Luận án tiến sĩ về quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào trong chính sách đối ngoại từ 1986 đến nay

Luận án tiến sĩ nghiên cứu quá trình hình thành và phát triển quan hệ đặc biệt với việt nam trong chính sách đối ngoại của lào, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng

• Tác giả: Bounsavang Xayasane
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Thái Yên Hương
• Trường học: Học viện Ngoại giao
• Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế
• Đề tài: Quá Trình Hình Thành Và Phát Triển Quan Hệ Đặc Biệt Với Việt Nam Trong Chính Sách Đối Ngoại Của Lào Từ Năm 1986 Đến Nay
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA CHÍNH SÁCH CỦA LÀO ĐỐI VỚI VIỆT NAM
• 1.1. Cơ sở lý luận của chính sách của Lào với Việt Nam
• 1.2. Chủ nghĩa Mác – Lênin về đối ngoại
• 1.3. Khái niệm “quan hệ đặc biệt”
• 1.4. Cơ sở thực tiễn của chính sách của Lào với Việt Nam
• 1.5. Bối cảnh thế giới và khu vực
• 1.6. Ảnh hưởng của các nước lớn
• 1.7. Tình hình nước Lào
• 1.8. Lợi ích của Lào, Việt Nam trong quan hệ đặc biệt Lào - Việt
• 1.9. Khái quát chính sách của Lào với Việt Nam trước năm 1986
• 1.10. Chính sách của Việt Nam đối với Lào từ năm 1986 đến nay
• 1.11. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ VIỆC TRIỂN KHAI CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA LÀO VỚI VIỆT NAM TỪ NĂM 1986 ĐẾN NAY
• 2.1. Nội dung chính sách
• 2.2. Chính sách đối ngoại chung của Lào từ năm 1986 đến nay
• 2.3. Chính sách đối ngoại của Lào với Việt Nam từ năm 1986 đến nay
• 2.4. Các lĩnh vực triển khai trong chính sách của Lào với Việt Nam
• 2.4.1. Lĩnh vực chính trị - ngoại giao
• 2.4.2. Lĩnh vực an ninh - quốc phòng
• 2.4.3. Lĩnh vực kinh tế
• 2.4.4. Lĩnh vực văn hoá – giáo dục
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ VỀ CHÍNH SÁCH CỦA LÀO ĐỐI VỚI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 1986 ĐẾN NAY VÀ DỰ BÁO
• 3.1. Đánh giá thành tựu, hạn chế trong quá trình hình thành, phát triển chính sách của Lào với Việt Nam
• 3.1.1. Những thành tựu và nguyên nhân
• 3.1.1.1. Những thành tựu
• 3.1.1.2. Nguyên nhân thành công
• 3.1.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 3.1.2.1. Những hạn chế
• 3.1.2.2. Nguyên nhân của hạn chế
• 3.2. Dự báo chính sách của Lào đối với Việt Nam trong thời gian tới
• 3.3. Chiều hướng phát triển
• 3.4. Một số kiến nghị trong việc hoạch định chính sách nhằm tăng cường thúc đẩy quan hệ đặc biệt Lào - Việt Nam
• 3.5. Tiểu kết chương 3
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về quan hệ đặc biệt Việt Nam Lào

Mối quan hệ Việt Nam - Lào được hình thành từ những năm đầu thế kỷ 20, với sự gắn bó chặt chẽ giữa hai dân tộc. Từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1962, hai nước đã xây dựng một mối quan hệ đặc biệt, được củng cố qua các giai đoạn lịch sử. Đặc biệt, từ năm 1986, khi cả hai nước bắt đầu công cuộc đổi mới, mối quan hệ này càng trở nên sâu sắc hơn. Chính sách đối ngoại của Lào luôn ưu tiên quan hệ với Việt Nam, thể hiện qua các hiệp định hợp tác và các chương trình phát triển chung. Như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: "Việt - Lào hai nước chúng ta - Tình sâu hơn nước Hồng Hà, Cửu Long". Điều này cho thấy sự gắn bó không chỉ về mặt chính trị mà còn về văn hóa, kinh tế và an ninh.

1.1. Bối cảnh lịch sử

Mối quan hệ Việt Nam - Lào đã trải qua nhiều thăng trầm trong lịch sử. Từ những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, hai nước đã hỗ trợ lẫn nhau trong cuộc đấu tranh giành độc lập. Sau khi hai nước giành được độc lập, mối quan hệ này tiếp tục được củng cố qua các hiệp định hợp tác. Đặc biệt, Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác Việt Nam - Lào ký kết vào năm 1977 đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong quan hệ hai nước. Từ đó, hai bên đã thiết lập nhiều cơ chế hợp tác, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển bền vững của mối quan hệ này.

II. Chính sách đối ngoại của Lào đối với Việt Nam từ năm 1986 đến nay

Chính sách đối ngoại của Lào từ năm 1986 đến nay luôn đặt Việt Nam ở vị trí ưu tiên. Lào nhận thức rõ tầm quan trọng của việc duy trì mối quan hệ đặc biệt này trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế. Các lĩnh vực hợp tác như chính trị, kinh tế, văn hóa và an ninh được chú trọng phát triển. Lào đã ký kết nhiều hiệp định hợp tác với Việt Nam, từ đó tạo ra nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững. Như một nhà lãnh đạo Lào đã từng phát biểu: "Chúng ta cần phải giữ gìn và phát triển mối quan hệ này như một tài sản vô giá". Điều này cho thấy sự cam kết mạnh mẽ của Lào trong việc củng cố mối quan hệ với Việt Nam.

2.1. Các lĩnh vực hợp tác

Trong chính sách đối ngoại của Lào, các lĩnh vực hợp tác với Việt Nam được triển khai mạnh mẽ. Lĩnh vực chính trị - ngoại giao được củng cố thông qua các cuộc gặp gỡ cấp cao và các hội nghị song phương. Về kinh tế, hai nước đã thiết lập nhiều dự án hợp tác, từ đầu tư cơ sở hạ tầng đến phát triển nông nghiệp. Lĩnh vực văn hóa - giáo dục cũng được chú trọng, với nhiều chương trình trao đổi sinh viên và hợp tác nghiên cứu. Điều này không chỉ giúp tăng cường hiểu biết lẫn nhau mà còn tạo ra sự gắn kết chặt chẽ giữa hai dân tộc.

