Luận án tiến sĩ: Quan hệ hợp tác giữa tỉnh Hủa Phăn Lào và Thanh Hóa Việt Nam từ năm 1986 đến 2017

Luận án tiến sĩ nghiên cứu quan hệ hợp tác giữa tỉnh hủa phăn lào và tỉnh thanh hóa việt nam từ năm 1986 đến năm 2017, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý thuyết, đề xuất

• Tác giả: Lưu Thị Kim
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Văn Hào
• Trường học: Trường Đại học Vinh
• Chuyên ngành: Lịch sử thế giới
• Đề tài: Quan hệ hợp tác giữa tỉnh Hủa Phăn (Lào) và tỉnh Thanh Hóa (Việt Nam) từ năm 1986 đến năm 2017
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Nghệ An

Tóm tắt

I. Tổng quan về tình hình nghiên cứu

Chương này tổng hợp các công trình nghiên cứu liên quan đến quan hệ hợp tác giữa Hủa Phăn Lào và Thanh Hóa Việt Nam. Các nghiên cứu trước đây chủ yếu tập trung vào quan hệ song phương và hợp tác khu vực giữa hai nước Lào và Việt Nam, trong đó có đề cập đến các tỉnh biên giới. Tuy nhiên, nghiên cứu cụ thể về quan hệ hợp tác giữa Hủa Phăn và Thanh Hóa từ năm 1986 đến 2017 vẫn còn hạn chế. Luận án này nhằm lấp đầy khoảng trống đó bằng cách phân tích sâu về các lĩnh vực hợp tác kinh tế, văn hóa, giáo dục, và an ninh giữa hai tỉnh.

1.1. Các công trình nghiên cứu liên quan

Các công trình nghiên cứu trước đây về quan hệ Việt - Lào đã đề cập đến quan hệ hợp tác giữa các tỉnh biên giới, bao gồm Hủa Phăn và Thanh Hóa. Các nghiên cứu này nhấn mạnh vai trò của quan hệ hữu nghị và hợp tác toàn diện trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của hai bên. Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu nào đi sâu vào phân tích cụ thể các lĩnh vực hợp tác kinh tế, văn hóa, và giáo dục giữa hai tỉnh trong giai đoạn 1986-2017.

1.2. Những vấn đề cần giải quyết

Luận án cần tập trung làm rõ các nhân tố tác động đến quan hệ hợp tác giữa Hủa Phăn và Thanh Hóa, bao gồm cơ sở địa - chính trị, lịch sử, và lợi ích kinh tế. Đồng thời, nghiên cứu cần phân tích thực trạng quan hệ hợp tác trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, và an ninh, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm và đề xuất giải pháp nhằm tăng cường quan hệ đối tác giữa hai tỉnh trong tương lai.

II. Cơ sở và nhân tố tác động đến quan hệ hợp tác

Chương này phân tích các cơ sở và nhân tố tác động đến quan hệ hợp tác giữa Hủa Phăn và Thanh Hóa từ năm 1986 đến 2017. Các yếu tố bao gồm cơ sở địa - chính trị, lịch sử, và lợi ích kinh tế. Hủa Phăn và Thanh Hóa có vị trí địa lý gần gũi, cùng chia sẻ đường biên giới, tạo điều kiện thuận lợi cho hợp tác khu vực. Ngoài ra, quan hệ láng giềng truyền thống và sự tương đồng về văn hóa cũng là những yếu tố quan trọng thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa hai tỉnh.

2.1. Cơ sở địa chính trị

Vị trí địa lý của Hủa Phăn và Thanh Hóa là yếu tố quan trọng thúc đẩy quan hệ hợp tác. Hai tỉnh có chung đường biên giới, tạo điều kiện thuận lợi cho hợp tác kinh tế và an ninh. Ngoài ra, vị trí chiến lược của hai tỉnh trong khu vực Đông Nam Á cũng góp phần tăng cường quan hệ đối tác giữa hai bên.

2.2. Cơ sở lịch sử và văn hóa

Quan hệ hữu nghị giữa Hủa Phăn và Thanh Hóa có nền tảng từ lịch sử lâu đời. Hai tỉnh đã có nhiều hoạt động hợp tác văn hóa và giáo dục từ những năm 1960. Sự tương đồng về văn hóa và ngôn ngữ cũng là yếu tố quan trọng thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa hai bên.

III. Nội dung quan hệ hợp tác toàn diện

Chương này đi sâu vào phân tích các lĩnh vực quan hệ hợp tác giữa Hủa Phăn và Thanh Hóa từ năm 1986 đến 2017. Các lĩnh vực bao gồm chính trị đối ngoại, an ninh quốc phòng, kinh tế, văn hóa, và giáo dục. Quan hệ hợp tác giữa hai tỉnh được đánh giá là toàn diện và mang lại nhiều lợi ích cho cả hai bên. Đặc biệt, hợp tác kinh tế và thương mại đã góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của hai tỉnh.

