Lêi nãi ®Çu Th¬ng m¹i lµ mét ngµnh cña nÒn kinh tÕ quèc d©n, lµ lÜnh vùc trao ®æi hµng hãa th«ng qua mua b¸n trªn thÞ tr- êng. Th¬ng m¹i ViÖt Nam rÊt ph¸t triÓn tõ sau thêi kú ®æi míi (1986) vµ ®¹t ®îc nhiÒu thµnh tùu to lín trong ph¸t triÓn thÞ trêng hµng hãa cña doanh nghiÖp th¬ng m¹i gãp phÇn n©ng cao hiÖu qu¶ kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp th¬ng m¹i trong viÖc lu th«ng hµng hãa phôc vô tiªu dïng vµ s¶n xuÊt. §Ó t¨ng cêng sù héi nhËp quèc tÕ, ®Èy m¹nh h¬n c«ng cuéc c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt níc ®Æc biÖt sau khi gia nhËp AFTA vµo n¨m 2006 th× ph¸t triÓn thÞ trêng hµng hãa cho c¸c doanh nghiÖp th¬ng m¹i níc ta lµ yªu cÇu kh¸ch quan, cÊp thiÕt. Trong bµi viÕt nµy, em xin tr×nh bµy vÒ "Nh÷ng biÖn ph¸p nh»m ph¸t triÓn thÞ trêng hµng hãa cña doanh nghiÖp th¬ng m¹i níc ta trong thêi gian tíi" nh»m môc ®Ých nhËn thøc ®óng ®¾n h¬n vÒ thùc tr¹ng ph¸t triÓn thÞ trêng hµng hãa cña c¸c doanh nghiÖp th¬ng m¹i níc ta trong thêi gian qua tõ ®ã nªu ra nh÷ng biÖn ph¸p ®óng ®¾n nh»m ph¸t triÓn thÞ trêng hµng hãa cña doanh nghiÖp th¬ng m¹i níc ta trong thêi gian tíi.
Trong bµi viÕt nµy em xin tr×nh bµy c¸c vÊn ®Ò sau: + Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn c¬ b¶n vÒ ph¸t triÓn thÞ trêng hµng hãa ë doanh nghiÖp th¬ng m¹i. + Ph¸t triÓn thÞ trêng hµng hãa cña doanh nghiÖp th¬ng m¹i níc ta trong thêi gian tíi. 1 + Nh÷ng biÖn ph¸p nh»m ph¸t triÓn thÞ trêng hµng hãa cña doanh nghiÖp th¬ng m¹i níc ta trong thêi gian tíi. Em xin ch©n thµnh c¸m ¬n thÇy: ThS NguyÔn V¨n TuÊn vµ PGS.TS §Æng §×nh §µo ®· híng dÉn vµ gióp ®ì em rÊt nhiÒu trong qu¸ tr×nh hoµn thµnh bµi viÕt nµy! 2 Ch¬ng 1 Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn c¬ b¶n vÒ ph¸t triÓn thÞ trêng hµng hãa ë doanh nghiÖp th¬ng m¹i 1.
thÞ trêng vµ vai trß cña thÞ trêng hµng hãa. Kh¸i niÖm vÒ thÞ trêng hµng hãa. ThÞ trêng lµ mét ph¹m trï cña kinh tÕ hµng hãa. ThÞ trêng ®îc nhiÒu nhµ kinh tÕ ®Þnh nghÜa kh¸c nhau.
Cã ngêi coi thÞ trêng lµ c¸i chî, lµ n¬i mua b¸n hµng hãa. Héi qu¶n trÞ khoa häc Hoa Kú coi: "thÞ trêng lµ tæng hîp c¸c lùc lîng vµ c¸c ®iÒu kiÖn, trong ®ã ngêi mua vµ ngêi b¸n thùc hiÖn c¸c quyÕt ®Þnh chuyÓn hµng hãa vµ dÞch vô tõ ngêi b¸n sang ngêi mua". Cã nhµ kinh tÕ l¹i quan niÖm: "thÞ trêng vµ lÜnh vùc trao ®æi mµ ë ®ã ngêi mua vµ ngêi b¸n c¹nh tranh víi nhau ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ c¶ hµng hãa vµ dÞch vô", hoÆc ®¬n gi¶n h¬n: thÞ trêng lµ tæng hîp c¸c sè céng cña ngêi mua vÒ mét s¶n phÈm hµng hãa hay dÞch vô. GÇn ®©y cã nhµ kinh tÕ l¹i ®Þnh nghÜa: "thÞ trêng lµ n¬i mua b¸n hµng hãa, lµ mét qu¸ tr×nh trong ®ã ngêi mua vµ ngêi b¸n mét thø hµng hãa t¸c ®éng qua l¹i nhau ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ c¶ vµ sè lîng hµng, lµ n¬i diÔn ra c¸c ho¹t ®éng mua b¸n b»ng tiÒn trong mét thêi gian vµ kh«ng gian nhÊt ®Þnh".
