CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ ĐẦU TƯ TRANG THIẾT BỊ Y TẾ TẠI CÁC BỆNH VIỆN CÔNG LẬP 1. Một số khái niệm và lý luận cơ bản 1. Khái niệm và đặc điểm về trang thiết bị y tế Theo Thông tư số 24/2011/TT – BYT ngày 21/6/2011 của Bộ Y tế thì trang thiết bị y tế là các loại thiết bị, dụng cụ, vật tư, hoá chất, kể cả phần mềm cần thiết, được sử dụng riêng lẻ hay phối hợp với nhau phục vụ cho con người nhằm mục đích: a) Ngăn ngừa, kiểm tra, chẩn đoán, điều trị, làm giảm nhẹ bệnh tật hoặc bù đắp tổn thương; b) Kiểm tra, thay thế, sửa đổi, hỗ trợ phẫu thuật trong quá trình khám bệnh,chữa bệnh; c) Hỗ trợ hoặc duy trì sự sống d) Kiểm soát quá trình mang thai cho sản phụ: e) Tiệt trùng trong y tế (không bao gồm hoá chất, chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn dùng trong gia dụng và y tế) f) Phương tiện vận chuyển chuyên dụng phục vụ cho hoạt động y tế; * Bên cạnh đó một số tài liệu cũng cho rằng: Trang thiết bị y tế là một loại hàng hoá đặc biệt, chủng loại đa dạng, luôn được cập nhật ứng dụng các tiến bộ khoa học công nghệ mới, thế hệ công nghệ luôn thay đổi. Quản lý TTBYT là là một ngành đặc thù, cần được sự quan tâm đúng mức về chính sách, nhân lực, kinh phí.
Đặc điểm trong quản lý đầu tư trang thiết bị y tế tại các bệnh viện công lập Hiện nay, nhiều loại TTBYT hiện đại đang được sử dụng trong lĩnh vực khám chữa bệnh cho con người. Đó là con đẻ của việc ứng dụng khoa học công nghệ, đã giúp cho việc chẩn đoán, điều trị bệnh một cách nhanh chóng, chính xác, an toàn, hiệu quả cao. Vì vậy đã ít gây ra biến chứng cho người bệnh. Xét về phương diện tinh thần, TTBYT còn giúp cho người thầy thuốc thêm vững tin và yên tâm trong công việc khám chữa bệnh, đồng thời còn giúp cho người bệnh thêm lạc quan, hy vọng hơn với việc đẩy lùi căn bệnh đang điều trị.
Mỗi loại trang thiết bị y tế có đặc điểm riêng và được sử dụng linh hoạt cho các đối tượng khác nhau. Đặc điểm TTBYT thể hiện: a) Trang thiết bị y tế là tài sản cố định có giá trị cao. Luan van 9 Trang thiết bị hiện nay cho ngành y tế thường là hiện đại nên có giá trị cao, đắt tiền. Nó được sản xuất gắn liền với thành tựu của khoa học tiên tiến về khám chữa bệnh.
b) Trang thiết bị y tế tại bệnh viện tuyến tỉnh thường được hình thành từ nhiều nguồn vốn khác nhau, trong đó có từ ngân sách nhà nước, các loại viện trợ, quỹ phát triển khoa học và tự mỗi đơn vị mua sắm. c) Trang thiết bị y tế ở Việt Nam phần lớn được nhập khẩu từ các nước có nền khoa học tiên tiến, hiện đại, đòi hỏi người sử dụng phải cập nhật và nâng cao trình độ thường xuyên. d) Trang thiết bị y tế bao gồm nhiều loại khác nhau, có tính năng sử dụng khác nhau: - Loại thiết bị cá nhân: TTBYT được sử dụng tại tư gia (Homecare) dựa trên kỹ thuật y tế viễn thông (Telemedicine) rất thích hợp với hoàn cảnh các nước đang phát triển và xu hướng quốc tế. Với số lượng tiêu thụ lớn vì có thể sử dụng linh hoạt ở những vùng xa lẫn thành thị và có thể xuất khẩu đến các nước chậm tiến, chúng mang đến lợi nhuận kinh tế cao, rất hấp dẫn đối với doanh nhân.Việc sản xuất chúng không cần đòi hỏi kinh nghiệm quá cao hay đầu tư lớn, phù hợp với các công ty mới khởi nghiệp.
