Quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Toán ở trường trung học phổ thông Vũ Tiên, Thái Bình

Luận văn thạc sĩ giáo dục nghiên cứu vnu ued quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn toán ở trường trung học phổ thông vũ tiên vũ thư, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Trần Văn Sử
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Công Giáp
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Quản Lý Đổi Mới Phƣơng Pháp Dạy Học Môn Toán Ở Trƣờng Trung Học Phổ Thông Vũ Tiên – Vũ Thƣ – Thái Bình
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC KÝ HIỆU VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 1.1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Các khái niệm cơ bản của đề tài
• 1.2.1. Quản lý, biện pháp quản lý
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƢƠNG PHÁP DẠY MÔN HỌC TOÁN Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG VŨ TIÊN, VŨ THƢ, THÁI BÌNH
• 2.1. Sơ lược về giáo dục trung học phổ thông của huyện Vũ Thư và Trường THPT Vũ Tiên
• 2.2. Tổ chức khảo sát
• 2.2.1. Mục đích khảo sát
• 2.2.2. Đối tượng khảo sát
• 2.2.3. Nội dung khảo sát. Phương pháp khảo sát
• 2.3. Thực trạng hoạt động dạy học môn toán ở Trường THPT Vũ Tiên, Vũ Thư
• 2.3.1. Quy mô trường, cán bộ, GV, HS Trường THPT Vũ Tiên
• 2.3.2. Chất lượng đội ngũ GV Toán. Về chất lượng giáo dục
• 2.3.3. Thực trạng cơ sở vật chất
• 2.3.4. Thực trạng quản lý đổi mới phương pháp dạy học Toán ở các Trường THPT huyện Vũ Thư, Thái Bình
• 2.3.5. Thực trạng quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên bộ môn Toán
• 2.3.6. Thực trạng quản lý khâu soạn bài, chuẩn bị bài lên lớp
• 2.3.7. Thực trạng quản lý giờ dạy trên lớp
• 2.3.8. Thực trạng quản lý việc thực hiện chương trình dạy
• 2.3.9. Thực trạng quản lý hoạt động của tổ chuyên môn
• 2.3.10. Thực trạng quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học môn Toán Trường THPT Vũ Tiên
• 2.3.11. Thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh
• 2.3.12. Thực trạng quản lý hoạt động học của học sinh
• 2.3.13. Đánh giá thực trạng
• 2.3.14. Những hạn chế
• 2.3.15. Nguyên nhân của thực trạng
• 2.4. Kết luận chương II
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG VŨ TIÊN, VŨ THƢ, THÁI BÌNH
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo phù hợp với mục tiêu đổi mới phương pháp dạy học
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo phù hợp với thực tiễn của nhà trường
• 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả
• 3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa
• 3.2. Biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Toán ở Trường THPT Vũ Tiên, Vũ Thư
• 3.2.1. Biện pháp 1: Bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho GV Toán Trường THPT Vũ Tiên
• 3.2.2. Biện pháp 2: Đổi mới nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn phù hợp với đặc trưng môn Toán
• 3.2.3. Biện pháp 3: Tổ chức phong trào tự học, tự bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên Toán
• 3.2.4. Biện pháp 4: Chỉ đạo ứng dụng đa phương tiện trong dạy học Toán ở trường THPT
• 3.2.5. Biện pháp 5: Quản lý hoạt động học hướng vào rèn luyện cho học sinh năng lực tự học
• 3.2.6. Biện pháp 6: Tổ chức bồi dưỡng cho học sinh phương pháp giải các dạng bài tập tự luận môn Toán
• 3.3. Khảo nghiệm về tính cần thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất
• 3.3.1. Mục đích khảo nghiệm
• 3.3.2. Đối tượng khảo nghiệm
• 3.3.3. Nội dung khảo nghiệm
• 3.3.4. Kết quả khảo nghiệm
• 3.4. Kết luận chương III
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Toán

Quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Toán tại trường THPT Vũ Tiên, Thái Bình là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh giáo dục hiện đại. Việc áp dụng các phương pháp dạy học mới không chỉ giúp nâng cao chất lượng giáo dục mà còn phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh. Đổi mới phương pháp dạy học là một yêu cầu cấp thiết nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội và thị trường lao động.

1.1. Khái niệm đổi mới phương pháp dạy học

Đổi mới phương pháp dạy học là quá trình thay đổi cách thức giảng dạy nhằm nâng cao hiệu quả học tập của học sinh. Điều này bao gồm việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong giảng dạy.

