Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hành động về khả năng ứng dụng đường hướng dựa vào thể loại đối với việc phát triển kĩ năng viết của học sinh lớp 12 trường thpt vĩnh yên tỉnh vĩnh phúc

Luận văn thạc sĩ phân tích nghiên cứu hành động về khả năng ứng dụng đường hướng dựa vào thể loại đối với việc phát triển kĩ, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Hoàng Thị Ngọc Lan
• Người hướng dẫn: Dr. Trần Thị Thu Hiền
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Teaching Methodology
• Đề tài: Phương Pháp Dựa Vào Thể Loại Trong Phát Triển Kỹ Năng Viết Cho Học Sinh Lớp 12 Tại Trường THPT Vĩnh Yên
• Loại tài liệu: minor programme thesis
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU VÀ HÌNH VẼ
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.3. Mục đích nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa của nghiên cứu
• 1.6. Thiết kế nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Kỹ năng viết và tầm quan trọng của kỹ năng viết
• 2.1.1. Định nghĩa kỹ năng viết
• 2.1.2. Vai trò của kỹ năng viết trong giảng dạy ngôn ngữ thứ hai
• 2.2. Các đường hướng khác nhau trong dạy và học viết
• 2.2.1. Đường hướng tiếp cận sản phẩm
• 2.2.2. Đường hướng tiếp cận tiến trình
• 2.2.3. Đường hướng tiếp cận theo thể loại
• 2.3. Các giai đoạn của chu trình dạy - học và đường hướng tiếp cận thể loại
• 2.4. Ưu điểm và nhược điểm của đường hướng tiếp cận thể loại trong dạy viết
• 2.4.1. Ưu điểm của đường hướng tiếp cận thể loại trong dạy viết
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Bối cảnh nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Mô tả định lượng kết quả từ bài kiểm tra trước và sau can thiệp
• 4.2. Mô tả định lượng kết quả từ phiếu khảo sát
• 4.3. Hạn chế của nghiên cứu
• 4.4. Đề xuất cho các nghiên cứu tiếp theo
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Phương Pháp Dạy Viết Theo Thể Loại Lớp 12 Hiệu Quả

Phương pháp dạy viết theo thể loại (Genre-Based Approach) ngày càng được quan tâm trong giảng dạy Ngữ văn lớp 12, đặc biệt tại các trường THPT như THPT Vĩnh Yên. Phương pháp này tập trung vào việc trang bị cho học sinh kiến thức và kỹ năng viết các thể loại văn bản khác nhau như văn nghị luận lớp 12, văn tự sự lớp 12, văn biểu cảm lớp 12,... một cách có hệ thống. Việc nắm vững đặc trưng của từng thể loại giúp học sinh tự tin hơn trong quá trình phát triển kỹ năng viết, nâng cao kỹ năng viết và đạt kết quả tốt trong các kỳ thi. Nghiên cứu chỉ ra rằng, khi được tiếp cận với cấu trúc, ngôn ngữ đặc trưng của từng thể loại, học sinh sẽ dễ dàng hơn trong việc lập luận trong bài văn, chứng minh trong bài văn, giải thích trong bài văn, phân tích trong bài văn và tạo ra những bài viết chất lượng cao. Phương pháp này không chỉ giúp học sinh viết đúng thể loại mà còn khuyến khích kỹ năng viết sáng tạo, rèn luyện tư duy phản biện và tăng cường vốn từ vựng.

1.1. Giới Thiệu Chung Về Phương Pháp Dựa Vào Thể Loại

Phương pháp dựa vào thể loại tập trung vào việc phân tích và thực hành viết các loại văn bản khác nhau. Theo Martin (1993), phương pháp dựa vào thể loại tin rằng để làm chủ các thể loại văn bản viết, học sinh cần được hướng dẫn trực tiếp; các hình thức thể loại nên được dạy một cách rõ ràng thông qua nghiên cứu phân tích các mô hình, học các yếu tố thể loại và trình tự của chúng, và sản xuất các bản sao mẫu một cách hợp tác rồi độc lập. Thay vì chỉ tập trung vào ngữ pháp và từ vựng, phương pháp này nhấn mạnh vào mục đích giao tiếp và cấu trúc của từng loại văn bản. Học sinh được làm quen với các ví dụ mẫu, phân tích cấu trúc và đặc điểm ngôn ngữ, sau đó thực hành viết theo hướng dẫn cụ thể.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Phương Pháp Trong Dạy Viết Lớp 12

Ở lớp 12, học sinh phải đối mặt với nhiều yêu cầu viết khác nhau, từ viết văn nghị luận lớp 12 đến các bài luận phân tích tác phẩm văn học. Phương pháp dựa vào thể loại giúp học sinh có cái nhìn tổng quan về các thể loại văn bản thường gặp, từ đó có thể áp dụng kiến thức và kỹ năng đã học vào các bài viết cụ thể. Theo Clay (1983), viết không chỉ là phiên âm của lời nói mà còn là một cách để học sinh khám phá và làm chủ mối quan hệ giữa lời nói và văn bản viết. Điều này giúp học sinh tự tin hơn khi đối diện với các đề thi môn văn lớp 12 và các bài kiểm tra khác.

