phần mở đầu, kết luận và danh mục các tài liệu tham khảo, nội dung luận văn gồm 3 chương: Chƣơng 1: Cở sở lý luận về phát triển thị trường công nghệ theo định hướng nhu cầu Chƣơng 2: Đánh giá hoạt động của thị trường công nghệ tại thành phố Hải Phòng Chƣơng 3: Giải pháp phát triển thị trường công nghệ theo định hướng nhu cầu 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com PHẦN NỘI DUNG CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƢỜNG CÔNG NGHỆ THEO ĐỊNH HƢỚNG NHU CẦU 1. Thị trƣờng và hệ thống thị trƣờng 1. Thị trường a.
Kh i ni m Có rất nhiều quan niệm, khái niệm khác nhau về thị trường đang được sử dụng trên thế giới. Sự khác nhau đó, chủ yếu là do cách diễn đạt hoặc do đặc thù của từng quốc gia, mà có sự nhấn mạnh yếu tố này hay yếu tố khác, nhưng hầu như các nội dung cơ bản của các khái niệm là thống nhất. Thị trường ra đời gắn liền với nền sản xuất hàng hoá, nó là môi trường để tiến hành các hoạt động giao dịch mang tính chất thương mại của mọi doanh nghiệp. Trong một xã hội phát triển, thị trường không nhất thiết chỉ là địa điểm cụ thể gặp gỡ trực tiếp giữa người mua và người bán, mà doanh nghiệp và khách hàng có thể chỉ giao dịch, thoả thuận với nhau thông qua các phương tiện thông tin viễn thông hiện đại.
Cùng với sự phát triển của sản xuất hàng hoá, khái niệm thị trường ngày càng trở nên phong phú và đa dạng. Cho đến nay, có rất nhiều cách tiếp cận về thị trường. Ở đây, xin nêu ra một số quan niệm điển hình: - Theo Bách khoa toàn thư mở Wikipedia: “ Th trường là nơi chuyển giao quy n sở hữu sản phẩm, d ch vụ hoặc ti n t , nhằm thỏa mãn nhu cầu c a hai bên cung và cầu v m t loại sản phẩm nhất đ nh theo c c thông l hi n hành, từ đó x c đ nh rõ số lượng và gi cả cần thi t c a sản phẩm, d ch vụ Th c chất, th trường là tổng thể c c h ch hàng ti m năng cùng có m t yêu cầu cụ thể nhưng chưa được đ p ứng và có hả năng tham gia trao đổi để thỏa mãn nhu cầu đó Th trường là m t t p hợp những người mua và người b n t c đ ng qua lại lẫn nhau, dẫn đ n hả năng trao đổi 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Th trường là nơi diễn ra c c hoạt đ ng mua và b n m t thứ hàng hóa nhất đ nh nào đó Với nghĩa này, có th trường gạo, th trường cà phê, th trường chứng ho n, th trường vốn, v v Cũng có m t nghĩa hẹp h c c a th trường là m t nơi nhất đ nh nào đó, tại đó diễn ra c c hoạt đ ng mua bán hàng hóa và d ch vụ Với nghĩa này, có th trường Hà N i, th trường mi n Trung”.1 - Theo Đại Từ điển Tiếng Việt, Nguyễn Như Ý (chủ biên) 1998, NXB Văn hóa - Thông tin, Hà Nội, trong đó nêu Th trường: 1 Hoạt đ ng mua b n, trao đổi hàng hóa nói chung; 2 Nơi thường xuyên tiêu thụ hàng hóa. - Kinh tế học định nghĩa: “Th trường là lĩnh v c trao đổi mà ở đó người mua và người b n cạnh tranh với nhau để x c đ nh gi cả hàng ho d ch vụ”.
Theo quan niệm này, thị trường là nơi mua bán hàng hoá, là nơi gặp gỡ để tiến hành hoạt động mua bán giữa người mua và người bán. Thị trường là phạm trù riêng của nền sản xuất hàng hoá. Hoạt động cơ bản của thị trường được thể hiện qua 3 nhân tố có mối quan hệ hữu cơ với nhau. Đó là nhu cầu hàng hoá, dịch vụ; cung ứng hàng hoá, dịch vụ và giá cả hàng hoá, dịch vụ.
- Ngoài ra, người ta còn quan niệm thị trường theo nghĩa rộng và theo nghĩa hẹp: + Thị trường theo nghĩa rộng: là chỉ các hiện tượng kinh tế, các quan hệ kinh tế được phản ảnh thông qua trao đổi và lưu thông hàng hoá, cùng với mối quan hệ giữa người với người trong các quan hệ kinh tế, tạo ra sự liên kết với nhau, thúc đẩy nhau phát triển. + Thị trường theo nghĩa hẹp: là chỉ các khu vực, không gian trao đổi hàng hoá. Chung quy lại, dù có khác nhau về cách diễn đạt và đôi chút về ngữ nghĩa, song tất cả các khái niệm nêu trên đều phản ánh những điểm căn bản 1 https://vi.org/wiki/Thi_truong 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhất của thị trường. Đó là có các nhân tố hàng hóa, tiền tệ, các quan hệ mua - bán, cung - cầu, cạnh tranh, giá cả.
