phần Mở đầu, Kết luận, Khuyến nghị, Tài liệu tham khảo và Phụ lục. Nội dung chính của luận văn được cấu trúc thành ba chương như sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý dạy học chương trình giáo dục thường xuyên cấp THPT ở Trung tâm GDNN - GDTX cấp huyện. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý dạy học chương trình giáo dục thường xuyên cấp THPT ở Trung tâm GDNN-GDTX Sông Công, tỉnh Thái Nguyên. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý dạy học chương trình giáo dục thường xuyên cấp THPT ở Trung tâm GDNN-GDTX Sông Công, tỉnh Thái Nguyên.
6 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC CHƢƠNG TRÌNH GIÁO DỤC THƢỜNG XUYÊN CẤP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Ở TRUNG TÂM GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP - GIÁO DỤC THƢỜNG XUYÊN CẤP HUYỆN 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Các công trình nghiên cứu về dạy học và dạy học ở Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Dạy học và giáo dục là vấn dề cơ bản của xã hội, sự tồn tại xã hội cho nền trong khoa học nói chung và khoa học giáo dục nói riêng được nghiên cứu rất nhiều và tập trung các nhà khoa học giáo dục thuộc các lĩnh vực khác nhau. Các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học tiêu biểu I.Ia Lecne, M I Macmutov, M N Xcatkin, V.
Ô Kôn, Xavier Roegiers, X. đã nêu bật vai trò quan trọng của dạy học với việc phát triển cho người học năng lực nghề nghiệp cần thiết và phát triển tính độc lập sáng tạo cho người học. Như trong tác phẩm “Lí luận dạy học của trường phổ thông trung học” (1982), các tác giả M I Macmutov, M N Xcatkin, V. [27] đã nêu lên các “Nét đặc trưng của hoạt động sáng tạo như độc lập chuyển các kiến thức và kĩ năng vào tình huống mới, khả năng nhìn thấy vấn đề mới trong tình huống mới, khả năng nhìn thấy cấu trúc của đối tượng, xây dựng được cách giải quyết mới về nguyên tắc khác với cách giải quyết đã biết và cũng không phải là tổ hợp các cách giải quyết đã biết.
Tất cả điều đó đều được hình thành trong quá trình tổ chức dạy học” [27]. Trong công trình nghiên cứu “Hình thành các kĩ năng và kĩ xảo sư phạm cho sinh viên trong điều kiện nền giáo dục đại học” Kixegof và các cộng sự đã thiết kế hơn 100 kĩ năng giảng dạy, trong đó có hơn 50 kĩ năng cần thiết để thiết kế bài giảng nhằm phát triển năng lực người học. Ở các nước phương Tây theo tư tưởng thực ti n, thực trạng các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học đã đề cập đến việc phát triển các năng lực, phẩm chất cần thiết cho người học trong quá trình tổ chức dạy học như các công trình nghiên cứu 7 của các nhà khoa học ở trường Đại học Stan Forts (Hoa Kì). Trong công trình nghiên cứu của tiến sĩ giáo dục người Ấn Độ Raja RohSingh “Nền giáo dục cho thế kỉ 21: Những triển vọng của châu Á - Thái Bình Dương” đã khẳng định các mục đích mà tổ chức dạy học cần đạt được ở người học cũng như cách thức tổ chức dạy học như thế nào? [35].
Ngoài ra các nhà khoa học bàn rất nhiều về hình thức dạy học, nội dung dạy học, các điều kiện nguyên tắc dạy học. qua các tác phẩm, công trình nghiên cứu của Cômenxki, T.ILina, M I Kônđacốp (1985) Giáo dục học (1979). “Phương pháp dạy học ở đại học” của Sharma, G D Shakti, R. Bàn về dạy học trong nhà trường đại học, các cấp phổ thông về các nội hàm khác nhau của dạy học.