II. Vấn Đề Học Sinh THPT Vĩnh Yên Gặp Phải Khi Viết Văn

Tại trường THPT Vĩnh Yên, nhiều học sinh gặp khó khăn trong việc phát triển kỹ năng viết do thiếu kiến thức về cấu trúc và đặc điểm của từng thể loại văn bản. Theo nghiên cứu của Hoàng Thị Ngọc Lan, học sinh cảm thấy các hoạt động viết trở nên khó khăn và mơ hồ do sự đa dạng của các loại văn bản được yêu cầu. Điều này dẫn đến thái độ tiêu cực đối với việc viết. Học sinh thường lúng túng trong việc xác định cấu trúc bài văn nghị luận, cách viết mở bài hay, cách viết kết bài ấn tượng và sử dụng ngôn ngữ phù hợp với từng thể loại. Việc thiếu định hướng rõ ràng khiến học sinh mất tự tin và không thể phát huy hết khả năng viết của mình. Đây là một thách thức lớn đối với giáo viên và đòi hỏi phải có những giải pháp sư phạm hiệu quả để cải thiện tình hình.

2.1. Khó Khăn Trong Xác Định Cấu Trúc Và Ngôn Ngữ Thể Loại

Một trong những vấn đề chính mà học sinh gặp phải là sự khó khăn trong việc xác định cấu trúc và ngôn ngữ phù hợp cho từng thể loại văn bản. Ví dụ, khi viết một bài văn nghị luận lớp 12, học sinh cần phải nắm vững cấu trúc lập luận, cách sử dụng dẫn chứng và lý lẽ để thuyết phục người đọc. Tuy nhiên, nhiều học sinh lại không biết cách xây dựng luận điểm, lựa chọn dẫn chứng phù hợp hoặc sử dụng ngôn ngữ một cách hiệu quả.

2.2. Áp Lực Thi Cử Và Thiếu Tự Tin Khi Viết Văn

Áp lực từ các kỳ thi, đặc biệt là kỳ thi tốt nghiệp THPT và luyện thi đại học môn văn, cũng là một yếu tố ảnh hưởng đến khả năng viết của học sinh. Sự lo lắng về điểm số và thứ hạng khiến học sinh cảm thấy căng thẳng và mất tự tin khi viết văn. Bên cạnh đó, việc thiếu sự hướng dẫn và động viên từ giáo viên và gia đình cũng có thể làm giảm động lực học tập và tạo hứng thú học viết của học sinh.

III. Áp Dụng Phương Pháp Dựa Vào Thể Loại Hướng Dẫn Chi Tiết

Để giải quyết những khó khăn trên, việc áp dụng phương pháp dựa vào thể loại là một giải pháp hiệu quả. Phương pháp này giúp học sinh hiểu rõ về cấu trúc, ngôn ngữ và mục đích giao tiếp của từng thể loại văn bản, từ đó có thể tự tin hơn khi viết. Quá trình áp dụng phương pháp này bao gồm nhiều bước, từ việc giới thiệu và phân tích các ví dụ mẫu đến việc thực hành viết theo hướng dẫn cụ thể. Quan trọng nhất là tạo ra một môi trường học tập tích cực, nơi học sinh cảm thấy thoải mái chia sẻ ý tưởng và nhận được sự hỗ trợ từ giáo viên và bạn bè. Theo Hammond (1992), chu trình dạy học bao gồm ba giai đoạn: mô hình hóa, thương lượng văn bản chung giữa người học và giáo viên và xây dựng văn bản độc lập bởi người học.

3.1. Phân Tích Và Lựa Chọn Các Thể Loại Văn Bản Phù Hợp

Bước đầu tiên là phân tích và lựa chọn các thể loại văn bản phù hợp với chương trình Ngữ văn lớp 12. Các thể loại này có thể bao gồm văn nghị luận lớp 12, văn tự sự lớp 12, văn biểu cảm lớp 12,... Sau khi lựa chọn, giáo viên cần cung cấp cho học sinh các ví dụ mẫu chất lượng cao để học sinh có thể phân tích cấu trúc, ngôn ngữ và mục đích giao tiếp của từng thể loại.

3.2. Hướng Dẫn Chi Tiết Về Cấu Trúc Và Ngôn Ngữ Từng Thể Loại

Sau khi phân tích các ví dụ mẫu, giáo viên cần hướng dẫn chi tiết về cấu trúc và ngôn ngữ của từng thể loại. Ví dụ, khi dạy viết văn nghị luận lớp 12, giáo viên cần hướng dẫn học sinh cách xây dựng luận điểm, sử dụng dẫn chứng và lý lẽ để thuyết phục người đọc. Khi dạy viết văn tự sự lớp 12, giáo viên cần hướng dẫn học sinh cách xây dựng cốt truyện, miêu tả nhân vật và sử dụng ngôn ngữ một cách sinh động và hấp dẫn.