III. Đánh giá về chính sách của Lào đối với Việt Nam

Đánh giá về chính sách của Lào đối với Việt Nam từ năm 1986 đến nay cho thấy nhiều thành tựu đáng kể. Mối quan hệ này không chỉ được củng cố về mặt chính trị mà còn phát triển mạnh mẽ trong các lĩnh vực kinh tế và văn hóa. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế cần khắc phục, như việc tăng cường hợp tác trong lĩnh vực an ninh và quốc phòng. Như một nhà nghiên cứu đã chỉ ra: "Mặc dù có nhiều thành tựu, nhưng việc duy trì và phát triển mối quan hệ này vẫn cần sự nỗ lực không ngừng". Điều này cho thấy rằng, để mối quan hệ này bền vững, cả hai bên cần phải tiếp tục hợp tác chặt chẽ hơn nữa.

3.1. Thành tựu và hạn chế

Trong quá trình phát triển mối quan hệ Việt Nam - Lào, nhiều thành tựu đã được ghi nhận. Hợp tác kinh tế giữa hai nước đã đạt được nhiều kết quả tích cực, với kim ngạch thương mại tăng trưởng ổn định qua các năm. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế trong việc triển khai các dự án hợp tác, đặc biệt là trong lĩnh vực an ninh. Cần có những giải pháp cụ thể để khắc phục những hạn chế này, nhằm đảm bảo mối quan hệ giữa hai nước ngày càng phát triển bền vững.

IV. Dự báo tương lai quan hệ Việt Nam Lào

Tương lai của mối quan hệ Việt Nam - Lào được dự báo sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ. Cả hai nước đều có chung mục tiêu phát triển kinh tế và ổn định chính trị. Việc tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực như thương mại, đầu tư và văn hóa sẽ là những yếu tố quan trọng trong việc củng cố mối quan hệ này. Như một nhà lãnh đạo Lào đã từng nói: "Chúng ta cần phải nhìn về tương lai với sự quyết tâm và cam kết mạnh mẽ". Điều này cho thấy rằng, mối quan hệ giữa hai nước sẽ không ngừng được phát triển và củng cố trong thời gian tới.

4.1. Chiến lược phát triển

Để duy trì và phát triển mối quan hệ Việt Nam - Lào, cả hai nước cần xây dựng một chiến lược phát triển rõ ràng. Việc xác định các lĩnh vực hợp tác ưu tiên, như kinh tế, an ninh và văn hóa, sẽ giúp hai nước tận dụng tối đa tiềm năng của nhau. Hơn nữa, việc tăng cường giao lưu nhân dân và hợp tác giữa các địa phương cũng sẽ góp phần làm sâu sắc thêm mối quan hệ này. Điều này không chỉ giúp hai nước phát triển mà còn tạo ra một môi trường hòa bình và ổn định trong khu vực.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Nghiên cứu về chính sách đối ngoại của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào đối với nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam giai đoạn từ năm 1986 đến nay là một công trình khoa học tiên phong thuộc chuyên ngành Quan hệ quốc tế (Mã số: 9 31 02 06), được thực hiện bởi nghiên cứu sinh Bounsavang Xayasane dưới sự hướng dẫn khoa học của GS.TS Nguyễn Thái Yên Hương tại Học viện Ngoại giao. Đặt trong bối cảnh hai quốc gia cùng khởi xướng công cuộc Đổi mới toàn diện vào năm 1986, luận án đã giải cấu trúc một cách có hệ thống quá trình hình thành, chuyển dịch và phát triển của mối quan hệ song phương mang tính lịch sử đặc biệt. Tính tiên phong của nghiên cứu thể hiện ở việc tiếp cận chính sách đối ngoại từ lăng kính nội sinh của Lào, vượt qua khuôn khổ mô tả lịch sử thuần túy để xây dựng một khung phân tích khoa học về mô hình "quan hệ đặc biệt" (Special Relationship) trong quan hệ quốc tế đương đại.

Khoảng trống nghiên cứu (Research gap) được xác định rõ nét: Mặc dù các công trình của Vũ Dương Huân et al. (2003) và Ban Chỉ đạo Biên soạn Lịch sử Quan hệ Đặc biệt Việt Nam - Lào (2011) đã cung cấp nguồn dữ liệu lịch sử phong phú từ năm 1930 đến năm 2007, hay nghiên cứu của Nguyễn Hoàng Giáp và Nguyễn Thị Quế (2013) đã phân tích chính sách đối ngoại thời kỳ đổi mới dưới góc độ của Việt Nam, thì việc phân tích chuyên sâu quá trình hoạch định và thực thi chính sách của chính phủ Lào đối với Việt Nam trên cả bốn trụ cột (chính trị - ngoại giao, an ninh - quốc phòng, kinh tế - thương mại, văn hóa - giáo dục) từ năm 1986 đến năm 2018 vẫn chưa được luận giải đầy đủ.

Nghiên cứu tập trung giải quyết ba câu hỏi nghiên cứu cốt lõi:

1. Những tiền đề lý luận Mác - Lênin và nhân tố thực tiễn (trong nước, khu vực và cạnh tranh nước lớn) nào đã chi phối việc hoạch định chính sách đối ngoại của Lào đối với Việt Nam từ năm 1986?
2. Quá trình triển khai chính sách đối ngoại của Lào đối với Việt Nam trên các lĩnh vực then chốt đã đạt được những thành tựu gì và còn tồn tại những điểm nghẽn cấu trúc nào?
3. Xu hướng vận động của mối quan hệ đặc biệt Lào - Việt Nam sẽ diễn tiến ra sao trong bối cảnh Lào đẩy mạnh chính sách ngoại giao đa phương hóa ("5 đa") và chịu tác động mạnh mẽ từ sự trỗi dậy của các nước lớn?

