lời mở đầu và kết luận, luận văn bao gồm 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về bảo hiểm nhân thọ và phát triển sản phẩm bảo hiểm nhân thọ Chƣơng 2: Thực trạng phát triển sản phẩm tại Tổng công ty Bảo Việt Nhân thọ Chƣơng 3: Giải pháp phát triển sản phẩm tại Tổng công ty Bảo Việt Nhân thọ Do những hạn chế về kiến thức và kinh nghiệm thực tế, luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót. Em rất mong nhận được ý kiến đóng góp, chỉ bảo từ các thầy cô và các bạn để hoàn thiện hơn nữa đề tài nghiên cứu của mình. Em xin được chân thành cảm ơn thầy giáo PGS.TS Nguyễn Văn Định cùng các anh chị Phòng Phát triển sản phẩm, Tổng công ty Bảo Việt Nhân thọ đã tận tình giúp đỡ em hoàn thành luận văn. Em xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, tháng 9 năm 2015.
CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BẢO HIỂM NHÂN THỌ VÀ PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM BẢO HIỂM NHÂN THỌ 1. Khái quát về bảo hiểm nhân thọ 1. Khái niệm và đặc điểm a. Khái niệm Trong mỗi thời kì lịch sử nhất định con người luôn được coi là nhân tố quyết định tới sự phát triển của lực lượng sản xuất, là mục tiêu trung tâm của tất cả các quốc gia và toàn thể nhân loại.
Một xã hội chỉ có thể phát triển khi đời sống của người dân được đảm bảo và ngược lại khi xã hội ngày càng phát triển, càng tiến bộ thì người dân lại càng có thêm điều kiện để nâng cao đời sống vật chất tinh thần của mình. Tuy nhiên, trong quá trình lao động sản xuất cũng như trong cuộc sống hàng ngày, con người luôn phải đối mặt với những rủi ro về ốm đau, bệnh tật, già yếu, mất việc làm…Chúng có thể xảy đến với bất cứ ai và gây tác động nhiều mặt tới cuộc sống với những hậu quả khó lường trước được như gây ra sự mất mát nặng nề về cả vật chất và tinh thần cho các cá nhân, ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp tới hoạt động của các tổ chức đoàn thể mà cá nhân đó tham gia…Vì vậy vấn đề mà bất cứ một xã hội nào cũng phải quan tâm đó là làm thế nào để khắc phục được một cách tốt nhất hậu quả mà những rủi ro trên mang lại. Trên thực tế có rất nhiều các biện pháp khác nhau được áp dụng như: Phòng tránh, cứu trợ, tự bảo hiểm, bảo hiểm…nhưng trong đó bảo hiểm luôn được coi là biện pháp hữu hiệu nhất. Từ xưa tới nay đã có khá nhiều các loại hình bảo hiểm liên quan tới con người ra đời điển hình như BHXH và BHYT…Mặc dù xuất hiện khá lâu, có nhiều ưu điểm nhưng 2 loại hình bảo hiểm này vẫn còn tồn tại một số hạn chế như đối tượng tham gia, đối tượng thụ hưởng hẹp, phạm vi chỉ bó gọn trong 9 chế độ tương ứng với 9 loại rủi ro, mức thụ hưởng thấp…Xã hội ngày càng phát triển, đời sống ngày một nâng cao, con người càng có nhiều điều kiện để chăm lo tới bản thân và gia đình.