Thêm vào đó, loại trang thiết bị (TTB) này có thể giúp chúng ta phát triển một hệ thống y tế điện tử (E-Healchcare). Đây là một phương cách vừa đáp ứng nhu cầu cấp bách vừa đặt nền tảng cho một nền tảng y tế hiện đại. * Loại TTBYT đơn giản: Đây là loại thiết bị đơn giản dễ sử dụng, kết hợp với những thiết bị khác được sử dụng trong Bệnh viện, đặc biệt là đơn vị y tế nhỏ. * Loại thiết bị nghiên cứu: Đây là những thiết bị đáp ứng nhu cầu trong các phòng nghiên cứu khoa học.
Mặc dù hiệu quả kinh tế không phát huy được ngay nhưng đây là cách hỗ trợ và xây dựng một hướng phát triển lâu dài, nhằm tăng cường năng lực cho bệnh viện. * Loại TTBYT thuộc cảm biến y sinh: Đây là những thiết bị được thiết kế trên nền kiến thức khoa học và kỹ thuật cao như công nghệ nano và vi mạch. Nó được trang bị đối với các bệnh viện lớn, kết hợp vừa nghiên cứu, vừa khám, chữa bệnh. Phân loại trang thiết bị y tế theo chức năng hoạt động Trang thiết bị y tế bao gồm tất cả các dụng cụ, thiết bị kỹ thuật, phương tiện vận chuyển, vật tư chuyên dụng và thông dụng phục vụ cho các hoạt động phòng bệnh, khám và chữa bệnh của ngành y tế.
Dựa vào các nội dung chuyên môn của y học, ngày nay người ta có thể phân ra 10 nhóm TTBYT như sau: Luan van 10 - Nhóm I: Thiết bị chẩn đoán hình ảnh bao gồm các thiêt bị đặc trưng là: Máy chụp XQuang các loại, máy chụp cắt lớp điện toán, chụp cộng hưởng từ, chụp mạch số hoá xoá nền, máy chụp cắt lớp positron (PET/CT), máy siêu âm. - Nhóm II: Thiết bị chẩn đoán đện tử sinh lý bao gồm các loại máy: Máy điện tâm đồ(ECG), điện não đồ (EEG), điện cơ đồ, máy đo lưu huyết não. - Nhóm III: Thiết bị labo xét nghiệm bao gồm các thiết bị như máy đếm tế bào, máy ly tâm. - Nhóm IV: Thiết bị cấp cứu hồi sức, gây mê, phòng mổ bao gồm các thiết bị như máy thở, máy gây mê, máy theo dõi (monitoring), máy tạo nhịp tim, máy sốc tim, dao mổ điện, thiết bị tạo oxy.
- Nhóm V: Thiết bị vật lý trị liệu như điện phân, điện sóng ngắn, tia hồng ngoại, laser trị liệu. - Nhóm VI: Thiết bị quang điện tử y tế như Laser CO2, Laser YAG, Nd, Ho, Laser hơi kim loại, phân tích máu bằng Laser. - Nhóm VII: Thiết bị đo và điều trị chuyên dùng như máy đo công năng phổi, đo thính giác, tán sỏi ngoài cơ thể, gia tốc điều trị ung thư, thiết bị cường nhiệt, máy chạy thận nhân tạo. - Nhóm VIII: Các thiết bị từ y tế Phương Đông như máy dò huyệt, massage, châm cứu, điều trị từ phổi.
- Nhóm IX: Nhóm thiết bị điện tử y tế thông thường dùng ở gia đình như huyết áp kế điện tử, nhiệt kế điện tử , máy chạy khí rung, điện tim. - Nhóm X: Nhóm các loại thiết bị thông dụng phục vụ trong các cơ sở y tế như thiết bị thanh tiệt trùng, máy giặt, trung tâm quản lý thông tin ( hệ thống máy tính), xe ôtô cứu thương, lò đốt rác thải y tế, khu xử lý nước thải. Ngoài phân loại có tính chất tương đối trên đây, để đảm bảo sự thống nhất trong toàn ngành, Bộ trưởng Bộ y tế đã ban hành danh mục thiết bị y tế cụ thể được sử dụng trong lĩnh vực chăm sóc bảo vệ sức khoẻ nhân dân. Để tăng cường hoạt động quản lý Nhà nước về lĩnh vực TTBYT, Bộ trưởng Bộ y tế đã ký quyết định số 437/QĐ-BYT ngày 20/02/2002 về việc ban hành danh mục TTBYT tại bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh.
