phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận án bao gồm 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu về quan hệ hợp tác Việt Nam- Philippines (1976-2015) Chƣơng 2: Cơ sở và những nhân tố tác động đến mối quan hệ quan hệ hợp tác Việt Nam-Philippines (1976-2015) Chƣơng 3: Quan hệ hợp tác Việt Nam-Philippines giai đoạn 1976-1995 Chƣơng 4: Quan hệ hợp tác Việt Nam-Philippines giai đoạn 1995-2015 9 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ QUAN HỆ HỢP TÁC VIỆT NAM - PHILIPPINES (1976-2015) 1. Tình hình nghiên cứu trong nƣớc 1. Các công trình về chính sách đối ngoại của Việt Nam và Philippines *Những nghiên cứu về chính sách đối ngoại của Việt Nam Để thoát khỏi tình trạng khủng hoảng, năm 1986, Việt Nam tiến hành công cuộc đổi mới với nhiều chính sách có tầm quan trọng chiến lƣợc đƣa đất nƣớc tiến lên so với giai đoạn trƣớc, chính sách đối ngoại là một trong những công cụ giúp Việt Nam có những định hƣớng và chƣơng trình hành động phù hợp với xu thế, đồng thời mở ra khả năng hợp tác mới với các quốc gia trên thế giới, góp phần hội nhập sâu rộng vào quá trình toàn cầu hóa và khu vực hóa. Nghiên cứu về chính sách đối ngoại của Việt Nam nhằm phục vụ cho công tác tìm hiểu về mối quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Philippines giai đoạn 1976-2015.
Đã có rất nhiều các công trình do nhiều học giả trong nƣớc nghiên cứu về chính sách đối ngoại của Việt Nam, tiêu biểu nhƣ sau: Sách “Định hướng chiến lược đối ngoại của Việt Nam đến 2020” (Phạm Bình Minh, 2010, NXB Chính trị quốc gia) là cuốn sách tập hợp các bài nghiên cứu của các học giả trong nƣớc về chính sách đối ngoại của Việt Nam. Tác phẩm đánh giá quá trình đổi mới toàn diện đất nƣớc qua hai mƣơi lăm năm có những thành tựu quan trọng, thể hiện sự chỉ đạo đúng đắn, sáng tạo, kịp thời, phù hợp với xu hƣớng thời đại. Bên cạnh đó, nội dung sách còn tập trung trình bày tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về đối ngoại; lợi ích quốc gia dân tộc, tự chủ và hội nhập quốc tế; đề ra một số biện pháp nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả tham gia của Việt Nam tại các tổ chức, diễn đàn đa phƣơng; các tác giả còn đã đƣa ra những khuyến nghị về chính sách đối ngoại của Việt Nam, những mặt hạn chế trong quá trình phát triển đất nƣớc đồng thời có những luận điểm riêng về thách thức cũng nhƣ triển vọng của Việt Nam trên đƣờng tìm kiếm các cơ hội mới cho sự đổi mới của chính sách ngoại giao (Phạm 10 Bình Minh, 2010). Đây là một trong những tác phẩm định hƣớng cho tác giả nghiên cứu, tìm hiểu về chính sách đối ngoại của Việt Nam cũng nhƣ khẳng định quan điểm nhất quán của Nhà nƣớc Việt Nam trong việc hoạch định chiến lƣợc ngoại giao với các nƣớc trong khu vực và trên thế giới.
