Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường trung học cơ sở Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường trung học cơ sở huyện Hữu Lũng, Lạng Sơn Chương 3: Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học Tiếng Anh ở các trường trung học cơ sở huyện Hữu Lũng, Lạng Sơn 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan các vấn đề nghiên cứu Hiện nay với sự phát triển mạnh mẽ của xu hướng toàn cầu hoá thì vai trò của Tiếng Anh ngày càng được khẳng định. Trong bậc học THCS, việc dạy và học môn Tiếng Anh như thế nào nhằm đảm bảo mục tiêu hội nhập kinh tế quốc tế đang là vấn đề cấp thiết và là nhiệm vụ trong tâm của các nhà trường. Đảng và Nhà nước ta coi giáo dục là “Quốc sách hàng đầu”, điều này đã được cụ thể hoá trong chiến lược phát triển giáo dục 2011- 2020.
“Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài”[25]. Đứng trước nhiệm vụ đổi mới GD& ĐT, đổi mới nội dung chương trình và PPDH cho các môn học trong chương trình giáo dục, không đứng tách rời các môn học khác nên phần lớn các biện pháp quản lý dạy học nói chung đều có thể áp dụng được khi nghiên cứu quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh. Một số giáo trình, tài liệu của các tác giả liên quan đến đề tài như: Phạm Minh Hạc, Một số vấn đề về quản lý giáo dục và khoa học giáo dục, Nxb Giáo dục, Hà Nội, 1986; Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Quản lý giáo dục, quản lý nhà trường , Bài giảng cho học viên cao học quản lý giáo dục, 2009; Đặng Xuân Hải, Quản lý nhà nước về giáo dục, Bài giảng cho học viên cao học quản lý giáo dục, 2009; Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đại cương khoa học quản lý, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, 2010. đã được ứng dụng rộng rãi và mang lại một số hiệu quả nhất định trong QL nói chung, QLGD, QL trường học nói riêng.
Kế thừa các đề tài luận văn thạc sỹ QLDG đã nghiên cứu về Quản lí hoạt động dạy học trong nhà trường phổ thông. Liên quan trực tiếp đến đề tài tác giả đang nghiên cứu có một số công trình sau đây: Lê Tường Vân, Quản 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lý hoạt động dạy học cho lớp chất lượng cao tại trường trung học phổ thông dân lập Nguyễn Siêu, Hà Nội, luận văn thạc sỹ QLDG, 2010; Nguyễn Thế, Biện pháp quản lý HĐDH môn ở các trường THCS huyện Tam Dương-Vĩnh phúc, Luận văn thạc sỹ QLGD, 2010. Các công trình nghiên cứu trên đây đều đã đạt được những thành tựu nhất định về lý luận cũng như thực tiễn. Tuy nhiên việc áp kết quả nghiên cứu sẽ còn phụ thuộc phần lớn vào điều kiện thực tế của các nhà trường, đặc biệt là đối với các trường THCS huyện Hữu Lũng, Lạng Sơn.
Cho đến nay, việc nghiên cứu các biện pháp quản lí hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường THCS huyện Hữu Lũng, Lạng Sơn chưa có ai thực hiện. Khi tác giả lựa chọn và tiến hành nghiên cứu đề tài này sẽ kế thừa những kết quả các công trình nghiên cứu đã đề cập tới và tiếp tục đề xuất một số giải pháp khả thi mới để QL, HĐDH môn Tiếng Anh các trường THCS huyện Hữu Lũng, Lạng Sơn một cách hiệu quả hơn. V× vËy, ®Ó n©ng cao kÕt qu¶ häc tËp m«n tiÕng Anh cÇn nghiªn cøu t×m kiÕm nh÷ng biÖn ph¸p t¨ng c-êng QL tèt ho¹t ®éng gi¶ng d¹y vµ häc tËp m«n tiÕng Anh cña các tr-êng THCS ngày càng trở lên cấp thiết. Như vậy, vấn đề nâng cao chất lượng dạy học từ lâu đã được các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước quan tâm.
Xã hội càng phát triển thì vấn đề này càng được quan tâm nhiều hơn, đặc biệt là của các nhà nghiên cứu giáo dục, ý kiến của các nhà nghiên cứu có thể khác nhau nhưng điểm chung mà ta thấy trong các công trình nghiên cứu của họ là: Khẳng định vai trò quan trọng của công tác quản lý trong việc nâng cao chất lượng dạy và học ở các cấp học. Tóm lại, có rất nhiều tác giả trên thế giới cũng như ở Việt Nam đã nghiên cứu và đưa ra nhiều biện pháp QL HĐDH trong nhà trường. Có nhiều luận văn thạc sỹ quan tâm tới đề tài “Quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường” với nhiều cách tiếp cận về vấn đề quản lý khác nhau, ở những địa phương khác nhau với phạm vi nghiên cứu rộng, hẹp khác nhau. Tuy nhiên việc áp dụng kết quả nghiên cứu sẽ còn phụ thuộc phần lớn vào điều kiện thực tế của các 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhà trường đặc biệt là với các trường THCS huyện Hữu Lũng, Lạng sơn.