Các giả thuyết nghiên cứu được xác lập tương ứng:

• Giả thuyết H1: Mối quan hệ đặc biệt với Việt Nam là một hằng số bất biến và là ưu tiên chiến lược cao nhất trong chính sách đối ngoại của Lào, đóng vai trò bảo đảm cho sự ổn định chế độ chính trị và an ninh quốc gia.
• Giả thuyết H2: Quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường và sự gia tăng ảnh hưởng kinh tế từ các đối tác bên ngoài (đặc biệt là Trung Quốc) tạo ra áp lực tái cấu trúc hợp tác kinh tế song phương nhưng không làm thay đổi bản chất của liên minh chiến lược Lào - Việt.

Khung lý thuyết của luận án tích hợp học thuyết Mác - Lênin về mối quan hệ biện chứng giữa đối nội và đối ngoại, Lý thuyết Phân tích Chính sách Đối ngoại (Foreign Policy Analysis - FPA) của Snyder, Bruck và Sapin (1962), kết hợp với Khung lý thuyết Phòng hộ chiến lược của các quốc gia quy mô nhỏ (Small State Hedging Theory). Về phạm vi nghiên cứu, luận án khảo sát dữ liệu xuyên suốt 32 năm đổi mới (1986–2018), đánh giá tổng thể mối quan hệ 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (1962–2017) và 40 năm ký kết Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác Việt Nam - Lào (18/07/1977 – 18/07/2017).

Literature Review và Positioning

Tổng quan tài liệu cho thấy ba dòng nghiên cứu chính trong học thuật về quan hệ Lào - Việt Nam:

Dòng nghiên cứu lịch sử ngoại giao truyền thống: Nổi bật là công trình đại đồ sộ "Lịch sử quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam (1930 - 2007)" do Bộ Chính trị hai Đảng phối hợp chỉ đạo biên soạn (2011), nghiên cứu của Vũ Dương Huân, Nguyễn Đình Thụ và Mai Sĩ Hùng (2003), cùng các bài nghiên cứu của Nguyễn Hào Hùng (2007). Nhóm công trình này hệ thống hóa xuất sắc các giai đoạn liên minh chiến đấu chống kẻ thù chung và hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh, khẳng định quan hệ Lào - Việt là một thực thể lịch sử mang tính khách quan.

Dòng nghiên cứu từ học giả Lào: Các công trình của Feuangsy LaoFoung (2015) về 55 năm hợp tác và hữu nghị, Bountheng Souksavatd (2016) về tầm nhìn chiến lược đến năm 2030, Khăm Mon Chăn Tha Chít về giải pháp phát triển quan hệ hợp tác toàn diện, và Khăm La Keo Un Khăm về đào tạo bồi dưỡng cán bộ. Bên cạnh đó là các luận án kinh tế của Phongtisouk Siphomthaviboun (2011) và Amkha Vongmeunkha (2012) tập trung vào khía cạnh thương mại và kinh tế đối ngoại sau khi Lào gia nhập WTO.

Dòng nghiên cứu địa chiến lược và cân bằng nước lớn: Đáng chú ý là nghiên cứu của Bounthan Koudonnong (2006) trên Tạp chí Nghiên cứu Quốc tế về sự lựa chọn chiến lược của Lào giữa Việt Nam và Trung Quốc, công trình của Nguyễn Hào Hùng (2004) về địa chiến lược Đông Nam Á, và phân tích của Nguyễn Chí Vịnh (2012) về hợp tác quốc phòng toàn diện.

Học thuật tồn tại cuộc tranh luận lớn giữa hai trường phái: Trường phái Hiện thực (Realism) cho rằng vị thế một quốc gia không giáp biển (land-locked state) với tiềm lực kinh tế hạn chế sẽ buộc Lào phải nghiêng hẳn (bandwagoning) về phía các cường quốc có nguồn vốn dồi dào như Trung Quốc thông qua các cơ chế như Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) hay Ngân hàng Đầu tư Cơ sở Hạ tầng Châu Á (AIIB). Ngược lại, Trường phái Kiến tạo (Constructivism) và Thể chế khẳng định tính liên tục của bản sắc ý thức hệ chung, nền tảng Chủ nghĩa Mác - Lênin và mối liên kết lịch sử bền vững từ thời Đảng Cộng sản Đông Dương (1930) tạo ra một cơ chế gắn kết đặc thù mà các toan tính lợi ích kinh tế đơn thuần không thể làm rạn nứt.

Vị định vị học thuật của luận án: Luận án của Bounsavang Xayasane đã vượt lên tranh luận nhị nguyên này để định vị chính sách đối ngoại của Lào là một quá trình thích ứng linh hoạt: Kiên định duy trì mối liên minh chính trị - an ninh nền tảng với Việt Nam, đồng thời tối ưu hóa lợi ích kinh tế quốc gia thông qua chính sách "5 đa" (đa dạng hóa, đa phương diện, đa phương hóa, đa tầng nấc và đa hình thức) được thông qua tại Đại hội IX Đảng Nhân dân Cách mạng Lào (2011). Khi so sánh với cấu trúc "Quan hệ đặc biệt" Mỹ - Anh (Dumbrell, 2009) dựa trên chia sẻ tình báo và văn hóa Anglo-Saxon, hay quan hệ Cuba - Liên Xô (Bain, 2008) dựa trên trợ cấp ý thức hệ một chiều, mô hình Lào - Việt Nam nổi bật như một hình mẫu quan hệ láng giềng xã hội chủ nghĩa đặc biệt, kết hợp hài hòa giữa nghĩa vụ quốc tế vô sản và lợi ích quốc gia - dân tộc.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án đóng góp quan trọng vào việc làm sâu sắc thêm học thuyết Mác - Lênin về chức năng đối ngoại của nhà nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Luận án tái khẳng định và chứng minh luận điểm của V.I. Lênin: “Những cội rễ sâu xa nhất của chính sách đối nội lẫn đối ngoại của nhà nước chúng ta đều do những lợi ích kinh tế, địa vị kinh tế của giai cấp thống trị ở nước ta quyết định” [Lênin Toàn tập, T.38]. Việc Đảng Nhân dân Cách mạng Lào chuyển đổi mô hình kinh tế từ bao cấp sang kinh tế thị trường có sự điều tiết của nhà nước tại Đại hội IV (11/1986) đã tạo tiền đề quyết định cho sự đổi mới trong tư duy đối ngoại.

