Chương 1: Những vấn đề lí luận cơ bản của sách giáo khoa. Quan niệm về SGK. Quan hệ giữa SGK với SGV và STK. Mô hình cấu trúc SGK.
Phương pháp trình bày nội dung kiến thức trong SGK. Các chức năng của SGK. Chương 2: Những vấn đề cơ bản của sách giáo khoa Ngữ văn 10 (chương trình chuẩn và chương trình nâng cao). Những thay đổi của SGK Ngữ văn 10 2.
Những điểm giống nhau và khác nhau của SGK Ngữ văn 10 và Ngữ văn 10 nâng cao 2. So sánh mô hình cấu trúc bài học trong SGK Ngữ văn 10 và Ngữ văn 10 nâng cao. Chương 3: Phương pháp làm việc với SGK Ngữ văn 10. Nhận xét chung về chương trình, SGK Ngữ văn 10.
Sách giáo khoa Ngữ văn 10 trong thực tế dạy và học. Sách tham khảo môn Ngữ văn trong thực tế dạy học. Nhận xét: Luận văn đã góp phần hệ thống hóa các luận điểm về SGK giúp GV và HS hiểu được những điểm cơ bản về phương tiện học tập này. Đồng thời tác giả còn phân tích cấu trúc, nội dung và hình thức của SGK Ngữ văn 10.
Những cảm nhận của tác giả về bộ SGK Ngữ văn 10 cũng như bộ SGV, STK Ngữ văn. Tuy nhiên, luận văn chỉ nói lên thực tế dạy và học với SGK Ngữ văn 10 mà chưa đưa ra những phương pháp làm việc cụ thể để nâng cao hiệu quả sử dụng sách giáo khoa, giúp nâng cao hiệu quả dạy và học. Đánh giá chung: Nhìn chung các khóa luận tốt nghiệp, luận văn đã quan tâm tới việc khai thác và sử dụng SGK trong dạy học ở trường phổ thông nhằm nâng cao hiệu quả dạy và học. Tuy nhiên, các nghiên cứu này chỉ đề cập tới một vài kỹ năng sử dụng SGK hoặc chú ý sử dụng một phần của SGK (kênh chữ hoặc kênh hình).
Cho đến hiện nay vẫn chưa có luận văn nào đề ra những hình thức sử dụng cũng như các biện pháp để nâng cao hiệu quả sử dụng SGK một cách tổng quát nhất. Hơn nữa, các nghiên cứu chỉ mới được thực hiện ở các môn học: Văn học, Lịch sử, Địa lí, Sinh học. mà vẫn chưa có một nghiên cứu nào về việc sử dụng SGK hóa học ở trường THPT. Phương tiện dạy học 1.
Khái niệm Trong lí luận dạy học, vấn đề phương tiện dạy học vẫn chưa có một khái niệm chung. Mỗi nhà lí luận có những quan niệm riêng về vấn đề này. Nguyễn Ngọc Bảo: "Phương tiện dạy học là tập hợp những đối tượng vật chất được GV sử dụng với tư cách là những phương tiện tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức của HS và đối với HS, đó là phương tiện để tiến hành hoạt động nhận thức của mình, thông qua đó mà thực hiện nhiệm vụ dạy học".TS Nguyễn Ngọc Hưng: "Phương tiện dạy học là các phương tiện sư phạm đối tượng - vật chất do giáo viên hoặc (và) học sinh sử dụng dưới sự chỉ đạo của giáo viên trong quá trình dạy học, tạo những điều kiện cần thiết nhằm đạt được mục đích dạy học".TS Phan Trọng Ngọ: "Phương tiện dạy học là toàn bộ sự vật, hiện tượng trong thế giới, tham gia vào quá trình dạy học, đóng vai trò là công cụ hay điều kiện để giáo viên và học viên sử dụng làm khâu trung gian tác động vào đối tượng dạy học. Phương tiện dạy học có chức năng khơi dậy, dẫn chuyền và làm tăng sức mạnh tác động của người dạy và người học đến đối tượng dạy học".TS Nguyễn Xuân Trường: "Phương tiện dạy học là một tập hợp vật chất được giáo viên sử dụng với tư cách là những phương tiện điều khiển hoạt động nhận thức của HS.
