Luận Án Tiến Sĩ: Phát Triển Chính Sách Đối Ngoại Việt Nam Với ASEAN Từ 1986 Đến Nay

Tổng hợp kiến thức Quá Trình Phát Triển Chính Sách Đối Ngoại Việt Nam Với ASEAN Từ 1986 Đến Nay, tiếp cận khoa học, hỗ trợ học tập và nghiên cứu hiệu

• Tác giả: Lê Viết Duyên
• Người hướng dẫn: Lê Thanh Bình
• Trường học: Học viện Ngoại giao
• Chuyên ngành: Quan hệ Quốc tế
• Đề tài: Quá Trình Phát Triển Chính Sách Đối Ngoại Của Việt Nam Với Hiệp Hội Các Quốc Gia Đông Nam Á (ASEAN) Trong Thời Kỳ Đổi Mới (1986 Đến Nay)
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI VIỆT NAM
• 1.1. Một số vấn đề lý thuyết cơ bản về chính sách đối ngoại
• 1.2. Khái niệm và mục tiêu của chính sách đối ngoại
• 1.3. Lý thuyết về phân tích chính sách đối ngoại
• 1.4. Quá trình hoạch định và điều chỉnh chính sách đối ngoại
• 1.4.1. Quá trình hoạch định chính sách đối ngoại
• 1.4.2. Quá trình điều chỉnh chính sách đối ngoại
• 1.4.3. Mô hình phân tích sự điều chỉnh chính sách đối ngoại
• 1.5. Cơ sở hình thành chính sách đối ngoại Việt Nam thời kỳ Đổi mới
• 1.5.1. Tư tưởng chủ đạo
• 1.5.2. Đảng lãnh đạo tuyệt đối và thống nhất hoạt động đối ngoại
• 1.5.3. Cơ sở thực tiễn
• 1.5.3.1. Biến động của tình hình thế giới và khu vực
• 1.5.3.2. Tình hình Việt Nam khi bước vào thời kỳ Đổi mới (1986)
• 1.5.4. Yêu cầu nhiệm vụ của chính sách đối ngoại trong thời kỳ Đổi mới
• 1.5.5. Đặc điểm truyền thống chính sách đối ngoại Việt Nam
• 1.5.5.1. Chính sách đối ngoại hòa hiếu
• 1.5.5.2. Chính sách đối ngoại khôn khéo của một nước nhỏ
• 1.6. Mô hình phân tích chính sách của Việt Nam với ASEAN trong thời kỳ Đổi mới (1986-2016)
• 1.6.1. Nguồn dẫn tới sự điều chỉnh
• 1.6.2. Quá trình điều chỉnh
• 1.6.3. Kết quả điều chỉnh chính sách đối ngoại
• 2. CHƯƠNG 2: CHÍNH SÁCH CỦA VIỆT NAM VỚI ASEAN TRONG THỜI KỲ ĐỔI MỚI 1986 - 2016
• 2.1. Chính sách của Việt Nam với ASEAN trước thời kỳ Đổi mới (1967 - 1986)
• 2.1.1. Cơ sở hoạch định
• 2.1.2. Nội dung chính sách
• 2.1.2.1. Về định hướng
• 2.1.2.2. Về mục tiêu
• 2.1.2.3. Về biện pháp
• 2.1.3. Đánh giá chính sách của Việt Nam với ASEAN trong giai đoạn trước Đổi mới
• 2.2. Chính sách của Việt Nam với ASEAN trong giai đoạn 1986 - 1996
• 2.2.1. Cơ sở điều chỉnh
• 2.2.2. Nội dung điều chỉnh và quá trình triển khai
• 2.2.2.1. Thay đổi định hướng
• 2.2.2.2. Thay đổi mục tiêu
• 2.2.2.3. Thay đổi biện pháp
• 2.3. Chính sách của Việt Nam với ASEAN trong giai đoạn 1996 - 2006
• 2.3.1. Cơ sở điều chỉnh
• 2.3.2. Nội dung điều chỉnh và quá trình triển khai
• 2.3.2.1. Điều chỉnh định hướng
• 2.3.2.2. Điều chỉnh mục tiêu
• 2.3.2.3. Điều chỉnh biện pháp
• 2.4. Chính sách với ASEAN trong giai đoạn 2006 - 2016
• 2.4.1. Cơ sở điều chỉnh
• 2.4.2. Nội dung điều chỉnh và quá trình triển khai
• 2.4.2.1. Điều chỉnh định hướng
• 2.4.2.2. Điều chỉnh mục tiêu
• 2.4.2.3. Điều chỉnh biện pháp
• 2.5. Kết quả quá trình điều chỉnh chính sách của Việt Nam với ASEAN trong thời kỳ Đổi mới 1986 - 2016
• 2.5.1. Về định hướng
• 2.5.2. Về mục tiêu
• 2.5.3. Về biện pháp
• 2.6. Hạn chế trong chính sách với ASEAN
• 3. CHƯƠNG 3: KHẢ NĂNG ĐIỀU CHỈNH CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA VIỆT NAM VỚI ASEAN TỪ SAU ĐẠI HỘI ĐẢNG LẦN THỨ XII ĐẾN NĂM 2025
• 3.1. Cơ sở điều chỉnh
• 3.1.1. Dự báo tình hình thế giới và khu vực
• 3.1.2. Chiến lược các nước lớn trong khu vực
• 3.1.3. Triển vọng Cộng đồng ASEAN đến năm 2025
• 3.1.4. Thách thức của ASEAN
• 3.1.5. Cơ hội và thách thức với Việt Nam
• 3.1.5.1. Thách thức
• 3.2. Khả năng điều chỉnh chính sách của Việt Nam với ASEAN đến năm 2025
• 3.3. Khuyến nghị chính sách của Việt Nam với ASEAN đến năm 2025
• 3.3.1. Về định hướng
• 3.3.2. Về mục tiêu
• 3.3.3. Về biện pháp
• 3.3.4. Chủ động, tích cực xây dựng Cộng đồng ASEAN đoàn kết, vững mạnh, tăng cường vai trò trung tâm của ASEAN
• 3.3.4.1. Nâng cao vai trò Việt Nam trong ASEAN
• 3.3.4.2. Nâng cao nội lực Việt Nam trong hợp tác ASEAN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục 1: Các giai đoạn trong quy trình hoạch định chính sách đối ngoại
• Phụ lục 2: Mô hình phân tích sự điều chỉnh chính sách đối ngoại của Charles F.
• Phụ lục 3: Bảng so sánh quá trình phát triển chính sách đối ngoại của Việt Nam với ASEAN qua các giai đoạn trong thời kỳ Đổi mới (1986 - 2016) và khuyến nghị chính sách cho giai đoạn 2016 - 2025