3.1. Hợp tác kinh tế

Hợp tác kinh tế giữa Hủa Phăn và Thanh Hóa tập trung vào các lĩnh vực nông - lâm nghiệp, công nghiệp, và thương mại. Hai tỉnh đã ký kết nhiều hiệp định hợp tác nhằm thúc đẩy trao đổi hàng hóa và đầu tư. Các dự án hợp tác đầu tư trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng và giao thông vận tải cũng đã mang lại nhiều kết quả tích cực.

3.2. Hợp tác văn hóa và giáo dục

Hợp tác văn hóa và giáo dục giữa Hủa Phăn và Thanh Hóa được đẩy mạnh thông qua các chương trình trao đổi văn hóa, nghệ thuật, và đào tạo nguồn nhân lực. Hai tỉnh đã tổ chức nhiều hoạt động giao lưu văn hóa nhằm tăng cường hiểu biết và tình đoàn kết giữa nhân dân hai bên.

IV. Nhận xét và bài học kinh nghiệm

Chương này đánh giá những thành tựu và hạn chế trong quan hệ hợp tác giữa Hủa Phăn và Thanh Hóa từ năm 1986 đến 2017. Quan hệ hợp tác giữa hai tỉnh đã đạt được nhiều kết quả tích cực, đặc biệt trong các lĩnh vực kinh tế và văn hóa. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế cần được khắc phục, như thiếu cơ chế phối hợp hiệu quả và nguồn lực đầu tư hạn chế. Từ đó, luận án rút ra những bài học kinh nghiệm nhằm tăng cường quan hệ đối tác giữa hai tỉnh trong tương lai.

4.1. Thành tựu và hạn chế

Quan hệ hợp tác giữa Hủa Phăn và Thanh Hóa đã đạt được nhiều thành tựu trong các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, và giáo dục. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế như thiếu cơ chế phối hợp hiệu quả và nguồn lực đầu tư hạn chế. Những hạn chế này cần được khắc phục để tăng cường hiệu quả quan hệ hợp tác giữa hai tỉnh.

4.2. Bài học kinh nghiệm

Từ những thành tựu và hạn chế, luận án rút ra một số bài học kinh nghiệm nhằm tăng cường quan hệ hợp tác giữa Hủa Phăn và Thanh Hóa. Các bài học bao gồm việc xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả, tăng cường đầu tư vào các lĩnh vực trọng điểm, và đẩy mạnh hợp tác văn hóa và giáo dục để tăng cường hiểu biết và tình đoàn kết giữa nhân dân hai bên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Các công trình nghiên cứu có liên quan đến luận án 1. Các công trình nghiên cứu về quan hệ Việt - Lào có nội dung đề cập đến quan hệ hợp tác giữa tỉnh Hủa Phăn và tỉnh Thanh Hóa 1. Các công trình của các tác giả Lào Quan hệ Lào - Việt, Việt - Lào là vấn đề có ý nghĩa khoa học và thực tiễn.

Vì vậy đây là đề tài luôn được các nhà lãnh đạo cũng như các nhà nghiên cứu Lào quan tâm. Lịch sử Đảng NDCM Lào là công trình nghiên cứu của Ban Chỉ đạo lý luận và thực tiễn Đảng NDCM Lào [15]. Công trình này đã khái lược quá trình phát triển, trưởng thành của Đảng kể từ khi Đảng Cộng sản Đông Dương ra đời cho đến khi Đảng NDCM Lào kế thừa và trực tiếp lãnh đạo cách mạng từng bước đánh bại thực dân Pháp, đế quốc Mỹ và kết quả công cuộc xây dựng đất nước Lào từ năm 1976 đến năm 2005. Nội dung của công trình cũng đã đề cập tới quá trình Việt Nam giúp Lào xây dựng cơ sở kháng chiến tại Việt Nam, trong đó có căn cứ kháng chiến tại hang Hón Lòn (Lang Chánh, Thanh Hóa).

Từ căn cứ kháng chiến này, Việt Nam giúp Lào mở rộng các căn cứ cách mạng, tổ chức tập hợp lực lượng đứng lên đấu tranh giành chính quyền. Từ thực tiễn quá trình đấu tranh giải phóng dân tộc của cách mạng hai nước qua các thời kỳ lịch sử, Chủ tịch Khămtày Xiphănđon đã có bài viết “Tình đoàn kết đặc biệt, sự hợp tác toàn diện và liên minh chiến đấu Lào - Việt Nam trong thời kỳ cách mạng mới “[91; tr. Bài viết khẳng định, tình đoàn kết đặc biệt, sự hợp tác toàn diện và liên minh chiến đấu Lào - Việt Nam là tài sản quí báu của hai dân tộc và yếu tố đảm bảo thắng lợi của cách mạng hai nước. Góp phần quan trọng cho hợp tác liên minh, ông nhấn mạnh vai trò của căn cứ kháng chiến của cách mạng Lào trên lãnh thổ Việt Nam, được nhân dân Việt Nam đùm bọc, giúp đỡ, đặc biệt là căn cứ kháng chiến tại Sơn La và Thanh Hóa.