Cho đến nay việc nghiên cứu về QL hoạt động DH môn Tiếng Anh ở các trường THCS huyện Hữu Lũng, Lạng Sơn chưa có ai thực hiện. Do đó, đề tài tập trung nghiên cứu sâu về cơ sở lý luận của hoạt động QLDH, thực trạng các biện pháp QL HĐDH môn Tiếng Anh, trên cơ sở đó đề xuất các biện pháp QL HĐDH môn ở các trường THCS huyện Hữu Lũng, Lạng sơn. Các khái niệm cơ bản của vấn đề nghiên cứu 1. Quản lý, chức năng quản lý 1.Khái niệm quản lý QL là một sự tác động có định hướng, mang tính hệ thống, được thực hiện có ý thức, tổ chức của chủ thể QL lên đối tượng quản lí, bằng cách vạch ra mục tiêu của tổ chức đồng thời kiếm tìm các biện pháp, cách thức tác động vào tổ chức nhằm đạt được mục tiêu đề ra.
Theo lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin thì “Quản lý xã hội một cách khoa học là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý đối với toàn bộ hay những hệ thống khác nhau của hệ thống xã hội trên cơ sở nhận thức và vận dụng đúng đắn những quy luật khách quan vốn có của nó nhằm đảm bảo cho nó hoạt động và phát triển tối ưu theo mục đích đặt ra”[20].Marx : “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó. Một người độc tấu vĩ cầm tự điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có một nhạc trưởng”[ 19, tr.Marx đã cho chúng ta hiểu được bản chất QL là một hoạt động lao động để điều khiển lao động, một hoạt động tất yếu vô cùng quan trọng trong quá trình phát triển của xã hội loài người. QL đã trở thành một hoạt động phổ biến, mọi lúc, mọi nơi, mọi lĩnh vực, mọi cấp độ và có liên quan đến mọi người. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đó là một loại hoạt động xã hội bắt nguồn từ tính chất cộng đồng dựa trên sự phân công và hợp tác để làm một công việc nhằm đạt một mục tiêu chung.
Quan niệm về QL của các tác giả Việt Nam. Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “QL là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể QL đến tập thể những người lao động (nói chung là khách thể QL) nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến” [22,tr. Theo các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc thì “Hoạt động QL là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể QL (người QL) đến khách thể quản lý ( người bị QL) trong một tổ chức nhằm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [5, Tr. Tác giả Phạm Văn Kha khẳng định: “ QL là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra công việc của các thành viên thuộc một hệ thống đơn vị và việc sử dụng các nguồn lực để đạt được các mục đích đã định”[18, Tr.
Quan niệm về QL của các tác giả nước ngoài. Knoontz cũng nhấn mạnh: “QL là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo sự phối hợp những nỗ lực của các nhân nhằm đạt được mục đích của nhóm (tổ chức ). Mục đích của mọi nhà QL là nhằm hình thành môi trường mà trong đó con người có thể đạt được các mục đích của mình với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất” [15, tr 33 ].Marx và Angel cho rằng"QL là một quá trình tác động có định hướng,có tổ chức, lựa chọn trong số các tác động có thể có,dựa trên các thông tin về tình trạng của đối tượng và môi trường nhằm giữ cho sự vận hành của đối tượng ổn định và làm cho nó phát triển tới mục đích đã định" " QL là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể QL đến tập thể những người lao động nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến", họ đã nghiên cứu quá trình lao động và cho rằng "QL là nghệ thuật biết rõ ràng, chính xác cái gì cần làm và làm cái đó bằng phương pháp tốt nhất". Có nhiều định nghĩa khác nhau về QL, song nhìn chung các định nghĩa trên đều đi đến thống nhất: 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com QL luôn luôn tồn tại với tư cách là một hệ thống gồm các yếu tố: chủ thể QL (người QL, tổ chức QL); khách thể QL (người bị QL, đối tượng QL) gồm con người, trang thiết bị kỹ thuật, vật nuôi, cây trồng và mục đích hay mục tiêu chung của công tác QL do chủ thể QL áp đặt hay do yêu cầu khách quan của xã hội hoặc do có sự cam kết, thỏa thuận giữa chủ thể QL và khách thể QL, từ đó nảy sinh các mối quan hệ tương tác với nhau giữa chủ thể QL và khách thể QL.
Như vậy, có thể hiểu QL là một dạng hoạt động đa cấp, đa dạng và hơn nữa lại được tiếp cận từ nhiều góc độ khác nhau nên có nhiều cách hiểu khác nhau về QL. Mặc dù có những cách tiếp cận và hiểu khác nhau nhưng về bản chất, QL là sự tác động có mục đích của người QL (chủ thể QL) đến người bị QL (khách thể QL) nhằm thực hiện mục tiêu chung. QL vừa là khoa ho ̣c , vừa là nghê ̣ thuâ ̣t.