1.2. Vai trò của quản lý trong đổi mới phương pháp dạy học

Quản lý đóng vai trò quan trọng trong việc triển khai các phương pháp dạy học mới. Người quản lý cần có khả năng lập kế hoạch, điều hành và đánh giá hiệu quả của các phương pháp dạy học để đảm bảo chất lượng giáo dục.

II. Thực trạng quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Toán tại THPT Vũ Tiên

Thực trạng quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Toán tại trường THPT Vũ Tiên cho thấy nhiều thách thức. Mặc dù đã có những nỗ lực trong việc áp dụng các phương pháp dạy học mới, nhưng chất lượng giáo dục môn Toán vẫn chưa đạt yêu cầu. Các yếu tố như cơ sở vật chất, trình độ giáo viên và sự hỗ trợ từ ban giám hiệu ảnh hưởng lớn đến quá trình này.

2.1. Đánh giá thực trạng dạy học môn Toán

Đánh giá thực trạng dạy học môn Toán cho thấy nhiều giáo viên vẫn sử dụng phương pháp truyền thống, dẫn đến sự thụ động của học sinh. Cần có sự thay đổi trong cách thức giảng dạy để khuyến khích học sinh tham gia tích cực hơn.

2.2. Những thách thức trong quản lý đổi mới phương pháp dạy học

Các thách thức bao gồm sự thiếu hụt về cơ sở vật chất, sự chưa đồng bộ trong việc áp dụng công nghệ thông tin và sự chưa sẵn sàng của giáo viên trong việc thay đổi phương pháp giảng dạy.

III. Phương pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Toán hiệu quả

Để quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Toán hiệu quả, cần áp dụng các biện pháp cụ thể. Những biện pháp này không chỉ giúp nâng cao chất lượng dạy học mà còn tạo điều kiện cho giáo viên và học sinh phát triển năng lực.

3.1. Bồi dưỡng giáo viên về phương pháp dạy học mới

Bồi dưỡng giáo viên là một trong những biện pháp quan trọng. Cần tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo để giáo viên nắm bắt và áp dụng các phương pháp dạy học mới vào thực tiễn.

3.2. Tăng cường ứng dụng công nghệ trong dạy học

Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học giúp tạo ra môi trường học tập sinh động và hấp dẫn hơn. Việc sử dụng phần mềm, thiết bị dạy học hiện đại sẽ hỗ trợ giáo viên trong việc truyền đạt kiến thức.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại THPT Vũ Tiên

Việc áp dụng các biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Toán tại trường THPT Vũ Tiên đã mang lại những kết quả tích cực. Học sinh ngày càng hứng thú hơn với môn học và kết quả học tập cũng được cải thiện.

4.1. Kết quả khảo sát về hiệu quả dạy học

Kết quả khảo sát cho thấy tỷ lệ học sinh đạt điểm cao trong các kỳ thi môn Toán đã tăng lên đáng kể sau khi áp dụng các phương pháp dạy học mới.

4.2. Phản hồi từ học sinh và giáo viên

Phản hồi từ học sinh cho thấy họ cảm thấy hứng thú hơn với môn Toán. Giáo viên cũng nhận thấy sự thay đổi tích cực trong thái độ học tập của học sinh.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho môn Toán

Kết luận cho thấy việc quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Toán tại trường THPT Vũ Tiên là cần thiết và có thể thực hiện được. Hướng phát triển tương lai cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng giáo viên và cải thiện cơ sở vật chất.

5.1. Đề xuất các biện pháp tiếp theo

Cần tiếp tục nghiên cứu và đề xuất các biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học để nâng cao chất lượng giáo dục môn Toán.

5.2. Tầm nhìn cho giáo dục môn Toán trong tương lai

Tầm nhìn cho giáo dục môn Toán trong tương lai là xây dựng một môi trường học tập hiện đại, nơi học sinh có thể phát huy tối đa khả năng sáng tạo và tư duy phản biện.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nền giáo dục phổ thông Việt Nam trong giai đoạn 2010–2013 chứng kiến bước chuyển mình mạnh mẽ với cuộc vận động đổi mới quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Tại tỉnh Thái Bình, mặc dù kết quả thi tốt nghiệp trung học phổ thông toàn tỉnh đạt mức cao trên 98.5%, song chất lượng môn Toán tại các kỳ thi tuyển sinh đại học và cao đẳng chỉ đạt tỷ lệ điểm khá giỏi khoảng 28% đến 32%. Thực tế tại Trường THPT Vũ Tiên, huyện Vũ Thư cho thấy công tác giảng dạy môn Toán vẫn chịu ảnh hưởng nặng nề bởi phương pháp truyền thụ kiến thức một chiều, làm hạn chế năng lực tư duy độc lập và tính chủ động sáng tạo của học sinh.

