Luận án tiến sĩ về quản lý đào tạo đại học ngành khoa học môi trường tại Đại học Quốc gia Lào

Luận án tiến sĩ phân tích quản lý đào tạo đại học ngành khoa học môi trường tại Đại học Quốc gia Lào trong bối cảnh phát triển kinh tế xã hội.

• Tác giả: Davisouk Noynaly
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Phúc Châu
• Trường học: Đại học quốc gia Lào
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Quản lý đào tạo đại học ngành khoa học môi trường tại Đại học Quốc gia Lào trong bối cảnh phát triển kinh tế xã hội
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về quản lý đào tạo trình độ đại học ngành khoa học môi trường

Quản lý đào tạo là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng nhân lực, đặc biệt trong ngành khoa học môi trường. Quản lý đào tạo không chỉ định hướng cho các hoạt động giáo dục mà còn đảm bảo rằng chương trình đào tạo đáp ứng được nhu cầu thực tiễn của xã hội. Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội hiện nay, việc đào tạo nhân lực ngành khoa học môi trường cần phải được chú trọng hơn bao giờ hết. Theo đó, các chính sách giáo dục đại học cần được điều chỉnh để phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững. Đặc biệt, việc phát triển chương trình đào tạo cần phải dựa trên các tiêu chí rõ ràng, nhằm đảm bảo rằng sinh viên tốt nghiệp có đủ kỹ năng nghề nghiệp cần thiết để đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Nghiên cứu về đào tạo và quản lý đào tạo trong cơ sở giáo dục đại học đã chỉ ra rằng, việc áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại có thể nâng cao chất lượng đào tạo. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng, ngành khoa học môi trường cần có những cải cách mạnh mẽ để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Việc áp dụng các lý thuyết quản lý hiện đại vào đào tạo sẽ giúp cải thiện chất lượng giảng dạy và học tập, từ đó nâng cao năng lực của sinh viên trong lĩnh vực này.

1.2. Một số khái niệm cơ bản

Các khái niệm như môi trường, khoa học môi trường, và đào tạo cần được làm rõ trong bối cảnh hiện nay. Môi trường không chỉ bao gồm các yếu tố tự nhiên mà còn liên quan đến các vấn đề xã hội và kinh tế. Khoa học môi trường là lĩnh vực nghiên cứu các mối quan hệ giữa con người và môi trường, từ đó đưa ra các giải pháp bảo vệ và phát triển bền vững. Đào tạo trong lĩnh vực này cần phải trang bị cho sinh viên những kiến thức và kỹ năng cần thiết để giải quyết các vấn đề môi trường hiện nay.

II. Thực trạng quản lý đào tạo trình độ đại học ngành khoa học môi trường ở Đại học Quốc gia Lào

Đại học Quốc gia Lào đã có những nỗ lực trong việc quản lý đào tạo ngành khoa học môi trường, tuy nhiên vẫn còn nhiều thách thức. Quản lý đào tạo tại đây chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động. Các chương trình đào tạo cần được cập nhật thường xuyên để phù hợp với sự phát triển của ngành. Việc thiếu hụt cơ sở vật chất và thiết bị đào tạo cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến chất lượng đào tạo chưa cao. Hơn nữa, sự hợp tác giữa nhà trường và các doanh nghiệp trong lĩnh vực môi trường còn hạn chế, điều này ảnh hưởng đến khả năng thực hành của sinh viên.

2.1. Thực trạng các hoạt động thuộc yếu tố đầu vào

Các hoạt động tuyển sinh và chuẩn bị cho sinh viên trước khi vào học là rất quan trọng. Tuy nhiên, hiện tại, quy trình tuyển sinh tại Đại học Quốc gia Lào vẫn còn nhiều bất cập. Việc thiếu thông tin về ngành học và cơ hội nghề nghiệp khiến nhiều sinh viên không chọn đúng ngành phù hợp với năng lực và sở thích của mình. Điều này dẫn đến tình trạng sinh viên không đủ động lực học tập và phát triển bản thân trong quá trình học.

2.2. Thực trạng hoạt động giảng dạy của giảng viên

Giảng viên đóng vai trò quan trọng trong việc truyền đạt kiến thức và kỹ năng cho sinh viên. Tuy nhiên, nhiều giảng viên tại Đại học Quốc gia Lào chưa được đào tạo bài bản về phương pháp giảng dạy hiện đại. Điều này dẫn đến việc giảng dạy chưa thực sự hấp dẫn và hiệu quả. Cần có các chương trình bồi dưỡng cho giảng viên để nâng cao năng lực giảng dạy, từ đó cải thiện chất lượng đào tạo ngành khoa học môi trường.