Đối với HS, đó là nguồn tri thức phong phú, sinh động, là các phương tiện giúp HS lĩnh hội tri thức và rèn luyện kỹ năng". Tóm lại: Có thể hiểu một cách tổng quan PTDH là những công cụ mà người dạy và người học sử dụng nhằm thực hiện nhiệm vụ dạy học. Phân loại phương tiện dạy học [42] Tùy theo quan điểm sử dụng mà có các cách phân loại phương tiện dạy học khác nhau. Tuy nhiên có thể phân loại PTDH theo các cách sau: - Dựa vào cấu tạo, nguyên lý hoạt động và chức năng của phương tiện.
Phương tiện dạy học có thể được phân làm hai phần: phần cứng và phần mềm. + Phần cứng bao gồm các phương tiện được cấu tạo trên cơ sở các nguyên lý thiết kế về cơ, điện, điện tử. theo yêu cầu biểu diễn nội dung bài giảng. Các phương tiện này có thể là: các máy chiếu phim (phim, ảnh, xinê), radio, tivi, máy dạy học, máy tính điện tử, máy phát thanh và truyền hình.
Phần cứng là kết quả tác động của sự phát triển của khoa học kỹ thuật trong nhiều thế kỷ. Khi sử dụng phần cứng người GV đã cơ giới hóa và điện tử hóa quá trình dạy học, mở rộng không gian lớp học và phạm vi kiến thức truyền đạt. + Phần mềm là những phương tiện trong đó sử dụng các nguyên lý sư phạm, tâm lý, khoa học kỹ thuật để xây dựng nên cho người học một khối lượng kiến thức hay cải thiện hành vi ứng xử cho người học. Phần mềm bao gồm: chương trình môn học, báo chí, sách vở, tạp chí, tài liệu giáo khoa, giáo trình.
- Dựa vào mục đích sử dụng có thể phân loại các phương tiện dạy học thành hai loại: phương tiện dùng trực tiếp để dạy học và phương tiện dùng để hỗ trợ, điều khiển quá trình dạy học. 14 + Phương tiện dùng trực tiếp để dạy học bao gồm những máy móc, thiết bị và dụng cụ được GV sử dụng trong giờ dạy để trình bày kiến thức, rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo cho HS. Đó có thể là: Máy chiếu, máy chiếu phim dương bản, máy chiếu phim, máy ghi âm, máy quay đĩa, máy thu hình, máy dạy học, máy tính điện tử, máy quay phim. Các tài liệu in (SGK, giáo trình, sách chuyên môn, các tài liệu chép tay, sổ tay tra cứu, sách bài tập, chương trình môn học.
Các phương tiện mang tin thính giác, thị giác và hỗn hợp (băng ghi âm, đĩa ghi âm, các chương trình phát thanh, tranh vẽ, biểu bảng, đồ thị, ảnh, phim dương bản, phim cuộn. Các vật mẫu, mô hình, tranh lắp ghép, phương tiện và vật liệu thí nghiệm, máy luyện tập, các phương tiện sản xuất. + Phương tiện hỗ trợ và điều khiển quá trình dạy học là những phương tiện được sử dụng để tạo ra một môi trường học tập thuận lợi, có hiệu quả và liên tục. Phương tiện hỗ trợ bao gồm các loại bảng viết, các giá di động hoặc cố định, bàn thí nghiệm, thiết bị điều khiển âm thanh, ánh sáng.
Phương tiện điều khiển bao gồm các loại sổ sách, tài liệu ghi chép về tiến trình học tập, về thành tích học tập của HS. - Dựa vào cấu tạo của phương tiện có thể phân các loại phương tiện dạy học thành hai loại: các phương tiện dạy học truyền thống và các phương tiện dạy học nghe – nhìn hiện đại. + Phương tiện dạy học truyền thống: là các loại phương tiện dạy học đã được sử dụng lâu đời và ngày nay vẫn còn được sử dụng trong dạy học. Và thông thường, phương tiện dạy học truyền thống được hiểu là những đồ dùng trực quan được dùng trong dạy học.
