Chương 1. Cơ sở lý luận về quan lý hoạt động bồi đưỡng học sinh giỏi tại các trường THCS. Thực trạng công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi của Hiệu trưởng các trường THCS trên địa bàn huyện Chư Pah, Chương 3. Biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường THCS trên địa bàn huyện Chư Dãh.
* Kết luận và khuyến nghị + Tài liệu tham khảo * Phụ lục. CHUONG 1 CO SO LY LUAN VE QUAN LY HOAT DONG BOI DUONG HQC SINH GIỎI Ở TRƯỜNG TRUNG HOC CO SO 1. KHÁI LƯỢC LỊCH SỬ NGHIEN CUU VAN DE Trên thế giới việc phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi đã có từ rất lâu. Ở Trung Quốc, từ đời nhà Đường (618TCN) những trẻ em có tài đặc được mời đến sân Rồng để học tập và được giáo dục bằng những hình thức đặc biệt.
Trong tác phẩm “Phương Tây” của Plato (427-347 TCN) cũng đã nêu lên các hình thức giáo dục đặc biệt cho học sinh giỏi. Ở châu Âu trong suốt thời Phục hưng, những người có tài năng về nghệ thuật, kiến trúc, văn học. đều được nhà nước và các tổ chức cá nhân bảo trợ, giúp đỡ [20, trl5]. Nước Mỹ, Thế kỉ 19 đặc biệt chú ý tới vấn đề giáo dục học sinh giỏi và tài năng.
Đầu tiên là hình thức giáo dục linh hoạt tại trường St. Public Schools Louis 1868 cho phép những học sinh giỏi học chương trình 6 năm trong vòng. 4 năm; Và trong suốt thế kỉ XX, học sinh giỏi đã trở thành một vấn đề của nước Mỹ với hàng loạt các tổ chức và các trung tâm nghiên cứu, bồi dưỡng. học sinh giỏi ra đời.
Năm 2002 có 38 bang của Hoa Kỳ có đạo luật về giáo duc hoc sinh gidi (Gifted & Talented Student Education Act) trong d6 28 bang có thể đáp ứng đầy đủ cho việc giáo dục học sinh giỏi. Còn ở nước Anh thành lập cả một Viện hàn lâm quốc gia dành cho học sinh giỏi và tài năng trẻ (The National Academy for Gifted and Talented Youth) và Hiệp hội quốc gia danh cho hoc sinh gidi (The National Association for Gifted Children). CHLB Đức có Hiệp hội dành cho học sinh giỏi và tài năng Đức (German Society for the Gifted and Talented Child).giáo dục Phổ thông Hàn Quốc có một chương trình đặc biệt dành cho học sinh giỏi (sppecial progammes for gifted chỉldren) nhằm giúp chính quyền phát hiện học sinh tài năng từ rất sớm. Năm 1994 có khoảng 57/174 cơ sở giáo dục ở Hàn Quốc tô chức chương trình đặc biệt dành cho học sinh giỏi [23].
Từ năm 1985, Trung Quốc thừa nhận phải có một chương trình giáo dục đặc biệt dành cho hai loại đối tượng học sinh yếu kém (slow learners) và học sinh giỏi, trong đó cho phép các học sinh giỏi có thể học vượt lớp (to skip grades); Một trong 15 mục tiêu ưu tiên của Viện quốc gia nghiên cứu giáo dục và đào tạo (NCERT) Án Độ là phát hiện và bồi dưỡng học sinh tài năng. Nhìn chung các nước đều dùng hai thuật ngữ chính là gift (giỏi, có năng khiếu) và talent (tài năng). Cơ quan giáo dục Hoa Kỳ miêu tả khái niệm “học. sinh giỏi” (*giftedness”) như sau: Đó là những học sinh có khả năng thể hiện xuất sắc hoặc năng lực nỗi trội trong các lĩnh vực trí tuệ, sự sáng tạo, khả năng lãnh đạo, nghệ thuật, hoặc các lĩnh vực lí thuyết chuyên biệt.
