CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN 1. Tổng quan về chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp huyện 1. Khái niệm Chi NSNN cấp huyện là quá trình phân phối lại các nguồn tài chính đã được tập trung vào ngân sách huyện và đưa chúng đến mục đích sử dụng. Chi ngân sách huyện không chỉ dừng lại trên các định hướng mà phải phân bổ cho từng mục tiêu, từng hoạt động và từng công việc cụ thể thuộc chức năng của Nhà nước cấp huyện.
Theo đó, Chi thường xuyên NSNN cấp huyện là các khoản chi ngân sách phục vụ hoạt động của bộ máy chính quyền cấp huyện và thực hiện chức năng quản lý nhà nước của bộ máy đó, không trực tiếp tạo ra cơ sở vật chất như: Chi lương, phụ cấp và các khoản đóng góp theo lương, hội họp, đảm bảo xã hội, các khoản chi đảm bảo ANQP, các sự nghiệp kinh tế, văn hóa giáo dục, sự nghiệp môi trường, khoa học công nghệ và các hoạt động sự nghiệp khác; Chi sửa chữa thường xuyên các tài sản phục vụ hoạt động của bộ máy chính quyền cấp huyện. Phân loại chi thường xuyên Căn cứ vào tính chất kinh tế: Chi thường xuyên bao gồm 4 nhóm cụ thể như sau: Nhóm các khoản chi thanh toán cho cá nhân gồm: Tiền lương, phụ cấp lương, học bổng học sinh, sinh viên, phúc lợi tập thể, chi về công tác người có công với cách mạng và xã hội, chi lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội, các khoản thanh toán khác cho cá nhân. Nhóm các khoản chi nghiệp vụ chuyên môn gồm: Thanh toán dịch vụ công cộng, vật tư văn phòng, thông tin tuyên truyền liên lạc, hội nghị, công tác phí, chi phí thuê mướn, chi sửa chữa thường xuyên, chi phí nghiệm vụ chuyên môn của từng ngành. Nhóm các khoản chi mua sắm, sửa chữa lớn tài sản cố định và xây dựng nhỏ gồm: Sửa chữa lớn tài sản cố định phục vụ chuyên môn và các công trình cơ sở hạ tầng, chi mua tài sản vô hình, mua sắm tài sản dùng cho công tác chuyên môn.
Luan van 6 Nhóm các khoản chi thường xuyên khác gồm: các mục của mục lục ngân sách nhà nước không nằm trong 3 nhóm mục trên và các mục từ 147 đến mục 150 thuộc khoản chi thường xuyên trong mục lục ngân sách. Căn cứ vào mục đích sử dụng vốn: Chi thường xuyên bao gồm các khoản chi cụ thể sau: Chi cho sự nghiệp kinh tế: Hoạt động của các đơn vị sự nghiệp kinh tế nhằm phục vụ cho yêu cầu phát triển sản xuất kinh doanh, quản lý KT-XH và tạo điều kiện cho các ngành kinh tế hoạt động và phát triển một cách thuận lợi. Mục đích hoạt động của đơn vị sự nghiệp kinh tế không phải là kinh doanh lấy lãi, do vậy ngân sách nhà nước cần dành một khoản chi đáp ứng hoạt động của các đơn vị này. Chi sự nghiệp kinh tế gồm: Chi sự nghiệp nông nghiệp, sự nghiệp thủy lợi, sự nghiệp ngư nghiêp, sự nghiệp lâm nghiệp, giao thông, kiến thiết thị chính và sự nghiệp kinh tế công cộng khác.
Chi điều tra cơ bản, đo đạc địa giới hành chính các cấp. Chi vẽ bản đồ, đo đạc cắm mốc biên giới, đo đạc lập bản đồ và lưu trữ hồ sơ địa chính. Chi định canh định cư và kinh tế mới. - Chi sự nghiệp văn hóa xã hội: Chi sự nghiệp giáo dục đào tạo, chi sự nghiệp y tế, sự nghiệp văn hóa thông tin, thể dục thể thao, sự nghiệp phát thanh, truyền hình, sự nghiệp khoa học - công nghệ, sự nghiệp môi trường, sự nghiệp xã hội, sự nghiệp văn xã khác.
