Chương 1: Khái quát quan hệ hợp tác Việt Nam và Thổ Nhĩ Ky và các nhân tố anh hưởng đến quan hệ thương mại Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ Chương 2: Thực trạng quan hệ thương mại Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ giai đoạn 2015-2019 Chương 3: Triển vọng và kiến nghị giải pháp phát triển quan hệ thương mại Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ CHUONG 1: KHÁI QUAT QUAN HỆ HỢP TÁC VIỆT NAM VA THO NHI KỲ VÀ CÁC NHÂN TO ANH HUONG DEN QUAN HE THUONG MAI VIET NAM VA THO NHI KY 1. Khái quát quan hệ hợp tac Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ 1. Quan hệ chính trị và trao đối đoàn Việt Nam thiết lập quan hệ ngoại giao với Thé Nhĩ Kỳ vào ngày 07/06/1978. Tháng 02/1997, Thổ Nhĩ Kỳ thành lập Đại sứ quán tại Hà Nội.
Tháng 10/1999, Văn phòng Đại diện Thương mại của Việt Nam và là cơ quan thường trú đầu tiên của Việt Nam tại Thổ Nhĩ Kỳ được mở tại Istanbul, Thổ Nhĩ Ky. Thang 07/2002, Việt Nam mở Tổng Lãnh sự quán tai Istanbul. Tháng 10/2003, Việt Nam nâng cấp Tổng Lãnh sự quán ở Istanbul lên thành Đại sứ quán và chuyên đến Ankara. Hai bên đã trao đổi nhiều đoàn cấp cao: Về phía Việt Nam có các đoàn: Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng dan đầu đoàn sang hop Uy ban hỗn hợp lần thứ 4 tai Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ tháng 11 năm 2008.
Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Gia Khiêm thăm Thổ Nhĩ Kỳ tháng 6 năm 2009; Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan có các chuyến thăm Thổ Nhĩ Kỳ tháng 6 năm 2010 và vào tháng 5 năm 2011 (kết hợp tham dự Hội nghị Thượng đỉnh phụ nữ toàn cầu lần thứ 21); Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Kiên thăm Thổ Nhĩ Kỳ tháng 02 năm 2011; Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Phương Nga thăm Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng 04 năm 2013. Về phía Thé Nhĩ Kỳ có các đoàn: Đại sứ Thổ Nhĩ Kỳ Ates Oktem thăm Việt Nam vào tháng 5 năm 2008. Thứ trưởng Ngoại giao Unal Cevikoz thăm Việt Nam vào tháng 1 năm 2010; Bộ trường Bộ Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ Ahmed Davutoglu thăm Việt Nam tháng 7 năm 2010; Phó Thủ tướng kiêm Quốc vụ khánh Thổ Nhĩ Kỳ sang thăm Việt Nam dự Kỳ họp lần thứ 5 của Ủy ban hỗn hợp giữa hai nước vào tháng 2 năm 2011. Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Binali Yildirim có chuyến thăm chính thức Việt Nam vao tháng 8 năm 2017.
Các thỏa thuận và cơ chế hợp tác Năm 1997 là dau mốc quan trọng trong quan hệ Việt Nam - Thổ Nhĩ Ky là việc ký kết “Hiệp định hợp tác thương mại, kinh tế và kỹ thuật” giữa chính phủ hai nước. Sự kiện này đã tạo tiền đề cho 16 Nghị định và Hiệp định tiếp theo được ký giữa hai nước trong hơn 20 năm qua (Bảng 1-1). Các Hiệp định và Thoả thuận đã ký kết giữa Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ STT Nội dung N am ky 1 | Hiệp định hop tác thương mại, kinh tế và kỹ thuật 1997 2 | Nghị định thư về hop tác kinh tế và thương mại 1998 3__ | Thỏa thuận miễn thị thực cho hộ chiều ngoai giao 1998 4 | Hiệp định hợp tác văn hoa, khoa học và giáo dục 1999 5_ | Nghị