Vấn đề nghiên cứu cốt lõi của đề tài là giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát huy tính tích cực của học sinh với năng lực quản lý chuyên môn còn nhiều bất cập tại cơ sở. Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận quản lý giáo dục, khảo sát và phân tích toàn diện thực trạng giai đoạn 2010–2013, từ đó đề xuất 6 biện pháp quản lý khả thi nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Toán tại nhà trường.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai trực tiếp tại Trường THPT Vũ Tiên và mở rộng khảo sát đối chứng tại các trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình trong 3 năm học liên tiếp từ 2010 đến 2013. Về mặt lý luận, nghiên cứu làm rõ cơ chế tương tác giữa các chức năng quản lý với đặc thù giảng dạy môn Toán. Về mặt thực tiễn, việc ứng dụng các giải pháp quản lý hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ giáo viên sử dụng phương pháp dạy học tích cực lên trên 85%, đồng thời cải thiện tỷ lệ học sinh đạt điểm khá giỏi môn Toán tăng thêm 15% đến 20%, tạo đòn bẩy vững chắc nâng cao chất lượng giáo dục chung của toàn trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống luận cứ khoa học dựa trên Thuyết quản lý khoa học của Frederik Taylor với nguyên tắc chuẩn hóa quy trình lao động sư phạm và Thuyết quản lý hành chính của Henri Fayol với 4 chức năng cốt lõi: kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra - đánh giá. Bên cạnh đó, tác giả tích hợp Lý thuyết quản lý sự thay đổi theo mô hình 4 giai đoạn: chuẩn bị nhận thức, thử nghiệm sư phạm, chỉ đạo mở rộng đại trà và tổng kết đánh giá duy trì.

Mô hình nghiên cứu phân tích mối quan hệ tương tác biện chứng giữa 6 thành tố của quá trình dạy học bao gồm: mục tiêu dạy học, nội dung chương trình, phương pháp giảng dạy, phương tiện và cơ sở vật chất, hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh, đặt dưới sự điều hành trực tiếp của chủ thể quản lý nhà trường. Luận văn làm sáng tỏ 4 khái niệm nền tảng: quản lý giáo dục, quản lý nhà trường trung học phổ thông, phương pháp dạy học tích cực và quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Toán. Trọng tâm của khung lý thuyết là chuyển dịch mô hình dạy học từ lấy giáo viên làm trung tâm sang lấy người học làm chủ thể nhận thức.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp thu thập từ đợt khảo sát thực tế tại Trường THPT Vũ Tiên trong giai đoạn 3 năm học từ 2010–2011 đến 2012–2013. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 195 đối tượng, trong đó có 45 cán bộ quản lý và giáo viên (bao gồm toàn bộ 12 giáo viên thuộc tổ Toán) cùng 150 học sinh đại diện cho cả 3 khối lớp 10, 11 và 12.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cao, phản ánh chính xác cơ cấu trình độ, thâm niên công tác của đội ngũ giáo viên cũng như sự phân hóa về học lực của học sinh. Tác giả kết hợp phương pháp nghiên cứu lý luận với các phương pháp thực tiễn như điều tra bằng phiếu hỏi an-két, phỏng vấn sâu chuyên gia, quan sát 24 tiết dạy thực nghiệm và thẩm định hệ thống hồ sơ giáo án chuyên môn.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê toán học (xử lý trên phần mềm chuyên dụng để tính điểm trung bình, tỷ lệ phần trăm, độ lệch chuẩn và kiểm định tương quan) là nhằm lượng hóa chính xác mức độ cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất, loại bỏ các nhận định cảm tính chủ quan và đảm bảo độ tin cậy khoa học đạt mức trên 95%.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, phương pháp thuyết trình truyền thống vẫn chiếm tỷ trọng áp đảo trong giảng dạy môn Toán tại Trường THPT Vũ Tiên, với 68.9% giáo viên sử dụng thường xuyên trong các tiết lý thuyết. Trong khi đó, các phương pháp dạy học tích cực như phát hiện và giải quyết vấn đề chỉ chiếm 31.1%, dạy học theo tình huống đạt 18.5% và dạy học dự án chỉ dừng lại ở mức 11.4%.