Tóm tắt

I. Lịch sử Quan hệ Việt Nam ASEAN từ 1986 đến nay

Phần này khảo sát Lịch sử quan hệ Việt Nam - ASEAN từ năm 1986 đến nay. Trước năm 1986, quan hệ giữa Việt Nam và ASEAN chủ yếu mang tính đối lập. Tuy nhiên, với chính sách đối ngoại đổi mới sau Đại hội Đảng VI (1986), Việt Nam đã có sự chuyển biến mạnh mẽ. Việc gia nhập ASEAN năm 1995 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng, thể hiện tầm nhìn đối ngoại của Việt Nam hướng tới hội nhập quốc tế. Hợp tác Việt Nam - ASEAN phát triển nhanh chóng trên nhiều lĩnh vực, từ kinh tế, chính trị, an ninh đến văn hóa. ASEAN từ 1986 đến nay đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ việc xây dựng AEC đến việc hình thành Cộng đồng ASEAN. Sự phát triển này tạo ra cơ hội đối ngoại rộng mở cho Việt Nam. Tuy nhiên, cũng có những thách thức đối ngoại cần được giải quyết, như tranh chấp Biển Đông.

1.1. Giai đoạn trước năm 1986 Quan hệ căng thẳng

Trước năm 1986, quan hệ giữa Việt Nam và ASEAN phức tạp. Việt Nam và một số nước ASEAN có nhiều bất đồng, đặc biệt là xung đột biên giới. Chính sách đối ngoại của Việt Nam lúc này tập trung vào đấu tranh giai cấp, dẫn đến sự xa cách với nhiều nước ASEAN. Hợp tác Việt Nam - ASEAN hầu như không tồn tại. ASEAN lúc đó tập trung vào việc đối phó với ảnh hưởng của các cường quốc lớn và củng cố sự đoàn kết nội khối. Vai trò Việt Nam trong ASEAN chưa được hình thành. Quan hệ chính trị Việt Nam - ASEAN lúc này căng thẳng. Quan hệ kinh tế Việt Nam - ASEAN hạn chế. Biển Đông là một điểm nóng, gây ảnh hưởng lớn đến quan hệ giữa hai bên. Thách thức đối ngoại lớn nhất là sự bất tín nhiệm lẫn nhau.