đã được nghiên cứu rất nhiều trong các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học giáo dục Việt Nam ở các góc độ khoa học khác nhau. Có thể kể đến các công trình “Lí luận dạy học đại cương” của Nguy n ngọc Quang (1996), “Lí luận dạy học hiện đại” của Lưu Xuân Mới (2000) [28], Hà Thế Ngữ (1980) với “Quá trình sư phạm: Bản chất, cấu trúc và tính qui luật”, Đ ng Vũ Hoạt - Hà Thị Đức (2010) “Lí luận dạy học hiện đại” [20], Vũ Trọng Rỹ (1994) “Phươngtiện dạy học với việc đổi mới phương pháp dạy học ở trường phổ thông” [36], Thái Duy Tuyên (2005) với “Tổ chức dạy học trên lớp để giúp sinh viên tự học” [40]. Các công trình nghiên cứu về quản lý dạy học và quản lý dạy học ở Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Quản lý dạy học được hình thành và phát triển c ng với lịch sử hình thành và phát triển của các hình thái kinh tế - xã hội. Một số nhà giáo dục ở cả phương Tây đã có những tư tưởng về quản lý dạy học như Môngtênhơ, J.Komenski, Usinxki…đã đưa ra các vấn đề về dạy học và quản lý dạy học.
Trong công trình nghiên cứu về vấn đề quản lý trường học của tập thể các tác giả dưới sự chủ biên của P.Xaxerđôtốp đã xây dựng cơ sở lí luận khoa học quản lý giáo dục. Đây là công trình nghiên cứu tương đối đầy đủ về quản lý dạy học [23]. đã viết cuốn “New Ideas for Effective School Improvement”(Những ý tưởng mới về nhà trường hiệu quả) [46]. Các tác giả đã nêu nhiều tiêu chí định tính về hiệu quả nhà trường và các ý tưởng nhằm mang lại hiệu quả quản lý trường học, hiệu quả dạy học… Wily H.
Tác giả đã chỉ ra mối quan hệ giữa quản lý với các yếu tố mang lại hiệu quả giáo dục: Mục đích giáo dục, thiết chế giáo dục, trình độ giáo viên, tính tích cực của học sinh, cơ sở vật chất và môi trường giáo dục. Trong lĩnh vực nghiên cứu về quản lý chất lượng dạy học có các tác giả: West- Burnham(1992) với nghiên cứu “Management Quality in schools” (Quản lý chất lượng trong nhà trường) [48]; Dorothy Myers và Robert Stonihill(1993) “School- based management” (Quản lý chất lượng lấy nhà trường làm cơ sở) [43]; Taylor. Các nghiên cứu này tập trung các quan điểm và các phương pháp vận dung nội dung quản lý chất lượng trong sản xuất vào đổi mới quản lý chất lượng trong lĩnh vực giáo dục. Ngoài ra còn có các nghiên cứu khác như: Tác giả Cooper King (2008), với nghiên cứu “Managing teaching and learning”(Quản lý dạy và học) đã chỉ ra quản lý dạy và học là chức năng quan trọng của lãnh đạo nhà trường, đó là tạo điều kiện và môi trường hỗ trợ tốt nhất cho việc dạy và học [42]; nghiên cứu thực nghiệm kết quả học tập của học sinh của các tác giả Norbert Michel, John Cater, Otmar Varela (2009) 9 với nghiên cứu “Active versus passive teaching styles: an impirical study of student learning outcomes” đã chỉ ra ý nghĩa của của các nguyên tắc học tập và giảng dạy tích cực có thể đem lại thành tích học tập cao và nhận định rằng để có được những tác động tích cực đến học sinh thì quản lý hoạt động giảng dạy phải áp dụng các nguyên tắc tích cực khi thực hiện các hoạt động sư phạm trong lớp học, thể hiện qua bốn khía cạnh: bối cảnh học tập, chuẩn bị bài, thể hiện trong khi giảng và nâng cao dần (tìm kiếm và sử dụng các ý kiến phản hồi) [45]; Nghiên cứu về vai trò của giáo viên trong quản lý tình huống dạy và học “Role of Teachers in Managing teaching Learning Situation” của các tác giả Dr.
