Luận văn thạc sĩ về quan hệ giữa Hoa Kỳ và Iraq từ năm 1991 đến năm 2008

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh quan hệ giữa hoa kỳ với irắc từ năm 1991 đến năm 2008, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Tác giả: Lê Thế Lâm
• Người hướng dẫn: TSKH. Trần Hiệp
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Lịch sử Thế giới
• Đề tài: Quan hệ giữa Hoa Kỳ với Iraq từ năm 1991 đến năm 2008
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. QUAN HỆ HOA KỲ - IRAQ TỪ NĂM 1991 ĐẾN NĂM 2000
• 1.1. Tổng quan về Hoa Kỳ và Iraq
• 1.2. Tổng quan về Hợp chủng quốc Hoa Kỳ
• 1.3. Một vài nét về Cộng hòa Iraq
• 1.4. Chính sách của Mỹ đối với Trung Cận Đông sau Chiến tranh Lạnh
• 1.5. Quan hệ Hoa Kỳ - Iraq trong giai đoạn Tổng thống B.
• 2. QUAN HỆ HOA KỲ - IRAQ TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2004
• 2.1. Chính sách của Tổng thống G. Bush đối với Iraq
• 2.2. Cuộc chiến tranh vùng Vịnh lần thứ II (2003)
• 2.3. Nguyên nhân của cuộc chiến tranh
• 2.4. Diễn biến của cuộc chiến tranh
• 2.5. Hậu quả của cuộc chiến tranh
• 3. QUAN HỆ HOA KỲ - IRAQ TỪ NĂM 2005 ĐẾN NĂM 2008
• 3.1. Sự điều chỉnh chính sách của Tổng thống G. Bush đối với Iraq
• 3.2. Quan hệ Hoa Kỳ với Iraq giai đoạn 2005 - 2008
• BÀI VIẾT LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN VĂN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quan hệ Hoa Kỳ Iraq từ 1991 đến 2008

Mối quan hệ giữa Hoa Kỳ và Iraq từ năm 1991 đến 2008 là một trong những chủ đề phức tạp và thú vị trong lịch sử quan hệ quốc tế. Sau khi Chiến tranh Vùng Vịnh lần thứ nhất kết thúc, Hoa Kỳ đã thiết lập một chính sách đối ngoại mạnh mẽ nhằm kiểm soát tình hình tại Trung Đông, đặc biệt là đối với Iraq. Sự giàu có về tài nguyên dầu mỏ và vị trí chiến lược của Iraq đã khiến nước này trở thành tâm điểm trong chính sách đối ngoại của Mỹ. Từ những năm 1990, mối quan hệ này đã trải qua nhiều biến động, từ sự hợp tác đến xung đột, đặc biệt là sau sự kiện 11/9/2001.

1.1. Tình hình chính trị Iraq sau Chiến tranh Vùng Vịnh

Sau Chiến tranh Vùng Vịnh lần thứ nhất, Iraq rơi vào tình trạng khủng hoảng chính trị và kinh tế. Chính quyền của Saddam Hussein đã phải đối mặt với các lệnh trừng phạt từ Liên Hợp Quốc, dẫn đến sự suy giảm nghiêm trọng trong nền kinh tế. Tình hình chính trị trong nước trở nên bất ổn, với các cuộc nổi dậy và sự đàn áp của chính quyền. Điều này đã tạo ra một bối cảnh phức tạp cho mối quan hệ với Hoa Kỳ.

1.2. Chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ đối với Iraq

Chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ đối với Iraq trong giai đoạn này chủ yếu tập trung vào việc kiềm chế sức mạnh của Saddam Hussein. Hoa Kỳ đã áp dụng các biện pháp trừng phạt kinh tế và thiết lập các khu vực cấm bay nhằm bảo vệ các dân tộc thiểu số trong nước. Tuy nhiên, chính sách này cũng dẫn đến những căng thẳng trong quan hệ giữa hai nước, đặc biệt khi Iraq tiếp tục phát triển chương trình vũ khí hủy diệt hàng loạt.