Nhân kỷ niệm 45 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Lào - Việt Nam (1962 - 2007), Thủ tướng Buaxỏn Búpphảvăn đã có bài viết “Gắn bó keo sơn, hỗ trợ vô tư, hợp tác hiệu quả” [190]. Bài viết khẳng định quan hệ đặc biệt hiếm có giữa hai dân 6 tộc Lào - Việt, vạch ra phương hướng và một số biện pháp để nâng cao hiệu quả hợp tác giữa hai nước trong những chặng đường tiếp theo. Các biện pháp thúc đẩy hợp tác kinh tế được tác giả phân tích và chỉ ra tương đối cụ thể, rõ ràng. Trong số những biện pháp đưa ra tác giả đề cập tới có việc thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa các tỉnh có chung đường biên giới của hai nước, trong đó có Hủa Phăn và Thanh Hóa.

Trong bài viết Đánh giá truyền thống quan hệ hợp tác Lào - Việt Nam [119; tr.18], Thoonglun Xixulít, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, Trưởng Ban đối ngoại Trung ương Đảng NDCM Lào đã khắc họa lại lịch sử sản sinh ra mối quan hệ truyền thống, tình đoàn kết đặc biệt Lào - Việt. Tác giả cho rằng, tình đoàn kết đặc biệt đó xuất phát từ trong chiến đấu, hi sinh của quân dân hai nước từ khi Đảng Cộng sản Đông Dương ra đời, lãnh đạo cách mạng ba nước trên bán đảo Đông Dương đấu tranh chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ giành độc lập cho nhân dân ba nước Lào - Việt Nam và Căm pu chia. Trong bài viết, tác giả cũng đã đề cập tới sự giúp đỡ của nhân dân hai bên biên giới Lào - Việt, đặc biệt là địa bàn các tỉnh Bắc Lào và các tỉnh Thanh Hóa, Sơn La - nơi đóng quân của cách mạng Lào. Trong số các luận án Tiến sĩ về quan hệ Lào - Việt Nam, đáng chú ý nhất là luận án Những nhân tố chi phối quan hệ đặc biệt Lào - Việt Nam từ năm 1986 - 2011 của nghiên cứu sinh người Lào Nhótkhămmani Xuphanuvông [101].

Trong công trình nghiên cứu này, tác giả đã làm rõ sự vận động của quan hệ đặc biệt Lào - Việt Nam từ giai đoạn đấu tranh giải phóng dân tộc đến giai đoạn củng cố, bảo vệ nền độc lập dân tộc. Đồng thời, luận án còn đi sâu phân tích quá trình hình thành những nền tảng của quan hệ đặc biệt Lào - Việt Nam cũng như những nhân tố chi phối quan hệ đặc biệt giữa hai nước (lịch sử, địa lý, văn hóa - tộc người; quan hệ giữa các vương triều phong kiến; hệ tư tưởng và lợi ích quốc gia thời kỳ đổi mới, lợi ích an ninh và phát triển kinh tế hai bên; bối cảnh quốc tế, khu vực; sự tác động của các nước lớn đến quan hệ đặc biệt Lào - Việt). Đặc biệt, trong chương 2 luận án, tác giả đã phân tích rõ các nhân tố lịch sử, địa lý và văn hóa - tộc người, đề cập khá nhiều đến sự gần gũi về địa lý, sự tương đồng về văn hóa giữa nhân dân hai bên biên giới. Đây là tiền đề, cơ sở để luận án đề cập, phân tích những cơ sở và nhân tố tác động đến quan hệ giữa tỉnh Hủa Phăn, và tỉnh Thanh Hóa.

Các công trình của các tác giả Việt Nam Cho đến nay, đã có rất nhiều bài viết của các vị lãnh đạo của Việt Nam đề cập đến quan hệ đặc biệt Lào - Việt, Việt - Lào. Năm 1996, Tổng Bí thư Đỗ Mười có bài viết Mãi mãi trân trọng mối quan hệ chí cốt có ý nghĩa chiến lược Việt - Lào [99; tr. Bài viết đã phân tích ý nghĩa, tầm quan trọng của quan hệ đặc biệt Việt - Lào trong sự nghiệp giải phóng dân tộc cũng như trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, nhất là trong thời kỳ hai nước đang tiến hành sự nghiệp đổi mới. Vun đắp cho mối quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào mãi mãi xanh tươi, nở hoa kết trái [92; Tr.12]; Quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào, những chặng đường vinh quang và thắng lợi vẻ vang [195] là những bài viết của Phạm Gia Khiêm, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam.