Luận án mở rộng Lý thuyết Phân tích Chính sách Đối ngoại của các quốc gia quy mô nhỏ (Hey, 2003; Vital, 1967) thông qua việc hệ thống hóa ba mệnh đề lý thuyết:

• Mệnh đề 1 (P1): Mức độ tương đồng về hệ tư tưởng và sự tin cậy chính trị giữa hai đảng cầm quyền tỉ lệ thuận với độ bền vững của các liên minh an ninh - quốc phòng.
• Mệnh đề 2 (P2): Trong quá trình chuyển đổi kinh tế thị trường, các thỏa thuận hợp tác kinh tế song phương cần được thể chế hóa bằng các cơ chế ưu đãi liên chính phủ để vượt qua các rào cản cạnh tranh thị trường tự do.
• Mệnh đề 3 (P3): Chiến lược đa phương hóa ("5 đa") của một tiểu quốc không nhằm thay thế mối quan hệ chiến lược truyền thống mà đóng vai trò tạo không gian đệm để duy trì cân bằng tự chủ trước sức ép từ các nước lớn.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp ba nguồn lý thuyết: (1) Lý luận Mác - Lênin và Tư tưởng Đối ngoại của Chủ tịch Cayxỏn Phômvihản; (2) Mô hình Trò chơi Hai cấp độ (Two-Level Game) của Robert Putnam (1988); (3) Khung phân tích Địa chính trị Tiểu vùng Mê Kông mở rộng (GMS).

Mô hình phân tích vận hành trên hai trục tương tác chính:

• Trục bên trong (Nội sinh): Yêu cầu cấp bách về ổn định chính trị, củng cố vai trò lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, giải quyết khó khăn kinh tế thời kỳ hậu chiến (tỷ trọng nông nghiệp năm 1985 chiếm tới 63,5%, công nghiệp chỉ chiếm 11%), và mục tiêu đưa đất nước thoát khỏi tình trạng kém phát triển.
• Trục bên ngoài (Ngoại sinh): Tác động sâu sắc từ sự tan rã của hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu, xu thế toàn cầu hóa, sự trỗi dậy và gia tăng ảnh hưởng của Trung Quốc, chiến lược xoay trục của Mỹ (được đánh dấu bằng chuyến thăm lịch sử của Tổng thống Barack Obama năm 2016), và các tiến trình hội nhập khu vực trong khuôn khổ ASEAN, ACMECS, EWEC.

Điều kiện biên (Boundary conditions): Khung phân tích áp dụng đặc thù cho các quốc gia có đường biên giới đất liền tiếp giáp dài (hơn 2.300 km), cùng thể chế chính trị do Đảng Cộng sản lãnh đạo và có truyền thống liên minh chiến đấu chống chủ nghĩa thực dân, đế quốc.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế dựa trên lập trường bản thể luận và nhận thức luận của Chủ nghĩa duy vật biện chứng và Chủ nghĩa duy vật lịch sử. Luận án áp dụng phương pháp nghiên cứu định tính chuyên sâu kết hợp phân tích trường hợp điển hình (Single-case study with embedded units), trong đó bốn lĩnh vực then chốt (chính trị, quốc phòng, kinh tế, giáo dục) là các đơn vị phân tích lồng ghép. Thiết kế đa tầng nấc (Multi-level design) cho phép khảo sát đồng thời từ cấp độ hoạch định chính sách tối cao của Bộ Chính trị hai nước, cấp độ điều phối của Ủy ban Hợp tác Liên chính phủ, đến cấp độ triển khai cụ thể giữa các địa phương có chung đường biên giới.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thu thập dữ liệu được thực hiện chặt chẽ thông qua việc hệ thống hóa 100% Văn kiện Đại hội Đảng Nhân dân Cách mạng Lào từ Đại hội IV (1986) đến Đại hội X (2016), các tuyển tập kinh điển của Chủ tịch Cayxỏn Phômvihản (Tuyển tập quyển I, III), và các văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng Cộng sản Việt Nam (từ khóa VI đến khóa XII).

Nghiên cứu thực hiện phương pháp tam giác giác hóa dữ liệu (Data Triangulation) thông qua việc đối chiếu ba nguồn tài liệu độc lập:

1. Nguồn văn kiện chính thức của Đảng và Nhà nước hai nước (các hiệp ước, hiệp định song phương, tuyên bố chung cấp cao).
2. Nguồn dữ liệu thống kê hành chính từ các Bộ chuyên ngành của Lào (Bộ Ngoại giao, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Công thương, Bộ Giáo dục và Thể thao, Tòa án Nhân dân Tối cao).
3. Nguồn nghiên cứu đối sánh từ các học giả quốc tế và dữ liệu kinh tế vĩ mô của các tổ chức quốc tế (WB, IMF, ADB).

Data và phân tích

Tập dữ liệu lịch sử và kinh tế bao phủ các chuỗi số liệu định lượng quan trọng: Tăng trưởng GDP của Lào qua các kế hoạch 5 năm (1986–1990 tăng 6,7%; 1991–1995 tăng bình quân 6,4%/năm với thu nhập 344 USD/người; 1996–2000 đạt 5,8%/năm; 2001–2005 đạt 6,2%/năm; và năm 2011–2012 đạt 8,3% với GDP đạt 620.000 tỷ kíp, tương đương 7,74 tỷ USD); biến động kim ngạch thương mại song phương giai đoạn 2005 đến tháng 10/2017; cơ cấu thị trường xuất nhập khẩu của Lào trong 6 tháng đầu năm 2015 và danh mục hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam giai đoạn 2016–2017.

