Luận án tiến sĩ thủ tục phối hợp giữa cơ quan thads với các cơ quan tổ chức khác trong xác minh điều kiện thads từ thực tiễn quận hoàng mai thành phố hà nội

Luận án tiến sĩ phân tích thủ tục phối hợp giữa cơ quan thads và các tổ chức khác trong xác minh điều kiện thads tại quận Hoàng Mai, Hà Nội.

• Tác giả: Trần Viết Hải
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Thị Quỳnh Chi
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
• Đề tài: Phối hợp giữa cơ quan THADS và tổ chức khác trong xác minh điều kiện THADS tại quận Hoàng Mai
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỦ TỤC PHỐI HỢP GIỮA CƠ QUAN THI HÀNH ÁN DÂN SỰ VỚI CÁC CƠ QUAN, TỔ CHỨC TRONG XÁC MINH ĐIỀU KIỆN THI HÀNH ÁN DÂN SỰ
• 1.1. Khái quát về thủ tục phối hợp giữa cơ quan Thi hành án dân sự với các cơ quan, tổ chức khác trong xác minh điều kiện thi hành án dân sự
• 1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả phối hợp giữa cơ quan Thi hành án dân sự với các cơ quan, tổ chức khác trong xác minh điều kiện thi hành án dân sự
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN THỦ TỤC PHỐI HỢP GIỮA CƠ QUAN THI HÀNH ÁN DÂN SỰ VỚI CÁC CƠ QUAN, TỔ CHỨC KHÁC TRONG XÁC MINH ĐIỀU KIỆN THI HÀNH ÁN DÂN SỰ TẠI QUẬN HOÀNG MAI, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 2.1. Thực trạng quy định pháp luật về thủ tục phối hợp giữa cơ quan Thi hành án dân sự với cơ quan, tổ chức khác trong xác minh điều kiện thi hành án dân sự
• 2.2. Thực tiễn thực hiện thủ tục phối hợp giữa cơ quan Thi hành án dân sự với các cơ quan, tổ chức khác trong xác minh điều kiện thi hành án dân sự trên địa bàn quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN THỦ TỤC PHỐI HỢP GIỮA CƠ QUAN THI HÀNH ÁN DÂN SỰ VỚI CÁC CƠ QUAN, TỔ CHỨC KHÁC TRONG XÁC MINH ĐIỀU KIỆN THI HÀNH ÁN DÂN SỰ TỪ THỰC TIỄN QUẬN HOÀNG MAI, HÀ NỘI
• 3.1. Phương hướng
• 3.2. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện thủ tục phối hợp giữa cơ quan Thi hành án dân sự với các cơ quan, tổ chức khác trong xác minh điều kiện thi hành án dân sự
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khái quát về thủ tục phối hợp giữa cơ quan THADS với các cơ quan tổ chức khác trong xác minh điều kiện thi hành án dân sự

Thủ tục phối hợp giữa cơ quan thi hành án dân sự (THADS) và các tổ chức khác trong việc xác minh điều kiện thi hành án là một yếu tố quan trọng trong quá trình thực hiện các bản án, quyết định của Tòa án. Việc xác minh điều kiện thi hành án không chỉ đơn thuần là trách nhiệm của cơ quan THADS, mà còn cần sự hỗ trợ từ nhiều cơ quan khác như Công an, Tòa án, Viện kiểm sát, và các tổ chức xã hội. Sự phối hợp này giúp đảm bảo thông tin chính xác và đầy đủ, từ đó nâng cao hiệu quả của công tác thi hành án. Theo quy định pháp luật, quy trình xác minh điều kiện thi hành án bao gồm nhiều bước, từ việc thu thập thông tin đến việc đánh giá và xử lý thông tin đó. Điều này đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ giữa các bên liên quan. Một trong những yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của thủ tục này là thông tin thi hành án. Nếu thông tin không đầy đủ hoặc không chính xác, sẽ dẫn đến những khó khăn trong việc thực hiện các quyết định của Tòa án. Do đó, việc xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc hiệu quả giữa các cơ quan là rất cần thiết.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của thủ tục phối hợp

