MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Bất kỳ một quốc gia nào trên thế giới dù lớn hay nhỏ đều phải có con người hiện diện trên quốc gia đó. Con người không chỉ là một thành viên trong xã hội của quốc gia mà còn là yếu tố rất quan trọng việc quản lý điều hành mọi hoạt động của quốc gia đó. Mỗi con người là một thế giới riêng biệt, nhưng nó có một tầm quan trọng trong bất cứ một tổ chức nào, trong một lĩnh vực nào và nó sẽ hoạt động có hiệu quả nếu được quản lý, điều hành một cách khoa học thông qua công tác phát triển nguồn nhân lực tại tổ chức đó.
Cho nên công tác phát triển nguồn nhân lực có ý nghĩa rất quan trọng và nó quyết định sự thành bại của một cơ quan, tổ chức. Khi nói đến kết quả hoạt động của một tổ chức nào đó có hoàn thành tốt nhiệm vụ hay không thì người ta luôn đề cập đến yếu tố con người trong tổ chức đó từ vị trí lãnh đạo đến nhân viên bình thường. Để một tổ chức hoạt động đạt hiệu quả cao thì ngoài việc quản lý và sử dụng nguồn nhân lực một cách phù hợp còn phải đưa ra những giải pháp thích hợp nhất để chất lượng nguồn nhân lực của tổ chức mình ngày càng được nâng cao để phù hợp với xu thế phát triển của xã hội. Đối với nguồn nhân lực nói chung và nguồn nhân lực tại các UBND cấp xã, phường, thị trấn nói riêng có ý nghĩa quan trọng trong công cuộc phát triển đất nước, hội nhập quốc tế cả về chiều sâu lẫn chiều rộng, vì những cán bộ công chức tại các UBND cấp xã, phường, thị trấn là những người trực tiếp tiếp xúc với nhân dân hàng ngày, giải đáp, hướng dẫn, tuyên truyền và phổ biến nhân dân thực hiện theo các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, trực tiếp lắng nghe nhân dân, kiến nghị lên cấp trên nhằm giải quyết các nguyện vọng chính đáng của người dân.
Vì vậy chất lượng hoạt động của cán bộ công chức tại các UBND cấp xã, phường, thị trấn ảnh hưởng trực tiếp đến sức mạnh của hệ thống chính trị ở cơ cở, tác động đến sự nghiệp cách mạng của Đảng và Nhà nước và ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển kinh tế – xã hội địa phương. UBND phường Lái Thiêu trong những năm qua nhận thức được tầm quan trọng của nguồn nhân lực đối với sự phát triển bền vững của Đảng, Nhà nước và địa 2 phương, do đó lãnh đạo UBND phường đã có nhiều chương trình, kế hoạch nhằm phát triển về chất lượng cán bộ, công chức (CBCC) của đơn vị nhằm thực hiện tốt những mục tiêu chung của Nhà nước. Tuy nhiên tại UBND phường Lái Thiêu có nhiều công chức đã lớn tuổi (trên 50 tuổi) khả năng đáp ứng được việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và dịch vụ hành chính công trên nền tảng công nghệ thông tin rất thấp, khả năng nghiên cứu tiếp thu vận hành các đổi mới theo hướng hiện đại còn chậm. Nhiệm vụ chính trị của đơn vị hàng năm là phải hiện đại hóa nền hành chính công, nâng cao sự hài lòng về chất lượng phục vụ người dân và doah nghiệp.
Điều này đòi hỏi các nhà lãnh đạo phải biết rõ thực lực của đơn vị mình mà đề ra các giải pháp bố trí sắp xếp nhân sự phù hợp cũng như các giải pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động của đơn vị. Để làm được điều này phải thực hiện nghiêm túc việc phân tích kết quả thực hiện nhiệm vụ, chất lượng công tác, trình độ chuyên môn, kỹ năng, sở trường của từng CBCC trong đơn vị. Việc hoàn thành hay không hoàn thành được kế hoạch công tác của đơn vị đã đề ra sẽ quyết định kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị của đơn vị. Xuất phát từ những vấn đề nêu trên nên tôi chọn đề tài “Phát triển nguồn nhân lực tại UBND phường Lái Thiêu, thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương” làm đề tài cho luận văn thạc sỹ của mình nhằm góp một phần nhỏ cho việc hoàn thành nhiệm vụ chính trị của đơn vị.
Mục tiêu nghiên cứu 1.1 Mục tiêu nghiên cứu tổng quát Trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng phát triển nguồn nhân lực tại UBND phường Lái Thiêu những năm qua, đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhặm phát triển nguồn nhân lực tại UBND phường Lái Thiêu trong thời gian tới.2 Mục tiêu cụ thể - Khái quát cơ sở lý luận về phát triển nguồn nhân lực; - Phân tích đánh giá thực trạng phát triển nguồn nhân lực tại UBND phường Lái Thiêu và chỉ ra những hạn chế và nguyên nhân trong công tác phát triển nguồn nhân lực tại UBND; 3 - Đề xuất các giải pháp nhằm phát triển nguồn nhân lực tại UBND. Câu hỏi nghiên cứu Thực trạng phát triển nguồn nhân lực tại UBND phường Lái Thiêu thời gian qua như thế nào? Cần có giải pháp nào nhằm phát triển nguồn nhân lực tại UBND phường Lái Thiêu? 4. Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu là: Công tác phát triển nguồn nhân lực tại UBND phường Lái Thiêu. Đối tượng khảo sát: CBCC và người hoạt động không chuyên trách đang công tác tại UBND phường Lái Thiêu.