+ Phương tiện dạy học hiện đại: chủ yếu là phương tiện dạy học nghe – nhìn, được hình thành do sự phát triển của kỹ thuật, đặc biệt là điện tử. Tác dụng của phương tiện dạy học [42] Phương tiện dạy học có ý nghĩa to lớn đối với quá trình dạy học. - Giúp học sinh dễ hiểu bài, hiểu bài sâu sắc hơn và nhớ bài lâu hơn. Phương tiện dạy học tạo điều kiện thuận lợi nhất cho sự nghiên cứu dạng bề ngoài của đối tượng và các tính 15 chất có thể tri giác trực tiếp của chúng.
Phương tiện dạy học giúp cụ thể hóa những cái quá trừu tượng, đơn giản hóa những máy móc và thiết bị quá phức tạp. - Phương tiện dạy học giúp làm sinh động nội dung học tập, nâng cao hứng thú học tập bộ môn, nâng cao lòng tin của học sinh vào khoa học. - Phương tiện dạy học còn giúp cho học sinh phát triển năng lực nhận thức, đặc biệt là khả năng quan sát, tư duy (phân tích, tổng hợp các hiện tượng, rút ra những kết luận có độ tin cậy. - Giúp giáo viên tiết kiệm được thời gian trên lớp trong mỗi tiết học.
Giúp giáo viên điều khiển được hoạt động nhận thức của học sinh, kiểm tra và đánh giá kết quả học tập của các em được thuận lợi và có hiệu suất cao. Tóm lại, phương tiện dạy học góp phần nâng cao hiệu suất lao động của thầy và trò. Nguyên tắc sử dụng phương tiện dạy học [42] Phương tiện dạy học có tác dụng làm tăng hiệu quả của quá trình nhận thức của học sinh, giúp cho học sinh thu nhận được kiến thức về đối tượng thực tiễn khách quan. Tuy vậy, nếu không sử dụng phương tiện dạy học một cách hợp lý thì hiệu quả sư phạm của phương tiện dạy học không những không tăng lên mà còn làm cho học sinh khó hiểu, rối loạn, căng thẳng.
Do đó các nhà sư phạm đã nêu lên các nguyên tắc đúng lúc, đúng chỗ, đúng cường độ. • Nguyên tắc sử dụng phương tiện dạy học đúng lúc Sử dụng phương tiện dạy học có ý nghĩa là đưa phương tiện vào lúc cần thiết, lúc học sinh mong muốn nhất (mà trước đó thầy giáo đã dẫn dắt, nêu vấn đề, gợi ý.) và được quan sát, gợi nhớ trong trạng thái tâm sinh lý thuận lợi nhất. Hiệu quả của phương tiện dạy học được nâng cao rất nhiều nếu nó xuất hiện đúng vào lúc mà nội dung, phương pháp của bài giảng cần đến nó. Cần đưa phương tiện vào theo trình tự bài giảng, tránh việc trưng ra hàng loạt phương tiện trên giá, tủ trong một tiết học hoặc biến phòng học thành phòng trưng bày, triển lãm.
Phương tiện dạy học phải được đưa ra sử dụng và cất giấu đúng lúc. Nếu các phương tiện dạy học được sử dụng một cách tình cờ, chưa có sự chuẩn bị trước cho việc tiếp thu của học sinh thì sẽ không mang lại kết quả mong muốn, thậm chí còn làm tản mạn sự theo dõi của học sinh. 16 Với cùng một phương tiện dạy học cũng cần phải phân biệt thời điểm sử dụng: khi nào thì được đưa vào trong giờ giảng, khi nào thì dùng trong buổi hướng dẫn ngoại khóa, trưng bày trong giờ nghỉ, trưng bày ở ký túc xá. hoặc cho học sinh mượn về nhà quan sát.