II. Cuộc chiến tranh vùng Vịnh lần thứ II Nguyên nhân và Diễn biến

Cuộc chiến tranh vùng Vịnh lần thứ II vào năm 2003 là một trong những sự kiện quan trọng nhất trong quan hệ Hoa Kỳ - Iraq. Nguyên nhân chính của cuộc chiến này được cho là sự nghi ngờ về việc Iraq sở hữu vũ khí hủy diệt hàng loạt. Hoa Kỳ đã dẫn đầu một liên minh quốc tế nhằm lật đổ chính quyền Saddam Hussein, với lý do bảo vệ an ninh toàn cầu và chống khủng bố. Cuộc chiến này không chỉ thay đổi cục diện chính trị tại Iraq mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến quan hệ quốc tế.

2.1. Nguyên nhân dẫn đến cuộc chiến tranh

Nguyên nhân chính dẫn đến cuộc chiến tranh vùng Vịnh lần thứ II bao gồm sự nghi ngờ về chương trình vũ khí hủy diệt hàng loạt của Iraq và mối liên hệ giữa Saddam Hussein với các tổ chức khủng bố. Sự kiện 11/9 đã tạo ra một bối cảnh mới, khiến Hoa Kỳ quyết tâm hành động để ngăn chặn các mối đe dọa tiềm tàng từ Iraq.

2.2. Diễn biến chính của cuộc chiến tranh

Cuộc chiến tranh bắt đầu vào tháng 3 năm 2003 với sự tấn công của liên minh do Hoa Kỳ dẫn đầu. Các lực lượng quân sự đã nhanh chóng chiếm được Baghdad và lật đổ chính quyền Saddam Hussein. Tuy nhiên, sau khi chiến tranh kết thúc, Iraq rơi vào tình trạng hỗn loạn với các cuộc nổi dậy và xung đột nội bộ, dẫn đến một cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng.

III. Hậu quả của cuộc chiến tranh vùng Vịnh lần thứ II đối với Iraq

Hậu quả của cuộc chiến tranh vùng Vịnh lần thứ II đối với Iraq là rất nghiêm trọng. Nền kinh tế Iraq bị tàn phá, cơ sở hạ tầng bị hủy hoại, và tình hình an ninh trở nên bất ổn. Sự xuất hiện của các nhóm vũ trang và khủng bố đã làm gia tăng bạo lực và xung đột. Hơn nữa, cuộc chiến tranh cũng đã tạo ra hàng triệu người tị nạn và di cư, gây ra một cuộc khủng hoảng nhân đạo lớn.

3.1. Tình hình kinh tế Iraq sau chiến tranh

Nền kinh tế Iraq đã bị tàn phá nặng nề sau cuộc chiến. Các cơ sở hạ tầng quan trọng như điện, nước và giao thông đều bị hủy hoại. Sự thiếu hụt nguồn lực và đầu tư đã dẫn đến tình trạng thất nghiệp cao và nghèo đói gia tăng trong xã hội Iraq.

3.2. Tình hình an ninh và xã hội Iraq

Tình hình an ninh tại Iraq trở nên bất ổn với sự xuất hiện của nhiều nhóm vũ trang và khủng bố. Các cuộc tấn công khủng bố diễn ra thường xuyên, gây ra cái chết cho hàng ngàn người dân vô tội. Xã hội Iraq bị chia rẽ sâu sắc, với các xung đột sắc tộc và tôn giáo gia tăng.

IV. Sự điều chỉnh chính sách của Hoa Kỳ đối với Iraq giai đoạn 2005 2008

Trong giai đoạn 2005-2008, Hoa Kỳ đã điều chỉnh chính sách đối ngoại của mình đối với Iraq nhằm đối phó với tình hình an ninh ngày càng xấu đi. Chính quyền Bush đã thực hiện một số biện pháp nhằm ổn định tình hình, bao gồm việc tăng cường quân đội và hỗ trợ chính phủ Iraq trong việc xây dựng lại đất nước.