3.3. Thực Hành Viết Theo Hướng Dẫn Và Nhận Phản Hồi

Bước cuối cùng là tạo cơ hội cho học sinh thực hành viết theo hướng dẫn và nhận phản hồi từ giáo viên và bạn bè. Quá trình này giúp học sinh củng cố kiến thức và kỹ năng đã học, đồng thời phát hiện ra những điểm cần cải thiện. Giáo viên cần cung cấp phản hồi chi tiết và mang tính xây dựng để giúp học sinh tiến bộ hơn.

IV. Nghiên Cứu Ứng Dụng Phương Pháp Dạy Viết Tại THPT Vĩnh Yên

Nghiên cứu của Hoàng Thị Ngọc Lan tại trường THPT Vĩnh Yên đã chứng minh hiệu quả của phương pháp dựa vào thể loại trong việc phát triển kỹ năng viết cho học sinh lớp 12. Nghiên cứu này đã sử dụng phương pháp nghiên cứu hành động, bao gồm các bước: xác định vấn đề, điều tra sơ bộ, đưa ra giả thuyết, can thiệp và đánh giá. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng, sau khi áp dụng phương pháp dựa vào thể loại, kỹ năng viết của học sinh đã được cải thiện đáng kể. Học sinh tự tin hơn khi viết và có thái độ tích cực hơn đối với việc học viết.

4.1. Thiết Kế Khóa Học Dựa Trên Phương Pháp Dựa Vào Thể Loại

Nghiên cứu đã thiết kế một khóa học đặc biệt dựa trên phương pháp dựa vào thể loại, tập trung vào việc cung cấp cho học sinh kiến thức và kỹ năng viết các thể loại văn bản khác nhau. Khóa học này bao gồm các buổi học lý thuyết, thực hành và thảo luận nhóm, giúp học sinh hiểu rõ về cấu trúc, ngôn ngữ và mục đích giao tiếp của từng thể loại.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Qua Kiểm Tra Trước Và Sau Can Thiệp

Để đánh giá hiệu quả của khóa học, nghiên cứu đã sử dụng các bài kiểm tra trước và sau can thiệp (pre-test và post-test) để so sánh kết quả viết của học sinh trước và sau khi tham gia khóa học. Kết quả cho thấy rằng, điểm số của học sinh đã tăng lên đáng kể sau khi tham gia khóa học, chứng tỏ hiệu quả của phương pháp dựa vào thể loại.

4.3. Khảo Sát Thái Độ Của Học Sinh Về Phương Pháp Mới

Nghiên cứu cũng đã tiến hành khảo sát thái độ của học sinh về phương pháp dựa vào thể loại. Kết quả cho thấy rằng, hầu hết học sinh đều cảm thấy phương pháp này hữu ích và giúp họ tự tin hơn khi viết. Học sinh cũng đánh giá cao sự hướng dẫn chi tiết và phản hồi mang tính xây dựng từ giáo viên.

V. Ưu Điểm Hạn Chế Đề Xuất Khi Dạy Viết Theo Thể Loại

Phương pháp dựa vào thể loại mang lại nhiều lợi ích cho học sinh, bao gồm việc giúp học sinh hiểu rõ về cấu trúc và ngôn ngữ của từng thể loại văn bản, từ đó có thể viết một cách tự tin và hiệu quả hơn. Tuy nhiên, phương pháp này cũng có một số hạn chế, chẳng hạn như đòi hỏi giáo viên phải có kiến thức sâu rộng về các thể loại văn bản và khả năng thiết kế các hoạt động học tập phù hợp. Do đó, cần có những đề xuất cụ thể để áp dụng phương pháp này một cách hiệu quả trong thực tế giảng dạy.

5.1. Lợi Ích Của Phương Pháp Dựa Vào Thể Loại Trong Dạy Viết

Việc sử dụng mô hình hoặc ví dụ giúp học sinh hiểu rõ những gì họ cần phải làm về mặt ngôn ngữ. Nghiên cứu một thể loại nhất định cũng cung cấp cho họ sự hiểu biết về lý do tại sao một phong cách giao tiếp lại như vậy thông qua sự phản ánh bối cảnh xã hội và mục đích của nó. Phương pháp này kết hợp các đặc tính hình thức và chức năng của ngôn ngữ trong hướng dẫn viết và thừa nhận rằng có những liên kết chặt chẽ giữa chúng.

5.2. Hạn Chế Và Thách Thức Khi Triển Khai Phương Pháp

Một trong những hạn chế của phương pháp dựa vào thể loại là đòi hỏi giáo viên phải có kiến thức sâu rộng về các thể loại văn bản và khả năng thiết kế các hoạt động học tập phù hợp. Ngoài ra, phương pháp này cũng có thể trở nên quá khuôn mẫu nếu giáo viên không khuyến khích học sinh sáng tạo và thể hiện cá tính riêng trong bài viết.

5.3. Đề Xuất Để Nâng Cao Hiệu Quả Phương Pháp Dạy Viết

Để nâng cao hiệu quả của phương pháp dựa vào thể loại, giáo viên cần liên tục cập nhật kiến thức về các thể loại văn bản mới và thiết kế các hoạt động học tập sáng tạo và phù hợp với trình độ của học sinh. Đồng thời, giáo viên cũng cần khuyến khích học sinh sáng tạo và thể hiện cá tính riêng trong bài viết, thay vì chỉ tuân theo khuôn mẫu.