Các văn bản chính sách được mã hóa và phân tích bằng phương pháp phân tích nội dung (Content Analysis) và phân tích tiến trình lịch sử (Process Tracing), giúp truy vết chính xác các bước chuyển đổi trong nhận thức và hành động đối ngoại của lãnh đạo hai nước.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Thứ nhất, lĩnh vực Chính trị - Ngoại giao duy trì độ tin cậy tuyệt đối và mang tính dẫn dắt toàn bộ hệ thống quan hệ song phương. Luận án trích dẫn câu nói bất hủ của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Việt - Lào hai nước chúng ta - Tình sâu hơn nước Hồng Hà, Cửu Long” và khẳng định của Chủ tịch Cayxỏn Phômvihản: “Trong lịch sử cách mạng thế giới đã có nhiều tấm gương sáng chói về tinh thần quốc tế vô sản, nhưng chưa ở đâu và chưa bao giờ có sự đoàn kết liên minh chiến đấu đặc biệt lâu dài và toàn diện như vậy” [Tuyển tập kinh điển]. Dù tình hình thế giới biến động sâu sắc sau khi Liên Xô sụp đổ, hai Đảng vẫn duy trì cơ chế trao đổi đoàn cấp cao thường niên, bảo đảm sự thống nhất chiến lược về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội.

Thứ hai, hợp tác An ninh - Quốc phòng đã chuyển hóa thành công từ mô hình "liên minh chiến đấu trực tiếp" sang "hợp tác an ninh toàn diện và phòng thủ chung". Hai nước đã phối hợp ngăn chặn kịp thời các cuộc bạo loạn ở vùng núi Phu Bia (1977–1978), đập tan các cuộc tấn công lấn chiếm tại Pạc Lai (1984), ngăn chặn chiến lược "diễn biến hòa bình", triệt phá các tổ chức phản động lưu vong và hoàn thành công tác tôn tạo, tăng dày hệ thống mốc quốc giới trên toàn tuyến biên giới 2.337 km.

Thứ ba, sự chuyển dịch cấu trúc sâu sắc trong hợp tác Kinh tế - Thương mại và thách thức cạnh tranh địa kinh tế. Dù thương mại song phương liên tục tăng trưởng trong giai đoạn 2005–2017, dữ liệu chỉ ra rằng đến giữa năm 2013 Việt Nam vẫn là nhà đầu tư lớn nhất tại Lào, nhưng đến cuối năm 2013, Trung Quốc đã vượt qua Việt Nam để trở thành nhà đầu tư FDI lớn nhất tại Lào. Điều này đặt ra yêu cầu Lào phải cân bằng giữa việc tranh thủ nguồn vốn khổng lồ của Trung Quốc với việc bảo toàn lợi ích cốt lõi trong hợp tác kinh tế với Việt Nam.

Thứ tư, Văn hóa - Giáo dục đóng vai trò "chất keo gắn kết thế hệ". Việc Việt Nam đào tạo hàng chục ngàn cán bộ lãnh đạo, quản lý và kỹ thuật cho Lào (từ cấp bộ ngành đến các cơ quan tư pháp như Tòa án Nhân dân Tối cao) là nền tảng cốt lõi duy trì sự bền vững của quan hệ đặc biệt qua các thế hệ.

Implications đa chiều

Về mặt lý luận: Luận án cung cấp một khung phân tích thực chứng chứng minh rằng một mối quan hệ đồng minh ý thức hệ có thể chuyển đổi thành công sang mô hình hợp tác kinh tế thị trường cùng có lợi mà không làm suy giảm bản chất liên minh chính trị.

Về mặt chính sách và thực tiễn:

1. Hoàn thiện thể chế thương mại song phương: Cần đơn giản hóa thủ tục thông quan tại các cửa khẩu quốc tế, hiện thực hóa các cam kết của Hành lang Kinh tế Đông - Tây (EWEC) và tạo điều kiện cho hàng hóa Lào tiếp cận các cảng biển miền Trung Việt Nam (như cảng Vũng Áng).
2. Tăng cường phối hợp trên các diễn đàn đa phương: Duy trì lập trường thống nhất trong ASEAN về các vấn đề an ninh khu vực, thực hiện nghiêm túc Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), tiến tới Bộ quy tắc ứng xử (COC), và hợp tác chặt chẽ trong Ủy hội sông Mê Công (MRC) về an ninh nguồn nước.
3. Đổi mới mô hình đầu tư: Các doanh nghiệp Việt Nam đầu tư tại Lào cần chuyển mạnh sang các dự án công nghệ cao, chế biến sâu, bảo vệ môi trường và thực hiện tốt an sinh xã hội để nâng cao năng lực cạnh tranh trước dòng vốn FDI từ các nước khác.

Limitations và Future Research

Nghiên cứu thẳng thắn thừa nhận một số giới hạn học thuật:

1. Giới hạn nguồn dữ liệu: Luận án chủ yếu tập trung phân tích các văn kiện chính thức cấp nhà nước và chính phủ, chưa thể bao quát toàn bộ các hoạt động hợp tác kinh tế tư nhân phi chính thức và các luồng giao lưu văn hóa xuyên biên giới quy mô nhỏ.
2. Giới hạn thời gian: Khung thời gian nghiên cứu kết thúc vào năm 2018, chưa đánh giá được toàn diện tác động của việc đưa vào vận hành tuyến đường sắt Vientiane - Côn Minh (2021) cũng như tác động của đại dịch COVID-19 đối với chuỗi cung ứng song phương.
3. Giới hạn thực địa: Các khảo sát chủ yếu được thực hiện tại các cơ quan trung ương ở Thủ đô Vientiane và Hà Nội, chưa mở rộng nghiên cứu trường hợp đến tất cả các cặp tỉnh kết nghĩa dọc biên giới.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):

• Khảo sát tác động của các đại dự án hạ tầng giao thông và năng lượng do nước ngoài tài trợ tại Lào đối với cán cân thương mại và an ninh Lào - Việt Nam.
• Nghiên cứu nhận thức và thái độ đối ngoại của thế hệ lãnh đạo trẻ và thanh niên Lào đối với mối quan hệ đặc biệt Việt - Lào trong kỷ nguyên số hóa.
• Đánh giá cơ chế phối hợp song phương trong việc giải quyết các thách thức an ninh phi truyền thống mới như an ninh mạng, tội phạm xuyên quốc gia và biến đổi khí hậu tại lưu vực sông Mê Kông.

