Tổng quan nghiên cứu

Sự phát triển mạnh mẽ của ngành du lịch nghỉ dưỡng cao cấp tại miền Trung Việt Nam đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ theo tiêu chuẩn quốc tế. Dự án Laguna Lăng Cô do tập đoàn Banyan Tree Holdings đầu tư với tổng số vốn đăng ký hơn 875 triệu USD, trải rộng trên diện tích 280 ha kề bên vịnh Lăng Cô, tỉnh Thừa Thiên Huế, là khu nghỉ dưỡng phức hợp đẳng cấp thế giới đầu tiên tại Việt Nam. Trong giai đoạn 1 đi vào vận hành từ tháng 11 năm 2012 và khai trương chính thức vào ngày 27 tháng 4 năm 2013, khu nghỉ dưỡng đưa vào hoạt động hai khách sạn 5 sao danh tiếng là Banyan Tree Lăng Cô với 49 biệt thự cao cấp và Angsana Lăng Cô gồm 229 phòng tiêu chuẩn quốc tế, cùng một sân gôn 18 lỗ và hệ thống dịch vụ spa cao cấp.

Tuy nhiên, thực tế vận hành cho thấy chất lượng nguồn nhân lực tại hai khách sạn này vẫn chưa hoàn toàn đáp ứng được những tiêu chuẩn khắt khe của một tổ hợp nghỉ dưỡng 5 sao sang trọng. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết khoảng cách giữa yêu cầu chất lượng dịch vụ chuẩn quốc tế và năng lực thực tế của đội ngũ lao động địa phương. Mục tiêu cụ thể của đề tài là hệ thống hóa cơ sở lý luận về phát triển nguồn nhân lực khách sạn, phân tích toàn diện thực trạng giai đoạn 2012 - 2013, và đề xuất hệ thống giải pháp mang tính đột phá nhằm phát triển nguồn nhân lực đáp ứng định hướng mở rộng của tập đoàn đến năm 2020. Nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn to lớn thông qua việc cung cấp các chỉ số đo lường hiệu suất, giúp giảm tỷ lệ biến động nhân sự xuống dưới mức 15% hàng năm và gia tăng mức độ hài lòng của khách hàng lên trên 90%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng các lý thuyết quản trị và phát triển nguồn nhân lực hiện đại. Trọng tâm là mô hình phát triển nguồn nhân lực đa chiều của Jerry W. Gilley và các cộng sự ban hành năm 2002, kết hợp bốn trụ cột then chốt: phát triển cá nhân, phát triển nghề nghiệp, quản lý kết quả thực hiện công việc và phát triển tổ chức. Bên cạnh đó, luận văn kế thừa quan điểm của Leonard Nadler năm 1984 và tác giả Lê Thị Mỹ Linh năm 2009, khẳng định phát triển nguồn nhân lực là quá trình thúc đẩy học tập có tổ chức nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu suất công việc.

Để đánh giá chất lượng chương trình đào tạo, luận văn ứng dụng mô hình 4 cấp độ đánh giá đào tạo nổi tiếng của Donald Kirkpatrick bao gồm: Cấp độ 1 - Phản ứng của học viên; Cấp độ 2 - Mức độ tiếp thu kiến thức; Cấp độ 3 - Sự chuyển biến về hành vi làm việc; Cấp độ 4 - Kết quả tác động đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Hệ thống khái niệm chính được làm rõ bao gồm: nguồn nhân lực khách sạn, quy trình tuyển mộ - tuyển chọn, đào tạo tại chỗ (On-the-job training), đào tạo ngoài công việc (Off-the-job training), và động lực lao động thông qua các đòn bẩy tài chính kết hợp phi tài chính.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng kết hợp định tính với quy trình thu thập dữ liệu khoa học. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua điều tra xã hội học bằng bảng hỏi đối với 260 nhân viên đang làm việc tại hai khách sạn, trong đó khách sạn Banyan Tree Lăng Cô chiếm 100 mẫu và khách sạn Angsana Lăng Cô chiếm 160 mẫu. Cỡ mẫu 260 được xác định đảm bảo tính đại diện thống kê theo tỷ lệ quy mô nhân sự của từng cơ sở lưu trú. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng dựa trên cơ cấu nhân viên tại từng bộ phận chức năng như Tiền sảnh, Buồng phòng, Ẩm thực (F&B), Bếp, Spa và các khối văn phòng gián tiếp.