VI. Kết Luận Về Phương Pháp Dạy Viết Cho Học Sinh THPT Vĩnh Yên

Phương pháp dựa vào thể loại là một giải pháp hiệu quả để phát triển kỹ năng viết cho học sinh lớp 12 tại trường THPT Vĩnh Yên. Nghiên cứu đã chứng minh rằng, khi được tiếp cận với phương pháp này, học sinh tự tin hơn khi viết và có thái độ tích cực hơn đối với việc học viết. Tuy nhiên, để áp dụng phương pháp này một cách hiệu quả, cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ giáo viên và sự tham gia tích cực từ học sinh. Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu để khám phá những khía cạnh khác của phương pháp này và tìm ra những giải pháp sư phạm tối ưu để giúp học sinh nâng cao kỹ năng viết và đạt kết quả tốt trong các kỳ thi.

6.1. Tổng Kết Kết Quả Nghiên Cứu Về Phương Pháp Dạy Viết

Nghiên cứu về phương pháp dựa vào thể loại tại trường THPT Vĩnh Yên đã cho thấy những kết quả tích cực trong việc phát triển kỹ năng viết cho học sinh lớp 12. Tuy nhiên, để có cái nhìn toàn diện hơn về phương pháp này, cần có thêm nhiều nghiên cứu với quy mô lớn hơn và đối tượng đa dạng hơn.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Phương Pháp Dạy Viết

Trong tương lai, các nghiên cứu có thể tập trung vào việc khám phá những khía cạnh khác của phương pháp dựa vào thể loại, chẳng hạn như ảnh hưởng của phương pháp này đến kỹ năng viết sáng tạo của học sinh hoặc hiệu quả của phương pháp này trong việc dạy viết các thể loại văn bản khác nhau.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kỹ năng viết trong dạy học tiếng Anh như một ngoại ngữ (EFL) luôn là một trong những kỹ năng phức tạp và thách thức nhất đối với học sinh trung học phổ thông tại Việt Nam. Theo chương trình thí điểm Tiếng Anh 12 với thời lượng 105 tiết phân bổ trong 10 chủ điểm đa dạng, học sinh liên tục phải chuyển đổi qua nhiều dạng văn bản khác nhau như bài luận tranh biện, thư xin việc, bài mô tả biểu đồ và bài viết kể chuyện. Thực trạng khảo sát ban đầu tại Trường THPT Vĩnh Yên (tỉnh Vĩnh Phúc) trong năm học 2015-2016 cho thấy có tới 85,7% học sinh đạt kết quả dưới mức trung bình ở kỹ năng viết, trong đó 45,7% học sinh xếp loại rất kém (dưới 60/100 điểm) và 40% học sinh xếp loại kém (60-69 điểm). Học sinh thường rơi vào trạng thái bối rối, thiếu định hướng về cấu trúc ngữ nghĩa và hình thành thái độ e ngại, tiêu cực đối với các giờ học viết.

Nhằm giải quyết triệt để vấn đề này, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Phương pháp Giảng dạy Tiếng Anh (Mã số: 60140111) của tác giả Hoàng Thị Ngọc Lan dưới sự hướng dẫn của TS. Trần Thị Thu Hiền tại Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội đã tập trung nghiên cứu đề tài: "Khả năng ứng dụng đường hướng dựa vào thể loại đối với việc phát triển kĩ năng viết của học sinh lớp 12 trường THPT Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc". Mục tiêu trọng tâm của đề tài là đánh giá tính khả thi và hiệu quả thực tế của đường hướng tiếp cận dựa vào thể loại (Genre-Based Approach - GBA) trong việc nâng cao kết quả bài viết và chuyển đổi thái độ học tập của 35 học sinh lớp 12A1 chuyên Toán trong thời gian can thiệp thực nghiệm kéo dài 6 tuần (trên tổng thể kế hoạch hành động 10 tuần).

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp giải pháp sư phạm có thể đo lường rõ ràng, giúp cải thiện điểm số bài viết trung bình của học sinh tăng thêm 14,85 điểm (từ 59,86 lên 74,71 điểm), đồng thời tạo tiền đề đổi mới phương pháp giảng dạy kỹ năng viết cho giáo viên THPT trên phạm vi toàn quốc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự giao thoa chặt chẽ giữa các lý thuyết ngôn ngữ học chức năng hệ thống và phương pháp giảng dạy kỹ năng viết hiện đại:

