phần mở đầu, phần kết luận và khuyến nghị, danh mục các tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn đƣợc cấu trúc thành 3 chƣơng. Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động đảm bảo chất lƣợng giáo dục trƣờng Tiểu học. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động đảm bảo chất lƣợng tại trƣờng Tiểu học Trần Quang Khải, Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh. Chƣơng 3: Các biện pháp quản lý hoạt động đảm bảo chất lƣợng giáo dục tại trƣờng Tiểu học Trần Quang Khải, Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh.
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐẢM BẢO CHẤT LƢỢNG GIÁO DỤC TRƢỜNG TIỂU HỌC 1. Tổ ng quan nghiên cƣ́u vấ n đề Ở bất kỳ thời đại nào, quản lý luôn giữ vị trí vô cùng quan trọng đối với việc vận hành và phát triển xã hội. Trong đó, quản lý có vai trò quyết định sự thành công, bởi chỉ có sự tác động có tổ chức, có mục đích của chủ thể quản lý và đối tƣợng quản lý mới có thể sử dụng có hiệu quả các tiềm năng, cơ hội của hệ thống để đạt mục tiêu đề ra trong điều kiện môi trƣờng luôn biến động và thách thức. Quản lý giáo dục thuộc lĩnh vực văn hóa - xã hội.
Trong quản lý giáo dục, quản lý chuyên môn là lĩnh vực đƣợc xem là quan trọng và phức tạp nhất. Để công tác quản lý nhà trƣờng thuận lợi và thành công thì quản lý hoạt động dạy học là then chốt, ngƣời Hiệu trƣởng cần nghiên cứu thực tiễn quản 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lý nhà trƣờng để tìm ra những biện pháp quản lý hữu hiệu. Các nhà nghiên cứu giáo dục Liên Xô (cũ) rất quan tâm đến công tác quản lý khoa học có hiệu quả để nâng cao chất lƣợng giáo dục, chất lƣợng giáo dục. Muốn nâng cao chất lƣợng giáo dục phải có đội ngũ giáo viên có trình độ sƣ phạm và năng lực chuyên môn.
Với mục đích đƣa giáo dục Việt Nam bắt kịp nhịp thời đại, các nhà khoa học, các nhà sƣ phạm, các cán bộ giáo dục ở Việt Nam nghiên cứu về quản lý nhà trƣờng nhƣ: Hà Sĩ Hồ, Nguyễn Văn Lê, Nguyễn Ngọc Quang,. Họ đã nêu lên nguyên tắc chung của công tác quản lý chuyên môn, quản lý hoạt động dạy học của ngƣời giáo viên nhƣ sau: - Bảo đảm lao động theo định mức nhà nƣớc quy định đối với mỗi giáo viên. - Xác định trách nhiệm của mỗi giáo viên bộ môn theo điều lệ nhà trƣờng là chịu trách nhiệm trƣớc Hiệu trƣởng nói riêng và trƣớc Nhà nƣớc nói chung về chất lƣợng giảng dạy, chất lƣợng giáo dục đối với mỗi học sinh lớp mình phụ trách. - Khẳng định nhiệm vụ, trách nhiệm của giáo viên chủ nhiệm trƣớc Nhà nƣớc, trƣớc Hiệu trƣởng về việc thực hiện nhiệm vụ đƣợc ghi trong điều lệ nhà trƣờng.
Để nâng cao chất lƣợng dạy và học, Nguyễn Văn Lê cho rằng: Cần có giải pháp phòng ngừa, khắc phục hiện tƣợng học sinh yếu kém, cần chú trọng các biện pháp giáo dục tƣ tƣởng chính trị cho cán bộ giáo viên và bồi dƣỡng chuyên môn nghiệp vụ nhằm xây dựng tiềm lực giảng dạy cho mỗi giáo viên (tài liệu Giáo dục đại cƣơng – NXB giáo dục 1997). Nhƣ vậy, các nhà nghiên cứu đã nghiên cứu và nêu lên một số biện pháp quản lý nhà trƣờng, trong đó quản lý chuyên môn của ngƣời Hiệu trƣởng, song mới chỉ nêu lên biện pháp chung cho trƣờng phổ thông chƣa có biện pháp riêng cho từng cấp học, bậc học. Chƣa nhiều nhà nghiên cứu quan tâm đến các biện pháp quản lý nâng cao chất lƣợng hoạt động dạy học ở 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trƣờng tiểu học hiện nay. Khái niệm cơ bản của đề tài 1.
Khái niệm quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường 1. Quản lý Quản lý là một hiện tƣợng xã hội và xuất hiện từ rất sớm, đúng nhƣ C.Mác đã nói: “Bất cứ lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào mà tiến hành trên một quy mô tương đối lớn thì ít nhiều cũng đều cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất, khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó. Một người độc tấu vĩ cầm thì tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng”. Về thuật ngữ “Quản lý” có nhiều cách hiểu khác nhau nhƣ: - “Quản lý là những hoạt động cần thiết phải được thực hiện khi con người kết hợp với nhau trong các nhóm, tổ chức nhằm đạt được những mục tiêu chung” [18,Tr.175] - “Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý (đối tượng quản lý) về các mặt chính trị, văn hóa xã hội, kinh tế,… bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng” [22,Tr.7] - Hoặc “Quản lý là hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực các cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất.