4.1. Tăng cường quân sự và hỗ trợ chính phủ Iraq

Hoa Kỳ đã tăng cường lực lượng quân sự tại Iraq nhằm đối phó với tình hình an ninh bất ổn. Đồng thời, chính phủ Mỹ cũng đã hỗ trợ chính phủ Iraq trong việc xây dựng lại các cơ sở hạ tầng và cải cách chính trị.

4.2. Đánh giá hiệu quả của chính sách điều chỉnh

Mặc dù có những nỗ lực trong việc điều chỉnh chính sách, nhưng tình hình an ninh tại Iraq vẫn không được cải thiện đáng kể. Các cuộc tấn công khủng bố vẫn diễn ra, và chính phủ Iraq gặp khó khăn trong việc kiểm soát tình hình. Điều này đã dẫn đến những chỉ trích về chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ.

V. Kết luận Tương lai của quan hệ Hoa Kỳ Iraq

Mối quan hệ giữa Hoa Kỳ và Iraq từ năm 1991 đến 2008 đã trải qua nhiều biến động. Từ sự hợp tác đến xung đột, mối quan hệ này đã ảnh hưởng sâu sắc đến tình hình chính trị và an ninh tại Trung Đông. Tương lai của quan hệ này phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm tình hình an ninh tại Iraq, sự ổn định của chính phủ và vai trò của các cường quốc khác trong khu vực.

5.1. Những thách thức trong quan hệ Hoa Kỳ Iraq

Mối quan hệ giữa Hoa Kỳ và Iraq vẫn đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm tình hình an ninh bất ổn và sự chia rẽ trong xã hội Iraq. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến khả năng hợp tác giữa hai nước trong tương lai.

5.2. Triển vọng hợp tác trong tương lai

Mặc dù có nhiều thách thức, nhưng vẫn có cơ hội cho sự hợp tác giữa Hoa Kỳ và Iraq trong tương lai. Việc xây dựng một chính phủ ổn định và phát triển kinh tế có thể tạo ra nền tảng cho mối quan hệ tốt đẹp hơn giữa hai nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu bằng cuộc chiến tranh Mỹ - Tây Ban Nha (1898 - 1899). Sau chiến tranh thế giới II, Mỹ trở thành đế quốc mạnh nhất, tiến hành chiến lược toàn cầu khống chế các nước TBCN, ngăn chặn CNXH và phong trào giải phóng dân tộc. Mỹ đã can thiệp trực tiếp vào 2 cuộc chiến tranh cục bộ ở Triều Tiên (1950-1953) và Việt Nam (1964-1975). Thất bại trong chiến tranh ở Việt Nam đẩy Mỹ vào thời kỳ suy yếu tương đối trong khi Tây Âu và Nhật Bản phát triển.

Mỹ dồn sức củng cố thực lực đồng thời tiếp tục thúc đẩy chạy đua vũ trang với Liên Xô. 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Sau khi Liên Xô sụp đổ (1991), chiến tranh Lạnh và trật tự thế giới hai cực kết thúc, Mỹ trở thành siêu cường duy nhất có sức mạnh toàn diện về kinh tế, quân sự. Mỹ đang trong quá trình điều chỉnh chiến lược và tìm cách xây dựng trật tự thế giới mới phù hợp với thế và lực của Mỹ. Sự kiện khủng bố tấn công Trung tâm thương mại quốc tế 11/9/2001 và các diễn biến kể từ đó đến nay đã có tác động lớn đến đời sống chính trị, an ninh, kinh tế-xã hội Mỹ, cũng như cách nhìn nhận và quan điểm của Mỹ về các vấn đề này, do đó cũng tác động đến việc điều chỉnh chính sách đối nội và đối ngoại của Mỹ.