Thứ hai, việc khai thác công nghệ thông tin và phương tiện trực quan đa phương tiện còn mang tính hình thức. Khảo sát chỉ ra chỉ có 27.8% số tiết học Toán có sử dụng bài giảng điện tử kết hợp phần mềm mô phỏng hình học không gian (như GeoGebra, Geometer's Sketchpad), trong khi 72.2% số tiết còn lại phụ thuộc hoàn toàn vào phấn trắng bảng đen do thiếu phòng học bộ môn chuyên dụng.

Thứ ba, công tác quản lý chuyên môn của Ban giám hiệu và Tổ trưởng chuyên môn nặng về kiểm tra hành chính định kỳ. Có tới 82.2% cán bộ quản lý đánh giá việc kiểm tra giáo án chủ yếu dựa trên số lượng và tiến độ phân phối chương trình, trong khi chỉ có 37.8% các buổi sinh hoạt tổ chuyên môn tập trung thảo luận sâu về giải pháp đổi mới phương pháp dạy học và kỹ năng tổ chức tự học cho học sinh.

Thứ tư, chất lượng giáo dục môn Toán bộc lộ khoảng cách lớn giữa đánh giá nội bộ và thi tuyển sinh diện rộng. Tỷ lệ học sinh đỗ tốt nghiệp trung học phổ thông đạt mức cao 98.6%, nhưng điểm trung bình môn Toán trong kỳ thi tuyển sinh đại học chỉ đạt 5.12 điểm, với hơn 42.3% học sinh gặp lúng túng khi giải quyết các dạng bài toán tự luận đòi hỏi tư duy biến đổi linh hoạt.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên xuất phát từ 3 nguyên nhân chủ yếu: tâm lý ngại thay đổi và thói quen sư phạm truyền thống lâu năm của đội ngũ nhà giáo, áp lực thi cử khiến giáo viên lựa chọn lối truyền thụ an toàn, và điều kiện cơ sở vật chất chưa đồng bộ khi chỉ có 45% phòng học được trang bị máy chiếu cố định. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu của nhiều tác giả cùng thời kỳ tại khu vực đồng bằng Bắc Bộ, phản ánh điểm nghẽn chung trong tiến trình chuyển đổi phương pháp giáo dục phổ thông.

Về mặt trực quan hóa dữ liệu, toàn bộ thực trạng được hệ thống hóa chi tiết qua 9 bảng ma trận tần suất và 3 sơ đồ cấu trúc. Dữ liệu thực tế có thể được biểu diễn qua biểu đồ cột so sánh tương quan giữa tỷ lệ sử dụng phương pháp truyền thống (68.9%) và phương pháp tích cực (31.1%), kết hợp bảng chéo phân tích mức độ tương thích giữa khâu chuẩn bị giáo án và kết quả tiếp thu bài học của học sinh. Các minh chứng định lượng này khẳng định tính cấp thiết phải đổi mới công tác quản trị trường học, chuyển từ phương thức giám sát mệnh lệnh hành chính sang đồng hành, bồi dưỡng và hỗ trợ chuyên môn cho giáo viên.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm giải quyết triệt để các hạn chế đã chỉ ra, luận văn đề xuất hệ thống 4 nhóm biện pháp quản lý trọng tâm với mục tiêu định lượng rõ ràng:

1. Bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm hiện đại cho 100% giáo viên Toán. Ban giám hiệu phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo Thái Bình tổ chức 4 khóa tập huấn chuyên sâu mỗi năm về kỹ thuật dạy học giải quyết vấn đề và thiết kế bài giảng phân hóa. Lộ trình triển khai trong 12 tháng, đặt mục tiêu 90% giáo viên đạt chuẩn tay nghề loại giỏi và xuất sắc.

2. Đổi mới toàn diện nội dung và hình thức sinh hoạt tổ chuyên môn môn Toán theo mô hình nghiên cứu bài học định kỳ 2 lần mỗi tháng. Tổ trưởng chuyên môn chủ trì thiết kế các chủ đề dạy học tích hợp, tổ chức tối thiểu 16 tiết dạy thể nghiệm mỗi năm để đồng nghiệp dự giờ và rút kinh nghiệm. Mục tiêu nâng tỷ lệ thời lượng sinh hoạt chuyên môn nghiệp vụ từ 37.8% lên tối thiểu 75% trong vòng 6 tháng.