III. Giải pháp quản lý đào tạo trình độ đại học ngành khoa học môi trường

Để nâng cao chất lượng đào tạo ngành khoa học môi trường, cần có những giải pháp quản lý hiệu quả. Một trong những giải pháp quan trọng là phát triển chương trình đào tạo có chuẩn đầu ra rõ ràng, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động. Cần thiết phải tổ chức các khóa bồi dưỡng cho giảng viên nhằm nâng cao năng lực giảng dạy và cập nhật kiến thức mới. Hợp tác với các doanh nghiệp trong lĩnh vực môi trường cũng cần được tăng cường để tạo cơ hội thực hành cho sinh viên. Việc này không chỉ giúp sinh viên có thêm kinh nghiệm mà còn giúp nhà trường nắm bắt được nhu cầu thực tế của thị trường.

3.1. Tổ chức phát triển chương trình đào tạo

Chương trình đào tạo cần được thiết kế dựa trên nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Cần có sự tham gia của các chuyên gia trong lĩnh vực môi trường để đảm bảo rằng nội dung chương trình phù hợp với xu hướng phát triển hiện nay. Việc này sẽ giúp sinh viên có được những kiến thức và kỹ năng cần thiết để đáp ứng yêu cầu công việc sau khi tốt nghiệp.

3.2. Tăng cường hợp tác với doanh nghiệp

Hợp tác với các doanh nghiệp trong lĩnh vực môi trường là rất cần thiết. Điều này không chỉ giúp sinh viên có cơ hội thực hành mà còn giúp nhà trường nắm bắt được nhu cầu thực tế của thị trường. Các doanh nghiệp có thể tham gia vào quá trình xây dựng chương trình đào tạo, từ đó đảm bảo rằng sinh viên được trang bị những kỹ năng cần thiết để làm việc trong môi trường thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐÀO TẠO TRÌNH ĐỘ ĐẠI HỌC NGÀNH KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG TRONG BỐI CẢNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI HIỆN NAY 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu về đào tạo và quản lý đào tạo trong cơ sở giáo dục đại học Từ giữa thế kỷ 19, công trình “The Principles of Scientific Management” của tác giả Frederick Winslow Taylor (1856 - 1915) người Mỹ [84] đã phát triển các học thuyết quản lý đương đại để chỉ ra 5 nguyên tắc quản lý (xác định phương pháp hoàn thành mỗi loại công việc; tuyển chọn và huấn luyện người lao động một cách khoa học); trong đó huấn luyện người lao động được tác giả coi là hoạt động đào tạo nhân lực của tổ chức và yêu cầu đối với hoạt động này là phải xác định rõ mục tiêu, chương trình và nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức huấn luyện. Trong thập kỷ 80 của thế kỷ 20, nhà xã hội học người Mỹ Leonard Nadler đã bàn về phát triển nhân lực thông qua đào tạo và bồi dưỡng nhân lực trong công trình nghiên cứu “Developing Human Resource” (Phát triển nhân lực) [88].

Trong công trình “Những vấn đề cốt yếu về quản lý” các nhà khoa học Harold Koontz, Cyril Odonnell và Heinz Weihrich đã đưa ra lý luận chung về quản lý, chỉ ra một trong các vấn đề cơ bản mà nhà quản lý phải triển khai nhằm đưa tổ chức đạt tới mục tiêu là: đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ người lao động có năng lực thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của tổ chức [35]. Gần đây, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hiệp quốc (UNESCO) đã giới thiệu mô hình CIPO về đào tạo nhân lực với mối quan hệ giữa yếu tố đầu vào (Input), yếu tố đầu ra (Output/Outcome), quản yếu tố tiến trình (Process) biến đầu vào thành đầu ra, dưới sự tác động của yếu tố bối cảnh (Context) [40]. Tại Việt Nam, trước hết phải nói đến tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về huấn luyện cán bộ. Theo vị lãnh tụ này, khi huấn luyện (đào tạo) cán bộ cách mạng phải xác định đúng và phối hợp tốt các yếu tố: “huấn luyện nhằm đạt được những gì” (mục tiêu đào tạo); “huấn luyện gì” (chương trình và nội dung đào tạo); “ai huấn luyện” (người dạy); “huấn luyện ai” (người học); “huấn luyện như thế nào” 10 (phương pháp và hình thức đào tạo); “huấn luyện với và trong điều kiện nào” (phương tiện và điều kiện đào tạo, bồi dưỡng), “kiểm tra và đánh giá kết quả huấn luyện” (đánh giá kết quả huấn luyện) [49].

