MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài nghiên cứu Đầu tƣ xây dựng là một yếu tố quyết định việc xây dựng mới, nâng cấp hoặc sửa chữa. những công trình xây dựng, cung ứng cơ sở hạ tầng cho đời sống. xã hội các hạng mục trên là cần thiết, đóng vai trò chủ đạo đối với việc xây dựng và phát triển kết cấu hạ tầng (CSHT), góp phần phát triển kinh tế - xã hội trên toàn huyện nói riêng, của tỉnh nói chung để hƣớng tới mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc.
Hàng năm, dự án xây dựng từ ngân sách trung ƣơng (NSNN) đều để dành một tỷ trọng đáng kể chi phí cho đầu tƣ xây dựng. Tuy nhiên, đối với việc quản lí những dự án đầu tƣ xây dựng và tu sửa những công trình có vốn đầu tƣ nhà nƣớc vẫn không thực sự coi trọng. Việc này có vô số lý do, nhƣng nguyên nhân dễ nhất là từ các khó khăn do quản lý vốn đầu tƣ, biểu hiện tại các khâu của quy trình đầu tƣ xây dựng các dự án: từ khâu lập, báo cáo, phê duyệt dự án đầu tƣ, đến trình thẩm tra duyệt, đến triển khai thực hiện hoàn thành dự án đến khâu thanh quyết toán. Trong các năm qua, lƣợng vốn ngân sách trung ƣơng đầu tƣ vào ngành xây dựng ngày càng tăng, năm sau đều cao hơn năm trƣớc.
Chính từ đó các kết cấu hạ tầng, công trình phúc lợi, công trình dân sinh và những dự án phát triển kinh tế xã hội ngày càng đổi mới đời sống của nhân dân đƣợc thay đổi. Kiến Thụy tuy là một huyện nhỏ ven đô đang trong giai đoạn phát triển nên đƣợc thành phố dành rất nhiều sự quan tâm ủng hộ về nguồn vốn đầu tƣ công cho xây dựng các dự án mới. Nguồn vốn ngân sách trung ƣơng đầu tƣ cho xây dựng mỗi năm chủ yếu thu từ nguồn bán đấu giá quyền sử dụng đất và vốn xây dựng cơ sở hạ tầng. Các dự án đầu tƣ đã phát huy đƣợc tác dụng, diện mạo nông thôn ngày càng đổi mới, kết cấu hạ tầng giao thông gồm: điện, đƣờng nhựa, trƣờng, cụm văn hóa xóm, trạm y tế và các công trình phúc lợi đã đƣợc tu sửa xây dựng mới, các ngành kinh tế phát triển giúp cuộc sống của ngƣời dân đƣợc nâng cao.
2 Việc thực hiện phân bổ sử dụng ngân sách xây dựng đã thu đƣợc các kết quả nhƣ thẩm định kỹ hơn, chất lƣợng công trình đƣợc đảm bảo, tiến độ thực hiện đảm bảo đúng thời gian, công tác quản lý có trách nhiệm và hiệu quả sau đầu tƣ cao,… Tất cả những việc trên cũng góp phần hạn chế tình trạng thất thoát lãng phí ngân sách Nhà nƣớc đối với huyện. Đây cũng là kết quả khá tích cực và cũng là một trong những thử thách to lớn với huyện Kiến Thụy trong thời gian tiếp theo. Qua thời gian tiếp xúc và trao đổi, tôi chọn đề tài tốt nghiệp: “Quản lý dự án đầu tƣ xây dựng sử dụng vốn đầu tƣ công trên địa bàn huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng”. Tổng quan vấn đề nghiên cứu 2.1 Tình hình nghiên cứu trong nước Các nghiên cứu trong nƣớc đã đƣợc rút ra và sau đó phát triển những nghiên cứu của các nƣớc phát triển, nhằm mục đích đƣa ra một số khía cạnh cụ thể liên quan đến đầu tƣ xây dựng những dƣ án sử dụng vốn ngoài NSNN, cũng nhƣ gợi ý những khía cạnh phải sửa đổi nhằm có thể phù hợp với những nguồn vốn nƣớc ngoài.