3. Chỉ đạo đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và đa phương tiện trong dạy học Toán. Ban giám hiệu đầu tư trang bị hệ thống máy chiếu, mạng Internet cho 100% phòng học, đồng thời ban hành quy chế yêu cầu mỗi giáo viên thực hiện tối thiểu 35% tổng số tiết dạy có sử dụng phần mềm hỗ trợ mô phỏng hình học không gian (GeoGebra, Cabri 3D). Thời gian hoàn thành việc chuẩn hóa kỹ năng số cho giáo viên trong 9 tháng.

4. Quản lý hoạt động tự học và rèn luyện kỹ năng giải toán tự luận cho hơn 1.200 học sinh toàn trường. Giáo viên bộ môn phối hợp cùng Đoàn thanh niên xây dựng ngân hàng tài liệu tự học, tổ chức 6 chuyên đề hướng dẫn phương pháp tư duy toán học mỗi năm. Mục tiêu nâng tỷ lệ học sinh khá giỏi môn Toán lên trên 45% và giảm tỷ lệ học sinh yếu kém xuống dưới 2.5% sau 18 tháng áp dụng đồng bộ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn và tính ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính sau:

1. Cán bộ quản lý và Ban giám hiệu các trường trung học phổ thông: Tiếp cận khung quy trình quản lý sự thay đổi 4 giai đoạn và bộ tiêu chuẩn kiểm tra giờ dạy Toán theo định hướng phát huy tính tích cực. Tài liệu hỗ trợ hiệu quả cho công tác lập kế hoạch năm học, tái cấu trúc hoạt động tổ chuyên môn và xây dựng tiêu chí thi đua khen thưởng cho hơn 40 cán bộ, giáo viên trong nhà trường.

2. Giáo viên bộ môn Toán cấp trung học phổ thông: Nắm vững quy trình thiết kế giáo án tích cực, kỹ thuật tích hợp phần mềm mô phỏng đa phương tiện vào bài giảng lý thuyết và thực hành. Giáo viên có thể ứng dụng trực tiếp hệ thống bài tập tự luận và cẩm nang hướng dẫn tự học vào giảng dạy cho học sinh 3 khối lớp 10, 11 và 12 nhằm nâng cao chất lượng tiếp thu kiến thức.

3. Chuyên viên quản lý chuyên môn tại các Phòng và Sở Giáo dục và Đào tạo: Khai thác dữ liệu thực chứng và bài học kinh nghiệm từ mô hình Trường THPT Vũ Tiên để hoạch định chính sách bồi dưỡng giáo viên diện rộng. Đề tài cung cấp cơ sở thực tiễn để xây dựng các đề án trang bị cơ sở vật chất và đổi mới phương pháp giảng dạy cho hơn 30 trường trung học phổ thông trên địa bàn toàn tỉnh.

4. Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục: Tham khảo phương pháp luận nghiên cứu khoa học, quy trình thiết kế bộ công cụ khảo sát an-két và phương pháp thống kê toán học xử lý dữ liệu thực nghiệm. Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị để phát triển các đề tài nghiên cứu chuyên sâu về quản trị nhà trường và nâng cao chất lượng dạy học các môn khoa học tự nhiên.

Câu hỏi thường gặp

1. Đổi mới phương pháp dạy học môn Toán có đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn phương pháp thuyết trình truyền thống không? Không. Đổi mới phương pháp là sự kế thừa và kết hợp linh hoạt giữa phương pháp truyền thống với các phương pháp dạy học hiện đại. Thuyết trình vẫn cần thiết cho khoảng 30% khối lượng kiến thức trừu tượng, nhưng cần được chuyển hóa thành thuyết trình nêu vấn đề nhằm dẫn dắt học sinh tự khám phá kiến thức mới thay vì truyền thụ một chiều.

2. Yếu tố nào đóng vai trò đòn bẩy quyết định thành công của công tác đổi mới phương pháp dạy học Toán? Năng lực tổ chức, chỉ đạo và cơ chế động viên, khen thưởng kịp thời của Ban giám hiệu đóng vai trò đòn bẩy mang tính quyết định. Khi người quản lý tạo được môi trường sư phạm dân chủ và hỗ trợ tối đa về cơ sở vật chất, 100% giáo viên sẽ tự tin thay đổi thói quen dạy học cũ để áp dụng phương pháp mới.