Về Chính trị: Mỹ là nước Cộng hoà Liên bang, theo chế độ tam quyền phân lập. Theo Hiếp pháp Mỹ, quyền lập pháp thuộc về Quốc hội, quyền hành pháp thuộc về Tổng thống và quyền tư pháp thuộc về Toà án tối cao. Các cơ quan nhà nước liên bang Mỹ hoạt động trên nguyên tắc ‘kiểm soát và cân bằng’, trong đó hiến pháp Mỹ quy định quyền cụ thể của một cơ quan để kiểm soát chéo hai cơ quan còn lại. Hiến pháp Mỹ quy định rõ các quyền thuộc về nhà nước liên bang và các chính quyền tiểu bang, trong đó các chính quyền tiểu bang có nhiều quyền hạn lớn.

Mỹ theo chế độ đa đảng. Đảng Dân chủ (thành lập năm 1828) và Đảng Cộng hòa (thành lập năm 1854) thay nhau nắm chính quyền. Từ sau Chiến tranh thế giới II, đã có 7 nhiệm kỳ tổng thống Mỹ thuộc Đảng Dân chủ và 7 nhiệm kỳ tổng thống Mỹ thuộc Đảng Cộng hòa. Chính phủ Liên bang: Tổng thống nắm quyền hành pháp, có quyền hạn của nguyên thủ quốc gia, tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang.

Tổng thống có quyền phủ quyết các điều luật do quốc hội thông qua và để đảo ngược quyền phủ quyết của tổng thống cần 2/3 số phiếu của cả 2 viện của quốc hội. Nhiệm kỳ tổng thống dài 4 năm. Kể từ 1951, mỗi tổng thống chỉ được cầm quyền tối 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đa 2 nhiệm kỳ. Nội các của tổng thống gồm 15 bộ trưởng.

Tổng thống bổ nhiệm các bộ trưởng và phải được sự đồng ý của Thượng viện. Chính phủ Liên bang nắm quyền điều hành toàn bộ đất nước, quy định các chính sách thuế chung, chính sách đối ngoại, thương mại quốc tế và giữa các bang, chịu trách nhiệm về quốc phòng, an ninh, phát hành tiền, hệ thống đo lường, bản quyền. Các bang của Mỹ có hiến pháp và pháp luật riêng, nhưng không trái với Hiến pháp Liên bang. Quốc hội: Gồm hai viện, Thượng viện gồm 100 thượng nghị sĩ và 24 Uỷ ban, trong đó có 4 Ủy ban hỗn hợp lưỡng viện.

Mỗi bang có 2 thượng nghị sĩ với nhiệm kỳ 6 năm. Phó Tổng thống giữ chức danh Chủ tịch Thượng viện, có quyền bỏ phiếu quyết định trong tình huống bất phân thắng bại (50/50). Hạ viện gồm 435 hạ nghị sĩ, 22 Ủy ban và 7 Ủy ban đặc biệt. Mỗi bang có ít nhất 1 hạ nghị sĩ, còn lại căn cứ theo số dân của bang đó.

Các hạ nghị sĩ có nhiệm kỳ 2 năm. Vào các năm chẵn, ngày Thứ Ba đầu tiên của tháng 11 sẽ tiến hành bầu cử quốc hội, bầu lại toàn bộ Hạ viện và 1/3 Thượng viện. Toà án tối cao: Gồm 1 chánh án và 8 thẩm phán và đều do tổng thống chỉ định với sự chấp thuận của thượng viện, nhiệm kỳ suốt đời. Chánh án Toà án tối cao là John Roberts bắt đầu nhiệm kỳ từ tháng 9/2005.

Về Kinh tế: Mỹ là nước công nghiệp phát triển hàng đầu trên thế giới. Mỹ có nền kinh tế hỗn hợp, các tập đoàn và công ty tư nhân có vai trò quan trọng trong khi chính phủ có xu hướng hạn chế tác động vào nền kinh tế. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) năm 2008 là 14,29 nghìn tỷ USD, chiếm khoảng gần 30% GDP toàn thế giới. GDP theo đầu người là 48 nghìn USD.