Trong ấn phẩm “Đường lối Chính sách Đối ngoại Việt Nam trong giai đoạn mới” (Phạm Bình Minh, 2011, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia) là cuốn sách tập hợp các công trình của các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực đối ngoại nhằm luận giải nội hàm các chủ trƣơng định hƣớng quan trọng của đƣờng lối, chính sách đối ngoại thời kỳ đổi mới, đặc biệt là những phát triển mới trong tƣ duy về đối ngoại của Đảng Cộng sản Việt Nam qua những văn kiện của Đại hội XI; ngoài ra các tác giả còn đƣa ra những cách tiếp cận và phƣơng pháp triển khai mới để đạt đƣợc các mục tiêu quốc gia về phát triển, an ninh và nâng cao vị thế đất nƣớc; những chủ trƣơng mới của hoạt động đối ngoại nhƣ xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hội nhập quốc tế… trong bối cảnh hiện nay. Trên cơ sở đánh giá kết quả hoạt động đối ngoại trên một số lĩnh vực, các tác giả cũng đề xuất một số phƣơng hƣớng, nhiệm vụ cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại, góp phần thực hiện thành công Nghị quyết Đại hội XI của Đảng (Phạm Bình Minh, 2011). Các chuyên đề nghiên cứu đã bao quát một cách khá toàn diện những vấn đề trọng tâm của công tác đối ngoại. Do vậy, cuốn sách sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích cho tác giả trong việc đi từ cơ sở chính sách đối ngoại của Nhà nƣớc Việt Nam đến việc tìm hiểu sâu hơn tiến trình hợp tác giữa Việt Nam và Philippines.
“Quá trình đổi mới chính sách đối ngoại của Việt Nam với Asean giai đoạn 1986-2016” của TS Lê Viết Duyên với nội dung trình bày khái quát các khía cạnh liên quan đến việc phân tích chính sách đối ngoại của Việt Nam, quá trình điều chỉnh, phát triển cả về tƣ duy, hoạch định và triển khai chính sách đối ngoại của Việt Nam với ASEAN trong 30 năm đổi mới, đồng thời đánh giá triển vọng và đƣa ra kiến nghị về chính sách của Việt Nam với ASEAN trong 10 năm tới. Cuốn sách Quá trình đổi mới chính sách đối ngoại của Việt Nam với ASEAN giai đoạn 1986- 2016 là công trình đầu tiên nghiên cứu một cách có hệ thống về quá trình phát triển 11 chính sách đối ngoại của Việt Nam với ASEAN trong thời kỳ đổi mới từ năm 1986 đến nay. Sách của Giáo sƣ Vũ Dƣơng Huân “Về chính sách đối ngoại và ngoại giao Việt Nam”, với nội dung đề cập nhiều vấn đề quan trọng trong công tác ngoại giao và chính sách ngoại giao theo quan điểm và những đúc kết quý báu từ quá trình nghiên cứu về ngoại giao và các vấn đề quốc tế của tác giả. Trƣớc hết là việc phân tích chính sách đối ngoại từ nhận thức đến hình thành tƣ duy và hoạch định chính sách với mục tiêu cao nhất là “lợi ích quốc gia”.
Đặc biệt, tập trung khai thác tƣ tƣởng đối ngoại của Chủ tịch Hồ Chí Minh, bởi tƣ tƣởng của Ngƣời có tầm ảnh hƣởng rất lớn trong các chính sách đối ngoại của Việt Nam trong lịch sử và cho đến thời đại ngày nay. Bên cạnh đó còn cung cấp những thông tin hữu ích về chính sách đối ngoại của Việt Nam qua các thời kỳ, là tài liệu tham khảo quý cho tác giả có cái nhìn sâu hơn và rộng hơn về chính sách đối ngoại của Việt Nam. Sách Ngoại giao Việt Nam 1945-2000 của Bộ Ngoại giao do Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia xuất bản năm 2015 với nội dung chính là đem đến cách nhìn về nền ngoại giao Việt Nam hiện đại, đƣờng lối đối ngoại độc lập, tự chủ, sáng tạo của Đảng và Nhà nƣớc trong từng giai đoạn lịch sử cách mạng Việt Nam. Đây là một công trình nghiên cứu khoa học công phu của tập thể tác giả các nhà ngoại giao, các chuyên gia hàng đầu về quan hệ quốc tế ở nƣớc ta.
