phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về quản lý chi ngân sách Nhà nƣớc. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng quản lý chi ngân sách Nhà nƣớc thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ. Chƣơng 4: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách Nhà nƣớc thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ. 4 z CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC 1.
Tổng quan tình hình nghiên cứu về quản lý chi ngân sách nhà nƣớc Qua quá trình tìm hiểu thực tế và tra cứu tại các thƣ viện, các website cho thấy, trong thời gian gần đây ở Việt Nam cũng đã có một số đề tài và bài viết nghiên cứu liên quan đến quản lý chi NSNN nói chung, các huyện nói riêng. Có thể nêu lên một số công trình chủ yếu sau đây: Nguyễn Ngọc Kiểm (2011), Quản lý chi ngân sách NN cho đầu tƣ xây dựng cơ bản huyện Núi Thành, Luận văn thạc sỹ kinh tế, Đại học Đà Nẵng. Việc chi cho đầu tƣ xây dựng để tránh thất thoát vốn, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tƣ là một vấn đề cấp thiết cần đƣợc quan tâm, luận văn đã nêu đƣợc những điều còn tồn tại trong việc quản lý vốn trong đầu tƣ xây dựng cơ bản tại huyện Núi Thành nói riêng và cũng là tồn tại nói chung của nhiều địa phƣơng khác nhƣ: Việc cấp phát thanh toán chậm và phải thƣờng dồn vào cuối năm kế hoạch gây khó khăn cho cơ quan thanh toán trong việc kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản, còn có những hạn chế trong khâu kiểm tra, kiểm soát, giám sát và hạn chế trong tổ chức bộ máy quản lý chi ngân sách NN cho xây dựng cơ bản. Không dừng lại ở đó, trong đề tài “Hoàn thiện quản lý chi NSNN cấp huyện, tại huyện Qu nh Lƣu, tỉnh Nghệ An Phạm Thanh Hải (năm 2013) còn chỉ ra là để tăng cƣờng hiệu lực trong công tác quản lý Nhà nƣớc bằng pháp luật đối với quản lý NSNN cần đổi mới một cách hiệu quả và sâu sắc công cụ quản lý, trong đó đội ngũ cán bộ quản lý là quan trọng nhất.
Để xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trƣờng, Nhà nƣớc phải sử dụng một hệ thống các công cụ quản lý vĩ mô nhƣ kế hoạch, chính sách, các công cụ tài chính, pháp 5 z luật. Việc sử dụng các công cụ này thể hiện thông qua hoạt động của các cơ quan, đơn vị trong bộ máy Nhà nƣớc và đội ngũ cán bộ, công chức Nhà nƣớc. Tác giả cũng khẳng định, việc thực hiện quản lý tốt nguồn thu và nhiệm vụ chi ngân sách, đảm bảo chất lƣợng và hiệu quả, thu đúng và đầy đủ theo quy định pháp luật tạo môi trƣờng kinh doanh công bằng giữa các đối tƣợng kinh doanh, chi ngân sách tiết kiệm, hiệu quả đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ chính trị của từng cấp chính quyền, từng đơn vị góp phần thúc đẩy huyện Qu nh Lƣu phát triển ngày càng nhanh và bền vững. Vũ Ngọc Tuấn, Đàm Văn Huệ (2014) Nhìn lại nguyên tắc ngân sách thƣờng niên theo quan niệm cổ điển và việc tuân thủ nguyên tắc trong quản lý ngân sách tại Việt Nam, bài viết chỉ ra nguyên tắc ngân sách thƣờng niên là một trong 4 nguyên tắc cơ bản về ngân sách theo quan niệm cổ điển.