Để đáp ứng được những nhu cầu ngày càng đa dạng của mọi tầng lớp dân cư trong xã hội, BHNT đã ra đời bên cạnh BHXH và BHYT. Với rất nhiều ưu điểm vượt trội như đối tượng tham gia, phạm vi bảo hiểm rộng hơn với tất cả các rủi ro về sức khỏe, mức chi trả lớn hơn…Sự ra đời của BHNT đã tạo ra sự bổ sung hỗ trợ hoàn hảo và có thể thay thế cho BHXH, BHYT trong những trường hợp, những khu vực chúng không thể với tay tới được hoặc có nhưng chưa hiệu quả, chưa đủ bù đắp được phần thu nhập đã bị giảm sút của người lao động. Có nhiều quan niệm khác nhau về bảo hiểm nhân thọ. Theo quy định tại khoản 12 Điều 3 Luật kinh doanh bảo hiểm năm 2000 quy định: “Bảo hiểm nhân thọ là loại nghiệp vụ bảo hiểm cho trường hợp người được bảo hiểm sống hay chết.” Về mặt pháp lý: “Bảo hiểm nhân thọ là bản hợp đồng trong đó để nhận được phí bảo hiểm của người tham gia bảo hiểm (người ký kết hợp đồng) thì người bảo hiểm cam kết sẽ trả cho một người hay nhiều người thụ hưởng bảo hiểm một số tiền nhất định (đó là số tiền bảo hiểm hay một khoản trợ cấp định kỳ) trong trường hợp người được bảo hiểm bị tử vong hay người được bảo hiểm sống đến một thời điểm ghi rõ trên hợp đồng.” Về mặt kỹ thuật: “Bảo hiểm nhân thọ là nghiệp vụ bao hàm những cam kết mà sự thi hành những cam kết này thuộc chủ yếu vào tuổi thọ của con người.” Một cách chung nhất, có thể đưa ra khái niệm bảo hiểm nhân thọ như sau: “Bảo hiểm nhân thọ (BHNT) là sự cam kết giữa người bảo hiểm và người tham gia bảo hiểm, mà trong đó, người bảo hiểm sẽ trả cho người tham gia (hoặc người thụ hưởng quyền lợi bảo hiểm) một số tiền nhất định khi có những sự kiện đã định trước xảy ra, còn người tham gia phải nộp phí bảo hiểm đầy đủ, đúng hạn.
Nói cách khách, bảo hiểm nhân thọ là quá trình bảo hiểm các rủi ro có liên quan đến sinh mạng cuộc sống và tuổi thọ của con người”. (theo Giáo trình bảo hiểm- Đại học kinh tế quốc dân, PGS.TSNguyễn Văn Định chủ biên, năm 2010, trang 432) Trên thế giới, bảo hiểm nhân thọ đã có lịch sử phát triển hơn 400 năm.Hợp đồng bảo hiểm nhân thọ đầu tiên ra đời năm 1583 bảo hiểm cho một công dân Luân Đôn.Năm 1759, công ty bảo hiểm nhân thọ đầu tiên ra đời ở Philadenphia (Mỹ), nhưng chỉ bán bảo hiểm cho các con chiên ở nhà thờ.Năm 1762, công ty bảo hiểm nhân thọ Equitable ở nước Ạnh được thành lập và bán bảo hiểm nhân thọ cho mọi người dân, lần đầu tiên hình thành nguyên tắc tính phí bảo hiểm không đổi trong suốt thời hạn bảo hiểm. Ở châu Á, các công ty BHNT ra đời đầu tiên ở Nhật Bản. Năm 1868 công ty bảo hiểm Meiji của Nhật ra đời và đến năm 1888 và 1889, 2 công ty khác là Kyoei và Nippon ra đời và phát triển cho đến ngày nay.
Ở Việt nam, trong những năm 1970-1971 ở miền Nam, công ty Hưng Việt Bảo hiểm đã triển khai một số loại hình bảo hiểm như BHNT trọn đời, Bảo hiểm tử kỳ thời hạn 5 năm, 10 năm, 20 năm. Nhưng công ty mới ở giai đoạn triển khai nên chưa có kết quả rõ nét. Năm 1987 đã có đề tài: “BHNT và việc vận dụng vào Việt Nam”. Nhưng do điều kiện kinh tế-xã hội của nước ta giai đoạn này còn khó khăn, tỷ lệ lạm phát cao, thu nhập người dân thấp, môi trường pháp lý chưa có luật định cụ thể về hoạt động kinh doanh bảo hiểm, về việc bảo vệ quyền lợi cho người tham gia bảo hiểm cũng như điều chỉnh quan hệ giữa các bên,… nên chưa thể áp dụng hiệu quả vào đời sống.