Trong cơ cấu kinh tế, dịch vụ chiếm khoảng 80%, công nghiệp 18%, nông nghiệp 2%. 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Kim ngạch xuất nhập khẩu của Mỹ chiếm khoảng 25% GDP, là nước xuất, nhập khẩu lớn nhất thế giới. Các bạn hàng buôn bán lớn nhất của Mỹ là Canada, Trung Quốc, Mexico, Nhật, ASEAN, Anh, Đức Pháp, Hà Lan. Mỹ bị thâm hụt thương mại ở mức cao liên tiếp trong gần 2 thập kỷ, đặc biệt tăng liên tục ở mức kỷ lục là 720 tỷ đô la (5,7%) năm 2008, vượt mức báo động (5,5% GDP).1: Một số số liệu về kinh tế Mỹ Số liệu 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 GDP (ngàn tỷ $) 9,817 9,890 10,074 10,381 11,735 1 1 1 1 2,760 3,246 3,790 4,29 Tăng trưởng GDP (%) 3.2 1,3 GDP/đầu người (ngàn $) 34,7 34,5 34,9 40,1 43,5 44,1 46,0 48,00 Tỷ lệ thất nghiệp (%) 4.6 7,2 Tỷ lệ lạm phát (%) 3.3 -413 - 329 - 239 -163 -590 XK (nghìn tỷ $) 1,421 1,293 1,242 1,314 1,175 1,272 1,446 1,628 1,826 NK (nghìn tỷ $) 1,779 1,632 1,657 1,770 1,781 1,998 2,204 2,336 2,522 Nguồn: Bộ Ngoại giao Việt Nam, http://www.vn/vi/cn_vakv/america Kinh tế Mỹ hiện đang rơi vào khủng hoảng được coi là tồi tệ nhất kể từ Đại khủng hoảng 1929-1933, bắt đầu từ khủng hoảng tài chính dưới chuẩn từ 2007.

GDP của Mỹ giảm mạnh: Quý 4/20008 là 6. Cuộc khủng hoảng này đang kéo lùi các chỉ tiêu phát triển kinh tế Mỹ (7/10 chỉ số sản xuất của Mỹ dưới mức 2002). Mô hình kinh tế-tài chính của Mỹ bị nghi ngờ: trước đây Mỹ được coi là thiên đường an toàn của đầu tư quốc tế, cả ngắn hạn và dài hạn; hiện nay các nước đều thận trọng khi đầu tư vào Mỹ. Các tổ chức quốc tế do Mỹ lãnh đạo hoặc chi phối, như IMF, WB đang bị thách thức.

Để khắc phục, Chính phủ đã thực hiện nhiều biện pháp mạnh và chưa có tiền lệ: Quốc hội thông qua gói cứu trợ tài chính 700 tỷ đôla để cứu khu vực tài chính; Cục Dự trữ liên bang (FED) liên tục hạ lãi suất cơ bản và 21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] bơm tiền vào hệ thống ngân hàng. Chính quyền Mỹ đã đăng cai Hội nghị Thượng đỉnh G20 (15-16/11) để tranh thủ quốc tế. Về triển vọng, dự báo mới nhất của Fed: kinh tế Mỹ sẽ tăng trưởng âm 2% năm 2009 (so với 1,3% dự báo trước), thất nghiệp 10%. Về Chính sách đối ngoại: Kể từ khi thành lập nước Mỹ đến trước Chiến tranh thế giới thứ hai, Mỹ đã thực hiện chiến lược "biệt lập" theo học thuyết Mon-rô (Tổng thống Mỹ giai đoạn 1817-1825) với nội dung "Châu Mỹ của người Châu Mỹ" để bành trướng ở Tây bán cầu trong lúc Mỹ chưa đủ lực để vươn xa hơn.