Sự xuất hiện và phát triển của nguyên tắc ngân sách thƣờng niên đồng hành với sự phát triển của dân chủ, đáp ứng yêu cầu minh bạch, hiệu quả trong chi tiêu ngân sách của Chính phủ từ phía ngƣời dân và đƣợc thừa nhận tại nhiều quốc gia trên thế giới. Tại Việt Nam, nguyên tắc ngân sách thƣờng niên đã đƣợc thể chế hóa trong Luật NSNN, song chƣa đƣợc tuân thủ đầy đủ, thể hiện thông qua các quy định về ứng trƣớc dự toán ngân sách và chuyển nguồn ngân sách. Bởi vậy, nghiên cứu này đƣợc thực hiện để làm rõ hơn các nội dung của nguyên tắc, phân tích việc thực hiện nguyên tắc tại Việt Nam gắn với quy định về ứng trƣớc dự toán ngân sách, chuyển nguồn ngân sách và đề ra giải pháp để hoàn thiện các quy định này trong thời gian tới. Lê Văn Vĩnh (2014), Giải pháp tăng cƣờng quản lý Ngân sách NN tại huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ, Luận văn thạc sỹ, Đại học Mỏ địa chất Hà Nội.
Đây là một luận văn nói về quản lý ngân sách cấp huyện của huyện Phù Ninh - tỉnh Phú Thọ. Là một huyện trong tỉnh Phú Thọ, Phù Ninh và thành phố Việt Trì có nhiều điểm tƣơng đồng về vị trí địa lý, giáo dục, văn hóa xã 6 z hội. Luận văn đã nêu ra đƣợc thực trạng quản lý ngân sách tại huyện Phù Ninh, đã sử dụng nhiều phƣơng pháp phân tích để đánh giá thực trạng quản lý ngân sách của huyện nhƣ phƣơng pháp so sánh, phƣơng pháp phân tích, tổng hợp. Luận văn chƣa thu thập đƣợc ý kiến của các chuyên gia, các lãnh đạo Huyện ủy, UBND huyện, lãnh đạo các phòng ban chuyên môn để giúp thu thập, chọn lọc những thông tin, ý kiến trao đổi của các chuyên gia trong lĩnh vực quản lý ngân sách.
“Chi ngân sách nhà nước thời gian qua và khuyến nghị chính sách trong thời gian tới” của tác giả Phạm Thái Hà đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Tài chính số 12 năm 2016. Tác giả đã nêu ra một số tồn tại trong việc lập dự toán, điều hành chi theo dự toán nhƣ tình trạng xây dựng dự toán không sát với thực tế, các khoản chi thƣờng xuyên liên tục tăng cao,…và đƣa ra một số khuyến nghị nhƣ cần tinh giản biên chế, nâng cao chất lƣợng lập dự toán sát với thực tế và sử dụng hiệu quả các nguồn vốn vay. Nhìn chung các công trình, đề tài nghiên cứu và văn bản trên đã có đóng góp rất nhiều cho việc nghiên cứu về hoạt động quản lý ngân sách. Tuy nhiên do mục đích và yêu cầu khác nhau nên các công trình nghiên cứu trên chƣa đề cập cụ thể đến hoạt động quản lý ngân sách của thành phố Việt Trì.
Với đặc thù là thành phố tỉnh lỵ của một tỉnh miền núi trung du, quy hoạch là đô thị trung tâm vùng, hoạt động quản lý ngân sách cũng nhƣ việc thực thi Luật ngân sách nhà nƣớc có rất nhiều đặc điểm riêng. Do đó, đề tài tôi lựa chọn mặc dù có tính kế thừa, nhƣng nó cũng thể hiện các quan điểm nghiên cứu độc lập. Cơ sở lý luận về chi NSNN và vai trò của quản lý chi NSNN 1.1 Khái niệm NSNN Ngân sách Nhà nƣớc; NSNN là một phạm trù kinh tế và là phạm trù lịch sử; là một thành phần trong hệ thống tài chính. Ngày 25 6 2015, tại K 7 z họp thứ 9, Quốc hội khoá XIII đã thông qua Luật Ngân sách nhà nƣớc (sửa đổi).
