mở đầu của một chu trình NSNN. Những khoản chi thường xuyên khi đã được ghi vào dự toán chi và đã được cơ quan có thẩm quyền xét duyệt được coi như là chỉ tiêu pháp lệnh. Khi đó, số chi thường xuyên đã được ghi trong dự toán thể hiện sự cam kết của các cơ quan chức năng về quản lý tài chính công với các đơn vị thụ hưởng NSNN. Vì vậy quản lý chi thường xuyên NSNN phải theo nguyên tắc quản lý theo dự toán, cụ thể: Thứ nhất, hoạt động của NSNN, đặc biệt là cơ cấu thu, chi của NSNN phụ thuộc vào quyết định của cơ quan quyền lực nhà nước và phải chịu sự kiểm tra, giám sát của các cơ quan nhà nước đó.
Do vậy, mọi khoản chi từ NSNN chỉ có thể trở thành hiện thực khi khoản chi đó đã nằm trong cơ cấu chi theo dự toán đã được cơ quan quyền lực nhà nước xét duyệt và thông qua. Thứ hai, phạm vi chi của NSNN rất đa dạng liên quan tới nhiều loại hình đơn vị thuộc nhiều lĩnh vực hoạt động khác nhau. Mức chi cho mỗi loại hoạt động được xác định theo đối tượng riêng, định mức riêng; hoặc giữa các cơ quan trong cùng một lĩnh vực hoạt động nhưng điều kiện về trang bị cơ sở vật chất có sự khác nhau, quy mô và tính chất hoạt động có sự khác nhau sẽ dẫn đến các mức chi từ NSNN cho các cơ quan đó cũng có sự khác nhau. 13 Thứ ba, quản lý theo dự toán mới đảm bảo được yêu cầu cân đối của NSNN; tạo điều kiện thuận lợi cho việc điều hành NSNN; hạn chế được tính tuỳ tiện trong quản lý và sử dụng kinh phí ở các đơn vị thụ hưởng NSNN.
Nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả Có thể nói tiết kiệm, hiệu quả là một trong những nguyên tắc quan trọng hàng đầu của quản lý chi thường xuyên NSNN. Các hoạt động của chi thường xuyên NSNN diễn ra trên phạm vi rộng, đa dạng và phức tạp; nhu cầu chi thường xuyên NSNN luôn tăng trong khi khả năng huy động nguồn thu có hạn. Vì vậy, trong quá trình phân bổ và sử dụng các nguồn lực có hạn cần tính toán để đạt hiệu quả cao nhất với chi phí ít nhất. Nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả trong quá trình quản lý chi thường xuyên NSNN chỉ thực hiện được khi: + Xây dựng được các định mức, tiêu chuẩn chi tiêu phù hợp với từng đối tượng hay tính chất công việc.
+ Thiết lập được các hình thức cấp phát đa dạng và lựa chọn hình thức cấp phát áp dụng cho mỗi loại hình đơn vị, hay yêu cầu quản lý của từng nhóm mục chi một cách phù hợp. + Lựa chọn được thứ tự ưu tiên cho các hoạt động sao cho với số chi thường xuyên có hạn nhưng công việc hoàn thành tốt, chất lượng cao. + Khi đánh giá tính hiệu quả của chi thường xuyên NSNN phải xem xét mức độ ảnh hưởng của mỗi khoản chi thường xuyên tới các mối quan hệ kinh tế, chính trị, xã hội khác và phải tính đến thời gian phát huy tác dụng của nó. Nguyên tắc chi trả trực tiếp qua KBNN Một trong những chức năng quan trọng của KBNN là quản lý quỹ NSNN.