Trên cơ sở lý luận Chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhiều nhà khoa học Việt Nam đã có các công trình nghiên cứu khoa học. Một số công trình tiêu biểu nghiên cứu về QLĐT nhân lực được thể hiện trong các sách chuyên khảo, đề tài khoa học và công nghệ (KH&CN), luận án tiến sĩ và các bài báo khoa học dưới đây: Trong công trình “Cơ sở khoa học của quản lý” của tác giả Nguyễn Minh Đạo [20] đã đưa ra các tri thức khoa học được nhiều nhà quản lý coi như một cẩm nang để triển khai quản lý các hoạt động xã hội nói chung có thể vận dụng vào QLĐT nhân lực; công trình “Giáo trình Khoa học quản lý” của tác giả Đỗ Hoàng Toàn chủ biên [66] đã nêu rõ khái niệm quản lý, các chức năng quản lý cơ bản để làm nền tảng cho các nhà quản lý vận dụng vào thực tiễn nói chung và QLĐT nhân lực nói riêng; công trình “Quản lý giáo dục” của các tác giả Bùi Minh Hiền, Vũ Ngọc Hải và Đặng Quốc Bảo vừa kế thừa các lý thuyết quản lý qua nhiều thời kỳ lịch sử, vừa chỉ ra một số lý luận mới về quản lý giáo dục (QLGD) trong thời đại ngày nay để làm cơ sở cho QLĐT nhân lực [38]. Trong công trình “Phát triển toàn diện con người trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hoá”, tác giả Phạm Minh Hạc đã chỉ ra các yêu cầu toàn diện về phẩm chất và năng lực của người lao động trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và coi đó là những yêu cầu chung về chuẩn đầu ra mà các cơ sở đào tạo cần phải cụ thể hoá vào Chuẩn đầu ra (CĐR) của chương trình đào tạo (CTĐT) đối với một chuyên ngành đào tạo cụ thể [31]; tác giả Phan Văn Kha đã thể hiện trong công trình “Đào tạo và sử dụng nhân lực trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam” các tri thức về tổ chức quá trình đào tạo và sử dụng nhân lực trong bối cảnh phát triển nền kinh tế thi trường ở Việt Nam [45]. Nghiên cứu về đào tạo theo CĐR và QLĐT dựa vào kết quả; tác giả Bùi Văn Hồng đã chỉ rõ tầm quan trong của đào tạo theo CĐR trong công trình “Một số giải pháp nâng cao chất lượng quản lí đào tạo giáo viên trung học phổ thông theo “chuẩn đầu ra” ở Trường Đại học Vinh”[39], tác giả Hoàng Thị Hương cũng chỉ rõ tầm quan trong của xây dựng CĐR của CTĐT trong công trình “Nâng cao chất lượng xây dựng chuẩn đầu ra chương trình đào tạo ở một số cơ sở giáo dục đại học nước ta”[41] và 11 bằng tiếp cận hệ thống.

Công trình khoa học “Tiếp cận hiện đại trong quản lý giáo dục” của tác giả Trần Kiểm [46] đã chỉ ra nhưng yếu tố đầu vào và đầu ra với các yêu cầu hình thành và phát triển nhân cách của người được đào tạo theo mục tiêu giáo dục. Trong công trình “Quá trình sư phạm - Bản chất, cấu trúc và tính quy luật” [53] tác giả Hà Thế Ngữ (1928-1990 - nhà giáo dục học Việt Nam) đã chỉ ra các thành tố (yếu tố cấu thành) quá trình giáo dục nói chung (đào tạo nói riêng) là mục tiêu, chương trình và nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức, phương tiện và điều kiện, đánh giá kết quả, chủ thể giáo dục (người dạy và người học); từ đó cho thấy QLĐT là quản lý các thành tố của quá trình đó. Gần đây, trong các công trình “Giáo dục và phát triển nhân lực trong thế kỷ XXI” của tác giả Trần Khánh Đức [24], “Nghiên cứu vận dụng mô hình CIPO vào quản lí đào tạo theo năng lực thực hiện” [30] của tác giả Đào Việt Hà, “Quản lí chất lượng dạy nghề theo mô hình CIPO” của tác giả Phạm Thúy Hồng [39], “Biện pháp QLĐT theo tiếp cận CIPO tại Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội” của tác giả Đàm Thị Diệu Thúy [63] đã chỉ rõ QLĐT theo mô hình CIPO phải quản lý các yếu tố đầu vào (Input), yếu tố đầu ra (Output/Outcome) và yếu tố tiến trình (Process) biến đầu vào thành đầu ra dưới sự tác động của yếu tố bối cảnh (Context).