Thủ tục phối hợp giữa cơ quan THADS và các tổ chức khác trong xác minh điều kiện thi hành án có những đặc điểm riêng biệt. Đầu tiên, nó là một quá trình liên tục, yêu cầu sự tương tác thường xuyên giữa các bên. Thứ hai, thủ tục này không chỉ dựa vào quy định pháp luật mà còn phụ thuộc vào sự thiện chí và trách nhiệm của các cơ quan tham gia. Đặc biệt, trong bối cảnh quận Hoàng Mai, nơi có nhiều vấn đề phức tạp về thi hành án, sự phối hợp này càng trở nên quan trọng. Các tổ chức như Công an, Viện kiểm sát, và các cơ quan quản lý nhà nước khác cần phải có sự phối hợp chặt chẽ để đảm bảo rằng các quyết định của Tòa án được thực hiện một cách hiệu quả. Cuối cùng, việc đánh giá và cải tiến quy trình phối hợp này là cần thiết để nâng cao hiệu quả của công tác thi hành án trong tương lai.

II. Thực trạng pháp luật và thực tiễn thực hiện thủ tục phối hợp

Thực trạng pháp luật về thủ tục phối hợp giữa cơ quan THADS và các tổ chức khác trong xác minh điều kiện thi hành án tại quận Hoàng Mai cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Mặc dù có những quy định pháp luật rõ ràng, nhưng trong thực tiễn, việc thực hiện vẫn gặp nhiều khó khăn. Một trong những nguyên nhân chính là sự thiếu hụt thông tin giữa các cơ quan liên quan. Nhiều tổ chức không cung cấp thông tin kịp thời hoặc không chính xác, dẫn đến việc xác minh điều kiện thi hành án không đạt yêu cầu. Hơn nữa, sự phối hợp giữa các cơ quan cũng chưa thực sự chặt chẽ, nhiều trường hợp không có sự trao đổi thông tin đầy đủ. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả của công tác thi hành án. Theo một số nghiên cứu, việc cải thiện quy trình phối hợp này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả thi hành án mà còn góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan. Do đó, cần có những giải pháp cụ thể để khắc phục những hạn chế này.

2.1. Đánh giá thực trạng thực hiện thủ tục phối hợp

Thực tiễn thực hiện thủ tục phối hợp giữa cơ quan THADS và các tổ chức khác tại quận Hoàng Mai cho thấy nhiều vấn đề tồn tại. Một số cơ quan chưa thực sự nhận thức được tầm quan trọng của việc phối hợp trong xác minh điều kiện thi hành án. Điều này dẫn đến việc thiếu sự chủ động trong việc cung cấp thông tin và hỗ trợ cho cơ quan THADS. Hơn nữa, một số quy định pháp luật còn thiếu tính khả thi, không phù hợp với thực tiễn, gây khó khăn cho việc thực hiện. Để nâng cao hiệu quả của thủ tục phối hợp này, cần có sự điều chỉnh và hoàn thiện các quy định pháp luật, đồng thời tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho các cơ quan liên quan về vai trò và trách nhiệm của mình trong quá trình thi hành án.

III. Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện thủ tục phối hợp

Để nâng cao hiệu quả thực hiện thủ tục phối hợp giữa cơ quan THADS và các tổ chức khác trong xác minh điều kiện thi hành án, cần có những phương hướng và giải pháp cụ thể. Trước hết, cần hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến thủ tục phối hợp, đảm bảo tính khả thi và phù hợp với thực tiễn. Thứ hai, cần tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ, công chức của các cơ quan liên quan về quy trình và kỹ năng phối hợp. Hơn nữa, việc xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc hiệu quả giữa các cơ quan cũng là một yếu tố quan trọng. Cuối cùng, cần có cơ chế giám sát và đánh giá hiệu quả của thủ tục phối hợp, từ đó có những điều chỉnh kịp thời nhằm nâng cao chất lượng công tác thi hành án. Những giải pháp này không chỉ giúp cải thiện hiệu quả thi hành án tại quận Hoàng Mai mà còn có thể áp dụng cho các địa phương khác trong cả nước.

