phần mở đầu và kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, kết cấu nội dung chính của luận văn gồm 3 chƣơng. Chƣơng 1: Cơ sở lý luận quản lý nhà nƣớc về dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý nhà nƣớc về dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện tỉnh Đắk Lắk. Chƣơng 3: Phƣơng hƣớng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nƣớc về dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện tỉnh Đắk Lắk.
8 Luan van CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ DỊCH VỤ KHÁM CHỮA BỆNH Ở BỆNH VIỆN TUYẾN HUYỆN 1. Một số khái niệm liên quan đến đề tài luận văn 1. Bệnh viện tuyến huyện Khái niệm bệnh viện tuyến huyện Bệnh viện đƣợc coi là một loại tổ chức xã hội chủ chốt trong cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe và đem lại nhiều lợi ích cho ngƣời bệnh và toàn xã hội. Đó là chẩn đoán, chữa trị bệnh tật cũng nhƣ là nơi ngƣời ốm dƣỡng bệnh và hồi phục sức khỏe.
Bệnh viện là một tổ chức phức tạp, có nhiệm vụ phục vụ lợi ích của toàn xã hội qua việc cung cấp các dịch vụ phòng và chữa bệnh bên cạnh chức năng là trung tâm đào tạo các nhân viên y tế. Những bƣớc tiến của xã hội trong thời gian qua đã làm thay đổi cơ bản khái niệm và quan niệm của mọi ngƣời về bệnh viện, ngƣời dân ý thức đƣợc rõ hơn về quyền lợi của mình. Họ ngày càng đòi hỏi cao hơn với hệ thống bệnh viện. Họ muốn đƣợc cung cấp các dịch vụ y tế tốt hơn cả về tay nghề y, bác sỹ và cả thái độ phục vụ ngƣời bệnh.
Vì thế, việc tổ chức và quản lý bệnh viện cũng phải có thay đổi tƣơng ứng. Quản lý bệnh viện cần thiết phải có sự hỗ trợ của các nhân viên giỏi, sao cho công tác quản lý ấy thực sự hiệu quả để ngƣời bệnh có thể tiếp cận các dịch vụ y tế kịp thời. Muốn nâng cao chất lƣợng dịch vụ y tế tại các bệnh viện phải dựa vào đội ngũ y, bác sỹ giỏi, tận tình. Mạng lƣới khám, chữa bệnh hệ thống bệnh viện chia làm 3 tuyến: tuyến trung ƣơng, tuyến tỉnh/thành phố và tuyến huyện/quận.
Ngoài ra, còn có các bệnh viện trực thuộc các bộ, ngành khác phục vụ công tác khám, chữa 9 Luan van bệnh cho (KCB) cán bộ, công chức, viên chức các ngành và đồng thời kết hợp phục vụ nhân dân. Bệnh viện tuyến huyện gồm các bệnh viện quận, huyện, thị xã là các bệnh viện đa khoa hoặc đa khoa khu vực liên huyện thuộc tuyến 1 trong hệ thống bệnh viện, đóng vai trò chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân trong khu vực. Bệnh viện tuyến huyện là cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thuộc sở y tế tỉnh, thành phố và các ngành có trách nhiệm khám bệnh, chữa bệnh cho nhân dân một huyện hoặc một số huyện, quận trong tỉnh, thành phố trực thuộc trung ƣơng và các ngành. Bệnh viện có đội ngũ cán bộ chuyên môn, trang thiết bị và cơ sở hạ tầng phù hợp.
Mô hình tổ chức bệnh viện tuyến huyện 10 Luan van Nguồn: Tổng hợp của tác giả Phần lớn y tế tuyến huyện, nhất là địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo đã phát huy đƣợc vai trò chăm sóc sức khỏe ban đầu cho dân, nhất là đối tƣợng ngƣời nghèo, diện chính sách. Đặc trưng của bệnh viện tuyến huyện Sức khoẻ là vốn quý nhất của mỗi con ngƣời và của toàn xã hội, là nhân tố quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Chăm sóc, bảo vệ sức khoẻ nhân dân là nhiệm vụ rất nặng nề nhƣng cũng rất vẻ vang mà Đảng, Chính phủ và nhân dân tin tƣởng giao trọng trách đó cho ngành Y tế. Mạng lƣới y tế tuyến huyện là tuyến trực tiếp gần dân nhất, giúp cho ngƣời dân đƣợc chăm sóc sức khoẻ cơ bản với chi phí thấp nhất, góp phần thực hiện công bằng xã hội, xoá đói, giảm nghèo, xây dựng nếp sống văn hóa.