sinh này thể hiện tài năng đặc biệt của mình từ tắt cả các bình diện xã hội, văn hóa và kinh té”. Nhiều nước quan niệm: HSG là những đứa trẻ có năng lực trong các lĩnh vực trí tuệ, sáng tạo, nghệ thuật và năng lực lãnh đạo (Leadership) hoặc lĩnh vực lí thuyết (Academic). Những học sinh này cần có sự phục vụ và những hoạt động không theo những điều kiện thông thường của nhà trường nhằm phát triển đầy đủ các năng lực vừa nêu trên. Có thể nói, hầu như tắt cả các nước đều coi trọng vấn đề đào tạo và bồi dưỡng HSG trong chiến lược phát triển chương trình giáo dục phô thông.
Nhiều nước ghi riêng thành một mục dành cho HSG (for gifted hoặc for talented students), một số nước coi đó là một dạng của giáo dục đặc biệt (special education) hoặc chương trình đặc biệt (special programmes). [23] Van đề bồi dưỡng người tài đã được nhiều triều đại Việt Nam coi là công. việc hàng đầu của đất nước và đúc rút thành kinh nghiệm quý báu, điều đó được tiến sỹ Thân Nhân Trung phát biểu và được khắc ghi trong Văn bia Quốc Tử Giám từ năm 1484: “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”. Kế thừa truyền thống hiếu học, trọng giáo dục, trọng nhân tài của dân tộc Việt Nam, Đảng và Nhà nước ta luôn coi trọng sự nghiệp giáo dục đào tạo, quan tâm đến nhân tố con người và bồi dưỡng người tài.
Văn kiện Đại hội X khăng định: “Giáo đục và đào tạo cùng với khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đâu, là nằn tảng và động lực thúc day công nghiệp hoá, hiện đại hoá đắt nước”. Quan đó tiếp tục được thông qua tại Đại hội XI của Đảng và nhấn mạnh: “Giáo dực và đào tạo, khoa học và công nghệ có sức mạnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, ồ¡ dưỡng nhân tài, góp phân quan trong phát triển đất nước, xây dụng nên văn hoá và con người Việt Nam. Phát triển giáo dục và đào tạo cùng với phát triển khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đâu; đầu tư cho giáo đục và đào tạo là đâu tư phát triển” [3 tr.77] Với quan điểm trên, chất lượng giáo dục có nhiều chuyển biến và đội ngũ HSG Việt Nam ngày càng được phát triển qua số lượng HSG đạt giải cao trong kỳ thi Quốc tế. Nhưng đến nay chúng ta vẫn còn quá ít những công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG như của tác giả: Phạm.
Minh Hạc, Hà Thế Ngữ, Đặng Quốc Bảo, Trần Kiểm, Nguyễn Quốc Chí Hoặc một số đề tài, luận văn thạc sỹ như: 7rần Thị Vương: Một số biện pháp. nâng cao năng lực quản lí chuyên môn của Hiệu trưởng trường THCS Thanh Trì - Hà Nội, luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục — 2003; Nguyễn Tiến Quang: Những biện pháp tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS Đào Xá, Thanh Thuỷ, Phú Thọ trong giai đoạn mới, luận văn thạc quản lý giáo dục - 2007; Nguyễn Thị Thanh Nam: Quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG tại trường THCS Lê Hữu Trác, tỉnh Hưng Yên, luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục - 2012; Hoàng Khắc Tiệp: Quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở trường THCS Lê Qúy Đôn, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định trong bối cảnh hiện nay, luận văn. thạc sĩ quản lý giáo dục - 2012; Nhận thức được điều đó, trong những năm gần đây công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG tại các trường THCS trên địa bàn huyện Chư Pah được đầu tư và quan tâm thích đáng, tuy nhiên công tác bồi dưỡng ở một số trường chưa thật được quan tâm, đầu tư và phát huy hết được vai trò và ảnh hưởng của nó đến các đối tượng học sinh khác. Là người trực tiếp bồi dưỡng HSG và quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở trường THCS nhiều năm, chúng tôi thấy rõ vị trí, vai trò của hoạt động bồi dưỡng HSG trong nhà trường.