Song song với bảng hỏi, tác giả tiến hành phương pháp phỏng vấn chuyên sâu trực tiếp đối với 3 cán bộ quản lý cấp cao bao gồm: Tổng giám đốc vùng, Trưởng bộ phận Nhân sự và Trưởng bộ phận Đào tạo của Laguna Việt Nam. Timeline nghiên cứu được thực hiện chặt chẽ: khảo sát bảng hỏi triển khai từ giữa tháng 3 năm 2014 đến giữa tháng 4 năm 2014; phỏng vấn chuyên sâu hoàn thành vào đầu tháng 5 năm 2014. Toàn bộ dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2012 - 2013 được tổng hợp từ các báo cáo nội bộ của tập đoàn. Tác giả lựa chọn phần mềm SPSS phiên bản 16 để phân tích thống kê mô tả, kiểm định độ tin cậy thang đo và phân tích bảng chéo vì công cụ này cho phép lượng hóa chính xác mức độ hài lòng, thái độ làm việc và đo lường khoảng cách kỹ năng của nhân sự trong môi trường dịch vụ phức hợp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích từ 260 phiếu khảo sát và dữ liệu quản trị giai đoạn 2012 - 2013 đã chỉ ra những đặc điểm nổi bật về nguồn nhân lực tại tổ hợp khách sạn:

Thứ nhất, về quy mô và cơ cấu trình độ, lực lượng lao động có độ tuổi rất trẻ với hơn 70% nhân viên dưới 30 tuổi. Tuy nhiên, cơ cấu trình độ học vấn còn nhiều bất cập khi tỷ lệ nhân sự có trình độ đại học và cao đẳng chỉ chiếm khoảng 32%, trong khi lao động tốt nghiệp trung cấp và phổ thông chiếm tới 68%. Điều này tạo ra rào cản lớn về kỹ năng giao tiếp ngoại ngữ và tính chuyên nghiệp trong xử lý tình huống dịch vụ cao cấp.

Thứ hai, công tác đào tạo tại chỗ (On-the-job training) được duy trì thường xuyên, chiếm tỷ trọng trên 75% tổng thời lượng đào tạo của cả hai khách sạn. Mặc dù vậy, hoạt động đánh giá nhu cầu đào tạo (TNA) chưa được thực hiện bài bản; có đến 42% nhân viên cho rằng chương trình đào tạo chưa bám sát vào những thiếu hụt kỹ năng thực tế của từng vị trí công việc cụ thể.

Thứ ba, việc đo lường hiệu quả đào tạo theo mô hình Kirkpatrick mới dừng lại ở Cấp độ 1 (Phản ứng với mức độ hài lòng đạt 78%) và Cấp độ 2 (Kiểm tra lý thuyết đạt 82%), trong khi Cấp độ 3 (Hành vi thực tế tại nơi làm việc) và Cấp độ 4 (Tác động tới doanh thu, chi phí vận hành và năng suất lao động) hầu như chưa được theo dõi và lượng hóa bằng các chỉ số KPI cụ thể.

Thứ tư, chính sách tạo động lực và đãi ngộ còn thiếu sự cân bằng. Mặc dù thu nhập cơ bản tương đương mặt bằng chung, nhưng có hơn 38% nhân viên bày tỏ sự chưa hài lòng với các hình thức khuyến khích phi tài chính, môi trường thăng tiến nghề nghiệp và các điều kiện hỗ trợ sinh hoạt tại khu vực địa bàn xa trung tâm đô thị.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan. Về mặt địa lý, Laguna Lăng Cô nằm cách sân bay quốc tế Phú Bài 45 km, cách thành phố Huế 60 km và cách sân bay quốc tế Đà Nẵng 55 km. Vị trí biệt lập này gây trở ngại lớn trong việc thu hút nhân sự chất lượng cao từ các thành phố lớn về làm việc dài hạn. Hơn nữa, áp lực vận hành ngay sau khi khai trương vào tháng 4 năm 2013 khiến bộ phận quản lý tập trung nhiều vào xử lý tác nghiệp hàng ngày hơn là xây dựng chiến lược phát triển nhân lực dài hạn.

Khi đối sánh với kinh nghiệm quốc tế, chương trình hộ chiếu thành công (Passport to success) 8 cấp độ tại Renaissance Shanghai Yuyuan hay chương trình đào tạo quản lý tiềm năng Elevator 10 năm tại chuỗi khách sạn Hilton cho thấy việc tiêu chuẩn hóa lộ trình nghề nghiệp là yếu tố sống còn để giữ chân nhân sự tài năng. Tại thị trường Việt Nam, bài học từ khách sạn Nikko Hà Nội (tổ chức đào tạo 3 - 4 lần/năm với 6 tháng huấn luyện kỹ năng trước khai trương) và Sofitel Plaza Hà Nội (đảm bảo 100% nhân viên tham gia ít nhất 1 khóa bồi dưỡng/năm) là những mô hình thực tiễn rất giá trị.