Bệnh viện huyện thuộc tuyến y tế cơ sở với nhiệm vụ chủ yếu là khám chữa bệnh, xử trí ban đầu đối với tất cả các vấn đề sức khỏe của ngƣời dân trên địa bàn. Bệnh viện tuyến huyện có 7 chức năng, nhiệm vụ cơ bản nhƣ sau: - Cấp cứu - khám bệnh - chữa bệnh; - Đào tạo cán bộ y tế; - Nghiên cứu khoa học về y học; - Chỉ đạo tuyến dƣới về chuyên môn, kỹ thuật; - Phòng bệnh; - Hợp tác quốc tế; - Quản lý kinh tế y tế. Vai trò của bệnh viện tuyến huyện trong khám chữa bệnh 11 Luan van Bệnh viện tuyến huyện là cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thuộc sở y tế tỉnh, thành phố và các ngành có trách nhiệm khám bệnh, chữa bệnh cho nhân dân một huyện hoặc một số huyện, quận trong tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ƣơng và các ngành. Bệnh viện có đội ngũ cán bộ chuyên môn, trang thiết bị và cơ sở hạ tầng phù hợp.
Bệnh viện tuyến huyện có vai trò cơ bản sau: - Cấp cứu - khám bệnh - chữa bệnh, tiếp nhận tất cả các trƣờng hợp ngƣời bệnh từ ngoài vào hoặc các bệnh viện khác chuyển đến để cấp cứu, khám bệnh, chữa bệnh nội trú và ngoại trú. Tổ chức khám sức khoẻ và chứng nhận sức khoẻ theo quy định của Nhà nƣớc. Có trách nhiệm giải quyết toàn bộ các bệnh tật thông thƣờng về nội khoa và các trƣờng hợp cấp cứu về ngoại khoa. Tổ chức khám giám định sức khoẻ, giám định pháp y khi hội đồng giám định y khoa tỉnh, hoặc cơ quan bảo vệ pháp luật trƣng cầu.
Tổ chức chuyển ngƣời bệnh lên tuyến khi vƣợt quá khả năng của bệnh viện. - Đào tạo cán bộ y tế, bệnh viện là cơ sở thực hành cho các trƣờng, lớp trung học y tế. Tổ chức đào tạo liên tục cho các thành viên trong bệnh viện và cơ sở y tế tuyến dƣới để nâng cấp trình độ chuyên môn và kỹ năng quản lý chăm sóc sức khoẻ ban đầu. - Nghiên cứu khoa học về y học, tổ chức tổng kết đánh giá các đề tài và chƣơng trình về chăm sóc sức khoẻ ban đầu.
Tham gia các công trình nghiên cứu về y tế cộng đồng và dịch tễ học trong công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cấp bộ và cấp cơ sở. Nghiên cứu áp dụng y học cổ truyền và các phƣơng pháp chữa bệnh không dùng thuốc. - Chỉ đạo tuyến dƣới về chuyên môn, kỹ thuật, lập kế hoạch và chỉ đạo tuyến dƣới (phòng khám đa khoa, y tế cơ sở) thực hiện các pháp đồ chẩn đoán và điều trị. Tổ chức chỉ đạo các xã, phƣờng thực hiện công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu và thực hiện các chƣơng trình y tế địa phƣơng.
12 Luan van - Phòng bệnh, phối hợp với các cơ sở y tế dự phòng thƣờng xuyên thực hiện nhiệm vụ phòng bệnh, phòng dịch. - Tuyên truyền, giáo dục sức khỏe cho cộng đồng. - Hợp tác quốc tế, tham gia các chƣơng trình hợp tác với các tổ chức và cá nhân ở ngoài nƣớc theo quy định của Nhà nƣớc. - Hợp tác kinh tế y tế, có kế hoạch sử dụng hiệu quả cao ngân sách nhà nƣớc và các nguồn kinh phí.