1. Lý thuyết Thể loại và Phân tích Thể loại (Genre Analysis): Dựa trên các luận điểm nền tảng của Swales (1990) và Martin (1993), thể loại được định nghĩa là các hoạt động xã hội có mục đích cụ thể, được hiện thực hóa thông qua các bước chuyển cấu trúc (rhetorical moves) và đặc trưng ngôn ngữ riêng biệt. Việc dạy viết không chỉ là rèn luyện ngữ pháp đơn lẻ mà là hướng dẫn học sinh làm chủ các bước chuyển giao tiếp để tạo lập văn bản đáp ứng đúng kỳ vọng của người đọc.
2. Mô hình Chu trình Dạy - Học (Teaching-Learning Cycle): Vận dụng mô hình bánh xe 3 giai đoạn của Hammond (1992) và Burns (2001) gồm: Cung cấp văn bản mẫu và phân tích cấu trúc (Modeling), Đàm phán và cùng xây dựng văn bản giữa giáo viên và học sinh (Joint negotiation of text), và Học sinh tự xây dựng văn bản độc lập (Independent construction of texts).
3. Đường hướng kết hợp Process-Genre: Kế thừa quan điểm của Badger & White (2000), nghiên cứu tích hợp tính chuẩn mực về cấu trúc thể loại với quy trình tư duy viết qua 4 bước: chuẩn bị ý tưởng (prewriting), viết nháp (drafting), chỉnh sửa nội dung (revising) và biên tập hoàn thiện (editing).

Các khái niệm cốt lõi được định hình xuyên suốt đề tài bao gồm: Thể loại văn bản (Genre), Cấu trúc bước chuyển (Rhetorical moves), Dàn giáo nhận thức (Scaffolding), Năng lực giao tiếp viết (Written communicative competence), và Phương pháp tiếp cận sản phẩm kết hợp quy trình (Product & Process approaches).

Phương pháp nghiên cứu

Đề tài áp dụng phương pháp nghiên cứu hành động (Action Research) theo mô hình chu trình xoắn ốc 8 bước của McBride & Schostak (1995), kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu định lượng và định tính:

• Cỡ mẫu và đối tượng: 35 học sinh (bao gồm 15 nữ và 20 nam) thuộc lớp 12A1 tại Trường THPT Vĩnh Yên. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được lựa chọn vì đây là lớp chọn khối tự nhiên (Toán - Lý - Hóa), có tư duy logic tốt, khả năng làm bài tập ngữ pháp nhanh nhưng kỹ năng viết tiếng Anh học thuật lại hạn chế và thiếu phương pháp tiếp cận có hệ thống.
• Tiến trình thực nghiệm: Kéo dài trong 10 tuần của học kỳ I năm học 2015-2016. Tuần 1-3 dành cho việc xác định vấn đề, phân tích dữ liệu tiền thực nghiệm và lập kế hoạch bài giảng; tuần 4-9 triển khai can thiệp đường hướng GBA trong 6 tuần (tương ứng với các bài viết từ Unit 2 đến Unit 4 của SGK Tiếng Anh 12); tuần 10 tiến hành kiểm tra sau thực nghiệm, khảo sát bảng hỏi và tổng hợp dữ liệu.
• Công cụ thu thập dữ liệu:
  1. Bài kiểm tra trước thực nghiệm (Pre-test) và sau thực nghiệm (Post-test): Thời lượng 45 phút mỗi bài, có độ khó, cấu trúc và thời gian tương đương. Bài làm được chấm điểm độc lập bởi 2 giáo viên theo thang đánh giá phân tích (Analytic Scoring Scale) 100 điểm chuẩn hóa của Jacobs và cộng sự (1981), bao gồm 5 tiêu chí: Nội dung (30 điểm), Tổ chức bài viết (20 điểm), Vốn từ vựng (20 điểm), Sử dụng ngôn ngữ/ngữ pháp (25 điểm) và Cơ chế trình bày (5 điểm). Điểm chính thức là điểm trung bình cộng của 2 giám khảo.
  2. Bảng hỏi khảo sát (Survey Questionnaire): Gồm 8 câu hỏi đóng sử dụng thang đo Likert 5 mức độ (từ Rất không đồng ý đến Rất đồng ý), tập trung thu thập thái độ của người học về tính hấp dẫn của bài học và khả năng tự đánh giá sự tiến bộ của bản thân.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm thống kê chuyên ngành SPSS phiên bản 20.0 để thực hiện kiểm định t-test cho mẫu bắt cặp (Paired Samples t-test) nhằm so sánh điểm số trung bình trước và sau thực nghiệm với độ tin cậy 95% (p < 0,05), đồng thời tính toán tần số, tỷ lệ phần trăm hợp lệ và độ lệch chuẩn của các phản hồi trong bảng hỏi.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Dữ liệu thực nghiệm thu thập từ 35 học sinh sau 6 tuần can thiệp sư phạm đã khẳng định những bước tiến vượt trội cả về năng lực học thuật lẫn thái độ tiếp nhận:

1. Nâng cao rõ rệt điểm số bài viết có ý nghĩa thống kê: Điểm trung bình bài viết của học sinh tăng từ 59,86 điểm (Pre-test) lên 74,71 điểm (Post-test), đạt mức tăng trưởng ấn tượng 14,85 điểm. Kiểm định Paired Samples t-test cho thấy giá trị p = 0,000 (nhỏ hơn rất nhiều so với mức ý nghĩa chuẩn 0,05), chứng minh sự cải thiện điểm số là kết quả trực tiếp từ phương pháp GBA chứ không phải do yếu tố ngẫu nhiên. Điểm số tối đa tăng từ 85 lên 95 điểm, và điểm số tối thiểu tăng từ 50 lên 60 điểm.
2. Chuyển dịch cơ cấu xếp loại học lực theo hướng xuất sắc: Tỷ lệ học sinh đạt điểm rất kém (dưới 60 điểm) đã giảm ngoạn mục từ 45,7% (16 học sinh) ở bài tiền kiểm tra xuống 0% ở bài hậu kiểm tra. Tỷ lệ học sinh đạt loại giỏi (80-89 điểm) tăng mạnh từ 8,6% (3 học sinh) lên 31,4% (11 học sinh). Đặc biệt, nhóm đạt loại xuất sắc (90-100 điểm) từ mức 0% ban đầu đã đạt 11,4% (4 học sinh) sau quá trình can thiệp.
3. Thái độ học tập chuyển biến tích cực: 74,3% học sinh thể hiện sự hào hứng và yêu thích khi tham gia các tiết học viết theo phương pháp mới (mục 2 trong phiếu khảo sát). Bên cạnh đó, 68,5% học sinh khẳng định đường hướng thể loại giúp các em dễ dàng tiếp cận và xử lý một dạng văn bản mới mà không còn cảm thấy mơ hồ hay lo âu.
4. Cải thiện toàn diện các kỹ năng thành phần: Khảo sát tự đánh giá cho thấy 77,1% học sinh biết cách diễn đạt ý tưởng mạch lạc và logic hơn; 71,4% học sinh tự tin về sự mở rộng vốn từ vựng chuyên đề; 57,1% học sinh nắm vững cách sử dụng các từ liên kết câu (connectors) để tạo sự gắn kết văn bản; và 57,1% học sinh viết đúng cấu trúc ngữ pháp hơn.

Thảo luận kết quả

Sự thành công vượt bậc của thực nghiệm bắt nguồn từ việc giải quyết đúng điểm nghẽn nhận thức của học sinh. Trước khi can thiệp, học sinh lớp 12A1 bị quá tải vì sách giáo khoa liên tục đổi dạng bài viết qua từng bài học mà không cung cấp chỉ dẫn thể loại cụ thể. Khi áp dụng GBA, việc giáo viên chủ động cung cấp dàn giáo nhận thức (scaffolding) qua giai đoạn phân tích văn bản mẫu (Modeling) đã giúp học sinh giải mã được "bộ khung" của từng dạng bài, hiểu rõ mục đích xã hội và các bước chuyển ngôn ngữ bắt buộc.

Kết quả này hoàn toàn nhất quán với các công trình nghiên cứu quốc tế của Henry & Roseberry (1998) và Kongpetch (2006), khẳng định việc nắm vững cấu trúc bước chuyển văn bản giúp người học tự tin sắp xếp ý tưởng và đạt hiệu quả giao tiếp cao hơn. Tại Việt Nam, kết quả này củng cố các kết luận của Bùi Thị Thu Huyền (2010) và Nguyễn Ngọc Hà (2013) về vai trò giảm thiểu lo âu và nâng cao động lực học viết tiếng Anh cho học sinh phổ thông.

Trong báo cáo phân tích, toàn bộ dữ liệu định lượng được trực quan hóa sinh động thông qua biểu đồ phân phối điểm số (Figure 4.1), bảng thống kê mô tả điểm số (Table 4.2) và các bảng tổng hợp mức độ đồng thuận Likert (Table 4.5, Table 4.6), thể hiện rõ đường cong dịch chuyển năng lực viết từ nhóm lệch trái (yếu - kém) sang phân phối chuẩn hóa ở phân khúc khá - giỏi.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả thực nghiệm, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp sư phạm mang tính hành động cao:

1. Xây dựng ngân hàng bài viết mẫu chuẩn hóa theo thể loại: Đề xuất tổ chuyên môn tiếng Anh tại các trường THPT biên soạn và thẩm định bộ tài liệu gồm ít nhất 10 bài viết mẫu chuẩn mực tương ứng với 10 chủ điểm trong SGK Tiếng Anh 12 (miêu tả biểu đồ, viết thư xin việc, viết bài luận trình bày quan điểm). Dự án thực hiện trong 3 tháng đầu năm học, đặt mục tiêu 100% học sinh được tiếp cận phân tích văn bản mẫu trước khi thực hành viết độc lập.
2. Chuẩn hóa quy trình dạy viết 4 giai đoạn Process-Genre: Khuyến nghị giáo viên áp dụng nghiêm túc quy trình 4 giai đoạn tích hợp (Phân tích mẫu - Cùng dựng bài - Viết nháp theo nhóm - Viết độc lập) trong mỗi tiết học viết 45 phút. Ban giám hiệu nhà trường cần giám sát thực hiện định kỳ 1 tiết/tuần, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ học sinh đạt điểm viết từ 70/100 trở lên đạt ít nhất 85% vào cuối học kỳ.
3. Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn định kỳ cho giáo viên ngoại ngữ: Đề nghị Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng các trường đại học sư phạm tổ chức 4 khóa tập huấn chuyên sâu hàng năm về phương pháp phân tích bước chuyển thể loại (move analysis) và kỹ thuật phản hồi dàn giáo (scaffolding feedback), nâng cao năng lực sư phạm cho ít nhất 200 giáo viên THPT trên địa bàn tỉnh.
4. Thiết lập bảng tiêu chí tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng (Peer Assessment): Hướng dẫn học sinh sử dụng rubric đánh giá phân tích rút gọn dựa trên tiêu chí Jacobs (1981) trong 10-15 phút cuối giờ học. Việc chủ động rà soát chéo giúp học sinh tự phát hiện lỗi sai, hướng tới giảm thiểu ít nhất 30% lỗi ngữ pháp và liên kết câu trong các bài kiểm tra chính thức.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Giáo viên Tiếng Anh cấp Trung học Phổ thông: Tài liệu cung cấp giáo án mẫu chi tiết, quy trình thực hiện 3 giai đoạn của Hammond và cách thức tích hợp phương pháp GBA vào giảng dạy các dạng bài viết trong SGK Tiếng Anh 12 nhằm cải thiện trực tiếp kết quả thi tốt nghiệp THPT của học sinh.
2. Nhà nghiên cứu và Giảng viên Phương pháp Giảng dạy Ngoại ngữ (ELT): Sử dụng luận văn như một ca nghiên cứu hành động mẫu mực (Action Research Case Study) tại môi trường lớp học Việt Nam, với đầy đủ khung phân tích định lượng bằng SPSS 20.0 và kiểm định t-test cặp chuẩn xác.
3. Chuyên gia Phát triển Chương trình và Biên soạn Sách Giáo khoa: Cung cấp minh chứng thực tiễn về khó khăn của người học khi học viết theo chủ điểm (theme-based), từ đó đề xuất định hướng bổ sung hướng dẫn phân tích thể loại và ngữ liệu mẫu trong các lần tái bản sách giáo khoa mới.
4. Học viên Cao học và Sinh viên Sư phạm Tiếng Anh: Là tài liệu tham khảo giá trị về cách triển khai đề tài luận văn thạc sĩ, thiết kế bảng hỏi theo thang đo Likert 5 mức độ và ứng dụng thang chấm điểm Jacobs (1981) trong nghiên cứu kỹ năng viết.

Câu hỏi thường gặp

Đường hướng tiếp cận dựa vào thể loại (GBA) có gì vượt trội so với phương pháp dạy viết truyền thống?

Phương pháp truyền thống (Product Approach) chỉ cung cấp bài mẫu để học sinh bắt chước máy móc ngữ pháp, trong khi GBA giúp học sinh hiểu sâu mục đích giao tiếp xã hội, cấu trúc bước chuyển (moves) và các đặc trưng ngôn ngữ riêng của từng thể loại văn bản. Nhờ đó, người học hình thành tư duy tổ chức bài viết logic và linh hoạt vận dụng cho nhiều bối cảnh khác nhau.

Vì sao nghiên cứu lại chọn khách thể là 35 học sinh lớp 12 chuyên Toán?

Học sinh chuyên Toán thường có tư duy logic sắc bén và giải quyết nhanh các bài tập ngữ pháp đơn lẻ, nhưng lại gặp rào cản lớn về vốn từ vựng học thuật, cấu trúc văn bản và thường thiếu hứng thú với môn tiếng Anh. Việc thử nghiệm trên nhóm đối tượng này giúp chứng minh tính hiệu quả vượt bậc của GBA ngay cả với những học sinh không chuyên ngữ.

Điểm số của học sinh cải thiện cụ thể như thế nào sau 6 tuần can thiệp?

Điểm trung bình của 35 học sinh đã tăng từ 59,86 lên 74,71/100 điểm (tăng 14,85 điểm với mức ý nghĩa p = 0,000). Tỷ lệ học sinh đạt điểm rất kém (dưới 60 điểm) đã được xóa bỏ hoàn toàn từ 45,7% về 0%, trong khi tỷ lệ học sinh đạt loại giỏi và xuất sắc tăng từ 8,6% lên 42,8%.

Nghiên cứu sử dụng công cụ nào để chấm điểm và kiểm soát độ khách quan?

Nghiên cứu sử dụng thang chấm điểm phân tích chuẩn mực của Jacobs và cộng sự (1981) với 5 tiêu chí rõ ràng (Nội dung, Tổ chức, Từ vựng, Ngữ pháp, Cơ chế trình bày). Mỗi bài kiểm tra 45 phút của học sinh đều được 2 giáo viên chấm độc lập và lấy điểm trung bình cộng để đảm bảo tính chính xác và công bằng.

Áp dụng phân tích bài mẫu thể loại có làm hạn chế tính sáng tạo của học sinh không?

Không. Theo lý thuyết của Bakhtin (1986) và Hyland (2004), việc nắm vững cấu trúc thể loại cung cấp cho học sinh nền tảng tự tin để diễn đạt ý tưởng. Khi đã làm chủ các bước chuyển chuẩn mực, 77,1% học sinh tham gia nghiên cứu cho biết các em tự tin hơn trong việc phát triển ý tưởng sáng tạo và tạo lập phong cách viết cá nhân.

