mở đầu của một chu trình ngân sách, đặt ra cơ sở nền tảng cho các khâu tiếp theo. Nếu khâu lập dự toán chi NSNN được chính xác, có đầy đủ cơ sở khoa học và phù hợp với thực tế, hợp thời gian sẽ Luan van 14 tạo điều kiện thuận lợi cho các khâu tiếp theo, đặc biệt là khâu chấp hành ngân sách. Thông qua việc lập dự toán chi NSNN để thẩm tra, tính toán một cách chặt chẽ, kỹ lưỡng khả năng và nhu cầu trên các mặt về kinh tế - xã hội, tài chính. Từ đó phát huy được các ưu thế, thuận lợi, hạn chế đến mức thấp nhất những khó khăn, trở ngại trong việc phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Mục đích cơ bản của việc lập dự toán chi NSNN là nhằm đảm bảo tính đúng đắn của chi NSNN, có căn cứ khoa học và căn cứ thực tiễn các chỉ tiêu chi NSNN trong kỳ kế hoạch. Trong quá trình lập dự toán chi NSNN, phải đảm bảo các yêu cầu: - Dự toán chi NSNN phải bám sát kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và có tác động tích cực đối với việc thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; - Dự toán chi NSNN phải đảm bảo thực hiện đầy đủ, đúng các yêu cầu của Luật NSNN. Căn cứ lập dự toán chi ngân sách nhà nước Để dự toán chi NSNN hàng năm được lập đảm bảo các mục tiêu, yêu cầu đề ra, vừa có khả năng thực hiện cao trong năm kế hoạch, đòi hỏi khi lập dự toán chi NSNN phải dựa trên các căn cứ: - Phương hướng, chủ trương, nhiệm vụ phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường, an ninh quốc phòng của Đảng và Nhà nước trong năm kế hoạch và những năm tiếp theo. - Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của thành phố trong năm kế hoạch.
- Kết quả phân tích, đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch ngân sách của các năm trước, đặc biệt là năm báo cáo. - Lập dự toán chi NSNN phải dựa trên các chính sách, chế độ, tiêu chuẩn, định mức cụ thể về chi tiêu tài chính nhà nước. Các cơ quan tham gia lập dự toán chi ngân sách nhà nước Dự toán chi NSNN có ảnh hưởng quan trọng đến hoạt động của các cơ quan, đơn vị, địa phương trong năm kế hoạch. Các cơ quan tham gia lập dự Luan van 15 toán chi NSNN gồm: - Cơ quan, đơn vị, tổ chức trực tiếp sử dụng NSNN, được NSNN hỗ trợ lập dự toán chi NSNN thuộc phạm vi nhiệm vụ được giao.
Cơ quan dự toán cấp I là đơn vị vừa sử dụng NSNN, vừa phân bổ, quản lý kinh phí của các đơn vị trực thuộc, vì vậy phải tự kiểm tra việc lập dự toán của đơn vị mình và đơn vị dự toán trực thuộc (cấp II, cấp III). - Cơ quan tài chính địa phương đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc xây dựng dự toán chi NSNN và phương án phân bổ dự toán, thẩm định dự toán các đơn vị dự toán của cấp mình và UBND cấp dưới, nhằm kiểm tra tính tuân thủ trong việc lập dự toán; kiểm tra nguồn để bố trí cân đối và đúng mục đích, đúng mục tiêu. - UBND các cấp lập dự toán thu, chi ngân sách địa phương, phương án phân bổ dự toán ngân sách của cấp mình; lập dự toán điều chỉnh ngân sách địa phương trong trường hợp cần thiết trình HĐND cùng cấp quyết định. - HĐND các cấp quyết định dự toán thu, chi ngân sách địa phương và phân bổ dự toán ngân sách cấp mình; quyết định các chủ trương, biện pháp triển khai thực hiện ngân sách địa phương; điều chỉnh dự toán ngân sách địa phương trong trường hợp cần thiết; giám sát việc thực hiện ngân sách đã được HĐND quyết định.
Phương pháp lập dự toán chi ngân sách nhà nước Lập dự toán chi NSNN địa phương là lập kế hoạch tổng hợp có liên quan đến hầu hết các các cấp, các ngành, các hoạt động kinh tế - xã hội từ tỉnh đến cơ sở. Trong lập dự toán chi NSNN có hai phương pháp phổ biến được áp dụng là phương pháp phân bổ từ trên xuống và phương pháp lập dự toán từ cơ sở, tổng hợp từ dưới lên. * Phương pháp phân bổ từ trên xuống Nội dung của phương pháp này có thể được tóm tắt như sau: Nhà nước Luan van 16 trung ương dựa vào các căn cứ nhất định sẽ xác định tổng số chi của NSNN trong kỳ kế hoạch, từ tổng số đó sẽ phân bổ cho các cấp, các ngành. Các cấp, các ngành lại tiến hành phân bổ phần ngân sách của mình cho các cấp, các ngành phụ thuộc.
Cứ như vậy, số thu chi NSNN sẽ được phân bổ cho đến các đơn vị cơ sở, thậm chí cho từng người dân để tổ chức thực hiện trong kỳ kế hoạch. Phương pháp này có ưu điểm là nhanh, gọn, đảm bảo được các yêu cầu của nhà nước trung ương. Tuy vậy, nó có nhược điểm là không phát huy được tính chủ động, sáng tạo của các cấp, các ngành, các đơn vị cơ sở; nếu tình hình ngân sách giữa các năm không ổn định, hệ thống pháp luật chưa nghiêm thì phương pháp này khó thực hiện hoặc thực hiện được nhưng tính chính xác không cao. * Phương pháp lập dự toán từ cơ sở, tổng hợp từ dưới lên Nội dung chính của phương pháp này là các nội dung chi của NSNN sẽ được tiến hành lập từ những đơn vị cơ sở thấp nhất, sau đó chúng được tổng hợp lên theo các cấp, các ngành và cuối cùng tổng hợp thành chi của NSNN.