3. Mức độ cần thiết và tính khả thi của 6 biện pháp quản lý trong luận văn được đánh giá như thế nào? Kết quả khảo nghiệm lấy ý kiến 45 cán bộ quản lý và giáo viên cho thấy điểm trung bình về tính cần thiết đạt 4.58/5.0 (tương đương 91.6% tán thành cao) và tính khả thi đạt 4.42/5.0 (88.4%). Điều này khẳng định các giải pháp hoàn toàn phù hợp với điều kiện thực tế của các trường trung học phổ thông khu vực nông thôn.

4. Làm thế nào để giải quyết mâu thuẫn giữa dạy học tích cực và áp lực hoàn thành tiến độ chương trình môn Toán? Nhà trường cần đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn để tinh giản các nội dung trùng lặp, xây dựng bài học tích hợp và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin. Việc sử dụng phần mềm mô phỏng giúp rút ngắn 25% thời gian giảng giải lý thuyết, tạo thêm thời lượng cho học sinh luyện tập và thảo luận nhóm ngay trên lớp.

5. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy Toán đòi hỏi điều kiện cơ sở vật chất tối thiểu nào? Nhà trường cần đảm bảo tối thiểu 100% phòng học có kết nối máy chiếu hoặc màn hình tương tác, hệ thống mạng Internet ổn định và cung cấp các phần mềm mô phỏng hình học có bản quyền như GeoGebra hoặc Cabri 3D. Đồng thời, giáo viên phải được tham gia tối thiểu 20 tiết bồi dưỡng kỹ năng số chuyên sâu.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Toán ở trường trung học phổ thông, gắn kết chặt chẽ 4 chức năng quản lý với 6 thành tố của quá trình dạy học.
• Đánh giá chân thực thực trạng giảng dạy giai đoạn 2010–2013 tại Trường THPT Vũ Tiên với 68.9% tiết dạy duy trì phương pháp truyền thống và chỉ có 27.8% tiết học ứng dụng công nghệ thông tin.
• Đề xuất hệ thống 6 nhóm biện pháp quản lý mang tính đồng bộ và đột phá, đạt tỷ lệ đồng thuận khoa học cao với 91.6% về tính cấp thiết và 88.4% về tính khả thi.
• Khẳng định vai trò nòng cốt của việc đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn và xây dựng phong trào tự học, tự bồi dưỡng nhằm nâng cao chuẩn nghề nghiệp cho 100% giáo viên Toán.
• Xây dựng lộ trình quản lý chuyên môn 18 tháng, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ học sinh khá giỏi môn Toán lên trên 45% và hạ tỷ lệ yếu kém xuống dưới 2.5%.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là cung cấp mô hình quản trị chuyên môn thực chứng có khả năng ứng dụng rộng rãi cho các trường trung học phổ thông khu vực nông thôn. Kế hoạch tiếp theo trong 12 đến 24 tháng tới là mở rộng triển khai mô hình tại 100% các trường trung học phổ thông huyện Vũ Thư và hoàn thiện bộ công cụ đo lường năng lực tự học của học sinh. Các cấp quản lý giáo dục và đội ngũ giáo viên cần nhanh chóng phối hợp thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm tạo bước chuyển biến vững chắc cho chất lượng giáo dục môn Toán trong giai đoạn mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở lý luận về quản lý đổi mới phương pháp dạy học Toán THPT. Thực trạng công tác quản lý đổi mới phương pháp dạy môn học Toán ở Trường THPT Vũ Tiên, Vũ Thư, Thái Bình. Biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Toán ở trường THPT Vũ Tiên, Vũ Thư, Thái Bình.

4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Sơ lƣợc lịch sử nghiên cứu vấn đề Trong mọi thời đại, giáo dục luôn là một lĩnh vực mà ở quốc gia nào cũng dành nhiều sự quan tâm nghiên cứu của các nhà khoa học. Tuy nhiên, nghiên cứu các vấn đề trong giáo dục không phải là điều dễ dàng, bởi lẽ những vấn đề đó luôn luôn có sự gắn kết, ràng buộc với những vấn đề khác trong xã hội như kinh tế, chính trị, văn hóa – xã hội …Chính vì vậy, nghiên cứu các biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục là một vấn đề khó khăn phức tạp. Thực chất công tác quản lý trường học của Hiệu trưởng chủ yếu là quản lý hoạt động dạy học với mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục của nhà trường.