3.1. Đề xuất giải pháp cụ thể

Một số giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả thực hiện thủ tục phối hợp bao gồm: Thứ nhất, xây dựng quy chế phối hợp rõ ràng giữa cơ quan THADS và các tổ chức khác, quy định rõ trách nhiệm và quyền hạn của từng bên. Thứ hai, tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm để nâng cao nhận thức và kỹ năng phối hợp cho các cơ quan liên quan. Thứ ba, áp dụng công nghệ thông tin trong việc quản lý và chia sẻ thông tin giữa các cơ quan, giúp tăng cường tính minh bạch và hiệu quả trong công tác thi hành án. Cuối cùng, cần có sự chỉ đạo quyết liệt từ các cấp lãnh đạo để đảm bảo rằng các giải pháp này được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thi hành án dân sự (THADS) là hoạt động quan trọng nhằm thực hiện các bản án, quyết định có hiệu lực của Tòa án, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan. Tại quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội, công tác THADS có vai trò thiết yếu trong việc duy trì trật tự pháp luật và ổn định xã hội. Giai đoạn 2016-2018, Chi cục THADS quận Hoàng Mai đã thụ lý tổng cộng hơn 5.900 việc với tổng số tiền trên 2.300 tỷ đồng, trong đó tỷ lệ việc có điều kiện giải quyết đạt khoảng 75-80%, thể hiện sự phối hợp hiệu quả giữa cơ quan THADS và các cơ quan, tổ chức khác trong xác minh điều kiện thi hành án.

Tuy nhiên, hoạt động phối hợp xác minh điều kiện thi hành án dân sự vẫn còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả thi hành án. Luận văn tập trung nghiên cứu thủ tục phối hợp giữa cơ quan THADS với các cơ quan, tổ chức khác trong xác minh điều kiện thi hành án dân sự tại quận Hoàng Mai, nhằm làm rõ các vấn đề lý luận, đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả phối hợp.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định pháp luật hiện hành và thực tiễn phối hợp xác minh điều kiện thi hành án trên địa bàn quận Hoàng Mai trong giai đoạn 2016-2018. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả công tác thi hành án dân sự, góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên và tăng cường sự phối hợp liên ngành trong hệ thống tư pháp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên quan điểm chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, kết hợp với các lý thuyết về quản lý nhà nước, cải cách hành chính và tư pháp. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết phối hợp liên ngành trong quản lý nhà nước: Nhấn mạnh vai trò của sự phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức nhằm thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ chung, đặc biệt trong lĩnh vực thi hành án dân sự.
• Lý thuyết về thủ tục hành chính và pháp luật thi hành án dân sự: Giúp phân tích các quy định pháp luật về thủ tục phối hợp, xác minh điều kiện thi hành án, cũng như các nguyên tắc, phương thức phối hợp.

Các khái niệm chính bao gồm: thi hành án dân sự, xác minh điều kiện thi hành án, thủ tục phối hợp, cơ quan thi hành án dân sự, các cơ quan, tổ chức phối hợp, nguyên tắc phối hợp, và hiệu quả phối hợp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích tổng hợp, lịch sử, so sánh và thống kê để đánh giá lý luận và thực tiễn. Nguồn dữ liệu chính gồm:

• Số liệu thống kê công tác thi hành án dân sự tại Chi cục THADS quận Hoàng Mai giai đoạn 2016-2018.
• Các văn bản pháp luật liên quan như Luật Thi hành án dân sự 2014, Nghị định, Thông tư hướng dẫn.
• Báo cáo, tài liệu từ các cơ quan THADS, UBND, Công an, Ngân hàng, Bảo hiểm xã hội và các tổ chức liên quan.

Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ hồ sơ thi hành án và các cơ quan phối hợp trên địa bàn quận Hoàng Mai trong giai đoạn nghiên cứu. Phương pháp chọn mẫu chủ yếu là chọn mẫu toàn diện đối với hồ sơ và các cơ quan phối hợp tiêu biểu. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2016 đến hết năm 2018, phù hợp với giai đoạn thực hiện các chỉ tiêu công tác thi hành án theo Nghị quyết số 111/2015/QH13 của Quốc hội.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ việc có điều kiện giải quyết cao nhưng vẫn còn tồn tại việc chưa có điều kiện thi hành án: Giai đoạn 2016-2018, tỷ lệ việc có điều kiện giải quyết dao động từ 74,9% đến 80,4%, trong khi việc chưa có điều kiện chiếm khoảng 19-25%. Điều này cho thấy công tác xác minh điều kiện thi hành án đã đạt hiệu quả nhất định nhưng vẫn còn nhiều hồ sơ chưa thể giải quyết do thiếu thông tin hoặc khó khăn trong phối hợp.

2. Tỷ lệ giải quyết việc và tiền thi hành án đạt mức khá nhưng chưa đồng đều: Năm 2017, tỷ lệ giải quyết việc đạt 89,45%, vượt 19% so với chỉ tiêu Quốc hội giao, trong khi tỷ lệ giải quyết tiền chỉ đạt 30,18%. Năm 2018, tỷ lệ giải quyết việc là 83,75%, tiền là 19,18%, cho thấy việc giải quyết tiền thi hành án còn nhiều khó khăn, ảnh hưởng bởi việc xác minh điều kiện thi hành án chưa triệt để.

3. Phối hợp giữa cơ quan THADS với các cơ quan, tổ chức khác còn nhiều hạn chế: Mặc dù có quy định pháp luật rõ ràng, nhưng trên thực tế, việc phối hợp còn gặp khó khăn do sự chưa đồng bộ trong quy định pháp luật của các ngành, năng lực cán bộ phối hợp chưa đồng đều, và thiếu kinh phí hỗ trợ hoạt động phối hợp.

4. Vai trò của Ban chỉ đạo THADS và UBND các cấp trong chỉ đạo phối hợp được khẳng định: Ban chỉ đạo THADS quận Hoàng Mai đã phát huy hiệu quả trong việc chỉ đạo phối hợp, giải quyết vướng mắc, tuy nhiên vẫn cần tăng cường hơn nữa sự lãnh đạo, chỉ đạo để nâng cao hiệu quả phối hợp.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự phối hợp trong xác minh điều kiện thi hành án dân sự là yếu tố quyết định đến hiệu quả công tác thi hành án. Tỷ lệ việc có điều kiện giải quyết cao phản ánh sự chủ động và tích cực của cơ quan THADS trong phối hợp với các cơ quan hữu quan như UBND, Công an, Ngân hàng, Bảo hiểm xã hội, và các cơ quan đăng ký tài sản. Tuy nhiên, tỷ lệ giải quyết tiền thi hành án thấp hơn nhiều so với tỷ lệ việc, cho thấy việc xác minh tài sản, thu nhập còn nhiều khó khăn, đặc biệt trong việc thu thập thông tin tài chính, tài sản có giá trị lớn.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả tại quận Hoàng Mai tương đối tích cực nhưng vẫn phản ánh chung những khó khăn phổ biến trong công tác phối hợp xác minh điều kiện thi hành án tại nhiều địa phương khác. Việc chưa có quy chế phối hợp riêng biệt cho xác minh điều kiện thi hành án, sự chưa đồng bộ trong quy định pháp luật của các ngành, cũng như năng lực cán bộ phối hợp chưa đồng đều là những nguyên nhân chính.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ việc có điều kiện giải quyết, tỷ lệ việc đã giải quyết, tỷ lệ tiền có điều kiện giải quyết và tỷ lệ tiền đã giải quyết qua các năm 2016-2018, giúp minh họa rõ nét hiệu quả công tác phối hợp và thi hành án.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định pháp luật về thủ tục phối hợp xác minh điều kiện thi hành án: Cần xây dựng các quy chế phối hợp cụ thể, chi tiết giữa cơ quan THADS và các cơ quan, tổ chức liên quan, làm rõ trách nhiệm, thời hạn và phương thức phối hợp nhằm đảm bảo tính thống nhất và hiệu quả. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể thực hiện: Bộ Tư pháp phối hợp với các Bộ, ngành liên quan.