định thư về hợp tác nông nghiệp 2000 6 | Hiệp định khung về hợp tác khoa học kỹ thuật và môi trường 2000 7 | Hiệp định hợp tác du lịch 2004 8 | Thoả thuận Hợp tác giữa hai Bộ Ngoại giao 2005 9 Hiép dinh mién thi thực cho người mang hộ chiếu ngoai giao, 2007 công vụ, hộ chiêu đặc biệt Hiệp định về hợp tác dau tranh phòng chống khủng bố quốc tế, 10 | tội phạm có tổ chức, buôn bán trái phép chất ma túy, các chất 2007 hướng thần và các loại tội phạm khác T Thỏa thuận hợp tác giữa hai phòng Thương mại và Công nghiệp 2009 và thành lập Hội đông doanh nghiệp Thô Nhĩ Kỳ - Việt Nam 12_ |MOU về hợp tác trong lĩnh vực tiêu chuẩn 2011 13 | Hiệp định tránh đánh thuế lần hai 2014 14 | Hiệp định khuyên khích và Bảo hộ đầu tư 2014 5 Hiệp định về Vận tải biên và Hiệp định về Vận chuyên hang 2015 không song phương 16 Thỏa thuận về hợp tác và hỗ trợ hành chính trong lĩnh vực hải 2017 quan 17 Bản ghi nhớ về Hợp tác trong lĩnh vực khu tự do/khu chế 2017 xuất/khu kinh té/khu kinh tế đặc biệt Nguồn: Tạp chí Nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông Bước sang những năm đầu của thế kỷ XXI, quan hệ hợp tác giữa hai nước được đánh giá là đang có “những bước phát triển thầm lặng". Hợp tác giữa hai bên đã dần được mở trong nhiều lĩnh vực, từ chính trị, ngoại giao, kinh tế đến hoạt động khác như buôn bán trái phép chat ma túy, dau tranh phòng chống tội phạm có tô chức, khủng bố.
Đặc biệt đã có sự phối hợp và ủng hộ nhau tương đối hiệu quả trong các diễn đàn hợp tác quốc tế và khu vực. Thé Nhĩ Kỳ là một trong những nước đầu tiên ủng hộ Việt Nam ứng cử vào vị trí “Thanh viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc” nhiệm kỳ 2020-2021, ngược lại Việt Nam cũng ủng hộ và bỏ phiếu cho vị trí “Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc” của Thổ Nhĩ Kỳ nhiệm kỳ 2010-2011 đồng thời tiếp tục ủng hộ Thổ Nhĩ Kỳ giữ vị trí này thêm một nhiệm kỳ nữa. Ngoài ra, khi Việt Nam tuyên bố muốn ứng cử vào “Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc” nhiệm kỳ 2013 - 2016 thi một trong những đối tác được tiếp cận dé tranh thủ sự ủng hộ chính là Thé Nhĩ Kỳ và về cơ bản hai phía đã có sự nhất trí chung về việc này, theo đó Thé Nhĩ Kỳ sẽ ủng hộ Việt Nam, đồng thời Việt Nam cam kết sẽ ủng hộ Thổ Nhĩ Kỳ trong một số vấn đề quốc tế khác. Quá trình hợp tác cùng những văn bản hai bên đã ký mở rộng trên 11 lĩnh vực khác nhau: thương mại, ngoại giao, giáo dục, văn hóa, khoa học, nông nghiệp, du lịch, đầu tư và vận tải.
Sự mở rộng về các văn bản hợp tác là một biéu hiện rõ ràng nhất cho sự phát triển quan hệ ngoại giao giữa hai nước Việt Nam va Thổ Nhĩ Ky từ năm 1997 đến nay. Như vậy, bước sang giai đoạn 1997 đến nay, chính sách quan hệ của Thé Nhĩ Kỳ với Việt Nam, đã chuyền biên từ hợp tác mang tính hình thức sang hợp tác thân thiện và thực tiễn hơn. Điều này được biểu hiện rất cụ thé qua sỐ lượng văn kiện hợp tác hai bên đã ký kết và những thành tựu trong hợp tác thương mại mà hai nước đã đạt được trong thời gian qua. Tống quan về quan hệ hợp tác kinh tế - thương mai Quan hệ thương mại Việt Nam - Thổ Nhĩ Kỳ bắt đầu có từ năm 1993 trở lại đây.