1.2. Giai đoạn 1986 1995 Chuyển biến quan trọng

Sau Đại hội Đảng VI năm 1986, chính sách đối ngoại Việt Nam có sự thay đổi căn bản. Việt Nam bắt đầu chuyển hướng từ chính sách đối ngoại dựa trên liên minh Xô-Viết sang chính sách độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa. Việt Nam thể hiện thiện chí muốn bình thường hóa quan hệ với các nước ASEAN. Việc giải quyết các vấn đề biên giới với Campuchia là bước ngoặt. Hợp tác Việt Nam - ASEAN bắt đầu được thiết lập. ASEAN nhận thấy sự thay đổi tích cực của Việt Nam. Vai trò Việt Nam trong ASEAN dần được khẳng định. Quan hệ chính trị Việt Nam - ASEAN được cải thiện đáng kể. Quan hệ kinh tế Việt Nam - ASEAN bắt đầu phát triển. Biển Đông vẫn là vấn đề nhạy cảm nhưng đã được quản lý tốt hơn.

1.3. Giai đoạn 1995 nay Hội nhập sâu rộng

Năm 1995, Việt Nam chính thức gia nhập ASEAN. Đây là sự kiện có ý nghĩa lịch sử, đánh dấu sự hội nhập sâu rộng của Việt Nam vào khu vực. Quan hệ Việt Nam - ASEAN phát triển mạnh mẽ trên tất cả các lĩnh vực. Chính sách đối ngoại Việt Nam ngày càng khẳng định tầm quan trọng của ASEAN. Hợp tác Việt Nam - ASEAN được đẩy mạnh, thể hiện qua các hiệp định thương mại, các diễn đàn hợp tác. ASEAN trở thành đối tác chiến lược quan trọng của Việt Nam. Vai trò Việt Nam trong ASEAN được nâng cao. Quan hệ chính trị Việt Nam - ASEAN thân thiết. Quan hệ kinh tế Việt Nam - ASEAN phát triển mạnh mẽ, thúc đẩy phát triển kinh tế của Việt Nam. Kêt nối kinh tế Việt Nam - ASEAN ngày càng chặt chẽ thông qua các hiệp định thương mại tự do. Biển Đông vẫn là vấn đề cần giải quyết nhưng được giải quyết trên tinh thần hợp tác, tôn trọng luật pháp quốc tế.

II. Phân tích Chính sách Đối ngoại của Việt Nam với ASEAN

Phần này tập trung phân tích chính sách đối ngoại độc lập tự chủ của Việt Nam đối với ASEAN. Chính sách đối ngoại này được điều chỉnh linh hoạt để thích ứng với tình hình quốc tế và khu vực. Định hướng chính sách đối ngoại của Việt Nam luôn đặt lợi ích quốc gia lên hàng đầu. Thực tiễn chính sách đối ngoại cho thấy sự thành công của Việt Nam trong việc cân bằng giữa hội nhập và bảo vệ chủ quyền quốc gia. Những thành tựu đối ngoại của Việt Nam với ASEAN rất đáng kể. Những bài học kinh nghiệm đối ngoại cũng cần được rút ra để hoàn thiện chính sách trong tương lai. Tương lai quan hệ Việt Nam - ASEAN cần tiếp tục được củng cố và phát triển dựa trên tinh thần hợp tác cùng có lợi.

2.1. Nguyên tắc và mục tiêu

Chính sách đối ngoại của Việt Nam với ASEAN dựa trên các nguyên tắc cơ bản: độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển. Mục tiêu chính là thúc đẩy hợp tác Việt Nam - ASEAN, tăng cường quan hệ hữu nghị, cùng có lợi. Việt Nam luôn tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các nước ASEAN. Việt Nam tích cực tham gia vào các hoạt động của ASEAN, đóng góp vào sự phát triển của Cộng đồng. Quan hệ kinh tế Việt Nam - ASEAN là trọng tâm, thể hiện qua việc đẩy mạnh hội nhập kinh tế khu vực. Hội nhập kinh tế Việt Nam - ASEAN tạo ra nhiều cơ hội phát triển kinh tế - xã hội cho Việt Nam. Cộng đồng ASEAN là mục tiêu hướng tới của chính sách đối ngoại Việt Nam. Việc tham gia sâu rộng vào các hoạt động của ASEAN giúp Việt Nam nâng cao vai trò Việt Nam trong ASEAN.