Tạo thêm nguồn kinh phí từ các dịch vụ y tế: viện phí, bảo hiểm y tế, đầu tƣ của nƣớc ngoài và các tổ chức kinh tế. Thực hiện nghiêm chỉnh các quy dịnh của Nhà nƣớc về thu, chi ngân sách của bệnh viện, từng bƣớc thực hiện hoạch toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh. Dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện Dịch vụ y tế tại bệnh viện Theo Bộ Y tế, dịch vụ y tế tại bệnh viện là một loại hình dịch vụ mà trong đó các thực thể đơn vị tiến hành cung cấp việc khám, xét nghiệm và điều trị nội trú hay ngoại trú cho các bệnh nhân và những ngƣời có biểu hiện về rối loạn chức năng, điều chế thuốc hoặc các thiết bị y tế để chữa trị bệnh cho các bệnh nhân. Ngoài ra, nó còn đƣợc hiểu là một thủ tục chẩn đoán và điều trị trên một cá nhân khi ngƣời đó đang ở trong tình trạng có vấn đề về sức khỏe.
Dịch vụ Khám chữa bệnh Theo Tổ chức y tế thế giới (WHO): dịch vụ y tế bao gồm tất cả các dịch vụ về chẩn đoán, điều trị bệnh tật và các hoạt động chăm sóc, phục hồi sức khoẻ. Chúng bao gồm các dịch vụ y tế cá nhân và các dịch vụ y tế công cộng. Dịch vụ y tế bao gồm dịch vụ về KCB, tiêm chủng, phòng chống bệnh tật. Đây đƣợc xem nhƣ một quyền cơ bản của con ngƣời, vì vậy không thể để cho thị trƣờng chi phối mà đó là trách nhiệm của nhà nƣớc.
13 Luan van Dịch vụ y tế chính là một loại hàng hóa dịch vụ công đặc thù, đáp ứng những nhu cầu cơ bản của ngƣời dân và cộng đồng bao gồm hai nhóm dịch vụ thuộc khu vực công mở rộng: Nhóm dịch vụ KCB theo yêu cầu (mang tính chất hàng hóa tƣ nhiều hơn có thể áp dụng cơ chế cạnh tranh trong thị trƣờng này) và nhóm dịch vụ y tế công cộng nhƣ phòng chống dịch bệnh (mang tính chất hàng hóa công nhiều hơn) do Nhà nƣớc hoặc tƣ nhân đảm nhiệm. Khái niệm dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện - KCB là một ngành dịch vụ trong đó ngƣời cung ứng và ngƣời sử dụng quan hệ với nhau thông qua giá dịch vụ. Tuy nhiên, không giống các loại dich vụ khác, dịch vụ KCB có một số đăc điểm riêng, đó là: - Một ngƣời đều có nguy cơ mắc bệnh và nhu cầu chăm sóc sức khỏe (CSSK) ở các mức độ khác nhau. Chính vì không dự đoán đƣợc thời điểm mắc bệnh nên thƣờng ngƣời ta gặp khó khăn trong chi trả các chi phí y tế không lƣờng trƣớc đƣợc.
- Dịch vụ KCB là loại hàng hóa mà ngƣời sử dụng (ngƣời bệnh, ngƣời nhà của ngƣời bệnh) thƣờng không tự mình lựa chọn đƣợc mà chủ yếu do bên cung ứng (cơ sở y tế) quyết định. Nói một cách khác, ngƣợc lại với thông lệ “Cầu quyết định cung” trong dịch vụ y tế “Cung quyết định cầu”. Cụ thể, ngƣời bệnh có nhu cầu khám chữa bệnh nhƣng điều trị bằng phƣơng pháp nào, thời gian bao lâu lại do bác sĩ quyết định. Nhƣ vậy, ngƣời bệnh, chỉ có thể lữa chọn nơi điều trị, ở một chừng mực nào đó, bác sĩ điều trị chứ không đƣợc chủ động lựa chọn phƣơng pháp điều trị.