Tuy nhiên, đến tháng 8 năm 1997 mới thật sự có quan hệ kinh tế thương mại chính thức thé hiện qua việc ký kết “Hiệp định hợp tác thương mại, kinh tế và kỹ thuật”. Quan hệ song phương tiếp tục được tăng cường trong thời gian tiếp theo. Về phía Thổ Nhĩ Kỳ, kể từ sau khi có quan hệ thương mại chính thức, Thổ Nhĩ Kỳ đã dành cho Việt Nam nhiều ưu ái như: (1) Trước đây, hàng năm Thổ Nhĩ Kỳ van dành một hạn ngạch hàng dệt may nhất định cho Việt Nam để xuất khẩu vào EU (khi tận dụng hết hạn ngạch này tri giá có thể lên đến hàng chục triệu USD); (2) Ủng hộ Việt Nam vào WTO mà không cần phải dam phán song phương: (3) Thé Nhĩ Kỳ là một trong số những nước đầu tiên xóa bỏ hạn ngạch hàng dệt may cho Việt Nam khi Việt Nam trở thành thành viên chính thức của WTO vào ngày 11/01/2007. Từ khi có quan hệ thương mại chính thức, hai phía đã thường xuyên phối hợp 6 tổ chức nhiều hội thảo giữa các doanh nghiệp nhằm tăng cường hiểu biết lẫn nhau, cụ thé là các Hội thảo sau: (1) “Hội thảo doanh nghiệp Việt Nam - Thé Nhĩ Ky” được tô chức bởi Bộ Công Thương tại khách sạn Melia Hà Nội hồi tháng 2/2000 với khoảng 300 doanh nghiệp của Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ tham gia; (2) “Hội thảo Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam” do PASIAD phối hợp với Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Istanbul phối hợp với với Thương vụ Việt Nam tổ chức ngày 11/3/2004 tai Istanbul với khoảng 300 khách Thé Nhĩ Kỳ tham gia; (3) “Hội thảo Cơ hội kinh doanh Việt Nam -Thé Nhĩ Kỳ” do Hiệp hội sắt thép và kim Loại màu Thổ Nhĩ Kỳ, Bộ Công Thương Việt Nam, Tổng lãnh sự quán Việt Nam, Thương vụ Việt Nam tại Thổ Nhĩ Kỳ tô chức tại Istanbul tháng 8/2004 với khoảng 200 doanh nghiệp của cả hai phía tham gia; (4) “Hội thảo doanh nghiệp Việt Nam - Thổ Nhĩ Kỳ” do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tổ chức tại Hà Nội hồi tháng 8/2006 với 20 doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ và 100 doanh nghiệp Việt Nam tham gia: (5) “Hội thảo giới thiệu cơ hội đầu tư và kinh doanh với Việt Nam” do TUSKON phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư Việt Nam và Đại sứ quán Việt Nam tại Thổ Nhĩ Kỳ và Thương vụ Việt Nam tô chức tại Khách sạn Cevarhir Istanbul hồi tháng 4/2007 với sự tham gia của khoảng 150 doanh nghiệp Thổ Nhĩ Ky; (6) “Hội thảo doanh nghiệp Việt Nam - Thổ Nhĩ Kỳ” tại Istanbul năm 2008 do DEIK phối hợp tổ chức; (7) “Hội thảo diễn đàn doanh nghiệp Việt Nam - Thổ Nhĩ Kỳ” do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam phối hợp tô chức vào tháng 2/2011 tại Hà Nội; (8) Các hội thảo do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam và Bộ Công Thương phối hợp tô chức nhân dip các doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ sang Việt Nam khảo sát thị trường, giao thương và gặp gỡ đối tác tại Thành phó Hồ Chí Minh vào tháng 12/2011 và tại Hà Nội vào tháng 11/2012; (9) các sự kiện thương mại như tổ chức “Hội thảo chuyên đề giới thiệu thị trường Việt Nam cho các doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ” do Bộ Công Thương tổ chức nhân dịp “Lễ khai mạc Hội chợ quốc tế Izmir” tháng 8/2012 và tháng 8/2013 tại Thổ Nhĩ Ky; (10) “Diễn đàn doanh nghiệp Việt Nam-Thổ Nhĩ Kỳ” do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Hội đồng Kinh tế đối ngoại Thổ Nhĩ Kỳ (DEIK) tổ chức vào tháng 8/2017, năm trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Việt Nam của Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Binali Yildirim.
Các nhân tố ảnh hướng đến quan hệ thương mại Việt Nam và Thé Nhĩ Kỳ 1.