Mở đầu Chƣơng I : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC Ở CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC Chƣơng II : THỰC TRẠNG QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH DẠY HỌC HIỆN TẠI Ở HỌC VIỆN Y DƢỢC HỌC CỔ TRUYỀN VIỆT NAM Chƣơng III : ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG DẠY HỌC TẠI HỌC VIỆN Y DƢỢC HỌC CỔ TRUYỀN VIỆT NAM. Kết luận và khuyến nghị Danh mục tài liệu tham khảo 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng I : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC Ở CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu Giáo dục đại học chịu ảnh hƣởng sâu sắc của chính trị, kinh tế, văn hóa hiện có của mỗi nƣớc. Dù rất đa dạng, song không có một hệ thống đại học nào là bản sao giống hệt của nƣớc khác.
Phần lớn các hệ thống giáo dục bậc cao hiện nay đều đƣợc xây dựng mô phỏng theo một số mô hình giáo dục đại học của những nƣớc tiên tiến trên thế giới.1 Mô hình quản lý giáo dục đại học ở một số Quốc gia trên thế giới Mô hình QLGD của Hoa Kỳ : Giáo dục đại học ở Hoa Kỳ có đặc điểm là, vận hành theo nguyên tắc tự trị rộng lớn của các trƣờng đại học. Hiến pháp Mỹ quy định, trách nhiệm quản lý giáo dục không thuộc về Chính phủ liên bang mà thuộc về mỗi bang. Chính quyền bang cũng chỉ quản lý giáo dục bậc cao một phần, bằng việc đầu tƣ một khoản kinh phí và cử một ngƣời đại diện tham gia Hội đồng quản trị của các trƣờng đại học công. Các trƣờng này gần nhƣ có toàn quyền quyết định mọi việc của mình, bao gồm cả thuê mƣớn, tuyển dụng, sa thải GV, nhân viên v.
Riêng các trƣờng tƣ nhân (chiếm gần một nửa trong số 3.500 trƣờng đại học, cao đẳng ở Hoa Kỳ), quyền tự trị của họ còn lớn hơn nhiều. Nguyên tắc tự trị quản lý giáo dục đại học Hoa Kỳ trong cơ chế thị trƣờng tất yếu nảy sinh nguyên tắc tự do cạnh tranh giữa các trƣờng đại học. Ƣu điểm của nó là tạo ra một nền giáo dục bậc cao đại chúng gắn bó chặt chẽ và bền vững với cộng đồng địa phƣơng, có quan hệ mật thiết với nền kinh tế, bám sát nhu cầu của thị trƣờng lao động. Nguyên tắc cạnh tranh giáo dục cũng buộc các trƣờng đại học phải không ngừng đầu tƣ hiện đại hóa cơ sở vật chất, thu hút và khuyến khích những GV giỏi làm việc cho trƣờng, không ngừng nâng cao chất lƣợng đào tạo.Ngoài bộ phận giáo viên cơ hữu, các trƣờng đại học còn mời các chuyên gia thỉnh giảng có danh tiếng ở trong và 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ngoài nƣớc, đặc biệt là những ngƣời đang hoạt động thực tế (kinh doanh, kỹ thuật, quản lý.) tham gia giảng dạy.
Các phòng thí nghiệm, trung tâm và công ty thuộc trƣờng đại học cũng tham gia vào công tác nghiên cứu khoa học. Nhiều giáo sƣ ở các trƣờng đại học cũng là những nhà kinh tế chủ chốt của các ngân hàng, công ty lớn và là cố vấn chính phủ.Mô hình QLGD đại học ở Nga: Mô hình này dựa vào nguyên tắc tập trung hóa và thống nhất về chính trị chi phối toàn bộ hoạt động và quản lý, quy mô và nội dung chất lƣợng đào tạo của các trƣờng đại học trong một hệ thống. Hoạt động của tất cả các trƣờng đại học hầu nhƣ nhờ vào nguồn kinh phí của nhà nƣớc. Các trƣờng đại học đƣợc tự soạn giáo trình và chọn phƣơng pháp giảng dạy, song phải theo chƣơng trình và kế hoạch học tập của Bộ Đại học.