2.2. Thách thức và cơ hội

Chính sách đối ngoại của Việt Nam với ASEAN không thiếu thách thức. Tranh chấp Biển Đông là thách thức lớn nhất, đòi hỏi Việt Nam phải có chính sách khôn khéo, kiên quyết bảo vệ chủ quyền. Sự cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc lớn ở khu vực cũng ảnh hưởng đến quan hệ Việt Nam - ASEAN. Tuy nhiên, cũng có nhiều cơ hội đối ngoại cho Việt Nam. ASEAN đang tích cực thúc đẩy liên kết kinh tế, tạo ra nhiều cơ hội cho Việt Nam phát triển kinh tế. Cơ hội đối ngoại còn đến từ việc tăng cường hợp tác trên các lĩnh vực khác như an ninh, văn hóa, giáo dục. Việt Nam có thể tận dụng các cơ hội này để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao vị thế quốc tế. Sự phát triển của ASEAN tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của Việt Nam. Ảnh hưởng của ASEAN đến Việt Nam là tích cực.

2.3. Đánh giá và khuyến nghị

Chính sách đối ngoại của Việt Nam với ASEAN đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Việt Nam đã hội nhập sâu rộng vào ASEAN, nâng cao vị thế quốc tế và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế cần được khắc phục. Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về hợp tác với ASEAN. Việc tăng cường kết nối kinh tế Việt Nam - ASEAN cần được ưu tiên. Chính sách đối ngoại độc lập tự chủ cần được duy trì và phát huy. Đóng góp của Việt Nam vào ASEAN cần được tăng cường. Phân tích chính sách đối ngoại cần được thực hiện thường xuyên để kịp thời điều chỉnh, thích ứng với tình hình mới. Đánh giá chính sách đối ngoại là cần thiết để rút ra bài học kinh nghiệm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. ý do chọn đề tài Từ giữa những năm 80 của thế kỷ XX, Việt Nam đứng trước đòi hỏi bức bách phải tìm cách thoát khỏi tình hình khủng hoảng kinh tế - xã hội, phá thế bao vây cấm vận của các thế lực thù địch, thực hiện mục tiêu xây dựng chủ nghĩa xã hội. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (tháng 12/1986) đã đề ra đường lối đổi mới toàn diện đất nước, đánh dấu một bước ngoặt cơ bản và có ý nghĩa quyết định trong lịch sử cách mạng Việt Nam. Đại hội VI khẳng định đổi mới là yêu cầu bức thiết, vấn đề có ý nghĩa sống còn với đất nước.

Kể từ năm1986 đến nay, Việt Nam đã luôn "tranh thủ cơ hội, vượt qua thách thức, tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, toàn diện và đồng bộ, phát triển nhanh và bền vững hơn” [41, tr. 30 năm Đổi mới đã cho thấy một trong những nhiệm vụ cơ bản của công tác đối ngoại là củng cố và giữ vững hòa bình để tập trung xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Đổi mới nói chung và việc điều chỉnh chính sách đối với Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) nói riêng không chỉ là đòi hỏi chủ quan của tình hình khủng hoảng trong nước mà còn là vấn đề sống còn trước yêu cầu khách quan khi tình hình thế giới thay đổi, nhất là sau khủng hoảng của CNXH ở Liên Xô, Đông Âu. Trong công cuộc đổi mới, quyết định của Việt Nam gia nhập ASEAN là lựa chọn "có tính cân não" [111, tr.

208] cả về đối nội và đối ngoại, góp phần giúp Việt Nam thoát khỏi thế bị bao vây cấm vận, hội nhập với khu vực và quốc tế. Về đối nội, đổi mới chính sách với ASEAN là quyết định táo bạo, thay đổi hoàn toàn tư duy bạn - thù. Về đối ngoại, đây là quyết định khiến ASEAN và các nước lớn bất ngờ, làm thay đổi hoàn toàn cục diện quan hệ của Việt Nam. Sự điều chỉnh đúng đắn, kịp thời chính sách với ASEAN đã góp phần tạo điều kiện quốc tế thuận lợi để tập trung phát triển kinh tế và bảo vệ Tổ quốc, bảo đảm các yêu cầu về an ninh, phát triển và nâng cao vị thế của Việt Nam.