2. Tăng cường đào tạo, nâng cao năng lực cho cán bộ thi hành án và cán bộ phối hợp: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ xác minh, kỹ năng phối hợp và pháp luật liên quan cho Chấp hành viên và cán bộ các cơ quan phối hợp. Thời gian: liên tục hàng năm; Chủ thể: Học viện Tư pháp, Cục THADS.

3. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong việc cung cấp và trao đổi thông tin: Xây dựng hệ thống thông tin điện tử kết nối giữa cơ quan THADS và các cơ quan quản lý tài sản, tài chính, thuế, ngân hàng để rút ngắn thời gian xác minh, nâng cao tính chính xác. Thời gian: 2-3 năm; Chủ thể: Bộ Tư pháp, Bộ Thông tin và Truyền thông.

4. Tăng cường vai trò chỉ đạo, giám sát của Ban chỉ đạo THADS và chính quyền địa phương: Ban chỉ đạo THADS các cấp cần thường xuyên tổ chức họp liên ngành, giải quyết kịp thời các vướng mắc trong phối hợp xác minh điều kiện thi hành án, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện phối hợp. Thời gian: liên tục; Chủ thể: UBND các cấp, Ban chỉ đạo THADS.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, công chức cơ quan thi hành án dân sự: Nghiên cứu giúp nâng cao hiểu biết về thủ tục phối hợp, cải thiện kỹ năng xác minh điều kiện thi hành án, từ đó nâng cao hiệu quả công tác thi hành án.

2. Lãnh đạo và cán bộ các cơ quan phối hợp như UBND, Công an, Ngân hàng, Bảo hiểm xã hội: Hiểu rõ trách nhiệm, quyền hạn và phương thức phối hợp với cơ quan THADS, góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ phối hợp xác minh điều kiện thi hành án.

3. Nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính: Tài liệu tham khảo chuyên sâu về thủ tục phối hợp trong thi hành án dân sự, bổ sung kiến thức lý luận và thực tiễn.

4. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách, pháp luật về thi hành án dân sự và nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành trong hệ thống tư pháp.

Câu hỏi thường gặp

1. Xác minh điều kiện thi hành án dân sự là gì?
   Xác minh điều kiện thi hành án dân sự là hoạt động thu thập thông tin về tài sản, thu nhập và các điều kiện khác của người phải thi hành án để làm cơ sở tổ chức thi hành án. Ví dụ, Chấp hành viên phối hợp với ngân hàng để xác minh số dư tài khoản của người phải thi hành án.

2. Các cơ quan nào tham gia phối hợp trong xác minh điều kiện thi hành án?
   Các cơ quan gồm UBND các cấp, Công an, Ngân hàng, Bảo hiểm xã hội, cơ quan đăng ký đất đai, cơ quan thuế và các tổ chức liên quan khác. Mỗi cơ quan cung cấp thông tin theo chức năng quản lý của mình.

3. Thời hạn cung cấp thông tin trong phối hợp xác minh điều kiện thi hành án là bao lâu?
   Theo quy định, các cơ quan phải cung cấp thông tin trong vòng 3 ngày làm việc kể từ khi nhận được yêu cầu bằng văn bản của Chấp hành viên. Trường hợp khẩn cấp, việc cung cấp thông tin phải được thực hiện ngay.

4. Nguyên tắc phối hợp trong xác minh điều kiện thi hành án là gì?
   Bao gồm tuân thủ pháp luật, chủ động và kịp thời, đảm bảo không ảnh hưởng đến chức năng chuyên môn của các cơ quan phối hợp, và bảo mật thông tin. Ví dụ, CHV phải lựa chọn thời điểm phối hợp phù hợp để không làm gián đoạn công việc của cơ quan phối hợp.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả phối hợp trong xác minh điều kiện thi hành án?
   Cần hoàn thiện quy định pháp luật, tăng cường đào tạo cán bộ, ứng dụng công nghệ thông tin và tăng cường vai trò chỉ đạo, giám sát của Ban chỉ đạo THADS và chính quyền địa phương.