Dù đã đƣa ra đƣợc nhiều ý kiến tích cực nhƣng các nghiên cứu trên cũng gặp phải một số hạn chế nhƣ: quan điểm của nhà khoa học và ngƣời hoạch định chính sách không đồng nhất, đa số cho rằng đầu tƣ xây dựng sử dụng vốn đầu tƣ nhà nƣớc là hình thức cho không - với quan điểm mỗi dự án đầu tƣ chỉ hƣớng vào mục đích chung và chỉ thể hiện một hoặc vài phƣơng diện cụ thể, không có công trình nào nghiên cứu cụ thể các hệ thống chính sách và đánh giá thực trạng quản lý - cụ thể là quản lý nhà nƣớc - với những dự án đầu tƣ xây dựng sử dụng vốn ngoài ngân sách nhà nƣớc. Các nghiên cứu trên chú trọng nhiều vào những hình thức quan tâm đến xây dựng - vận hành - chuyển giao chứ không đề cập đến các hình thức nhƣợng quyền hay xây dựng - vận hành, những nghiên cứu trên cũng thiếu các hệ thống pháp luật, quy định, chính sách của từng tỉnh để đầu tƣ xây dựng các dự án. 3 Đối với các nghiên cứu trong nƣớc, cho biết có một số nghiên cứu thực tế đối với đầu tƣ xây dựng sử dụng vốn NSNN đối với các dự án phát triển có liên quan. Cụ thể, có thể nói là Cấn Quang Tuấn (2018) nêu ra vị trí, vai trò của vốn đầu tƣ xây dựng ngoài ngân sách.
nhà nƣớc cũng nhƣ những yếu tố tác động việc sử dụng nguồn vốn trên, qua đó có cơ sở pháp lý. Cùng ý kiến với hai tác giả trên là Trần Minh Phƣơng (2018) phân tích những nhân tố tác động lên hạ tầng giao thông. Lê Thanh Hƣơng (2015) nghiên cứu dự án, quản lý dự án và thành công của dự án đầu tƣ xây dựng xác định chủ thể và dƣới sự giám sát của quản lý nhà nƣớc. Đối với quản lý nhà nƣớc, có thể nhắc tên những tác giả đã nghiên cứu đầu tƣ theo chu kỳ phát triển, gồm xây dựng dự án, chuẩn bị đầu tƣ, trình - thẩm tra - phê duyệt đầu tƣ, triển khai dự án, quản lý chất lƣợng và chuyển giao công trình.
Một số nghiên cứu nữa của Nguyễn Thị Hồng Minh (2018), Nguyễn Thị Ngọc Huyền (2018) cho rằng quản lý nhà nƣớc là điều quan trọng, bởi vì những dự án này đều hƣớng nhiều về lợi ích cộng đồng và cái đem lại cho cộng động nhân dân hơn là lợi ích kinh tế. Tuy nhiên có điều những tác giả trên cũng không nghiên cứu thật sâu vào mỗi dự án để xem xét từng khía cạnh, mục đích, hiệu quả của từng dự án mà lại chủ yếu nghiên cứu tổng quan, và đề ra các khuyến nghị về khía cạnh chính sách. Đối với những hình thức quản lý dự án, có một số nghiên cứu do Đinh Kiện (2015), Bùi Thị Hoàng Lan (2017), đã nhắc việc xây dựng hạ tầng theo hình thức BOT (xây dựng - vận hành - bàn giao). Một nghiên cứu gần nhất do tác giả Nguyễn Thúy Lan tiến hành với chủ đề Đổi mới quản lý dự án đầu tƣ xây dựng sử dụng vốn ngân sách Nhà nƣớc ở các cơ quan khoa học – công nghệ trực thuộc Chính phủ đã hệ thống hóa một số nội dung khoa học – công nghệ liên quan QLDA đầu tƣ xây dựng sử dụng vốn đầu tƣ nhà nƣớc, bên cạnh đó tác giả cũng đã kiến nghị một số biện pháp đẩy mạnh QLDA đầu tƣ xây dựng sử dụng vốn đầu tƣ công đến năm 2020 – tầm nhìn đến 2030.