Trong các bài viết này, tác giả khẳng định tình hữu nghị đoàn kết giữa hai Đảng, hai Nhà nước Việt - Lào, sự gắn bó thủy chung, keo sơn giữa dân tộc Việt Nam và dân tộc Lào qua những chặng đường lịch sử từ giai đoạn đấu tranh giải phóng dân tộc đến thời kỳ xây dựng đất nước trong hòa bình và quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Đồng thời, bài viết còn đưa ra 5 nhóm giải pháp để nâng quan hệ hữu nghị, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện Lào - Việt Nam lên tầm cao mới. Đó các giải pháp về nâng tầm, mở rộng làm sâu sắc hơn tình hữu nghị đoàn kết đặc biệt xuống các cấp địa phương, cơ sở, nhất là thế hệ trẻ; đẩy mạnh hợp tác kinh tế; tăng cường phối hợp tăng cường hợp tác mọi mặt giữa các tỉnh có chung đường biên giới; thúc đẩy hợp tác giáo dục; và phối hợp tham gia các diễn đàn quốc tế có hiệu quả. Trong bài viết “Tính chất đặc biệt trong quan hệ Việt - Lào” tác giả Nguyễn Huy Quang1 đã khẳng định: quan hệ hợp tác Lào - Việt là mối quan hệ có tính chất “đặc biệt” duy nhất trong gần 170 mối quan hệ ngoại giao với tất cả các nước trên thế giới.

Tính chất “đặc biệt” thể hiện qua 2/3 thế kỷ chung lưng đấu tranh đánh thực dân đế quốc giành độc lập dân tộc, ủng hộ, giúp đỡ nhau cùng xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tính chất đặc biệt đó còn được tác giả tổng 1 Đại sứ đặc mệnh toàn quyền nước CHXHCN Việt Nam tại Lào 8 kết qua 4 đặc trưng: cách mạng hai nước đều bắt nguồn từ một lãnh tụ chung; từ một đảng chung là Đảng Cộng sản Đông Dương; có chung 2/3 thế kỷ liên tục cùng nhau chiến đấu chống kẻ thù chung; đó là mối quan hệ trong sáng, thủy chung, không bị phá vỡ bởi nội bộ hay các thế lức thù địch. Tính chất đặc biệt đó là nền tảng quyết định đảm bảo cho mối quan hệ được liên tục, bền vững trong quá khứ, hiện tại và tương lai. Tác giả khẳng định rõ, để có được đặc điểm, tính chất đặc biệt đó, phải kể đến vai trò của các căn cứ kháng chiến của Lào tại Việt Nam, và căn cứ Thanh Hóa như là một trong những căn cứ quan trọng nhất.

Mối quan hệ giữa các địa phương của hai nước, trong đó có tỉnh Hủa Phăn và tỉnh Thanh Hóa đã được đề cập ít nhiều trong các công trình nghiên cứu về Lào, Việt Nam cũng như quan hệ giữa hai nước. Có thể điểm qua một số công trình nghiên cứu và bài viết sau: Lịch sử Lào do Trung tâm KHXH & NV Quốc gia xuất bản năm 1997 [136] là công trình đã nghiên cứu một cách có hệ thống, toàn diện quá trình xây dựng và phát triển đất nước Lào. Công trình này cũng đã đề cập đến mối quan hệ đặc biệt, liên minh chiến đấu Lào - Việt Nam, Việt Nam - Lào qua các thời kỳ lịch sử; đánh giá các thành quả, vai trò to lớn của mối quan hệ đặc biệt giữa hai dân tộc, nhất là các khu căn cứ của Lào tại Việt Nam, trong đó có căn cứ tại Sơn La, Thanh Hóa. Lịch sử Lào hiện đại của Nguyễn Hùng Phi - Buasi Chalơnsuc [103] đã tổng kết, đánh giá những đặc điểm của mối quan hệ đặc biệt, những thắng lợi, thành tựu nhân dân hai nước đã đạt được trong suốt quá trình đấu tranh cách mạng cũng như trong công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc hiện nay dưới sự lãnh đạo của ĐCS Việt Nam và Đảng NDCM Lào.

Đồng thời tác phẩm cũng đã đề cập đến quan hệ hợp tác giữa các địa phương của hai nước, trong đó, Thanh Hóa là địa bàn quan trọng, là căn cứ kháng chiến có ý nghĩa quan trọng trong quá trình đấu tranh giành độc lập của cách mạng Lào.