Kết luận

• Luận văn làm rõ thủ tục phối hợp giữa cơ quan thi hành án dân sự với các cơ quan, tổ chức khác trong xác minh điều kiện thi hành án dân sự tại quận Hoàng Mai, Hà Nội, góp phần nâng cao hiệu quả công tác thi hành án.
• Phân tích thực trạng pháp luật và thực tiễn phối hợp, chỉ ra các tồn tại như chưa đồng bộ quy định, năng lực cán bộ chưa đồng đều, và thiếu kinh phí hỗ trợ.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ, ứng dụng công nghệ thông tin và tăng cường chỉ đạo, giám sát.
• Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn và lý luận, là tài liệu tham khảo hữu ích cho các cơ quan thi hành án, các cơ quan phối hợp, nhà nghiên cứu và hoạch định chính sách.
• Tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và ứng dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả thi hành án dân sự trên toàn quốc.

Quý độc giả và các cơ quan liên quan được khuyến khích áp dụng các kiến nghị trong luận văn nhằm góp phần xây dựng hệ thống thi hành án dân sự hiệu quả, minh bạch và công bằng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỦ TỤC PHỐI HỢP GIỮA CƠ QUAN THI HÀNH ÁN DÂN SỰ VỚI CÁC CƠ QUAN, TỔ CHỨC TRONG XÁC MINH ĐIỀU KIỆN THI HÀNH ÁN DÂN SỰ 1. Khái quát về thủ tục phối hợp giữa cơ quan Thi hành án dân sự với các cơ quan, tổ chức khác trong xác minh điều kiện thi hành án dân sự 1. Khái niệm, đặc điểm của thi hành án dân sự 1. Khái niệm thi hành án dân sự Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của nền kinh tế và nền tư pháp, thuật ngữ thi hành án đã trở thành thuật ngữ thu hút sự quan tâm của các phương tiện thông tin đại chúng, hoạt động thi hành án ngày càng được nhiều chủ thể trong xã hội quan tâm.

Nói đến thi hành án là nói đến việc tổ chức thực hiện trên thực tế những bản án, quyết định đã có hiệu lực thi hành của Tòa án, các cơ quan có thẩm quyền theo những trình tự, thủ tục do pháp luật quy định. Thi hành án bao gồm thi hành án hình sự, thi hành án hành chính và THADS. THADS là hoạt động thực hiện “các bản án, quyết định dân sự, hình phạt tiền, tịch thu tài sản, truy thu tiền, tài sản thu lợi bất chính, xử lý vật chứng, tài sản, án phí và quyết định dân sự trong bản án, quyết định hình sự, phần tài sản trong bản án, quyết định hành chính của Toà án, quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh có liên quan đến tài sản của bên phải thi hành án của Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh và quyết định của Trọng tài thương mại” [42, tr. Theo Từ điển Luật học, Nhà xuất bản Từ điển Bách Khoa năm 2006 thì "THADS là hoạt động của cơ quan THADS, người được thi hành án, người phải thi hành án và các chủ thể khác trong việc thực hiện bản án, quyết định đã có hiệu lực của Tòa án".

Hiện nay còn tồn tại khá nhiều quan điểm khác nhau về bản chất của THADS, có thể kể đến một số quan điểm như sau: - Quan điểm cho rằng THADS là hoạt động tư pháp. Nói như vậy vì các lý do sau đây: Thứ nhất, THADS diễn ra ngay sau quá trình xét xử và được pháp luật tố tụng quy định. Sau khi bản án, quyết định của tòa án được ban hành thì bản án 7 luan an đó phải được mọi người tôn trọng và phải được bảo đảm thi hành nghiêm chỉnh trên thực tế. Thứ hai, THADS là hoạt động bảo đảm cho việc biến các phán quyết của tòa án trở thành hiện thực, có xét xử thì phải có thi hành án.“Xét xử và thi hành án là hai mặt thống nhất của quá trình bảo vệ lợi ích của đương sự” [3, tr.