Qua nghiên cứu các giáo trình về quản lý các hoạt động dạy học, quản lý bồi dưỡng HSG chúng tôi nhận thấy để nâng cao chất lượng dạy và học, làm tốt công tác dưỡng HSG trong nhà trường THCS thì người Hiệu trưởng nhà trường cần phải có những biện pháp quản lý hoạt động một cách sát thực và phù hợp với đơn vị của mình. Xuất phát từ thực tế trên, chúng tôi nhận thấy công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi là vấn đề cấp thiết, đặc biệt là trong hoạt động tìm tòi, phát hiện và cải tiến nội dung bồi dưỡng cũng như tài năng đội ngũ, điều đó cần được nghiên cứu nhằm góp phần nâng cao công tác quản lý chất lượng. quản lý giáo dục, đào tạo của địa phương trong giai đoạn hiện nay. MỘT SÓ KHÁI NIỆM CƠ BẢN 1.
Quản lý "Quản lý là gì?" là câu hỏi mà bất cứ người học quản lý ban đầu nào cũng cần hiểu và mong muốn lý giải. Nó liên quan đến định nghĩa về quản lý. Quản lý được định nghĩa là một công việc mà một người lãnh đạo học suốt đời không thấy chán và cũng là sự khởi đầu của những gì họ nghiên cứu Quản lý được giải thích như là nhiệm vụ của một nhà lãnh đạo thực thụ, nhưng không phải là sự khởi đầu để họ triển khai công việc. Như vậy, có bao.
nhiêu nhà lãnh đạo tài ba thì có bấy nhiêu kiểu định nghĩa và lý giải về quản 10 lý. Và đây là một dạng lao động đặc biệt. Lao động quản lý là một lĩnh vực lao động trí tuệ và thực hiện phức tạp nhất của con người nhằm điều khiển lao động thúc đẩy xã hội phát triển trên tất cả các bình diện. Khoa học quản lý cũng như nhiều khoa học xã hội - nhân văn khác gắn với tiến trình phát triển của xã hội loài người, nên nó luôn mang tính lịch sử, tính giai cấp, tính dân tộc, tính thời đại.
Quản lý còn là một nghệ thuật đòi hỏi sự khôn khéo và tỉnh tế cao độ để đạt được mục đích. Chính vì vậy mà người ta có thể tiếp nhận khái niệm quản lý theo nhiều cách khác nhau đó là: Cai quản, chỉ huy, lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra theo góc độ tô chức. Theo góc độ diéu khién thì quản lý có nghĩa là lái, điều khiển, điều chỉnh. Theo cách tiếp cận hệ thống thì quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý (hay đối tượng quản lý) nhằm tô chức, phối hợp hoạt động của con người trong các quá trình sản xuất - xã hội để đạt được mục đích đã định.
Theo Harol Koontz trong tac phẩm “Những vấn đề cốt lõi của quản lý” đã được dịch ra tiếng Việt Nam của nhà xuất bản khoa học kỹ thuật Hà Nội năm 1992 “Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những lục cá nhân nhằm đạt được mục đích của tổ chức ”.[11] Theo lý luận của chủ nghĩa Mác - Lê Nin: “Quản iý xã hội một cách khoa học là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý đối với toàn bộ hay những hệ thống xã hội. Trên cơ sở vận dụng đúng đắn những quy luật và xu hướng khách quan vốn có của nó nhằm đảm báo cho nó hoạt động và phát triển tối wu theo mục đích đặt ra”.