luan an 2 Thành công của sự nghiệp đổi mới là kết quả của quá trình tìm tòi, trải nghiệm, liên tục đổi mới và hoàn thiện tư duy của Đảng trên mọi lĩnh vực. Trong đó, quá trình đổi mới tư duy và đường lối đối ngoại của Đảng ngày càng được hoàn thiện. Từ chỗ coi thế giới là một vũ đài đấu tranh, Việt Nam đã khẳng định đó là môi trường tồn tại và phát triển của mình. Việt Nam đã từng bước hoàn thiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển; thực hiện chính sách đối ngoại rộng mở, đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ quốc tế, lấy việc bảo đảm lợi ích quốc gia là nguyên tắc tối cao.

Sự phát triển chính sách đối ngoại của Việt Nam với ASEAN vừa góp phần tạo cơ sở, vừa là thành quả của quá trình đổi mới đường lối đối ngoại của Đảng. Nhìn lại 30 năm đổi mới, có thể thấy bước phát triển từ chủ trương "không ngừng phấn đấu nhằm phát triển mối quan hệ hữu nghị và hợp tác với Inđônêxia và các nước Đông Nam Á khác. mong muốn và sẵn sàng cùng các nước trong khu vực thương lượng để giải quyết các vấn đề ở Đông Nam Á, thiết lập quan hệ cùng tồn tại hoà bình, xây dựng Đông Nam Á thành khu vực hoà bình, ổn định và hợp tác" (1986) [37, tr. 114]; tới “ra sức tăng cường quan hệ với các nước láng giềng và các nước trong tổ chức ASEAN” (1996) [38, tr.121] đến “chủ động, tích cực và có trách nhiệm cùng các nước ASEAN xây dựng Cộng đồng vững mạnh” (2016) [45, tr.154] là bước tiến dài và sự phát triển đột phá trong chính sách của Việt Nam với ASEAN.

Việt Nam đã vượt qua những nghi kỵ và đối đầu với các nước thành viên ASEAN để trở thành một thành viên "chủ động, tích cực, có trách nhiệm" trong Cộng đồng ASEAN. Đó là kết quả của quá trình điều chỉnh, phát triển tư duy, hoạch định và triển khai chính sách đối ngoại 30 năm qua. ASEAN đã trở thành nhân tố quan trọng giúp tạo thế và lực cho Việt Nam. Với Cộng đồng ASEAN hình thành từ cuối năm 2015, ASEAN sẽ tiếp tục đẩy mạnh liên kết, có vai trò trung tâm trong việc định hình trật tự mới trong khu vực khi tình hình thế giới và khu vực đang có những chuyển biến sâu sắc.

Khu luan an 3 vực châu Á – Thái Bình Dương sẽ tiếp tục phát triển năng động nhưng còn tồn tại nhiều nhân tố gây mất ổn định. Tranh chấp lãnh thổ, biển đảo ngày càng gay gắt. Xuất hiện các hình thức tập hợp lực lượng và đan xen lợi ích mới. Ở trong nước, những thành tựu của 30 năm đổi mới đã tạo ra cho đất nước sức mạnh tổng hợp lớn hơn nhiều so với trước.

Việt Nam đang đứng trước những thời cơ và thách thức mới trong quá trình hội nhập quốc tế toàn diện, phục vụ sự nghiệp đổi mới, xây dựng và và bảo vệ Tổ quốc. Điều đó đặt ra yêu cầu cần tiếp tục đổi mới cả về tư duy, hoạch định và triển khai chính sách đối ngoại. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII (tháng 1/2016) khẳng định ASEAN là một trọng tâm của chính sách đối ngoại của Việt Nam với định hướng “chủ động, tích cực và có trách nhiệm cùng các nước ASEAN xây dựng Cộng đồng vững mạnh” [45, tr. Để phát huy nhân tố ASEAN một cách hiệu quả, tăng cường lợi ích cho đất nước, cần có những đánh giá tổng thể về chính sách của Việt Nam với ASEAN cả về lý luận và thực tiễn trong giai đoạn 1986-2016 nhằm đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ mới.