Muốn nâng cao chất lượng giáo dục thì trước tiên phải nâng cao chất lượng giảng dạy trong nhà trường. Để nâng cao chất lượng giảng dạy, vai trò của các biện pháp là hết sức quan trọng. Các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước đã nghiên cứu thực tiễn nghiên cứu nhà trường để tìm ra các biện pháp quản lý hiệu quả nhất. Ở Việt Nam vấn đề quản lý giáo dục nói chung đã được đặt ra từ sau cách mạng tháng 8/1945.

Các công trình ―Cơ sở khoa học quản lý ―của tác giả Nguyễn Minh Đạo; ―Quản lý giáo dục tiếp cận từ những mô hình‖ của tác giả Đặng Quốc Bảo; ―Quản lý hành chính nhà nước và quản lý hành chính ngành giáo dục‖ do PGS.Phạm Viết Vượng chủ biên …là những tác phẩm có giá trị. Nhìn chung các công trình nghiên cứu trên thường đi sâu vào lý luận công tác quản lý giáo dục nói chung, còn ở phương diện quản lý cụ thể một môn học trong trường trung học phổ thông trong đó có môn Toán thì chưa 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] được đề cập nhiều. Trong những năm gần đây lý luận về quản lý các môn học trong trường trung học phổ thông đã được quan tâm, nhất là trong các luận văn thạc sỹ về quản lý giáo dục. Có thể nói, các tác giả đã nghiên cứu tương đối sâu sắc về lĩnh vực này.

Tác giả Hà Sĩ Hồ và Lê Tuấn cho rằng: ―Trong thực hiện mục tiêu đào tạo, việc quản lý dạy và học là nhiệm vụ trung tâm của nhà trường‖. Đặc biệt với sự tâm huyết của mình với công tác giáo dục, các tác giả đã nhấn mạnh: Hiệu trưởng phải là người ― biết kết hợp một cách hữu cơ sự quản lý dạy và học (theo nghĩa rộng) với sự quản lý các quá trình bộ phận, hoạt động dạy và học các môn và các hoạt động khác hỗ trợ cho các hoạt động dạy và học nhằm làm cho tác động giáo dục được hoàn chỉnh trọn vẹn‖. Các tác giả Lê Ngọc Trà, Nguyễn Ngọc Thanh đã nhấn mạnh vai trò công tác quản lý trong việc nâng cao chất lượng giáo dục như sau: ‖ Các nhà làm công tác quản lý giáo dục phải không ngừng cải tiến nâng cao chất lượng điều hành và quản lý của mình để qua đó tác động một cách hiệu quả vào quá trình cải tiến chất lượng ở các khâu, các bộ phận của hệ thống giáo dục ở cấp vi mô cũng như vĩ mô. Trong những năm gần đây, nhiều cán bộ quản lý trường trung học phổ thông trong cả nước đã tập trung nghiên cứu về các biện pháp quản lý nhà trường nhằm nâng cao chất lượng dạy học, chẳng hạn như các luận văn thạc sỹ chuyên ngành quản lý giáo dục của các tác giả: Trần Xuân Thuấn với đề tài: ―Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử tại trường trung học phổ thông Mỹ Đức B –Hà Nội ‖(2009).

Tác giả: Phạm Hồng Mai với đề tài: ―Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng anh tại trường trung học phổ thông Thủy Sơn thành phố Hải Phòng‖ (2011). Tác giả: Nguyễn Thị Bình với đề tài: ―Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng anh các trường trung học phổ thông quận Lê Chân – thành phố Hải Phòng‖. Tác 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] giả: Đào Anh Phượng với đề tài: ―Quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học môn hoá học ở trường trung học phổ thông Mê Linh – Hà Nội‖. Tựu chung lại công trình nghiên cứu trên đây đều đã đạt được những thành tựu nhất định về lý luận cũng như thực tiễn.

Tuy nhiên việc áp dụng kết quả nghiên cứu sẽ còn phụ thuộc phần lớn vào điều kiện thực tế của các nhà trường. Cho đến nay việc nghiên cứu các biện pháp quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học môn Toán ở trường trung học phổ thông Vũ Tiên- Vũ Thư, chưa có ai thực hiện, khi tác giả lựa chọn và tiến hành nghiên cứu đề tài này sẽ kế thừa những kết quả các công trình nghiên cứu đã đề cập tới và tiếp tục đề xuất một số giải pháp khả thi mới để quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại Trường THPT Vũ Tiên- Vũ Thư, Thái Bình. Các khái niệm cơ bản của đề tài 1. Quản lý, biện pháp quản lý 1.1 Khái niệm quản lý Trong quá trình hình thành và phát triển của lý luận quản lý, khái niệm quản lý được các nhà nghiên cứu đưa ra nhiều cách khác nhau tuỳ những cách tiếp cận khác nhau.