Trong các báo cáo phân tích, việc mô tả dữ liệu thông qua biểu đồ hình tròn về cơ cấu trình độ học vấn kết hợp với bảng phân tích phương sai ANOVA từ phần mềm SPSS đã minh chứng rõ nét: sự khác biệt về thâm niên công tác và trình độ chuyên môn có tác động trực tiếp, có ý nghĩa thống kê đến mức độ gắn kết của nhân viên đối với tổ chức.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực chứng, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm phát triển nguồn nhân lực cho hai khách sạn thuộc Laguna Lăng Cô:

Nhóm giải pháp 1: Đổi mới chiến lược tuyển dụng và xây dựng mạng lưới cung ứng nhân lực chất lượng cao. Phòng Nhân sự Laguna Việt Nam cần chủ động ký kết hợp tác chiến lược với các trường đại học, cao đẳng du lịch tại Huế và Đà Nẵng. Mục tiêu đến năm 2016 nâng tỷ lệ ứng viên trúng tuyển có chuyên môn nghiệp vụ đạt trên 85%, đồng thời thiết lập chương trình thực tập sinh có hưởng lương để tuyển chọn sớm các nhân tố xuất sắc.

Nhóm giải pháp 2: Chuẩn hóa hệ thống đào tạo nội bộ và áp dụng luân chuyển công việc linh hoạt. Bộ phận Đào tạo cần xây dựng khung năng lực theo từng nấc thang nghề nghiệp, kết hợp đào tạo ngoại ngữ chuyên ngành 2 buổi/tuần và các khóa học ngắn 15 phút đầu giờ hàng ngày. Đặt chỉ tiêu 100% nhân sự hoàn thành tối thiểu 40 giờ đào tạo/năm, đồng thời áp dụng phương pháp đào tạo luân chuyển chéo giữa hai khách sạn Banyan Tree và Angsana để nâng cao khả năng thích ứng đa nhiệm của người lao động.

Nhóm giải pháp 3: Hoàn thiện chính sách đãi ngộ toàn diện và xây dựng lộ trình thăng tiến rõ ràng. Ban Giám đốc công ty cần triển khai cơ chế đánh giá hiệu suất định kỳ 2 lần/năm (vào tháng 2 và tháng 8) gắn liền với chính sách thưởng hiệu quả công việc. Đồng thời, cải thiện chế độ phúc lợi phi tài chính như cung cấp nhà ở công vụ chất lượng cao, xe đưa đón tuyến Huế - Lăng Cô - Đà Nẵng, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ nghỉ việc xuống dưới 12% trong giai đoạn 2015 - 2020.

Nhóm giải pháp 4: Tăng cường liên kết với các cơ quan quản lý nhà nước. Đề nghị Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế cùng Tổng cục Du lịch hỗ trợ mở các lớp bồi dưỡng tiêu chuẩn nghề du lịch quốc gia (VTOS), đồng thời đầu tư hoàn thiện hạ tầng kết nối khu kinh tế Chân Mây - Lăng Cô để thu hút nguồn lao động chất lượng cao về địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang tính ứng dụng cao và là tài liệu tham khảo giá trị cho nhiều nhóm đối tượng:

Thứ nhất, Ban Giám đốc và Trưởng bộ phận Nhân sự, Đào tạo tại các tập đoàn khách sạn, khu nghỉ dưỡng phức hợp 4 - 5 sao. Luận văn cung cấp khung tham chiếu thực tiễn để xây dựng quy trình đào tạo tại chỗ, thiết kế bài kiểm tra năng lực và tối ưu hóa ngân sách nhân sự.

Thứ hai, các nhà nghiên cứu, giảng viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành Du lịch, Khách sạn, Quản trị Nguồn nhân lực. Đề tài đóng vai trò như một case study chuyên sâu về mô hình quản trị nhân sự tại tổ hợp nghỉ dưỡng đẳng cấp quốc tế đầu tiên ở Việt Nam với bộ dữ liệu khảo sát SPSS cụ thể.

Thứ ba, các cơ quan quản lý nhà nước về du lịch tại tỉnh Thừa Thiên Huế và khu vực miền Trung. Nghiên cứu cung cấp luận cứ thực tiễn để hoạch định chính sách phát triển nguồn nhân lực du lịch vùng kinh tế trọng điểm miền Trung giai đoạn 2015 - 2020.