Phạm vi nghiên cứu Phạm vi không gian: UBND phường Lái Thiêu thuộc thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương. Phạm vi thời gian: Giai đoạn 2016-2020. Phương pháp nghiên cứu Phương pháp thống kê mô tả: Luận văn sử dụng nhiều nguồn số liệu thống kê được thu thập từ các tài liệu để phân tích tình hình kinh tế - xã hội của, phường Lái Thiêu; phân tích và đánh giá thực trạng công tác phát triển nguồn nhân lực tại UBND phường Lái Thiêu. Phương pháp nghiên cứu phân tích tổng hợp: Đề tài sử dụng phương pháp này nhằm nghiên cứu tổng quan dựa trên các công trình khoa học có liên quan đến phát triển nguồn nhân lực trong khu vực công nói chung cũng như công tác phát triển nguồn nhân lực cấp xã tại một số địa phương trên ở nước ta như Lâm Đồng, Quảng Nam, Bắc Giang và Hoà Bình.
Phương pháp so sánh: Luận văn sử dụng phương pháp này để so sánh những điều kiện cho phát triển nguồn nhân lực tại UBND phường Lái Thiêu và 4 các cấp xã tại tỉnh, thành phố khác; làm tiền để để xác định định hướng phát triển nguồn nhân lực tại UBND phường Lái Thiêu. Phương pháp khảo sát dùng để thu thập ý kiến của CBCC và người hoạt động không chuyên trách để phân tích công tác phát triển nguồn nhân lực tại UBND phường Lái Thiêu. Phương pháp dự báo sử dụng để nhận định, phác hoạ xu hướng và những điều kiện mới đặt ra cho sự phát triển nguồn nhân lực khu vực hành chính công trong thời gian tới, từ đó đưa ra các giải pháp cho phù hợp với UBND phường Lái Thiêu. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo mang tính chất khoa học cho các nhà lãnh đạo của UBND phường Lái Thiêu trong việc định ra các chủ trương, chính sách để phát triển nguồn nhân lực tại UBND phường Lái Thiêu trong thời gian tới.
CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC 1.1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ NGUỒN NHÂN LỰC 1.1 Khái niệm nhân lực Nhân lực là sức lực con người, nằm trong mỗi con người và làm cho con người hoạt động. Sức lực đó ngày càng phát triển cùng với sự phát triển của cơ thể con người và đến một mức độ nào đó, con người đủ điều kiện tham gia vào quá trình lao động, trở thành con người có sức lao động. Nhân lực là bao gồm tất cả các tiềm năng của con người trong một tổ chức hay xã hội (kể cả những thành viên trong ban lãnh đạo doanh nghiệp) tức là tất cả các thành viên trong doanh nghiệp sử dụng kiến thức, khả năng, hành vi ứng xử và giá trị đạo đức để thành lập, duy trì và phát triển doanh nghiệp. Theo tác giả Đỗ Minh Cương và Nguyễn Thị Doan (2018), nhân lực là những cá nhân có nhân cách, có khả năng lao động sản xuất.
Như vậy, nhân lực có thể được hiểu là lực lượng lao động với kỹ năng tương ứng sử dụng các nguồn lực khác nhau, tạo ra sản phẩm phù hợp với yêu cầu của thị trường và xã hội.2 Khái niệm nguồn nhân lực Khái niệm “nguồn nhân lực” được sử dụng từ những năm 60 của thế kỷ XX ở nhiều nước phương Tây và một số nước châu Á, và giờ đây khá thịnh hành trên thế giới dựa trên quan điểm mới về vai trò, vị trí của con người trong sự phát triển. Ở nước ta, khái niệm này được sử dụng rộng rãi kể từ đầu thập niên 90 của thế kỷ XX đến nay. Các nghiên cứu gần đây, cho thấy quan niệm về nguồn nhân lực khá đa dạng, được đề cập từ nhiều góc độ khác nhau. Tiếp cận dưới góc độ vốn, Ngân hàng thế giới cho rằng nguồn nhân lực được hiểu là toàn bộ vốn người (thể lực, trí tuệ, kỹ năng nghề nghiệp) mà mỗi cá nhân sở hữu.
Nó là thành tố căn bản bên cạnh các loại vốn vật chất khác: vốn tiền, công nghệ, tài nguyên thiên nhiên, … Cũng theo cách tiếp cận này, Liên Hợp Quốc cho rằng 6 nguồn nhân lực là tất cả những kiến thức, kỹ năng và năng lực của con người có quan hệ tới sự phát triển của đất nước. Nghĩa là xem xét nguồn nhân lực chủ yếu ở phương diện chất lượng con người và vai trò, sức mạnh của nó đối với sự phát triển xã hội. Theo Nicholas Henry (2007), nguồn nhân lực là nguồn lực con người của những tổ chức (với quy mô, loại hình, chức năng khác nhau) có khả năng và tiềm năng tham gia vào quá trình phát triển của tổ chức cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia, khu vực, thế giới. Cách tiếp cận này cho rằng nguồn nhân lực là nguồn lực với các yếu tố vật chất, tinh thần tạo nên năng lực, sức mạnh phục vụ cho sự phát triển của của tổ chức.
Theo tác giả Phạm Minh Hạc (2007), nguồn nhân lực là số dân và chất lượng con người, bao gồm cả thể chất và tinh thần, sức khỏe và trí tuệ, năng lực và phẩm chất. Dưới góc độ này, nguồn nhân lực được hiểu là sự tổng hoà số lượng và chất lượng nguồn nhân lực. Tác giả Trần Kim Dung, (2016) cho rằng nguồn nhân lực của một tổ chức được hình thành trên cơ sở của các cá nhân có vai trò khác nhau và được liên kết với nhau theo những mục tiêu nhất định.