Đến ngày 20/03/1996, Bộ tài chính đã ký quyết định số 281/QĐTC cho phép triển khai 2 loại hình BHNT đầu tiên là BHNT thời hạn 5 năm, 10 năm và BH trẻ em. Sau đó, ngày 22/06/1996, Bộ Tài chính ký quyết định số 568 TC/QĐ/TCCB thành lập công ty bảo hiểm nhân thọ là Bảo Việt Nhân thọ trực thuộc Tổng công ty Bảo hiểm Việt Nam. Sự ra đời của công ty BHNT đầu tiên đã đánh dấu mốc phát triển của ngành bảo hiểm Việt Nam theo xu thế của thời đại. Từ khi ra đời đến nay, bảo hiểm nhân thọ đã có sự phát triển mạnh mẽ, đáp ứng cho các nhu cầu và khả năng tài chính khác nhau của người dân.Cho đến nay, các loại hình sản phẩm bảo hiểm nhân thọ đã phát triển rất đa dạng, phong phú.
Đặc biệt ở các nước tiên tiến, bảo hiểm nhân thọ được coi là một trong các yếu tố quan trọng đi liền với chất lượng cuộc sống, sự bảo đảm về tài chính và bảo vệ con người trước các rủi ro sức khỏe, …Đa số người dân đều tham gia bảo hiểm nhân thọ và sở hữu nhiều hợp đồng cùng lúc. Đặc điểm Bảo hiểm nhân thọ có 5 đặc điểm chính như sau: - BHNT vừa mang tính tiết kiệm vừa mang tính rủi ro Mỗi người mua BHNT sẽ định kỳ nộp một khoản tiền nhỏ (gọi là phí bảo hiểm)cho công ty bảo hiểm, ngược lại, công ty BH có trách nhiệm trả 1 số tiền lớn (gọi là Số tiền bảo hiểm) cho người hưởng QLBH như đã thỏa thuận từ trước khi có các sự kiện bảo hiểm xảy ra. STBH được trả khi NĐBH đạt đến một độ tuổi nhất định và được ấn định trong hợp đồng. Hoặc số tiền này được trả cho thân nhân và gia đình NĐBH khi người này không may bị chết sớm ngay cả khi họ mới tiết kiệm được một khoản tiền rất nhỏ qua việc đóng phí bảo hiểm.
Số tiền này giúp những người còn sống trang trải những khoản chi phí cần thiết như: thuốc men, mai táng, chi phí giáo dục cho con cái,.Chính vì vậy, BHNT vừa mang tính tiết kiệm vừa mang tính rủi ro. Tính chất tiết kiệm ở đây thể hiện ngay trong từng cá nhân, từng gia đình một cách thường xuyền có kế hoạch và có kỷ luật. Nội dung tiết kiệm khi mua BHNT khác với các hình thức tiết kiệm khác ở chỗ người bảo hiểm đảm bảo trả cho người tham gia bảo hiểm hay người thân của họ một số tiền rất lớn ngay cả khi họ mới tiết kiệm được một khoản tiền nhỏ. Có nghĩa là khi người được bảo hiểm không may gặp rủi ro, trong thời hạn bảo hiểm đã được ấn định, những người thân của họ sẽ được nhận những khoản trợ cấp hay STBH từ công ty bảo hiểm.
Điều đó thể hiện rõ tính chất rủi ro trong BHNT. - BHNT đáp ứng được rất nhiều nhu cầu, mục đích khác nhau của người tham gia bảo hiểm Trong khi các nghiệp vụ BH phi nhân thọ chỉ đáp ứng được một mục đích là góp phần khắc phục hậu quả khi đối tượng tham gia bảo hiểm gặp sự số từ đó góp phần ổn định tài chính cho người tham gia thì BHNT đáp ứng được nhiều mục đích.Mỗi mục đích được thể hiện khá rõ trong từng loại hợp đồng.Chẳng hạn, HĐBH hưu trí sẽ đáp ứng yêu cầu của người tham gia những khoản trợ cấp đều đặn hàng tháng, từ đó góp phần ổn định cuộc sống của họ khi già yếu.HĐBH tử kỳ sẽ giúp NĐBH để lại cho gia đình 1 STBH khi họ bị tử vong.