C¸c ®Þnh nghÜa trªn ®©y vÒ thÞ trêng cã thÓ nhÊn m¹nh ë ®Þa ®iÓm mua b¸n, vai trß cña ngêi mua, ngêi b¸n hoÆc chØ ngêi mua, coi ngêi mua gi÷ vai trß quyÕt ®Þnh trong thÞ trêng, chø kh«ng ph¶i ngêi b¸n, mÆc dï kh«ng cã ngêi b¸n, kh«ng cã ngêi mua, kh«ng cã hµng hãa vµ dÞch vô, kh«ng cã tho¶ thuËn thanh to¸n b»ng tiÒn hoÆc b»ng hµng th× kh«ng thÓ cã thÞ trêng, kh«ng thÓ h×nh thµnh thÞ trêng. 3 Cho dï thÞ trêng hiÖn ®¹i, cã thÓ mét trong vµi yÕu tè trªn kh«ng cã mÆt trªn thÞ trêng th× thÞ trêng vÉn chÞu t¸c ®éng cña c¸c yÕu tè Êy vµ thùc hiÖn trao ®æi hµng hãa th«ng qua thÞ trêng. V× vËy ®· nãi ®Õn thÞ trêng ph¶i nãi ®Õn c¸c yÕu tè sau: Mét lµ, ph¶i cã kh¸ch hµng, kh«ng nhÊt thiÕt ph¶i g¾n víi ®Þa ®iÓm x¸c ®Þnh. Hai lµ, kh¸ch hµng ph¶i cã nhu cÇu cha ®îc tháa m·n.
§©y chÝnh lµ c¬ së thóc ®Èy kh¸ch hµng mua hµng hãa vµ dÞch vô. Ba lµ, kh¸ch hµng ph¶i cã kh¶ n¨ng thanh to¸n, tøc lµ kh¸ch hµng ph¶i cã kh¶ n¨ng tr¶ tiÒn ®Ó mua hµng. C¸c yÕu tè thÞ trêng. C¸c yÕu tè cña thÞ trêng gåm: cung, cÇu vµ gi¸ c¶ thÞ tr- êng.
Tæng hîp c¸c nhu cÇu cña kh¸ch hµng (ngêi mua) t¹o nªn cÇu vÒ hµng hãa. Tæng hîp c¸c nguån cung øng s¶n phÈm cho kh¸ch hµng trªn thÞ trêng t¹o nªn cung hµng hãa. Sù t¬ng t¸c gi÷a cung vµ cÇu, t¬ng t¸c gi÷a ngêi mua vµ ngêi mua, ngêi b¸n víi ngêi b¸n vµ ngêi b¸n víi ngêi mua h×nh thµnh gi¸ c¶ thÞ trêng. Gi¸ c¶ thÞ trêng lµ mét ®¹i lîng biÕn ®éng do sù t¬ng t¸c cña cung vµ cÇu trªn thÞ trêng cña mét lo¹i hµng hãa, ë ®Þa ®iÓm vµ thêi ®iÓm cô thÓ.
C¸c quy luËt cña thÞ trêng. * Quy luËt gi¸ trÞ: §©y lµ quy luËt kinh tÕ cña kinh tÕ hµng hãa. Khi nµo cßn s¶n xuÊt vµ lu th«ng hµng hãa th× quy luËt gi¸ trÞ cßn ph¸t huy t¸c dông. Quy luËt gi¸ trÞ yªu cÇu s¶n xuÊt vµ lu th«ng 4 hµng hãa ph¶i dùa trªn c¬ së gi¸ trÞ lao ®éng.