4 Vì thế, có thể nói, nghiên cứu thực trạng quản lý dự án đầu tƣ xây dựng sử dụng vốn đầu tƣ công là đề tài nghiên cứu khoa học có nhiều vấn đề phải nghiên cứu, và hiện nay không có một nghiên cứu cụ thể nào đánh giá hiện trạng quản lý dự án đầu tƣ xây dựng sử dụng vốn đầu tƣ công ở huyện Kiến Thụy thành phố Hải Phòng. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 3.1 Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu của việc đánh giá tình hình đầu tƣ xây dựng và công tác quản lý thực hiện dự án đầu tƣ xây dựng sử dụng nguồn vốn đầu tƣ công của huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng trong thời gian qua là vô cùng quan trọng. Từ những kết quả thu đƣợc, chúng ta có thể đƣa ra những kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả quản lý dự án đầu tƣ xây dựng sử dụng nguồn vốn đầu tƣ công của huyện Kiến Thụy.2 Nội dung nghiên cứu Luận văn đƣa ra các lý luận và thực tế liên quan đến quản lý xây dựng sử dụng vốn đầu tƣ công trên địa bàn Kiến Thụy, TP. Hải Phòng để đƣợc điều tra, phân tích.
Từ phân tích thực trạng quản lý dự án đầu tƣ xây dựng sử dụng nguồn vốn đầu tƣ công trên địa bàn Kiến Thụy, TP. Hải Phòng, luận văn đánh giá kết quả đạt đƣợc và các vấn đề còn tồn tại để từ đó đề xuất ra các giải pháp nâng cao hiệu công tác quản lý dự án và sử dụng nguồn vốn đầu tƣ công trên địa bàn Kiến Thụy trong thời gian tới. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 4. Đối tượng nghiên cứu Đối tƣợng đƣợc khảo sát và nghiên cứu trong luận văn này bao gồm các cán bộ làm việc tại Ủy ban nhân dân huyện, các phòng ban, Ủy ban nhân dân cấp xã và thị trấn, cũng nhƣ các doanh nghiệp đã tiến hành triển khai các dự án đầu tƣ xây dựng sử dụng nguồn vốn đầu tƣ công trên địa bàn huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng.
Nội dung chính của luận văn xoay quanh việc nghiên cứu các hoạt động 5 quản lý dự án đầu tƣ xây dựng sử dụng nguồn vốn đầu tƣ công trên địa bàn huyện Kiến Thụy, Hải Phòng. Đặc biệt, luận văn tập trung vào một số dự án đầu tƣ xây dựng sử dụng nguồn vốn đầu tƣ công nhất định nhằm điển hình hóa và phân tích thực trạng hiện tại của các hoạt động này trong cả khu vực. Phạm vi nghiên cứu 4.1 Phạm vi về nội dung Luận văn theo các tài liệu, số liệu tại phòng Tài chính – Kế hoạch, Phòng Tài nguyên – Môi trƣờng huyện Kiến Thụy từ năm 2018-2022 để phân tích đánh giá về công tác quản lý các dự án đầu tƣ xây dựng từ nguồn vốn đầu tƣ công trên địa bàn huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng và trên cơ sở điều tra từ doanh nghiệp thực hiện để lấy ý.2 Phạm vi về không gian Luận văn đã tiến hành khảo sát về các hoạt động quản lý đối với những công trình dự án xây dựng sử dụng vốn đầu tƣ nhà nƣớc và ở Phòng Tài chính và Kế hoạch huyện Kiến Thụy, những phòng khác gồm: Phòng kinh tế và Hạ tầng huyện, Phòng Tài nguyên – Môi trƣờng huyện, Ban quản lý dự án thuộc Ủy ban nhân dân những xã phƣờng, thị trấn đã và đang triển khai những dự án đầu tƣ xây dựng sử dụng vốn đầu tƣ công.3 Phạm vi về thời gian Số liệu, tài liệu, các thông tin thu thập để nghiên cứu của luận văn đƣợc thu thập tại Phòng Tài chính và Kế hoạch huyện, Phòng Kinh tế và Hạ tầng huyện, Ban quản lý dự án….