Đây là đạo luật quan trọng tạo bƣớc ngoặt mới trong quản lý ngân sách nhà nƣớc theo hành lang pháp lý mới đầy đủ và đồng bộ hơn, phù hợp với tình hình thực tế hiện nay, xu hƣớng hội nhập quốc tế, góp phần quan trọng vào tiến trình cải cách tài chính công theo hƣớng hiện đại. Luật NSNN 2015 định nghĩa: Ngân sách nhà nƣớc là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nƣớc đƣợc dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nƣớc. Hệ thống NSNN Sự hình thành và phát triển của NSNN gắn liền với sự xuất hiện và phát triển của kinh tế hàng hóa - tiền tệ trong các phƣơng thức sản xuất của cộng đồng và Nhà nƣớc của từng cộng đồng. Nói cách khác, sự ra đời của Nhà nƣớc, sự tồn tại của kinh tế hàng hóa - tiền tệ là những tiền đề cho sự phát sinh, tồn tại và phát triển của NSNN.
Theo Điều 6 Nghị định số 163 2016 NĐ-CP ngày 21 12 2016 Quy định chi tiết thi hành một số điều Luật NSNN: + NSNN gồm ngân sách trung ƣơng và ngân sách địa phƣơng. Ngân sách địa phƣơng gồm ngân sách của các cấp chính quyền địa phƣơng, trong đó: a) Ngân sách tỉnh, thành phố trực thuộc trung ƣơng (gọi chung là ngân sách tỉnh), bao gồm ngân sách cấp tỉnh và ngân sách của các huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ƣơng; b) Ngân sách huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ƣơng (gọi chung là ngân sách huyện), bao gồm ngân sách cấp huyện và ngân sách của các xã, phƣờng, thị trấn; c) Ngân sách các xã, phƣờng, thị trấn (gọi chung là ngân sách cấp xã). + Phân cấp quản lý nguồn thu, nhiệm vụ chi và quan hệ giữa các cấp ngân sách thực hiện theo các nguyên tắc sau: 8 z - Ngân sách trung ƣơng, ngân sách mỗi cấp chính quyền địa phƣơng đƣợc phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi cụ thể. - Ngân sách trung ƣơng giữ vai trò chủ đạo, bảo đảm thực hiện các nhiệm vụ chi quốc gia, hỗ trợ địa phƣơng chƣa cân đối đƣợc ngân sách và hỗ trợ các địa phƣơng theo quy định tại khoản 3 Điều 40 của Luật này.
- Ngân sách địa phƣơng đƣợc phân cấp nguồn thu bảo đảm chủ động thực hiện những nhiệm vụ chi đƣợc giao. Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa các cấp ngân sách ở địa phƣơng phù hợp với phân cấp quản lý kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và trình độ quản lý của mỗi cấp trên địa bàn. - Nhiệm vụ chi thuộc ngân sách cấp nào do ngân sách cấp đó bảo đảm; việc ban hành và thực hiện chính sách, chế độ mới làm tăng chi ngân sách phải có giải pháp bảo đảm nguồn tài chính, phù hợp với khả năng cân đối của ngân sách từng cấp; việc quyết định đầu tƣ các chƣơng trình, dự án sử dụng vốn ngân sách phải bảo đảm trong phạm vi ngân sách theo phân cấp. - Trƣờng hợp cơ quan quản lý nhà nƣớc thuộc ngân sách cấp trên ủy quyền cho cơ quan quản lý nhà nƣớc thuộc ngân sách cấp dƣới thực hiện nhiệm vụ chi của mình thì phải phân bổ và giao dự toán cho cơ quan cấp dƣới đƣợc ủy quyền để thực hiện nhiệm vụ chi đó.
Cơ quan nhận kinh phí ủy quyền phải quyết toán với cơ quan ủy quyền khoản kinh phí này.