Phương pháp này khắc phục được các nhược điểm của phương pháp trên, tuy nhiên nó lại có nhược điểm khác là: Tốn nhiều công sức và thời gian vì khối lượng công việc nhiều, phải qua nhiều bước thực hiện. Mặc dù vậy, phương pháp này khá thích hợp với điều kiện chi NSNN còn nhiều biến động, trình độ quản lý điều hành chi ngân sách còn ở mức độ nhất định. Ở nước ta, từ trước đến nay, lập dự toán chi NSNN thường kết hợp cả hai phương pháp nói trên. Trong đó, phương pháp lập từ cơ sở, tổng hợp từ dưới lên là chủ yếu, còn phương pháp phân bổ chỉ áp dụng khi giao số kiểm tra và giao kế hoạch chính thức.
Trình tự lập dự toán chi ngân sách nhà nước Bắt đầu từ tháng 6-7, cơ quan tài chính hướng dẫn các địa phương, cơ quan, đơn vị dự toán lập dự toán chi NSNN; cơ quan tài chính phối hợp với các Luan van 17 ngành, các cấp đánh giá khả năng, tình hình thực hiện ngân sách năm báo cáo lập dự toán chi NSNN trình UBND trước khi làm việc vòng một với Bộ Tài chính. Trên cơ sở định hướng chung, chính quyền địa phương phải làm việc với các cơ quan, ngành, địa phương để nắm chắc nhu cầu và khả năng ngân sách cụ thể; đơn vị dự toán cấp trên thẩm tra dự toán đơn vị cấp dưới; cơ quan tài chính thẩm tra các đơn vị dự toán. Tháng 10-11, UBND tỉnh tổng hợp dự toán chi NSNN gửi Chính phủ và Bộ Tài chính. Trường hợp chưa thống nhất được nhiệm vụ chi thì tỉnh phải làm việc vòng hai với Bộ Tài chính về dự toán chi NSNN địa phương.
Trên cơ sở dự toán chi NSNN được Quốc hội thông qua, Chính phủ có phương án cụ thể phân bổ cho các Bộ, ngành, các địa phương. Chính phủ giao Bộ Tài chính thông báo ngân sách cho UBND các tỉnh. UBND tỉnh làm việc với các địa phương để xác định rõ hơn dự toán chi NSNN. UBND các địa phương sẽ căn cứ vào chỉ tiêu dự toán chi NSNN được Chính phủ giao để chỉnh lý lại chi NSNN cấp mình cho sát với thực tế để thông qua Ban Kinh tế.
Ngân sách thuộc HĐND đóng góp, sửa đổi, hoàn chỉnh trước khi trình HĐND thảo luận, quyết định ngân sách địa phương. Chấp hành dự toán chi NSNN a. Khái niệm, mục tiêu của chấp hành dự toán chi NSNN Chấp hành dự toán chi NSNN là quá trình sử dụng tổng hợp các biện pháp kinh tế - tài chính và hành chính nhằm biến các chỉ tiêu chi ngân sách ghi trong dự toán chi NSNN trở thành hiện thực. Như vậy, mục tiêu của chấp hành dự toán chi NSNN nhằm: - Biến các chỉ tiêu ghi trong kế hoạch ngân sách năm từ khả năng, dự kiến thành hiện thực.
Từ đó góp phần biến các chỉ tiêu của kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước từ khả năng thành hiện thực. Luan van 18 - Thông qua chấp hành dự toán chi NSNN có thể tiến hành kiểm tra việc thực hiện các chính sách, chế độ, tiêu chuẩn, định mức về kinh tế, tài chính của nhà nước. Chấp hành dự toán chi NSNN là thực hiện tốt các mục tiêu nói trên, sẽ mang lại ý nghĩa quan trọng không những cho công tác quản lý, điều hành ngân sách mà quan trọng hơn là thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Các cơ quan tham gia vào quá trình chấp hành dự toán chi ngân sách nhà nước Đơn vị sử dụng NSNN: Thủ trưởng các đơn vị sử dụng ngân sách là người có quyền quyết định chuẩn chi các khoản chi NSNN theo đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức và trong phạm vi dự toán được cấp có thẩm quyền giao; có trách nhiệm quản lý, sử dụng ngân sách và tài sản nhà nước theo đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức, đúng mục đích, tiết kiệm, có hiệu quả.
Cơ quan tài chính các cấp tham gia với chức năng tham mưu cho chính quyền nhà nước các cấp trong quản lý và điều hành chi NSNN. Cơ quan tài chính có trách nhiệm cân đối nguồn đáp ứng nhu cầu chi, kiểm tra và giám sát việc thực hiện chi tiêu và có quyền tạm dừng các khoản chi vượt nguồn cho phép hoặc sai chính sách, chế độ, tiêu chuẩn; có quyền yêu cầu cơ quan giao dự toán điều chỉnh nhiệm vụ, dự toán chi của các đơn vị trực thuộc để đảm bảo thực hiện ngân sách theo đúng mục tiêu, tiến độ quy định. KBNN thực hiện kiểm soát các khoản chi theo các chế độ, tiêu chuẩn, điều kiện, thủ tục quy định. Trường hợp không đủ điều kiện, có quyền từ chối cấp phát thanh toán các khoản chi đó.