Ƣu điểm của mô hình này là Nhà nƣớc có thể quản lý chặt chẽ và toàn diện giáo dục bậc đại học, tạo ra nền giáo dục đại học có tính đại chúng cao. Song, mặt hạn chế của mô hình này là thiếu sự năng động và kém thích ứng trƣớc sự biến đổi của môi trƣờng kinh tế-xã hội quốc gia và quốc tế. Mô hình QLGD đại học Đức : Mô hình giáo dục đại học Đức do Uyn-hem Vôn Hăm-bôn sáng lập từ thế kỷ XIX với mục đích xây dựng những trung tâm nghiên cứu đại học hiện đại để “đẩy lùi những biên giới của kiến thức”. Mô hình này không coi trọng sự can thiệp của chính trị và quyền lực nhà nƣớc đối với giáo dục đại học.
Nó đảm bảo tính độc lập, tự quyết của các trƣờng đại học và quyền tự do của các thành viên đƣợc theo đuổi việc nghiên cứu mà không có sự can thiệp của chính quyền. Chính phủ liên bang và các bang chỉ có quyền hạn quản lý một phần công việc của các trƣờng đại học, thông qua việc cấp phát tài chính và qua Hội đồng đại học để bàn bạc đánh giá công việc của các trƣờng. Các trƣờng đại học ở Đức có toàn quyền tuyển dụng, trả lƣơng và thƣởng - phạt nhân sự của mình. Mô hình QLGD đại học Anh: Mô hình giáo dục đại học đƣợc nêu lên nhƣ một tấm gƣơng sáng về một hệ thống giáo dục bậc cao đƣợc hƣởng sự tự trị về thể 13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com chế rất rộng rãi.
Nhà nƣớc chỉ quản lý các trƣờng đại học thông qua việc cấp phát tài chính. Các trƣờng đại học ở đây hoàn toàn có quyền sử dụng kinh phí đã đƣợc cấp mà không có sự can thiệp hay kiểm tra của nhà nƣớc. SV bắt buộc phải ở trong ký túc xá, hợp thành một cộng đồng sinh hoạt và học tập dƣới sự quản lý của nhà trƣờng. Tuy nhiên, hạn chế của giáo dục đại học ở Anh so với các nƣớc khác chi phí trung bình 15000 USD một năm đối với một SV là quá cao, chỉ có những gia đình khá giả mới có khả năng chi trả khoản tiền khổng lồ này.
Hiện nay, có thể thấy rằng, giáo dục đại học ở Anh dƣờng nhƣ chỉ mở cửa đối với tầng lớp giàu có ở trong và ngoài nƣớc. Mô hình QLGD đại học Pháp: Giáo dục đại học Pháp do Na-pô-lê-ông khởi xƣớng, là một trong những ví dụ cổ xƣa nhất về việc Nhà nƣớc sử dụng đại học nhƣ một công cụ hiện đại hóa xã hội. Các trƣờng đại học ở Pháp có quyền chủ động xây dựng chƣơng trình, nội dung và phƣơng pháp giảng dạy cũng nhƣ nghiên cứu khoa học. Năm 1968, Pháp tiến hành cải cách giáo dục, quyền tự trị của các trƣờng đại học đƣợc mở rộng thêm về lĩnh vực tài chính, nhân sự.
Mô hình giáo dục đại học Pháp đƣợc hình thành trong cơ chế thị trƣờng, do đó có thể khuyến khích sự cạnh tranh về nhân lực và chất lƣợng giữa các trƣờng đại học. Giáo dục đại học Pháp đƣợc chia thành hai hệ: đào tạo tổng quát và đào tạo nghề nghiệp. Hai hệ này không tách rời nhau: giữa hai hệ thƣờng có cầu nối để SV có thể chuyển từ hệ này sang hệ kia.2 Quản lý giáo dục Đại học ở Việt Nam Từ khi giành đƣợc độc lập, Giáo dục và Đào tạo luôn đƣợc Đảng và Nhà nƣớc đặc biệt quan tâm, luôn dành những ƣu tiên để phát triển – coi giáo dục “là quốc sách hàng đầu” nhằm phát triển nguồn nhân lực tri thức cho xã hội, tạo bƣớc đột phá trong chiến lƣợc phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc. Sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá chỉ có thể thành công khi chúng ta có một nguồn lực có chất lƣợng, vì vậy chiến lƣợc phát triển giáo 14 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com dục đào tạo ở nƣớc ta trong giai đoạn này là một vấn đề sống còn của dân tộc.