Thứ tư, sinh viên đại học và học viên cao học đang thực hiện đề tài tốt nghiệp. Luận văn là mẫu hình chuẩn mực về phương pháp luận nghiên cứu kết hợp giữa lý thuyết quốc tế, khảo sát thực tế và phân tích định lượng.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Luận văn tiếp cận phát triển nguồn nhân lực dựa trên những nền tảng lý thuyết cốt lõi nào? Trả lời: Luận văn dựa trên mô hình phát triển 4 yếu tố của Jerry W. Gilley năm 2002 và quy trình đánh giá 4 cấp độ của Donald Kirkpatrick. Các lý thuyết này được kết hợp chặt chẽ với quan điểm học tập có tổ chức của Leonard Nadler và Lê Thị Mỹ Linh để phân tích năng lực nhân sự khách sạn.

Câu hỏi 2: Điểm khác biệt lớn nhất giữa nguồn nhân lực khách sạn thông thường và khu nghỉ dưỡng phức hợp Laguna Lăng Cô là gì? Trả lời: Laguna Lăng Cô là tổ hợp nghỉ dưỡng biệt lập với vốn đầu tư hơn 875 triệu USD, sở hữu đồng thời 2 khách sạn 5 sao Banyan Tree và Angsana cùng sân gôn 18 lỗ. Yêu cầu dịch vụ đòi hỏi tính đồng bộ rất cao, nhân sự phải có khả năng giao tiếp ngoại ngữ xuất sắc và kỹ năng phục vụ cá nhân hóa đạt chuẩn quốc tế.

Câu hỏi 3: Cỡ mẫu 260 nhân viên trong nghiên cứu được phân bổ và xử lý như thế nào? Trả lời: Tổng số 260 mẫu khảo sát được phân bổ ngẫu nhiên theo tỷ lệ tại khách sạn Banyan Tree Lăng Cô (100 mẫu) và Angsana Lăng Cô (160 mẫu). Dữ liệu được làm sạch và xử lý bằng phần mềm SPSS phiên bản 16 để tính toán thống kê mô tả, tần số và kiểm định các mối tương quan quản trị.

Câu hỏi 4: Những mô hình đào tạo quốc tế nào được tác giả đúc kết để áp dụng cho doanh nghiệp? Trả lời: Tác giả đã phân tích chương trình Passport to success 8 cấp độ của Renaissance Shanghai Yuyuan, mô hình phát triển lãnh đạo Elevator 10 năm của Hilton, và chiến lược luân chuyển công việc tại các khu nghỉ dưỡng ở Úc để xây dựng giải pháp đào tạo đa kỹ năng phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Câu hỏi 5: Giải pháp nào được đánh giá là cấp bách nhất nhằm ổn định nhân sự tại Laguna Lăng Cô? Trả lời: Giải pháp cấp bách nhất là hoàn thiện chính sách đãi ngộ kết hợp hỗ trợ sinh hoạt, bao gồm việc nâng cấp nhà ở nhân viên và hệ thống xe đưa đón tuyến Huế - Đà Nẵng, song song với việc minh bạch hóa tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả công việc định kỳ 2 lần mỗi năm.

Kết luận

Nghiên cứu về phát triển nguồn nhân lực tại các khách sạn thuộc khu nghỉ dưỡng phức hợp Laguna Lăng Cô mang lại những đóng góp toàn diện:

  • Hệ thống hóa sâu sắc khung lý thuyết về quản trị và phát triển nguồn nhân lực trong phân khúc nghỉ dưỡng cao cấp 5 sao chuẩn quốc tế.
  • Phản ánh chân thực thực trạng năng lực, nhu cầu đào tạo và mức độ hài lòng của 260 người lao động thông qua phân tích định lượng SPSS 16.
  • Đúc rút bài học kinh nghiệm từ 5 mô hình phát triển nhân sự thành công của các tập đoàn khách sạn hàng đầu trong nước và quốc tế.
  • Đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính khả thi cao, gắn liền với các mốc chỉ số định lượng cụ thể nhằm đáp ứng mục tiêu mở rộng kinh doanh đến năm 2020.
  • Đóng góp nguồn tư liệu khoa học và cơ sở thực tiễn giá trị cho việc hoạch định chiến lược phát triển nhân lực du lịch chất lượng cao tại Thừa Thiên Huế.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, ban lãnh đạo Laguna Việt Nam cần nhanh chóng triển khai lộ trình giải pháp trong giai đoạn 2015 - 2020, bắt đầu từ việc chuẩn hóa học viện đào tạo nội bộ và tái cấu trúc hệ thống đãi ngộ. Việc đầu tư bài bản cho yếu tố con người chính là chìa khóa then chốt giúp nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định vị thế nghỉ dưỡng hàng đầu khu vực của Laguna Lăng Cô.