Một phán quyết của tòa án nếu không được tổ chức thi hành thì quyền lợi hợp pháp của đương sự cũng chỉ là thứ quyền lợi trên giấy, mà không có một ý nghĩa thực tế nào cả. Quá trình tổ chức thi hành án không được phép “sáng tạo” mà phụ thuộc vào nội dung phán quyết của Tòa án. Hoạt động THADS là hoạt động bắt nguồn từ quá trình xét xử. Bản án của tòa án là căn cứ để tổ chức thi hành án, nó xác định nội dung, mức độ, phạm vi tổ chức thi hành án.

Khi bản án của Tòa án có sự thay đổi thì việc tổ chức thi hành án cũng buộc phải thay đổi theo. Ví dụ như: Khi nhận được quyết định giám đốc thẩm của Tòa án thì cơ quan THADS phải ra quyết định đình chỉ thi hành án, khi nhận được bản án xét xử lại của tòa án thì cơ quan THADS ra quyết định thi hành án mới để tổ chức thi hành… Thứ ba, ở Việt Nam, trong một thời gian dài (cho đến trước năm 1993), THADS là một bộ phận của Tòa án, nằm hoàn toàn trong Tòa án. Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 về “Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020” của Bộ chính trị cũng xác định cơ quan thi hành án là một trong số các cơ quan tư pháp, gồm: Cơ quan điều tra, VKSND, TAND và cơ quan thi hành án. Điều này thể hiện tính chất tư pháp của hoạt động THADS.

- Quan điểm thứ hai cho rằng THADS là hoạt động hành chính, vì các lý do sau: Thứ nhất, quá trình tố tụng là quá trình đi tìm sự thật với nhiều giai đoạn khác nhau, nhưng khi có bản án của Tòa án thì giai đoạn đi tìm sự thật và hướng giải quyết sự thật đó đã kết thúc.“Tố tụng là quá trình đi tìm chân lý, còn THADS là quá trình thực thi chân lý bằng công lý" [35, tr. THADS mặc dù tiếp nối sau giai đoạn tố tụng nhưng nó không phải là một giai đoạn tố tụng. Thứ hai, quá trình tổ chức THADS mang tính chất chấp hành, điều hành, do các cơ quan THADS, được tổ chức theo ngành dọc do Bộ Tư pháp (cơ quan 8 luan an thuộc Chính phủ) thống nhất quản lý. Thủ tục THADS là thủ tục mang tính hành chính nhằm mục đích thực thi các bản án, quyết định của Tòa án.

Hai quan điểm nói trên đều có những căn cứ khoa học riêng để lý giải, nhưng đều có điểm hạn chế là đã tuyệt đối hóa một tính chất cụ thể của THADS. Cần phải thấy rằng, mặc dù THADS là hoạt động bảo vệ pháp luật nhưng nó không đơn thuần chỉ là hoạt động mang tính tư pháp bởi lẽ khi bản án của Tòa án có hiệu lực pháp luật thì đúng sai đã được chỉ rõ ràng, chân lý đã được làm sáng tỏ. Việc tổ chức thi hành án chịu sự điều chỉnh của pháp luật về THADS, do cơ quan THADS thực hiện, không thuộc chức năng của cơ quan xét xử, cũng không chịu sự điều chỉnh của pháp luật tố tụng. THADS cũng không chỉ đơn thuần là hoạt động hành chính vì hoạt động hành chính là hoạt động mang tính chất chấp hành, điều hành, các quyết định hành chính được ban hành, có tính chất bắt buộc thi hành với cấp dưới.

Trong khi đó, THADS là hoạt động thực hiện phán quyết của Tòa án chứ không phải chỉ tuân theo mệnh lệnh hành chính. Thực chất hoạt động hành chính trong THADS chỉ để đảm bảo cho việc tổ chức thi hành án mà thôi. Vì vậy, tác giả đồng tình với quan điểm cho rằng THADS là hoạt động hành chính-tư pháp. THADS là khâu nối liền giữa hoạt động tư pháp và hoạt động hành chính.