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX đã đề ra định hƣớng “Phát triển và nâng cao chất lƣợng đào tạo đại học….”, “Tiếp tục nâng cao chất lƣợng giáo dục toàn diện, đổi mới nội dung, phƣơng pháp dạy học, hệ thống trƣờng lớp và hệ thống quản lý giáo dục, thực hiện chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hoá”. Trong quản lý giáo dục, đã có một số công trình nghiên cứu về các biện pháp quản lý hoạt động dạy học nhằm nâng cao chất lƣợng giáo dục đào tạo nhƣ: Nguyễn Cảnh Toàn, Lê Đức Ngọc. Ngoài ra cũng đã có một số luận văn thạc sĩ nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học của các học viên trong các cơ sở đào tạo khác nhau. Hoạt động dạy học là một trong những hoạt đông trọng tâm, quyết định sự thành công hay thất bại của quá trình giáo dục.
Trong hoạt động dạy học, vấn đề quản lý lại là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng. Mặc dù đã có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học, nhƣng quản lý hoạt động dạy học là một quá trình phức tạp, phụ thuộc vào thời gian, môi trƣờng, tính chất quản lý của từng ngành, từng trƣờng khác nhau. Vì vậy, muốn cho việc quản lý đƣợc thực hiện tốt, yêu cầu mỗi trƣờng nên có ít nhất một công trình nghiên cứu khoa học vấn đề quản lý riêng của trƣờng mình, phù hợp với ngành nghề, đặc thù riêng của từng trƣờng và nghiên cứu đó cũng phải thƣờng xuyên chỉnh sửa để phù hợp với từng giai đoạn phát triển của trƣờng, của xã hội. Học viện Y Dƣợc học cổ truyền Việt Nam mới thành lập đƣợc 4 năm, là trƣờng đại học duy nhất cho đến nay tại Việt Nam đào tạo chuyên sâu về y học cổ truyền.
Với kinh nghiệm đào tạo còn khiêm tốn, kinh nghiệm quản lý quá trình dạy học cũng chƣa nhiều; Do đó, việc nghiên cứu “Biện pháp quản lý quá trình dạy học hệ đại học tại học viện Y Dƣợc học cổ truyền Việt Nam” nhằm mục đích nêu lên những vấn đề quản lý quá trình dạy học tại Học viện 15 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com hiện nay đồng thời đƣa ra một số biện pháp quản lý quá trình dạy học nhằm nâng cao chất lƣợng dạy học hệ đại học của Học viện. Những khái niệm cơ bản của đề tài 1. Khái niệm quản lý Quản lý là một hoạt động phổ biến không thể thiếu đƣợc trong mọi lĩnh vực, ở mọi cấp độ và có tác động liên quan đến con ngƣời. Ngay từ khi con ngƣời bắt đầu hình thành nhóm, đã biết phối hợp các nỗ lực cá nhân để thực hiện mục tiêu duy trì sự sống.
Khi xuất hiện nền sản xuất xã hôi, nhu cầu phối hợp các hoạt động riêng lẻ càng tăng lên; bất cứ một tổ chức, một lĩnh vực nào, từ sự hoạt động của nền kinh tế quốc dân, của một doanh nghiệp, một đơn vị hành chính sự nghiệp. đến một tập thể nhỏ nhƣ tổ chuyên môn, tổ sản xuất, bao giờ cũng có hai phân hệ : Ngƣời quản lý và đối tƣợng đƣợc quản lý.