Từ đó, có thể quan niệm “Th trường là nơi diễn ra c c quan h mua b n, trao đổi hàng hóa và d ch vụ, nơi gặp gỡ giữa cung và cầu Quan h giữa người b n và người mua là quan h bình đẳng, tuân th theo nguyên tắc thu n mua, vừa b n và cạnh tranh với nhau để hình thành gi cả th trường”. b C c y u tố c a th trường - Ch thể th trường: là nói đến chủ thể pháp nhân và thể nhân kinh tế có quyền tự chủ, tự quyết định quá trình kinh doanh. Chủ thể thị trường có thể là các doanh nghiệp, hoặc cá nhân tham gia sản xuất kinh doanh, giao dịch (mua, bán) hàng hoá và dịch vụ, tự chủ kinh doanh, tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về các hành vi kinh tế của mình và chịu trách nhiệm lỗ, lãi trong kinh doanh. - Đối tượng trao đổi trên th trường: là sản phẩm hữu hình hoặc vô hình, sản phẩm tồn tại trên thực tế hoặc sản phẩm sẽ có trong tương lai.
Sự trao đổi trên thị trường phụ thuộc vào quan hệ cung - cầu. Căn cứ vào đặc tính của đối tượng trao đổi trên thị trường, có thể chia ra nhiều loại thị trường, như: Thị trường hàng hoá và dịch vụ (bao gồm hàng hoá tiêu dùng, tư liệu sản xuất, dịch vụ cho đời sống, dịch vụ cho sản xuất); thị trường lao động; thị trường tài chính; thị trường bất động sản; thị trường công nghệ,… Quy mô phát triển của hàng hoá trao đổi trên thị trường phản ánh quy mô, tốc độ phát triển kinh tế của một quốc gia. - Giới trung gian th trường: Đó là các tổ chức hoặc cá nhân làm môi giới và là chiếc cầu hữu hình hoặc vô hình liên kết giữa các chủ thể thị trường. Giới trung gian thị trường bao gồm: môi giới giữa người sản xuất với người sản xuất; giữa người tiêu dùng với người tiêu dùng; giữa người sản xuất với người tiêu dùng.
Trong kinh tế thị trường, giá cả, cạnh tranh, thông tin thị trường, người trung gian giao dịch, trọng tài giao dịch. đều có vai trò quan trọng trên thị trường. Vì vậy, khi xây dựng thể chế kinh tế thị trường cũng cần tạo lập sự 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đồng bộ các yếu tố thị trường. Tuyệt nhiên không chỉ nhấn mạnh tầm quan trọng của chủ thể thị trường, mà phải chú trọng đồng thời cả ba yếu tố: chủ thể thị trường, hàng hoá, dịch vụ trao đổi trên thị trường và giới trung gian thị trường.
Bởi vì, thiếu một trong ba yếu tố nói trên, thị trường không thể tồn tại và phát triển. Hệ thống thị trường a Kh i ni m Hệ thống thị trường là tập hợp các loại thị trường thành phần vừa hoạt động độc lập, vừa có mối quan hệ tương tác với nhau dưới sự chi phối của các quy luật kinh tế thị trường. Hệ thống thị trường bao gồm: - Thị trường các yếu tố sản xuất - Thị trường hàng hóa, dịch vụ - Thị trường bất động sản - Thị trường lao động - Thị trường tài chính (Thị trường chứng khoán, thị trường ngoại hối.) - Thị trường công nghệ Ngoài ra, tùy theo trình độ phát triển của kinh tế thị trường, ở nhiều quốc gia còn xuất hiện nhiều loại thị trường khác nữa, như: thị trường bảo hiểm, thị trường âm nhạc, thị trường chuyển nhượng cầu thủ.nhằm thỏa mãn những nhu cầu đa dạng của xã hội. Tính đ ng b c a h thống th trường và đ ng b c c y u tố th trường Sự vận động của nền kinh tế thị trường bị chi phối bởi các quy luật kinh tế vốn có của nó, đó là: quy luật giá trị, quy luật cạnh tranh, quy luật cung - cầu… Các quy luật, phạm trù và động thái kinh tế đều có mối quan hệ tương tác hỗ trợ nhau để hoàn thiện và phát triển.
Nhưng mọi sự vận động, phát triển của các quy luật, phạm trù hay động thái kinh tế đều được thể hiện qua hệ thống thị trường. Hệ thống này có quan hệ mật thiết với nhau, tác động qua lại và hỗ trợ, thúc đẩy nhau phát triển, tạo thành hệ thống thị trường thống nhất, đồng bộ. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tính đồng bộ của hệ thống thị trường thể hiện ở các loại thị trường được hình thành và hoạt động trong mối quan hệ tương tác, hỗ trợ nhau, nhưng mỗi loại thị trường lại có tính độc lập tương đối trong hệ thống và đều chịu sự chi phối của các quy luật kinh tế khách quan và cơ chế quản lý nhất định. Tính đồng bộ các yếu tố thị trường là mối quan hệ hữu cơ giữa các yếu tố cấu thành thị trường, các điều kiện để thị trường hoạt động.
Các điều kiện phát triển của thị trường Trước hết, cần phân biệt điều kiện để cho thị trường tồn tại và điều kiện phát triển thị trường. Xuất phát từ quan niệm cho rằng đã là thị trường thì phải có các nhân tố, như: hàng hóa, cung, cầu, cạnh tranh, giá cả, bán, mua… nên điều kiện tiên quyết để tồn tại thị trường là phải có hàng hóa để mua, bán, trao đổi, nếu không có hàng hóa thì không tồn tại thị trường. Tuy nhiên, điều kiện để thị trường phát triển lại là vấn đề khác, có tồn tại nhưng chưa chắc đã phát triển. Vì vậy, để thị trường phát triển, phải hội đủ những điều kiện sau: a Đi u i n cần Để thị trường hình thành và phát triển, cần phải có đầy đủ các nhân tố cấu thành thị trường, như: - Nguồn cung, bao gồm: chất lượng hàng hóa, dịch vụ; chủng loại; cơ cấu; giá cả; điều kiện mua bán.
- Nguồn cầu, bao gồm: số lượng người mua; các khả năng thanh toán, chi trả.