Cần phải đảm bảo sự gắn kết chặt chẽ giữa cơ quan tư pháp với các cơ quan hành chính nhà nước trong quá trình tổ chức thi hành án thì mới có thể đảm bảo hiệu quả của công tác THADS. Đặc điểm của thi hành án dân sự a) Chủ thể thực hiện hoạt động THADS là Chấp hành viên (CHV): CHV là người trực tiếp được thủ trưởng đơn vị giao nhiệm vụ tổ chức các quyết định thi hành án cụ thể. b) Đối tượng của THADS: Là các bản án, quyết định của Tòa án, quyết định của Trọng tài thương mại và Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh, nhưng cần lưu ý một số điểm sau: Thứ nhất: Các bản án, quyết định đó phải có hiệu lực pháp luật hoặc thuộc trường hợp chưa có hiệu lực pháp luật nhưng phải được tổ chức thi hành ngay theo quy định tại Điều 2 LTHADS 2014. 9 luan an Thứ hai: THADS không chỉ là thi hành các bản án, quyết định dân sự mà nó còn thi hành phần dân sự trong các bản án, quyết định về hình sự, hành chính.Các bản án, quyết định được thi hành theo thủ tục THADS bao gồm: " bản án, quyết định dân sự; hình phạt tiền, tịch thu tài sản, truy thu tiền, tài sản thu lợi bất chính, xử lý vật chứng, tài sản, án phí và quyết định dân sự trong bản án, quyết định hình sự; phần tài sản trong bản án, quyết định hành chính của Toà án, quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh có liên quan đến tài sản của bên phải thi hành án của Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh và quyết định của Trọng tài thương mại"[45, Điều 1] c)THADS là hoạt động được thực hiện theo trình tự, thủ tục chặt chẽ do pháp luật quy định: Điều này là hoàn toàn dễ hiểu khi mà hoạt động THADS có sự tham gia của nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân khác nhau với nhiều tư cách khác nhau (như là chủ thể phối hợp, là đương sự.

Hoạt động THADS mang tính chính trị cao, nó ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của các cá nhân, tổ chức liên quan. Vì vậy, để hoạt động THADS diễn ra một cách công bằng, hiệu quả, minh bạch, khách quan, tránh sự tùy tiện thì nó phải được thực hiện theo các nguyên tắc, thủ tục, trình tự mà pháp luật quy định từ khi bắt đầu đến khi kết thúc. d) Các biện pháp tổ chức THADS vừa thể hiện tính quyền lực nhà nước, có tính chất bắt buộc nhưng cũng thể hiện tôn trọng quyền tự định đoạt của đương sự. Các đương sự được quyền tự thỏa thuận thời gian, phương thức thực hiện việc thi hành án, với điều kiện không trái pháp luật và đạo đức xã hội, không làm ảnh hưởng đến người thứ ba.

Điều này làm tăng tính tích cực của công dân trong giai đoạn thi hành án, tiết kiệm thời gian, công sức, chi phí xã hội, giảm bức xúc trong nhân dân. d) THADS là hoạt động có sự tham gia phối hợp của nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân trong xã hội: Để hoạt động THADS thực sự hiệu quả thì bên cạnh sự cố gắng của những người làm công tác THADS thì phải có sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan quyền lực nhà nước, cơ quan tư pháp, cơ quan hành chính, các tổ chức chính trị - xã hội - kinh tế.Tuy nhiên, cơ quan THADS phải là trung 10 luan an tâm của sự phối hợp, phải chủ động trong mối quan hệ phối hợp đó. Từ những phân tích nêu trên, có thể đưa ra khái niệm chung về THADS như sau: THADS là hoạt động hành chính- tư pháp do cơ quan THADS có thẩm quyền tổ chức thực hiện, nhằm thực thi các bản án, quyết định của Tòa án hoặc các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, theo trình tự, thủ tục pháp luật quy định. Khái niệm xác minh điều kiện thi hành án dân sự 1.1 Khái niệm điều kiện thi hành án dân sự Điều kiện THADS là khái niệm xác định khả năng thực hiện nghĩa vụ theo nội dung bản án, quyết định của tòa án của người phải thi hành án.