Danh mục TTBYT do Bộ y tế ban hành đối với bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh phân bổ theo các khoa như sau : Bảng 02. Danh mục trang thiết bị y tế thiết yếu cho Bệnh viện Đa khoa tuyến tỉnh Luan van 11 Số Số Tên khoa sử dụng TTBYT lượng Tên khoa sử dụng TTBYT lượng (loại) (loại) Khoa Khám bệnh 41 Khoa Hoá sinh 49 Khoa Cấp cứu hồi sức 105 Khoa Vi sinh 61 Khoa Nội tổng hợp 75 Khoa Chẩn đoán hình ảnh 34 Khoa Nội tim mạch 72 khoa Thăm dò chức năng 35 Khoa truyền nhiễm 72 khoa nội soi 25 Khoa Lao 74 khoa Giải phẫu bệnh 31 Khoa da liễu 69 khoa Chống nhiễm khuẩn 23 Khoa Thần kinh 76 khoa Dược 40 Khoa Tâm thần 68 khoa Dinh dưỡng 16 Khoa Y học cổ truyền 67 Phòng Kế hoạch tổng hợp 12 Khoa Nhi 73 Phòng Y tá 5 Khoa Ngoại tổng hợp 73 Phòng Vật tư thiết bị y tế 24 Phẫu thuật gây mê hồi sức 114 Phòng Tổ chức cán bộ 5 Khoa Phụ sản 103 Phòng Hành chính quản trị 32 Khoa Tai mũi họng 82 Phòng Tài chính kế toán 8 Khoa Răng hàm mặt 83 Trang thiết bị chung và DP 56 Khoa Mắt 95 Khoa Ung bướu 66 Khoa Vật lý trị liệu PHCN 87 Huyết học truyền máu 51 Dựa vào danh mục này mà các Bệnh viện Đa khoa tuyến tỉnh, các cán bộ được giao công tác quản lý vật tư – thiết bị của các bệnh viện cần xây dựng các mẫu biểu, sổ sách theo dõi, cập nhật hàng hoá hàng tháng và báo cáo tình hình thay đổi TTBYT cho cấp trên. Lý thuyết quản lý đầu tư trang thiết bị nói chung và thiết bị y tế nói riêng 1. Quản lý đầu tư trang thiết bị Quản lý nói chung là sự tác động có mục đích của chủ thể quản lý vào các đối tượng quản lý để điều khiển đối tượng nhằm đạt được các mục tiêu đã đề ra.
Luan van 12 Quản lý đầu tư chính là sự tác động liên tục, có tổ chức, có định hướng quá trình đầu tư (bao gồm công tác chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư và vận hành kết quả đầu tư cho đến khi thanh lý tài sản do đầu tư tạo ra) bằng một hệ thống đồng bộ các biện pháp nhằm đạt được hiện quả kinh tế xã hội cao trong những điều kiện cụ thể xác định và trên cơ sở vận dụng sáng tạo những quy luật kinh tế khách quan nói chung và quy luật vận động đặc thù của đầu tư nói riêng. Quản lý trang thiết bị là việc áp dụng những hiểu biết , kỹ năng , công cụ , kỹ thuật vào hoạt động trang thiết bị nhằm đạt được những yêu cầu và mong muốn từ hiệu quả sử dụng trang thiết bị đem lại. Quản lý trang thiết bị còn là quá trình lập kế hoạch tổng thể , điều phối thời gian, nguồn lực và giám sát quá trình phát triển của trang thiết bị từ khi bắt đầu đến khi thanh lý nhằm đảm bảo cho mục đích sử dụng, hoàn thành đúng thời hạn, trong phạm vi ngân sách được duyệt và đạt được các yêu câu đã định về kỹ thuật và chất lượng sản phẩm dịch vụ , bằng những phương pháp và điều kiện tốt nhất cho phép.