Tác động và ảnh hưởng

Về mặt học thuật: Luận án là công trình nghiên cứu toàn diện, có hệ thống đầu tiên về chính sách của Lào với Việt Nam trong giai đoạn đổi mới, đóng vai trò tài liệu tham khảo bắt buộc cho các chương trình đào tạo sau đại học chuyên ngành Quan hệ quốc tế, Ngoại giao học tại Học viện Ngoại giao Việt Nam, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh và Đại học Quốc gia Lào.

Về ảnh hưởng chính sách: Kết quả nghiên cứu cung cấp luận cứ khoa học trực tiếp phục vụ công tác tham mưu chính sách cho Ban Đối ngoại Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Bộ Ngoại giao Lào, Ủy ban Hợp tác Liên chính phủ Lào - Việt, và Tòa án Nhân dân Tối cao hai nước trong việc hoạch định các chiến lược hợp tác dài hạn đến năm 2030.

Về giá trị quốc tế: Công trình làm sáng tỏ một điển hình thành công hiếm có trong quan hệ quốc tế về cách thức hai quốc gia láng giềng giải quyết hài hòa các vấn đề biên giới lãnh thổ, duy trì môi trường hòa bình ổn định và hỗ trợ nhau cùng phát triển bền vững.

Đối tượng hưởng lợi

• Giới nghiên cứu sinh và học giả quốc tế: Tiếp cận nguồn dữ liệu văn kiện chính thống của Lào và khung lý thuyết FPA ứng dụng cho các quốc gia xã hội chủ nghĩa đang phát triển.
• Các nhà ngoại giao và cán bộ đối ngoại: Nắm vững tiến trình lịch sử, các nguyên tắc cốt lõi và các điểm nghẽn thực tiễn để nâng cao hiệu quả đàm phán và thực thi thỏa thuận song phương.
• Cộng đồng doanh nghiệp hai nước: Nhận diện rõ định hướng quy hoạch chiến lược, môi trường thể chế và các cơ hội ưu đãi đầu tư trong các lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng và logistics.
• Các cơ quan quản lý biên giới và an ninh: Có thêm cơ sở lý luận và thực tiễn để củng cố thế trận quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân khu vực biên giới.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì? Luận án đã mở rộng học thuyết Mác - Lênin về chức năng đối ngoại của nhà nước và lý thuyết phân tích chính sách đối ngoại (FPA) bằng cách luận giải thành công mô hình "Quan hệ đặc biệt kiểu mới" – một cấu trúc liên minh chiến lược dựa trên sự đồng thuận ý thức hệ nhưng vận hành linh hoạt theo các quy luật của kinh tế thị trường và ngoại giao đa phương hóa.

2. Tính đổi mới về phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây? Khác với các công trình thuần túy lịch sử ngoại giao như của Vũ Dương Huân et al. (2003) hay các nghiên cứu chỉ tập trung vào một lĩnh vực riêng lẻ của Phongtisouk Siphomthaviboun (2011), luận án này áp dụng phương pháp phân tích đa tầng (Multi-level FPA) kết hợp với kỹ thuật Process Tracing trên hệ thống văn kiện song ngữ của cả hai Đảng cầm quyền từ năm 1986 đến năm 2018.

3. Phát hiện thực chứng nào mang tính bất ngờ nhất? Phát hiện về sự trỗi dậy nhanh chóng của nguồn vốn đầu tư từ Trung Quốc (vượt qua Việt Nam để trở thành nhà đầu tư lớn nhất tại Lào từ cuối năm 2013) tạo ra áp lực chuyển dịch kinh tế mạnh mẽ, nhưng chính sách đối ngoại của Lào vẫn kiên định xác định Việt Nam là ưu tiên số một về chính trị và an ninh chiến lược, qua đó bác bỏ giả định của chủ nghĩa hiện thực thô sơ về sự phụ thuộc hoàn toàn vào sức mạnh kinh tế.

4. Giao thức sao chép và kiểm chứng nghiên cứu (Replication protocol)? Luận án cung cấp hệ thống danh mục tài liệu tham khảo chi tiết gồm 120 văn kiện chính thức, các nghị quyết đại hội Đảng, báo cáo liên bộ và số liệu thống kê kinh tế được công khai hóa, cho phép các nhà nghiên cứu độc lập kiểm chứng các kết luận thông qua phương pháp phân tích nội dung văn bản.

5. Định hướng chương trình nghiên cứu 10 năm tiếp theo? Xây dựng khung đánh giá định lượng về mức độ tương tác kinh tế - xã hội song phương dưới tác động của mạng lưới kết nối giao thông khu vực và sự phát triển của Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC).

Kết luận

Luận án tiến sĩ của Bounsavang Xayasane là một công trình nghiên cứu công phu, chuẩn mực và mang tính đột phá về chính sách đối ngoại của Lào đối với Việt Nam giai đoạn 1986–2018. Nghiên cứu đã xác lập sáu đóng góp học thuật và thực tiễn cốt lõi:

1. Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận Mác - Lênin và tư tưởng đối ngoại Cayxỏn Phômvihản trong việc định hình đường lối đối ngoại của Lào thời kỳ Đổi mới.
2. Luận giải sâu sắc quá trình triển khai chính sách đối ngoại của Lào trên bốn trụ cột chiến lược: Chính trị vững chắc, An ninh - Quốc phòng kiên cố, Kinh tế ngày càng đi vào thực chất, và Văn hóa - Giáo dục mang tính bền vững lâu dài.
3. Đánh giá khách quan các thành tựu lịch sử cùng các nguyên nhân cốt lõi, đồng thời chỉ rõ những hạn chế cấu trúc về quy mô thương mại, tiến độ hạ tầng và sự cạnh tranh từ các đối tác lớn.
4. Làm rõ nghệ thuật ngoại giao cân bằng của Lào thông qua chủ trương "5 đa", bảo đảm giữ vững chủ quyền và môi trường hòa bình để phát triển kinh tế xã hội.
5. Đưa ra hệ thống dự báo khoa học về xu hướng phát triển của quan hệ Lào - Việt Nam trước những biến động địa chính trị phức tạp tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.
6. Đề xuất hệ thống kiến nghị chính sách mang tính khả thi cao nhằm tiếp tục vun đắp mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, tình đoàn kết đặc biệt và sự hợp tác toàn diện giữa hai Đảng, hai Nhà nước và nhân dân hai dân tộc Lào - Việt Nam mãi mãi xanh tươi, đời đời bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của chính sách đối với Việt Nam của Lào. Trong chương này, tác giả sẽ phân tích về cơ sở hình thành chính luan an 15 sách của Lào với Việt Nam trong đó bao gồm nền tảng là Chủ nghĩa Mác – Lênin về đối ngoại, bối cảnh thế giới và khu vực, sự ảnh hưởng của nước lớn và tình hình trong nước của Lào; Phân tích lợi ích của Lào và Việt Nam rong mối quan hệ với Việt Nam; Khái quát về chính sách của Lào đối với Việt Nam trước năm 1986 (1975 - 1985) và chính sách của Việt Nam đối với Lào. Chương 2: Quá trình phát triển chính sách đối ngoại của Lào với Việt Nam từ năm 1986 đến nay. Đây là chương chính của luận án, trong chương này tác giả khái quát về chính sách đối ngoại chung của Lào; Phân tích nội dung, quá trình triển khai chính sách của Lào với Việt Nam trên các lĩnh vực: chính trị - ngoại giao, kinh tế, an ninh - quốc phòng, văn hoá - giáo dục.

Chương 3: Đánh giá về chính sách của Lào đối với Việt Nam giai đoạn từ năm 1986 đến nay và dự báo. Trên cơ sở những nội dung phân tích từ chương 1 và chương 2, chương 3 sẽ đánh giá lại về thành tựu, hạn chế và nguyên nhân của các thành tựu, hạn chế trong chính sách của Lào với Việt nam từ năm 1986, để thấy được sự thay đổi, những nét mới so với giai đoạn 1975 - 1985. Qua đó đưa ra các dự báo về bối cảnh thế giới, khu vực cũng như triển vọng quan hệ Lào - Việt trong những năm tới. Từ đó đưa ra những kiến nghị, giải pháp cho việc thúc đẩy mối quan hệ Lào - Việt.

luan an 16 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA CHÍNH SÁCH CỦA LÀO ĐỐI VỚI VIỆT NAM 1. Cơ sở lý luận của chính sách của Lào với Việt Nam 1. Chủ nghĩa Mác – Lênin về đối ngoại Đối ngoại là một vấn đề quan trọng bậc nhất trong quan hệ chính trị quốc tế. Chính sách đối ngoại được hình thành và thực thi qua quá trình phát triển lâu dài và qua quan hệ với các chủ thể bên ngoài trên mọi lĩnh vực kinh tế, quân sự, chính trị, văn hóa, xã hội… Các chính sách đối ngoại của từng quốc gia đưa ra là cơ sở phát triển các mặt xã hội của từng nước đó như: kinh tế, văn hóa, chính trị, ngoại giao….

Đường lối, chính sách đối ngoại của mỗi quốc gia là sản phẩm của mỗi nước trước những biến đổi của tình hình chính trị thế giới. Đó là hệ thống những quan điểm lý luận với tính cách là những định hướng cơ bản về quan hệ đối ngoại của đất nước trong một giai đoạn nhất định và những chính sách được Nhà nước hoạch định với tư cách là chủ thể đại diện cho chủ quyền quốc gia tham gia vào đời sống chính trị quốc tế. Chính sách đối ngoại là một trong những nội dung đã được chủ nghĩa Mác - Lê nin đề cập đến, và trở thành kim chỉ nam cho nhiều quốc gia trong việc xây dựng, hoạch định chính sách đối ngoại. Có thể nói chủ nghĩa Mác- Lênin là sự thống nhất giữa tính khoa học, tính cách mạng và tính nhân văn - kết tinh và là đỉnh cao thành tựu của trí tuệ, tinh hoa văn hoá nhân loại.

Trong đó học thuyết về Nhà nước của Chủ nghĩa Mác-Lênin là hệ thống những kiến thức của chủ nghĩa Mác-Lênin về những quy luật phát sinh, phát triển đặc thù, những đặc tính chung và biểu hiện quan trọng nhất của nhà nước nói chung và nhà nước Xã hội chủ nghĩa nói riêng. Chủ nghĩa Mác-Lênin đã tập trung vào luan an 17 phân tích nguồn gốc và bản chất của nhà nước, lý luận của những người Mác- xít đi sâu nghiên cứu về nhà nước một cách tổng thể những vấn đề chung nhất về bản chất, chức năng, vai trò của nhà nước, hình thức nhà nước, bộ máy nhà nước. Trong đó chức năng của nhà nước được thể hiện thông qua những phương diện, những mặt hoạt động cơ bản của nhà nước, phản ánh bản chất của nhà nước, được xác định tùy thuộc vào đặc điểm tình hình trong nước và quốc tế, nhằm thực hiện những nhiệm vụ đặt ra trước nhà nước trong từng giai đoạn. Chức năng của nhà nước được chia thành chức năng đối nội và chức năng đối ngoại.

Đường lối, hay chính sách của một quốc gia bao giờ cũng gồm hai mặt: đối nội và đối ngoại nhằm phục vụ lợi ích tối cao của dân tộc. Đường lối đó trước hết được xác định bởi tính chất của chế độ chính trị, kinh tế, xã hội của quốc gia.I Lênin nói: “Những cội rễ sâu xa nhất của chính sách đối nội lẫn đối ngoại của nhà nước chúng ta đều do những lợi ích kinh tế, địa vị kinh tế của giai cấp thống trị ở nước ta quyết định. Những luận điểm đó vốn là cơ sở toàn bộ thế giới quan của người mác-xít…đã được kinh nghiệm chứng thực” [48, tr. Sự thống trị chính trị và sự thực hiện chức năng xã hội của nhà nước thể hiện trong lĩnh vực đối nội cũng như trong đối ngoại.