- Chi quản lý hành chính: Là các khoản chi cho hoạt động của các cơ quan HCNN thuộc bộ máy chính quyền các cấp từ trung ương đến địa phương. Chi về hoạt động của Đảng Cộng sản Việt Nam. Chi về hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội Đối với nước ta, các tổ chức trên là các tổ chức thuộc hệ thống chính trị của nước ta, do vậy theo quy định của Luật NSNN, NSNN có trách nhiệm bố trí chi ngân sách đảm bảo hoạt động của các tổ chức này. Luan van 7 Chi trợ giá theo chính sách của nhà nước.
Chi các chương trình quốc gia Chi trợ cấp cho các đối tượng chính sách xã hội. Chi tài trợ cho các tổ chức xã hội, xã hội nghề nghiệp theo quy định của pháp luật. Chi trả lãi tiền cho nhà nước vay. Chi viện trợ cho các chính phủ và các tổ chức nước ngoài.
Các khoản chi khác theo quy định của Pháp luật. Đặc điểm của chi thường xuyên - Nguồn lực tài chính trang trải cho các khoản chi thường xuyên được phân bổ tương đối đều giữa cá quý trong năm, giữa các tháng trong quý, giữa các năm trong kỳ kế hoạch. - Việc sử dụng kinh phí thường xuyên chủ yếu chi cho con người, vụ việc nên nó không làm tăng thêm tài sản hữu hình của quốc gia. - Hiệu quả của chi thường xuyên không thể đánh giá, xác định cụ thể như chi cho đầu tư phát triển.
Hiệu quả của nó không đơn thuần về mặt kinh tế mà được thể hiện qua sự ổn định chính trị - xã hội từ đó thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước. Đặc điểm trên cho thấy vai trò chi thường xuyên có ảnh hưởng rất quan trọng đến đời sống kinh tế xã hội của một quốc gia. Nội dung chi thường xuyên - Chi hoạt động theo chức năng, nhiệm vụ được cấp có thẩm quyền giao. - Chi phục vụ cho việc thực hiện công việc, dịch vụ thu phí, lệ phí - Chi cho các hoạt động dịch vụ (Kể cả khi thực hiện nghĩa vụ với ngân sách nhà nước, trích khấu hao tài sản cố định theo quy định, chi trả vốn, trả lãi tiền vay theo quy định của pháp luật).
Các khoản chi thường xuyên có thể được phân chia thành các nhóm: - Các khoản chi nghiệp vụ chuyên môn: Chi thanh toán dịch vụ công cộng, chi thuê mướn, chi vật tư văn phòng, chi công tác phí, chi các khoản đặc thù, chi sửa Luan van 8 chữa thường xuyên tài sản cố định phục vụ công tác chuyên môn, chi đoàn ra đoàn vào. - Chi mua sắm tài sản, trang thiết bị, phương tiện vật tư không theo các chương trình dự án sử dụng nguồn kinh phí thường xuyên. - Các khoản chi thường xuyên khác. - Các khoản chi phục vụ cho công tác thu phí và lệ phí theo quy định, bao gồm: Chi cho lao động trực tiếp thu phí, lệ phí (Các khoản chi tiền lương, tiền công, các khoản đóng góp theo lương).
Vai trò của chi thường xuyên Chi thường xuyên có vai trò trong nhiệm vụ chi của NSNN. Chi thường xuyên đã giúp cho bộ máy nhà nước duy trì hoạt động bình thường để thực hiện tốt chức năng QLNN; đảm bảo an ninh, an toàn xã hội, đảm bảo sự toàn vẹn lãnh thổ quốc gia. Thực hiện tốt nhiệm vụ chi thường xuyên còn có ý nghĩa rất quan trọng trong việc phân phối và sử dụng có hiệu quả nguồn lực tài chính của đất nước, tạo điều kiện giải quyết tốt mối quan hệ giữa tích lũy và tiêu dùng. Chi thường xuyên hiệu quả và tiết kiệm sẽ tăng tích lũy vốn NSNN để chi cho đầu tư phát triển, thúc đẩy nền kinh tế phát triển, nâng cao niềm tin của nhân dân vào vai trò quản lý điều hành của nhà nước.
Quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp huyện 1. Khái niệm, mục tiêu, yêu cầu và nguyên tắc quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước 1. Khái niệm, mục tiêu, yêu cầu quản lý chi ngân sách nhà nước Quản lý chi NSNN là quản lý quá trình phân phối lại quỹ tiền tệ tập trung một cách có hiệu quả nhằm thực hiện các chức năng của Nhà nước trên cơ sở sử dụng hệ thống chính sách, pháp luật. Quản lý chi ngân sách cấp huyện là quá trình quản lý hệ thống các quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình tạo lập, phân bổ và sử dụng quỹ tiền tệ của chính quyền Nhà nước cấp huyện, quản lý các khoản chi của huyện đã được dự toán bởi UBND huyện giao và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của cấp trên giao và HĐND huyện đề ra.
Luan van 9 Các chủ thể tham gia quản lý chi NSNN cấp huyện: Theo Luật NSNN và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật NSNN, bộ máy quản lý NSNN cấp huyện bao gồm HĐND huyện, UBND huyện, Phòng TCKH, KBNN huyện. HĐND huyện thực hiện quyết định dự toán, quyết định phân bổ dự toán ngân sách cấp huyện, phê chuẩn quyết toán ngân sách cấp huyện, quyết định các chủ trương, biện pháp để thực hiện ngân sách huyện, quyết định điều chỉnh bổ sung ngân sách cấp huyện trong các trường hợp cần thiết, giám sát việc thực hiện ngân sách đã được HĐND quyết định. UBND huyện tổ chức quản lý thống nhất ngân sách huyện và các hoạt động tài chính của huyện gồm: lập dự toán ngân sách cấp huyện, phương án phân bổ ngân sách cấp huyện, quản lý thu, chi ngân sách huyện và quyết toán ngân sách huyện. Phòng Tài chính Kế hoạch là cơ quan tham mưu giúp UBND huyện trong việc tổng hợp dự toán ngân sách huyện và phương án phân bổ dự toán ngân sách huyện, quản lý thu, chi và quyết toán ngân sách huyện.
KBNN huyện là cơ quan kiểm soát chi NSNN theo quy định Luật NSNN. Ngoài ra, thanh tra, kiểm toán là cơ quan tham gia kiểm tra đánh giá tính đúng đắn, công khai, minh bạch trong hoạt động quản lý chi NSNN (mặc dù không trực tiếp tham gia quản lý chi NSNN). Chủ thể bị quản lý là các phòng, ban, ngành, đoàn thể (đơn vị dự toán) thuộc huyện có sử dụng ngân sách nhà nước được giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về kinh phí được giao và chịu sự quản lý, kiểm tra, giám sát của HĐND, UBND huyện, Phòng Tài chính Kế hoạch, KBNN huyện, Thanh tra, Kiểm toán… Trước đây, mục tiêu của quản lý chi thường xuyên NSNN là thiên về quản lý chặt chẽ các khoản chi, đảm bảo mọi khoản chi thường xuyên NSNN đều đúng pháp luật, được kiểm soát trước, trong và sau khi xuất quỹ. Các khoản chi phải đúng mục đích, đúng định mức chi tiêu và được thủ trưởng đơn vị chuẩn chi.
Để thực hiện mục tiêu này, quản lý chi NSNN phải thỏa mãn các yêu cầu sau: Luan van 10 Một là, quản lý chi thường xuyên NSNN được quản lý bằng pháp luật và theo dự toán chi tiết từng hạng mục chi.