Nghiên cứu quá trình phát triển chính sách đối ngoại của Việt Nam với ASEAN giai đoạn này sẽ giúp đánh giá những thành tựu cũng như hạn chế trong việc hoạch định và triển khai chính sách đối ngoại của Việt Nam với khu vực trong thời kỳ Đổi mới thông qua các bước điều chỉnh chính sách; đóng góp cơ sở khoa học để tiếp tục hoàn thiện đường lối, chính sách đối ngoại của Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế toàn diện. Nghiên cứu cũng sẽ góp phần triển khai định hướng đối ngoại của Đại hội Đảng lần thứ XII, phát huy hiệu quả vai trò của ASEAN trong chính sách đối ngoại của Việt Nam. Với những ý nghĩa lý luận và thực tiễn nêu trên, nghiên cứu sinh quyết định chọn chủ đề “Quá trình phát triển chính sách đối ngoại của Việt Nam với Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) trong thời kỳ Đổi mới (1986 đến nay)”, làm đề tài cho luận án Tiến sỹ chuyên ngành Quan hệ quốc tế của mình luan an 4 với mục tiêu đưa ra khuyến nghị chính sách đối ngoại của Việt Nam với ASEAN trong thời gian 10 năm tới. Lịch sử nghiên cứu vấn đề Chính sách đối ngoại của Việt Nam nói chung và với ASEAN nói riêng đã nhận được sự quan tâm và nghiên cứu của nhiều học giả trong và ngoài nước do vai trò quan trọng trong quá trình phát triển của Việt Nam, song các công trình nghiên cứu đều có mục tiêu và phạm vi nghiên cứu khác nhau, cụ thể: 2.

Tình hình nghiên cứu trong nƣớc 2. Các nghiên cứu về quá trình đổi mới chính sách đối ngoại của Việt Nam Các tài liệu về cơ sở hoạch định chính sách đối ngoại Việt Nam gần đây mới được phổ biến rộng rãi. Nổi bật là các cuốn "Cục diện thế giới đến 2020”, Nxb. Chính trị Quốc gia, 2010 [79]; “Định hướng chiến lược đối ngoại Việt Nam đến 2020”, Nxb.

Chính trị quốc gia, 2010 [77], “Đường lối Chính sách Đối ngoại Việt Nam trong giai đoạn mới”, Nxb. Chính trị Quốc gia, 2011 [78] do Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Bình Minh chủ trì biên soạn với những nhận định về sự phát triển cục diện thế giới, định hướng chiến lược và đường lối chính sách đối ngoại cho Việt Nam. Tác giả Phạm Quang Minh trong “Chính sách đối ngoại Đổi mới của Việt Nam (1986 - 2010)”, Nxb. Thế giới, Hà Nội, 2012 [87] đã phân tích một cách hệ thống chính sách đối ngoại của Việt Nam trong hơn 20 năm đổi mới.

Các tác giả Nguyễn Hoàng Giáp, Nguyễn Thị Quế (chủ biên) trong “Chính sách đối ngoại Việt Nam thời kỳ đổi mới”, Nxb. Chính trị hành chính (2013) [46] đã trình bày tư tưởng, nguyên tắc, nhiệm vụ, phương châm chỉ đạo, lập trường của Việt Nam đối với các vấn đề quốc tế lớn; phương hướng và thành tựu đối ngoại trong việc phá thế bao vây cấm vận, thoát khỏi khủng hoảng và hội nhập khu vực, hội nhập quốc tế để rút ra bài học về hoạch định chính sách đối ngoại. Ngoài ra, cuốn “Thế giới trong 50 năm qua (1945- 1995) và Thế giới trong 25 năm tới (1995-2020)” của tác giả Nguyễn Cơ Thạch, luan an 5 Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1998 [119] cũng đưa ra những nhận định về sự chuyển biến của tình hình thế giới trong thời gian qua và sắp tới.

Nhiều công trình đã điểm những dấu mốc của ngoại giao Việt Nam hiện đại và ngoại giao thời kỳ đổi mới, như: “Ngoại giao Việt Nam 1945-2000” của Nguyễn Đình Bin (Chủ biên), Nxb. Chính Trị Quốc gia, Hà Nội, 2002 [13]; "Năm mươi năm ngoại giao Việt Nam, 1945 – 1995" của Lưu Văn Lợi, Nxb. Công an Nhân dân, Hà Nội, 1998 [73]; “Đảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo hoạt động đối ngoại 1986 - 2000” của Vũ Quang Vinh, Nxb. Thanh niên, Hà Nội, 2001 [131].