Theo tác giả Frederik Wínslon Taylo (1856- 1915), người Mỹ, được coi là ―Cha đẻ của thuyết quản lý khoa học ―, là một trong những người mở ra ― Kỷ nguyên vàng‖ trong quản lý đã thể hiện tư tưởng cốt lõi của mình trong quản lý là: ―Mỗi loại công việc dù nhỏ nhất đều phải chuyên môn hóa và đều phải quản lý chặt chẽ‖. Ông cho rằng: ―Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng chính xác cái gì cần làm và cái đó như thế nào bằng phương pháp tốt nhất rẻ nhất‖. Taylor đã nêu ra hệ thống tổ chức lao động nhằm khai thác thời gian lao động và sử dụng lao động hợp lý nhất các phương tiện và công cụ lao động nhằm tăng năng suất lao động.Fayon người Pháp: ―Quản lý hành chính là sự dự đoán và lập kế hoạch, tổ chức điều khiển và phối hợp kiểm tra‖. [18] 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tác giả Hanord Koontz người Mỹ cho rằng: ―Quản lý là duy trì một môi trường mà trong đó các cá nhân làm việc với nhau trong nhóm để có thể thực hiện các mục tiêu đã định‖.

Theo Mác: ―Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn thì ít nhiều cùng đến sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể khác với sự vận động của những khách quan độc lập của nó. Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần nhạc trưởng‖ [4,tr15]. Như vậy Mác đã lột tả được bản chất quản lý là một hoạt động lao động, một hoạt động tất yếu vô cùng quan trọng trong quá trình phát triển của loài người. Các tác giả Việt Nam cũng có nhiều công trình nghiên cứu về khoa học quản lý và khái niệm quản lý được giải trình từ nhiều góc độ.

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: ― Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của các chủ thể những người lao động (nói chung là khách thể quản lý) nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến‖ [25, tr. Theo các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc thì ― Hoạt động quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người quản lý) trong một tổ chức nhằm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức ―[8, tr. Tác giả Phạm Văn Kha khẳng định: ―Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra công việc của các thành viên thuộc một hệ thống đơn vị và việc sử dụng các nguồn lực để đạt được các mục đích đã định‖ [21,tr. Giáo trình khoa học quản lý của Học viện chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh do GS-TS Hồ Văn Vĩnh chủ biên viết: ―Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý, nhằm đạt mục tiêu đã đề ra‖.

8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Như vậy, những định nghĩa trên đây, tuy khác nhau về cách diễn đạt, về góc độ tiếp cận nhưng đều gặp nhau ở nội dung cơ bản của khái niệm quản lý: Quản lý là một quá trình tác động có chủ đích, có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý dựa trên các thông tin về tình trạng của đối tượng và môi trường nhằm giữ cho sự vận hành của đối tượng được ổn định và làm cho nó phát triển với mục tiêu đã định. Biện pháp quản lý Nghiên cứu về khoa học quản lý, tác giả Trần Quốc Thành nêu ra bốn biện pháp quản lý chính, đó là: Biện pháp thuyết phục, biện pháp hành chính – tổ chức, biện pháp kinh tế, biện pháp tâm lý –giáo dục. Biện pháp thuyết phục: Là cách tác động của chủ thể quản lý vào đối tượng quản lý bằng lý lẽ làm cho họ nhận thức đúng đắn và tự nguyện thừa nhận các yêu cầu của nhà quản lý, từ đó có thái độ và hành vi phù hợp với các yêu cầu này. Đây là biện pháp cơ bản để giáo dục con người.

Biện pháp thuyết phục gắn với tất cả các biện pháp quản lý khác và phải được người quản lý sử dụng trước tiên vì nhận thức là bước đi đầu tiên trong hoạt động của con người. Biện pháp hành chính –tổ chức: Là cách tác động của chủ thể quản lý vào đối tượng quản lý trên cơ sở quan hệ quyền lực tổ chức, quyền hạn hành chính. Cơ sở của biện pháp này là dựa vào quy luật của tổ chức, bởi lẽ bất cứ một hệ thống nào cũng có quan hệ tổ chức.