Sau Chiến tranh thế giới thứ II, với thế và lực mới mạnh hơn trước nhiều, Mỹ thực hiện chiến lược "ngăn chặn", một chiến lược toàn cầu nhằm trở thành bá chủ thế giới. Để thực hiện ý đồ bá chủ, giới cầm quyền ở Mỹ thực hiện hai mục tiêu chiến lược: xoá bỏ trật tự thế giới cũ của các đế quốc Tây Âu, đưa toàn bộ thế giới TBCN vào một trật tự chính trị và kinh tế mới do Mỹ khống chế và làm suy yếu, ngăn chặn sự phát triển và lan rộng ảnh hưởng của Liên Xô (cũ) và của chủ nghĩa xã hội. Sau khi Liên Xô và khối XHCN tan rã, Mỹ một lần nữa điều chỉnh lớn chiến lược đối ngoại, đưa ra chiến lược "dính líu và mở rộng", thực chất nhằm củng cố và tăng cường vị trí bá chủ toàn cầu trong tình hình mới. Nội dung chính của chiến lược "dính líu và mở rộng" là: Phục hồi và phát triển nền kinh tế Mỹ, giữ vững địa vị là nền kinh tế mạnh nhất thế giới; Duy trì ưu thế quân sự của Mỹ, tổ chức, cơ cấu lại và hiện đại hoá quân đội Mỹ nhằm đáp ứng tình hình mới; Phát huy ưu thế về chính trị và quân sự, thúc đẩy "kinh tế thị trường" và "dân chủ" phương Tây nhằm tiến tới thiết lập một trật tự thế giới có lợi cho Mỹ.

22 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Sau sự kiện 11/9/2001, Mỹ đẩy mạnh quá trình điều chỉnh chiến lược cho thế kỷ 21, coi chống khủng bố là ưu tiên cao nhất. Chống khủng bố được sử dụng để tập hợp lực lượng nhằm thiết lập một trật tự thế giới mới do Mỹ lãnh đạo, dùng lý do chống khủng bố, Mỹ thực hiện biện pháp quân sự đánh phủ đầu Afghanistan và Iraq. Năm 2002, Chính quyền Bush đưa ra Chiến lược an ninh quốc gia với các nội dung chủ yếu: (1) Coi chủ nghĩa khủng bố quốc tế, những quốc gia thù địch bất kham, những nước ủng hộ và che giấu khủng bố, tìm kiếm và sử dụng vũ khí giết người hàng loạt là kẻ thù nguy hiểm nhất của Mỹ ; nêu cao khả năng sử dụng vũ lực đơn phương, đưa ra học thuyết "đánh đòn phủ đầu" để hợp lý hoá việc sử dụng quân sự; (2) Tập hợp lực lượng toàn thế giới chống khủng bố, coi chống khủng bố là ưu tiên cao nhất trong chính sách đối ngoại của Mỹ và thành chuẩn mực trong quan hệ của Mỹ với các nước (phân chia 2 loại nước đi với Mỹ chống khủng bố hay đi với khủng bố quốc tế); (3) Trong quan hệ các nước lớn, Mỹ theo đuổi chính sách "cân bằng quyền lực", tìm kiếm quan hệ xây dựng với Trung quốc nhưng cảnh giác trước việc nước này tăng cường tiềm lực quân sự, xây dựng quan hệ chiến lược mới với Nga, tăng cường quan hệ với Ấn Độ, củng cố, mở rộng và cải tổ NATO, củng cố đồng minh truyền thống. Tuy nhiên, do bị sa lầy tại Iraq nên từ nhiệm kỳ II của Tổng thống Bush, Mỹ tiến điều chỉnh chiến lược theo hướng tranh thủ đồng minh, bạn bè, bớt đơn phương hơn, nhấn mạnh các thể chế đa phương trong quan hệ quốc tế.