Với tư cách thực hành thì quản lý là một nghệ thuật, còn kiến thức có tổ chức về quản lý là một khoa học” [16,Tr.53] Ngày nay, nhiều ngƣời thừa nhận rằng quản lý trở thành một nhân tố của sự phát triển xã hội. Sự phát triển của xã hội loài ngƣời dựa vào ba yếu tố cơ bản đó là: tri thức, sức lao động và trình độ quản lý. Tri thức là sự hiểu biết của con ngƣời về thế giới; lao động là sự vận dụng tri thức để tác động vào 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thế giới đem lại của cải, vật chất; còn quản lý bao gồm cả tri thức và lao động. Quản lý là sự tổ chức, điều hành, kết hợp vận dụng tri thức với việc sử dụng sức lao động để phát triển sản xuất xã hội.
Việc kết hợp không tốt thì xã hội trì trệ, sự phát triển sẽ chậm lại. Tóm lại, bàn về khái niệm quản lý, các tác giả đều thống nhất chung là: Quản lý là quá trình tác động có mục đích, có tổ chức của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng, các cơ hội của hệ thống để đạt mục tiêu đặt ra trong điều kiện biến động của môi trường. Quản lý giáo dục Giáo dục là một hoạt động đặc trƣng của lao động xã hội nhằm thực hiện quá trình truyền đạt và lĩnh hội kinh nghiệm lịch sử xã hội qua các thế hệ, đồng thời là động lực thúc đẩy sự phát triển của xã hội. Để hoạt động này vận hành có hiệu quả, giáo dục phải đƣợc tổ chức thành một hệ thống các cơ sở giáo dục.
Điều này dẫn đến một tất yếu là phải có một lĩnh vực hoạt động có tính độc lập tƣơng đối trong giáo dục, đó là công tác quản lý giáo dục (để quản lý các cơ sở giáo dục).Fanaxep đã phân chia xã hội thành ba lĩnh vực: chính trị – xã hội, văn hoá - tƣ tƣởng và kinh tế; đồng thời quan niệm quản lý giáo dục là một bộ phận nằm trong quản lý văn hoá - tƣ tƣởng. - Quản lý giáo dục theo nghĩa rộng là hoạt động điều khiển, phối hợp các lực lƣợng xã hội nhằm thực hiện quá trình giáo dục - đào tạo của nhà trƣờng theo yêu cầu phát triển của xã hội. Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng thực hiện được các tính chất của nhà trường Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học - giáo dục thế hệ trẻ, đưa giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất” [22,tr.35] 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nhƣ vậy, có thể hiểu: “Quản lý giáo dục là sự tác động có tổ chức, có định hướng, phù hợp với quy luật khách quan của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đưa hoạt động giáo dục ở từng cơ sở trường học và của toàn hệ thống giáo dục đạt tới mục tiêu đã định”. Quản lý nhà trường Trƣờng học là tổ chức giáo dục cơ sở mang tính Nhà nƣớc, là nơi trực tiếp làm công tác đào tạo và giáo dục thế hệ trẻ.
Nó là tế bào cơ sở, chủ chốt của hệ thống giáo dục ở bất cứ cấp học nào. - Theo Phạm Minh Hạc:“Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối của Đảng trong phạm vi, trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh” Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý nhà trường là tập hợp những tác động tối ưu của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, học sinh và cán bộ khác nhằm tận dụng các nguồn dự trữ cho Nhà nước đầu tư, lực lượng xã hội đóng góp và do lao động xây dựng vốn tự có. Hướng vào việc đẩy mạnh mọi hoạt động của nhà trường mà điểm hội tụ là quá trình đào tạo thế hệ trẻ. Thực hiện có chất lượng mục tiêu và kế hoạch đào tạo, đưa nhà trường tiến lên trạng thái mới.43] - Theo tác giả Phạm Viết Vƣợng: “Quản lý trường học là lao động của các cơ quan quản lý, nhằm tập hợp và tổ chức lao động của giáo viên, học sinh và các lực lượng giáo dục khác, cũng như huy động tối đa các nguồn lực giáo dục để nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo trong nhà trường” [31,Tr.205] Nhìn chung, quản lý nhà trƣờng thực chất là phƣơng hƣớng đổi mới quản lý giáo dục bằng cách tăng quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm xã hội của các nhà trƣờng, giao cho nhà trƣờng ngày càng nhiều quyền hạn, trách nhiệm hơn để thực hiện giải quyết vấn đề tại chỗ.
Quản lý hoạt động dạy học 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.