X· héi, cÇn thiÕt trung b×nh ®Ó s¶n xuÊt vµ lu th«ng hµng hãa vµ trao ®æi ngang gi¸. ViÖc tÝnh to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ lu th«ng b»ng gi¸ trÞ lµ cÇn thiÕt bëi ®ßi hái cña thÞ trêng, cña x· héi víi nguån lùc cã h¹n ph¶i s¶n xuÊt ®îc nhiÒu cña c¶i vËt chÊt cho x· héi nhÊt, hay lµ chi phÝ cho mét ®¬n vÞ s¶n phÈm lµ Ýt nhÊt víi ®iÒu kiÖn chÊt lîng s¶n phÈm cao nhÊt. Ngêi s¶n xuÊt hoÆc kinh doanh nµo cã chi phÝ lao ®éng x· héi cho mét ®¬n vÞ s¶n phÈm thÊp h¬n, trung b×nh th× ngêi ®ã cã lîi, ngîc l¹i ngêi nµo cã chi phÝ cao th× khi trao ®æi th× sÏ kh«ng thu ®îc gi¸ trÞ ®· bá ra, kh«ng cã lîi nhuËn vµ ph¶i thu hÑp s¶n xuÊt, ngêi kinh doanh ph¶i tiÕt kiÖm ®îc chi phÝ, ph¶i kh«ng ngõng c¶i tiÕn kü thuËt c«ng nghÖ, ®æi míi s¶n phÈm, ®æi míi kinh doanh, dÞch vô ®Ó tháa m·n tèt nhÊt nhu cÇu cña kh¸ch hµng, ®Ó b¸n ®îc nhiÒu hµng hãa vµ dÞch vô. * Quy luËt cung cÇu.
Cung cÇu hµng hãa dÞch vô kh«ng tån t¹i ®éc lËp, riªng rÏ mµ thêng xuyªn t¸c ®éng qua l¹i víi nhau trªn cïng mét thêi gian cô thÓ. Trong thÞ trêng, quan hÖ cung cÇu lµ quan hÖ b¶n chÊt, thêng xuyªn l¾p ®i l¾p l¹i, khi t¨ng, khi gi¶m t¹o thµnh quy luËt trªn thÞ trêng. Khi cung cÇu gÆp nhau, gi¸ c¶ thÞ trêng ®îc x¸c lËp. §ã lµ gi¸ c¶ b×nh qu©n, gäi lµ gi¸ c¶ b×nh qu©n nghÜa lµ ë møc gi¸ ®ã cung vµ cÇu ¨n khíp víi nhau.
Tuy nhiªn møc gi¸ ®ã l¹i kh«ng ®øng yªn, nã lu«n lu«n giao ®éng tríc sù t¸c ®éng cña lùc cung, lùc cÇu trªn thÞ tr- êng. Khi cung lín h¬n cÇu, gi¸ sÏ h¹ xuèng, ngîc l¹i khi cÇu lín h¬n cung gi¸ l¹i t¨ng lªn. ViÖc gi¸ ë møc b×nh qu©n c©n 5 b»ng chØ lµ t¹m thêi, viÖc møc gi¸ thay ®æi lµ thêng xuyªn. Sù thay ®æi trªn lµ do hµng lo¹t c¸c nguyªn nh©n trùc tiÕp vµ gi¸n tiÕp t¸c ®éng ®Õn cÇu, ®Õn cung, còng nh kú väng cña s¶n xuÊt, ngêi kinh doanh vµ c¶ cña kh¸ch hµng.
* Quy luËt c¹nh tranh. Trong nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ, cã nhiÒu ngêi mua, ngêi b¸n víi lîi Ých kinh tÕ kh¸c nhau th× viÖc c¹nh tranh gi÷a ngêi mua vµ ngêi mua, ngêi b¸n víi ngêi b¸n vµ c¹nh tranh gi÷a ngêi mua vµ ngêi b¸n t¹o nªn sù vËn ®éng cña thÞ trêng vµ trËt tù cña thÞ trêng. C¹nh tranh trong kinh tÕ lµ cuéc ch¹y ®ua kh«ng ®Ých cuèi cïng c¹nh tranh trong kinh tÕ lµ cuéc thi ®Êu kh«ng ph¶i víi mét ®èi thñ mµ ®ång thêi víi hai ®èi thñ. §èi thñ thø nhÊt lµ gi÷a hai phe cña hÖ thèng thÞ trêng vµ ®èi thñ thø hai lµ gi÷a c¸c thµnh viªn cña cïng mét phÝa víi nhau.Tøc lµ c¹nh tranh gi÷a ngêi mua vµ ngêi b¸n vµ c¹nh tranh gi÷a ngêi b¸n víi nhau, kh«ng thÓ lÉn tr¸nh c¹nh tranh mµ ph¶i chÊp nhËn c¹nh tranh, ®ãn tríc c¹nh tranh vµ s½n sµng sö dông vò khÝ c¹nh tranh h÷u hiÖu.