Ali Murtaza, Dr. Abdul Majeed Khan, nghiên cứu này xem xét lại vai trò của giáo viên trong các tình huống dạy và học, đánh giá vai trò của giáo viên trong quản lý tình huống dạy và học [44]. Ở Việt nam, quản lý dạy học là nhiệm vụ trọng tâm trong giáo dục nói chung và là quản lý giáo dục nhà trường nói riêng. Quản lý dạy học trong nhà trường là quản lý trực tiếp các hoạt động giáo dục di n ra ở trường, nhằm thực hiện mục tiêu đào tạo và nguyên lý giáo dục theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII của Đảng cộng sản Việt Nam “Mục tiêu chủ yếu là thực hiện giáo dục toàn diện đức dục, trí dục, thể dục, mỹ dục ở tất cả các bậc học.
Hết sức coi trọng giáo dục chính trị, tư tưởng, nhân cách, khả năng tư duy sáng tạo, năng lực thực hành” [15]. Khi nghiên cứu về quản lý dạy học có các nghiên cứu của các tác giả: Tác giả Nguy n Ngọc H ng (2006) với nghiên cứu “Các biện pháp đổi mới quản lý dạy học thực hành theo tiếp cận năng lực thực hiện cho sinh viên sư phạm kĩ thuật”, đã bàn về đổi mới mục tiêu, nội dung dạy học, đổi mới quản lý theo hướng phương tiện dạy học thực hành cho đội ngũ giáo viên các chuyên ngành kĩ thuật…[21]. Bàn về quản lý về hình thức dạy học, tác giả Lê Hoàng Hà (2012), với nghiên cứu “Quản lý dạy học theo quan điểm dạy học phân hoá ở trường THPT Việt Nam hiện nay”. Trên cơ sở kế thừa các thành tựu lý luận, tác giả đã đi sâu phân tích và hệ thống hoá một số khái niệm chủ yếu có liên quan đến đề tài.
Đó là: Quản lý, quản lý nhà trường, quản lý dạy học; quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa; đ c điểm người quản lý; dạy học phân hoá; các cơ sở của dạy học theo quan điểm dạy học phân 10 hóa. Tác giả đã cụ thể hóa, làm rõ hơn quan điểm về dạy học phân hóa và quản lý dạy học theo quan điểm dạy học phân hóa ở trường THPT: “Quản lý dạy học theo quan điểm dạy học phân hóa là khơi dậy, phát huy nội lực tự học của người học và khơi dậy, phát huy được lòng yêu nghề, trách nhiệm với nghề nghiệp của người dạy để dạy tốt, học tốt, tạo ra khát vọng và năng lực tự học suốt đời của người học. Nội dung quản lý dạy học theo quan điểm dạy học phân hóa cần bám sát vào bốn chức năng quản lý và tập trung vào nâng cao nhận thức về dạy học theo quan điểm dạy học phân hóa; quản lý việc thực hiện chương trình dạy học; quản lý hoạt động dạy của giáo viên; quản lý hoạt động học của HS và quản lý các khâu hỗ trợ hoạt động dạy học theo quan điểm dạy học phân hóa” [17]. Để quản lý dạy học theo quan điểm dạy học phân hóa đạt kết quả, trong quản lý cần khơi dậy, phát huy nội lực tự học của người học và khơi dậy, phát huy được lòng yêu nghề, trách nhiệm với nghề nghiệp của người dạy để dạy tốt, học tốt, hình thành khả năng tự học và học suốt đời của người học.
Đồng thời tác giả chỉ ra được những bất cập trong quản lý dạy học theo quan điểm dạy học phân hóa ở các trường THPT hiện nay.