Vì vậy, KBNN vừa có quyền, vừa có trách nhiệm phải kiểm soát chặt chẽ mọi khoản chi NSNN, đặc biệt là các khoản chi thường xuyên. Để tăng cường vai trò của KBNN trong kiểm soát chi thường xuyên của NSNN, hiện nay ở nước ta đã và đang triển khai thực hiện chi trực tiếp qua KBNN và coi đó như là một nguyên tắc trong quản lý khoản chi này. Chi trực tiếp qua KBNN là phương thức thanh toán chi trả có sự tham gia của 3 bên: Đơn vị sử dụng NSNN; KBNN; tổ chức hoặc cá nhân được nhận các 14 khoản tiền do đơn vị sử dụng NSNN thanh toán chi trả (gọi chung là người được hưởng) bằng hình thức thanh toán không dùng tiền mặt. Cách thức tiến hành cụ thể là: Đơn vị sử dụng NSNN uỷ quyền cho KBNN trích tiền từ tài khoản của mình để chuyển trả vào tài khoản cho người được hưởng ở một trung gian tài chính, nơi người được hưởng mở tài khoản giao dịch.
Để thực hiện được nguyên tắc chi trực tiếp qua KBNN cần phải giải quyết tốt một số vấn đề cơ bản sau: Thứ nhất, tất cả các khoản chi NSNN phải được kiểm tra, kiểm soát một cách chặt chẽ trong quá trình cấp phát, thanh toán. Các khoản chi phải có trong dự toán NSNN được duyệt; tuân thủ đúng cơ chế quản lý tài chính được phép áp dụng cho mỗi khoản chi; và đã được thủ trưởng đơn vị sử dụng kinh phí NSNN chuẩn chi. Thứ hai, tất cả các cơ quan, đơn vị, các chủ dự án. sử dụng kinh phí NSNN phải mở tài khoản tại KBNN; chịu sự kiểm tra, kiểm soát của cơ quan Tài chính và KBNN trong quá trình lập dự toán, phân bổ dự toán, cấp phát, thanh toán, hạch toán và quyết toán NSNN.
Thứ ba, cơ quan Tài chính các cấp có trách nhiệm xem xét dự toán NS của các đơn vị cùng cấp; kiểm tra phương án phân bổ và giao dự toán của đơn vị dự toán cấp trên cho các đơn vị dự toán cấp dưới, nếu không đúng dự toán NS được giao, không phù hợp với cơ chế quản lý tài chính được phép áp dụng cho mỗi khoản chi thì yêu cầu điều chỉnh lại. Cơ quan Tài chính các cấp có trách nhiệm thẩm định các báo cáo quyết toán của các đơn vị dự toán cấp I trực thuộc, tổng hợp số liệu vào quyết toán chi NSNN. Thứ tư, KBNN có trách nhiệm kiểm soát các hồ sơ, chứng từ, điều kiện chi và thực hiện cấp phát, thanh toán kịp thời các khoản chi NSNN theo đúng qui định; tham gia với các cơ quan Tài chính, cơ quản quản lý nhà nước có thẩm quyền trong việc kiểm tra tình hình sử đụng NSNN và xác nhận số thực chi NSNN qua kho bạc của các đơn vị. Thứ năm, lựa chọn phương thức cấp phát, thanh toán đối với từng khoản chi thường xuyên cho phù hợp với hoàn cảnh kinh tế, xã hội hiện tại.
Vai trò của quản lý chi thường xuyên NSNN Thứ nhất, đảm bảo mục tiêu ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn. Quản lý có hiệu quả các khoản chi của NSNN sẽ có sự tác động tích cực đến đời sống kinh tế - xã hội, đảm bảo mục tiêu phát triển đã đề ra. Thứ hai, nâng cao hiệu quả sử dụng các khoản chi thường xuyên NSNN nhằm tăng hiệu quả sử dụng vốn NS, đảm bảo tiết kiệm, có hiệu quả. Quản lý các khoản chi thường xuyên NSNN sẽ tránh được tình trạng chi dàn trải, chưa thực sự cấp thiết và đặc biệt là tình trạng thất thoát nguồn vốn NS.
Thứ ba, quản lý chi thường xuyên NS giúp điều tiết thu nhập dân cư thực hiện công bằng xã hội. Qua công tác quản lý để xuất phương án chi NS để giảm bớt sự phân hóa giàu nghèo từ đó công bằng xã hội được cải thiện. Thứ tư, quản lý chi thường xuyên NSNN có vai trò điều tiết giá cả, chống suy thoái và chống lạm phát. Thứ năm, để duy trì sự ổn định của môi trường kinh tế.