Với nguồn tài liệu phong phú và đáng tin cậy, với các luận chứng chặt chẽ và súc tích, cuốn sách phác họa những nét chính của hoạt động ngoại giao Việt Nam trong 55 năm, từ 1945 đến 2000, một thời kỳ đầy những biến động và biết bao đổi thay ở Việt Nam cũng nhƣ trên thế giới. Cuốn sách trình bày một cách hệ thống và tổng hợp các sự kiện ngoại giao của Việt Nam, đề cập các đặc điểm, tính chất của nền ngoại giao Việt Nam hiện đại, những thành tựu chủ yếu trong hoạt động đối ngoại của Đảng, Nhà nƣớc và ngoại giao nhân dân. Đồng thời rút ra những bài học kinh nghiệm trong hoạt động ngoại giao, những thành công và có cả một số mặt tồn tại, vừa mang tính lý luận lại vừa có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc. 12 Những công trình trên đã phân tích, nhận xét, đánh giá về chính sách đối ngoại của Việt Nam qua từng thời kỳ lịch sử khác nhau.
Tuy nhiên, các công trình này chƣa đi sâu phân tích những tác động của các chính sách này đối với quan hệ giữa Việt Nam và các quốc gia Đông Nam Á nói chung và đặc biệt là Philippines nói riêng. Bên cạnh những cuốn sách phân tích, đề cập trực tiếp đến chính sách đối ngoại của Việt Nam thì một số công trình nghiên cứu khác góp phần làm phong phú thêm trong việc tìm hiểu những khía cạnh khác nhau trong chính sách đối ngoại của Việt Nam: Sách Ngoại giao đa phương trong hệ thống quan hệ quốc tế đương đại của tác giả Lưu Thuý Hồng (Nxb. Chính trị quốc gia, 2015) ngoài việc phân tích về hệ thống quốc tế và ngoại giao đa phƣơng, mà còn đem đến những luận giải về kết quả hoạt động ngoại giao đa phƣơng của Việt Nam và đƣa ra một số kiến nghị cho chính sách đối ngoại của Việt Nam; Sách Quan hệ quốc tế và chính sách đối ngoại của Việt Nam hiện nay - Hỏi đáp của Trình Mƣu, Nguyễn Hoàng Giáp (Nxb. Lý luận Chính trị, 2006); sách Quan hệ quốc tế những năm đầu thế kỷ XXI: vấn đề, sự kiện và quan điểm của Trình Mƣu, Vũ Quang Minh (Nxb.
Lý luận Chính trị, 2005) có đề cập một số vấn đề trong chính sách đối ngoại của Việt Nam trong điều kiện hội nhập quốc tế hiện nay; Nguyễn Anh Thái với Lịch sử thế giới hiện đại (Nxb. Giáo dục, 2005); Lê Mậu Hãn (cb), Trần Bá Đệ, Nguyễn Văn Thƣ với Đại cương Lịch sử Việt Nam tập 3 (Nxb. Giáo dục, 2005); sách Thế giới trong 50 năm qua (1945-1995) và thế giới trong 25 năm tới (1996-2020) của Nguyễn Cơ Thạch (Nxb. Chính trị quốc gia, 1998); sách Kinh tế Việt Nam sau một năm gia nhập WTO của Ngô Quang Minh và Bùi Văn Huyền (Nxb.
Chính trị quốc gia, 2008); Kinh tế biển Việt Nam trên đường phát triển và hội nhập của Ngô Lực Tải (Nxb. Tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh, 2012); Lê Thành Khôi với Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến giữa thế kỷ XX (Nxb. Thế giới, 2014); Lƣơng Ninh (cb) và một số tác giả với sách Lịch sử Việt Nam giản yếu (Nxb. Chính trị quốc gia, 2000); Trần Bách Hiếu với Cục diện chính trị Đông Á giai đoạn 1991-2016 (Nxb.
Chính trị quốc gia, 2017); Lƣơng Ninh, Đỗ Thanh Bình và Trần Thị Vinh với sách Đông Nam Á: lịch sử từ 13 nguyên thuỷ đến ngày nay (Nxb.