Kết luận

• Luận văn đã chứng minh tính khả thi và hiệu quả vượt trội của đường hướng tiếp cận dựa vào thể loại (Genre-Based Approach) trong việc nâng cao kỹ năng viết tiếng Anh cho học sinh lớp 12.
• Nâng cao điểm số bài viết trung bình thêm 14,85 điểm (từ 59,86 lên 74,71 điểm, p = 0,000) và xóa bỏ hoàn toàn 45,7% tỷ lệ học sinh đạt điểm rất kém sau 6 tuần can thiệp.
• Chuyển hóa tích cực thái độ học tập của người học với 74,3% học sinh cảm thấy hứng thú và 68,5% cảm thấy dễ dàng hơn khi xử lý các thể loại văn bản mới.
• Đóng góp quy trình nghiên cứu hành động chuẩn hóa 8 bước kết hợp thang đo phân tích Jacobs (1981) và công cụ xử lý dữ liệu SPSS 20.0 đáng tin cậy.
• Đề ra lộ trình 6-12 tháng tiếp theo để mở rộng mô hình GBA sang các khối lớp 10, 11 và các trường THPT trên toàn quốc nhằm nâng cao chất lượng dạy học ngoại ngữ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES ********************** HOÀNG THỊ NGỌC LAN THE APPLICABILITY OF A GENRE- BASED APPROACH TO THE DEVELOPMENT OF GRADE-12-STUDENTS’ WRITING SKILL: AN ACTION RESEARCH PROJECT AT VINH YEN HIGH SCHOOL, VINH PHUC PROVINCE (Nghiên cứu hành động về khả năng ứng dụng đường hướng dựa vào thể loại đối với việc phát triển kĩ năng viết của học sinh lớp 12 trường THPT Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc) M. MINOR PROGRAMME THESIS Field: English Teaching Methodology Code: 60140111 HANOI - 2017 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES ********************** HOÀNG THỊ NGỌC LAN THE APPLICABILITY OF A GENRE- BASED APPROACH TO THE DEVELOPMENT OF GRADE-12-STUDENTS’ WRITING SKILL: AN ACTION RESEARCH PROJECT AT VINH YEN HIGH SCHOOL, VINH PHUC PROVINCE (Nghiên cứu hành động về khả năng ứng dụng đường hướng dựa vào thể loại đối với việc phát triển kĩ năng viết của học sinh lớp 12 trường THPT Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc) M. MINOR PROGRAMME THESIS Field: English Teaching Methodology Code: 60140111 Supervisor: Dr. Trầ n Thi Thu ̣ Hiền HANOI - 2017 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DECLARATION I certify that this thesis entitled: “The applicability of a genre – based approach to the development of grade-12- students’ writing skill: An action research project at Vinh Yen high school, Vinh Phuc province.”, which is submitted in partial fulfillment of MA Degree at Faculty of Post Graduate Studies, University of Languages and International Studies, Vietnam National University, Hanoi, is the result of my own work.

The material in this thesis, wholly or in part, has not been submitted for a degree to any other universities or institutions Hanoi, 2017 Signature Hoàng Thị Ngọc Lan i TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ACKNOWLEDGEMENTS This thesis could not be accomplished without help and support from a variety of people. First and foremost, I wish to express my deepest gratitude to my supervisor, Dr. Tran Thi Thu Hien, for her guidance, encouragement and invaluable detailed critical feedback. I would like to convey my special thanks to all my teachers of the Faculty of Post Graduate Studies course 23 whose fundamental knowledge about language teaching and learning is of great importance to the achievement of my thesis.

I am grateful to the participants of this study, who generously gave their time to provide me with data and insight about language knowledge. Without their help, this study would have been impossible. Finally, to my family and my close friends, words are not enough to express my gratitude. They always stood by me and encouraged me in every stage of this study.

Hanoi, 2017 Hoàng Thị Ngọc Lan ii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ABSTRACT When teaching writing skill to 12th form students at Vinh Yen High School, the author of this research recognised that students at Vinh Yen High School found writing activities challenging and ambiguous because of the variety of text types required. Consequently, they develop a negative attitude towards writing. There is a burning need that writing tasks be taught systematically. In an attempt to improve writing skills for grade-12- students and their attitudes towards writing, this study aimed at using the genre based approach through a small-scale action research project.The action research was conducted with five main steps: Problem identification, Preliminary investigation, Hypothesis, Intervention and Evaluation.

The findings of this study were based on data collected from a number of instruments including a a questionnaire, a pre-test and a post-test. After a preliminary investigation had been carried out, writing course applied genre-based approach was designed. The treatment lasted for six weeks with the participation of 35 students from Class 12A1 at Vinh Yen High School and took place in the first term of the academic year 2015-2016. The findings from the tests and the questionnaires revealed that the students‟ writing skill was improved as students were provided with clear structure, language features and given step-by-step scaffolding in four stages.

Furthermore, the new method positively changed the students‟ attitude towards writing, and made them feel more confident in writing.