Trần Trọng Kim, Trần Hữu Độ, Lê Văn Siêu, Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng… Trong thời đại hiện nay, tƣ tƣởng đạo đức Hồ Chí Minh là sự kết tinh tinh hoa văn hóa nhân loại, Ngƣời đã tiếp thu, kế thừa các yếu tố tích cực, những “hạt nhân hợp lý” trong các giá trị đạo đức nêu trên để phục vụ cho sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, đạo đức là cái “gốc”, cái “nền tảng” của ngƣời cách mạng. Nhƣ Bác Hồ đã dạy: “Dạy cũng như học, phải chú trọng có tài lẫn đức. Đức là đạo đức cách mạng.
Đó là cái gốc quan trọng. Nếu thiếu đạo đức, con người sẽ không phải là con người bình thường và cuộc sống xã hội sẽ không phải là cuộc sống xã hội bình thường, ổn định…”[ 18 tr. GDĐĐ của con ngƣời đƣợc Chủ tịch Hồ Chí Minh đánh giá “Có tài mà không có đức thì là người vô dụng”. Ngƣời coi trọng mục tiêu, nội dung giáo dục đạo đức trong các nhà trƣờng nhƣ: “Đoàn kết tốt”, “Kỷ luật tốt”, “Khiêm tốn, thật thà, dũng cảm”, “Con người cần có 4 đức: Cần - Kiệm - Liêm - Chính, mà nếu thiếu một đức thì không thành người”.
Quan điểm chỉ đạo phát triển GD&ĐT trong thời kỳ đẩy mạnh CNH-HĐH Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định trong Nghị quyết 29 về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế đã nhấn mạnh: Mục tiêu tổng quát của sự nghiệp GD-ĐT là: “ Tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục, đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân. Giáo dục con người Việt 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả. Đối với giáo dục phổ thông “ Tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh. Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
Kế thừa tƣ tƣởng của Ngƣời và quan điểm của Đảng, có rất nhiều tác giả nƣớc ta đã có nhiều tác phẩm, bài viết, công trình nghiên cứu về đạo đức và giáo dục đạo đức cho học sinh trong bối cảnh hiện nay nhƣ: Phạm Minh Hạc, Hà Thế Ngữ, Nguyễn Đức Minh, Phạm Hoàng Gia, Phạm Tất Dong, Võ Hồng Ngọc và nhiều tác giả khác. Tác giả Phạm Minh Hạc bầy tỏ quan điểm về các định hƣớng giáo dục giá trị đạo đức con ngƣời Việt Nam trong thời kỳ mới, thời kỳ CNH-HĐH đất nƣớc trong tác phẩm “ Phát triển toàn diện con người trong thời kỳ CNH-HĐH ”[12] Nội dung cuốn sách “Giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho học sinh trung học cơ sở” [14], của nhóm tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc - Đinh Thị Kim Thoa - Đặng Hoàng Minh đã nghiên cứu, hƣớng dẫn phƣơng pháp, kỹ năng giáo dục giá trị sống, kỹ năng sống cho học sinh THCS. Tác giả Hà Nhật Thăng đã nghiên cứu sự phát triển trí lực- tâm lực- thể lực của mỗi con ngƣời, trong đó phải coi tâm lực là nội lực của sự phát triển con ngƣời. Tác giả Phạm Khắc Chƣơng với đóng góp về lý luận đạo đức trong nhà trƣờng hiện nay với tác phẩm: “Chỉ nam nhân cách học trò” và “Đạo đức học” Tác giả Đặng Quốc Bảo với: “Một số ý kiến về nhân cách thế hệ trẻ, thanh niên, sinh viên và phương pháp giáo dục”.
Một số luận án tiến sỹ, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục của trƣờng Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội cũng đã lựa chọn nghiên cứu về đề tài giáo dục đạo đức cho học sinh và đạt đƣợc những thành công nhất định khi áp dụng vào công tác tại cơ sở nhƣ: 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận án TS: "Quản lý hoạt động giáo dục giá trị sống và kĩ năng sống cho học sinh các trường trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục" của Phạm Thị Nga - 2013 Luận văn Ths: “Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh của Hiệu trưởng trường Trung học phổ thông Gia Lộc II, tỉnh Hải Dương ” của Nguyễn Tuấn Anh - 2012. Luận văn Ths: “ Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức học sinh THPT Tây Hồ thành phố Hà Nội ” của Lê Ngọc Tiến – 2013. Luận văn Ths: “Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức học sinh ở Trường Trung học cơ sở Vân Nội, Đông Anh, Hà Nội trong giai đoạn hiện nay.