C¸c chøc n¨ng cña thÞ trêng. * Chøc n¨ng thõa nhËn. Doanh nghiÖp th¬ng m¹i mua hµng hãa vÒ ®Ó b¸n. Hµng hãa cã b¸n ®îc hay kh«ng ph¶i th«ng qua chøc n¨ng thõa nhËn cña thÞ trêng, cña kh¸ch hµng, cña doanh nghiÖp.
NÕu hµng hãa b¸n ®îc, tøc lµ ®îc thÞ trêng thõa nhËn, doanh nghiÖp th¬ng m¹i míi thu håi ®îc vèn cã nguån thu trang tr¶i chi phÝ vµ cã lîi nhuËn. Ngîc l¹i, nÕu hµng hãa ®a ra b¸n nhng kh«ng cã ai mua, tøc lµ kh«ng ®îc thÞ trêng thõa nhËn. §Ó ®îc thÞ trêng thõa nhËn, doanh nghiÖp th¬ng m¹i ph¶i nghiªn cøu nhu cÇu cña kh¸ch hµng, hµng hãa ph¶i phï 6 hîp víi nhu cÇu cña kh¸ch hµng, phï hîp ë ®©y lµ phï hîp vÒ sè lîng, chÊt lîng, sù ®ång bé, quy c¸ch, cì lo¹i, mÇu s¾c, bao b×, gi¸ c¶, thêi gian vµ ®Þa ®iÓm thuËn tiÖn cho kh¸ch hµng. * Chøc n¨ng thùc hiÖn.
Chøc n¨ng nµy ®ßi hái hµng hãa vµ dÞch vô ph¶i ®îc thùc hiÖn gi¸ trÞ trao ®æi: hoÆc b»ng tiÒn hoÆc b»ng hµng, b»ng c¸c chøng tõ cã gi¸ trÞ kh¸c. Ngêi b¸n hµng cÇn tiÒn, cßn ngêi mua cÇn hµng. Sù gÆp gì gi÷a ngêi b¸n vµ ngêi mua ®îc x¸c ®Þnh b»ng gi¸ hµng. Hµng hãa b¸n ®îc tøc lµ cã sù dÞch chuyÓn hµng hãa tõ ngêi b¸n sang ngêi mua.
* Chøc n¨ng ®iÒu tiÕt vµ kÝch thÝch. Qua hµnh vi trao ®æi hµng hãa vµ dÞch vô trªn thÞ trêng, thÞ trêng ®iÒu tiÕt vµ kÝch thÝch s¶n xuÊt vµ kinh doanh ph¸t triÓn hoÆc ngîc l¹i. §èi víi doanh nghiÖp th¬ng m¹i, hµng hãa vµ dÞch vô b¸n hÕt nhanh sÏ kÝch thÝch doanh nghiÖp ®Èy m¹nh ho¹t ®éng t¹o nguån hµng, thu mua hµng hãa ®Ó cung øng ngµy cµng nhiÒu h¬n hµng hãa vµ dÞch vô cho thÞ trêng. Ngîc l¹i, nÕu hµng hãa vµ dÞch vô kh«ng b¸n ®îc, doanh nghiÖp sÏ h¹n chÕ mua, ph¶i t×m kh¸ch hµng míi, thÞ trêng míi, hoÆc chuyÓn híng kinh doanh mÆt hµng kh¸c ®ang hoÆc sÏ cã kh¶ n¨ng cã kh¸ch hµng.
Chøc n¨ng ®iÒu tiÕt kÝch thÝch nµy lu«n ®iÒu tiÕt sù gia nhËp ngµnh hoÆc rót ra khái ngµnh cña mét sè doanh nghiÖp. Nã khuyÕn khÝch c¸c nhµ kinh doanh giái vµ ®iÒu chØnh theo híng ®Çu t vµo lÜnh vùc kinh doanh cã lîi, c¸c mÆt hµng míi, chÊt lîng cao, cã kh¶ n¨ng b¸n ®îc khèi lîng lín. * Chøc n¨ng th«ng tin.