Nội dung quản lý chi thường xuyên NSNN 1. Tổ chức bộ máy quản lý chi thường xuyên NSNN Để tổ chức quản lý chi NSNN nói chung và chi thường xuyên NS nói riêng, phải xây dựng cơ cấu, tổ chức bộ máy tham mưu giúp việc, phù hợp với thẩm quyền, chức năng và nhiệm vụ được chính phủ quy định. Tại mỗi cơ quan, đơn vị sử dụng ngân sách lại có mô hình tổ chức bộ máy và cán bộ riêng để đảm bảo thực hiện các chức năng nhiệm vụ của mình. Hiệu quả hoạt động và chất lượng cán bộ của từng cơ quan đơn vị có tác động rất lớn tới chất lượng quản lý nói chung và quản lý chi thường xuyên NSNN nói riêng.
Cơ cấu, tổ chức bộ máy tham mưu tinh gọn và chất lượng nguồn nhân lực cao luôn là mục tiêu hướng tới của chính phủ và các cấp chính quyền tại mỗi địa phương. Bộ máy cồng kềnh với chất lượng nguồn nhân lực thấp sẽ kéo theo sự trì trệ trong phát triển kinh tế xã hội lãng phí thời gian, tài sản, tiền của của nhà nước. Lập dự toán chi thường xuyên NSNN Dự toán chi thường xuyên là một bộ phận rất quan trọng của dự toán chi ngân sách Nhà nước. Đây là khâu mở đầu của một chu trình ngân sách, nhằm mục 16 đích để phân tích, đánh giá giữa khả năng và nhu cầu các nguồn tài chính của Nhà nước nhằm xác lập các chỉ tiêu thu chi ngân sách Nhà nước hàng năm một cách đúng đắn, có căn cứ khoa học và thực tiễn.
• Yêu cầu của việc lập dự toán: Lập theo đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách hiện hành, trong đó chủ động sắp xếp thứ tự các nhiệm vụ chi ưu tiên theo mức độ cấp thiết để chủ động điều hành, cắt giảm trong trường hợp cần thiết. Phải căn cứ vào điều kiện và nguồn kinh phí để lựa chọn các hoạt động/dự án cần ưu tiên bố trí vốn; thực hiện tiết kiệm chi thường xuyên ngay từ khâu bố trí dự toán gắn với cơ chế quản lý, cân đối theo kế hoạch trung hạn. Rà soát, lồng ghép các chế độ, chính sách, nhiệm vụ chi thường xuyên tránh chồng chéo, lãng phí. Lập dự toán đảm bảo thời gian quy định của Luật NSNN; thuyết minh về cơ sở pháp lý, chi tiết tính toán và giải trình cụ thể.
• Căn cứ của việc lập dự toán: - Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của huyện. - Chính sách, chế độ thu NSNN; Định mức phân bổ; Chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi tiêu. - Phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi. - Số kiểm tra dự toán thu, chi ngân sách do UBND cấp huyện thông báo.
- Tình hình thực hiện dự toán ngân sách năm trước và một số năm liền kề, ước thực hiện NS năm hiện hành. - Dự báo những xu hướng và vấn đề có tác động đến ngân sách năm kế hoạch.[1] Trình tự quản lý chi thường xuyên: Về cơ bản dự toán NS cấp huyện được thực hiện thông qua các bước sau: Bước (1): UBND cấp tỉnh/Thành phố trực thuộc Trung ương hướng dẫn và giao số kiểm tra dự toán ngân sách cho huyện. Bước (2): UBND huyện tổ chức hội nghị triển khai xây dựng dự toán ngân sách và giao số kiểm tra cho các phòng, ban, ngành, đoàn thể. Lập và tổng hợp dự toán: 17 Bước (3): Các phòng, ban, ngành, đoàn thể lập dự toán chi thường xuyên ngân sách của đơn vị mình.