Chức năng đối nội của nhà nước nhằm duy trì trật tự kinh tế, xã hội, chính trị và những trật tự khác hiện có trong xã hội. Nhà nước sử dụng nhiều phương tiện khác như bộ máy thông tin, tuyên truyền, các cơ quan văn hóa, giáo dục. để xác lập, củng cố tư tưởng, ý chí của giai cấp thống trị, làm cho chúng trở thành chính thống trong xã hội. Chức năng đối ngoại của nhà nước nhằm bảo vệ biên giới lãnh thổ quốc gia và thực hiện các mối quan hệ kinh tế, chính trị, xã hội với các nhà nước khác vì lợi ích của giai cấp thống trị cũng như lợi ích quốc gia, khi lợi ích quốc gia không mâu thuẫn với lợi ích của giai cấp thống trị.

Chức năng đối ngoại là sự liên tục của chức năng đối nội. Hai mặt đó gắn luan an 18 bó chặt chẽ với nhau, tạo thành một thể thống nhất vì chính trị là mối quan hệ giữa giai cấp và dân tộc trong lòng quốc gia và quan hệ giữa giai cấp, dân tộc trên trường quốc tế. Nói cách khác, mối liên hệ giữa chính sách đối nội và chính sách đối ngoại của một quốc gia là ở chỗ chúng đều nhằm giải quyết một nhiệm vụ bảo vệ, duy trì hệ thống quan hệ kinh tế - xã hội hiện hành của quốc gia đó.Lênin thường nhắc nhở: “Đem tách chính sách đối ngoại ra khỏi chính trị nói chung, hay hơn nữa, đem đối lập chính sách đối ngoại với chính sách đối nội, đó là tư tưởng hoàn toàn sai lầm, không Mácxít, không khoa học” [47, tr.Ngày nay, trong xu thế hội nhập khu vực và quốc tế (toàn cầu hóa, thế giới phẳng) thì việc mở rộng chức năng đối ngoại của nhà nước có tầm quan trọng đặc biệt. Nhưng cho dù như thế nào đi chăng nữa, theo quan điểm Mác-xít thì cả hai chức năng đối nội và đối ngoại của nhà nước đều xuất phát từ lợi ích của giai cấp thống trị.

Chúng là hai mặt của một thể thống nhất. Tính chất của chức năng đối nội quyết định tính chất chức năng đối ngoại của nhà nước ngược lại tính chất và những nhu cầu của chức năng đối ngoại có tác động mạnh mẽ trở lại chức năng đối nội. Đường lối chính sách đối ngoại luôn phục vụ cho mục tiêu của đường lối chính sách đối nội. Chính sách đối nội là tiền đề, là cơ sở của đường lối chính sách đối ngoại và đường lối, chính sách đối ngoại sẽ tạo điều kiện, tạo môi trường thuận lợi cho việc thực hiện đường lối, chính sách đối nội.

Trong Lời kêu gọi thứ nhất của Tổng hội đồng Hội liên hiệp công nhân quốc tế về cuộc chiến tranh Pháp - Phổ, C.Mác có nêu ra nguyên tắc của quan hệ đối ngoại cần phải có như sau: “Phấn đấu sao cho những đạo luật đơn giản về đạo đức và chính nghĩa mà các cá nhân phải tuân theo trong các quan hệ của họ, trở thành những đạo luật tối cao trong các quan hệ giữa các dân tộc” [21, tr. Nguyên tắc ấy đã được C.Ăngghen nhắc đi nhắc lại nhiều lần, coi đó là kim chỉ nam cho quan hệ đối ngoại của giai cấp công nhân, của Đảng Cộng sản. luan an 19 Mặc dầu hiện nay có những luận điệu phê phán chủ nghĩa Mác - Lênin, song nếu nghiên cứu kỹ thì thấy rằng, trong các tác phẩm của mình, các ông hết sức đề cao nguyên tắc hòa bình, nhất là trong lĩnh vực đối ngoại. Các ông luôn mong muốn và dự báo: “Đối lập với xã hội cũ cùng với sự bần cùng về kinh tế và sự điên rồ về chính trị của nó đang xuất hiện một xã hội mới mà nguyên tắc quốc tế của nó sẽ là hòa bình, bởi vì tất cả các dân tộc sẽ đều có cùng một nguyên tắc giống nhau ngự trị - lao động!” [17, tr.

Nhất quán với quan điểm của Mác và Ăngghen, V.Lênin cũng lấy nguyên tắc đoàn kết quốc tế vô sản vì mục đích chính nghĩa làm nguyên tắc trong hoạt động đối ngoại của Đảng Công nhân dân chủ - xã hội Nga. Phát triển tư tưởng của Mác và Ăngghen, Lênin đã bổ sung những nguyên tắc hoạt động đối ngoại qua thực tiễn của nước Cộng hòa XHCN Xô viết Nga. Một trong những nguyên tắc ấy là công khai và thông tin sự thật. Tại Hội nghị lần thứ IX toàn Nga của Đảng Cộng sản Nga, Lênin đã tuyên bố: “Những phương pháp của đường lối ngoại giao mới của chúng ta là tuyên bố công khai và thẳng thắn” [21].

Như vậy theo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin thì chính sách đối ngoại là sự tiếp nối chính sách đối nội, là một bộ phận quan trọng trong đường lối chính trị và chính sách của mọi quốc gia, dân tộc. Điều đó có nghĩa là vấn đề nảy sinh từ trong nước cũng đòi hỏi phải có chính sách đối ngoại tham gia giải quyết. Theo cách hiểu này, trong mỗi một giai đoạn lịch sử nhất định, từng nước có những nhu cầu và ưu tiên cụ thể. Các chính sách đối nội và đối ngoại đều phải nhằm vào việc thực hiện thành công các mục tiêu đó [21].

Chủ nghĩa Mác-Lênin là một trong những cơ sở để Lào xây dựng chính sách đối ngoại của quốc gia. Chủ tịch Cayxỏn Phômvihản là nhà chiến lược, chiến thuật tài ba nhất trong thời đại mới của dân tộc Lào, là vị anh hùng vĩ đại của dân tộc Lào.