Giáo trình Tham vấn Tâm lý Ứng dụng - Trần Thị Minh Đức

• Tác giả: Trần Thị Minh Đức
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Tâm lý học
• Đề tài: Tham vấn tâm lý
• Loại tài liệu: Giáo trình

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình tham vấn tâm lý Trần Thị Minh Đức

Giáo trình tham vấn tâm lý của tác giả Trần Thị Minh Đức là một tài liệu học thuật nền tảng, ra đời trong bối cảnh nhu cầu dịch vụ tham vấn tâm lý tại Việt Nam tăng cao do sự phát triển kinh tế - xã hội. Giáo trình xác định tham vấn là một ngành khoa học ứng dụng, tập trung vào thực hành chăm sóc sức khỏe tâm thần con người. Nội dung được trình bày một cách có hệ thống qua 8 chương, cung cấp kiến thức từ cơ bản đến nâng cao cho sinh viên chuyên ngành Tâm lý học và người thực hành nghề. Mục tiêu chính là xây dựng nền tảng lý thuyết vững chắc, đồng thời phát triển các kỹ năng thực hành cần thiết. Tài liệu đã được giảng dạy và liên tục cập nhật từ năm 1997, chứng minh giá trị và tính thời sự trong đào tạo nguồn nhân lực tâm lý tại Việt Nam.

1.1. Bối cảnh ra đời và mục tiêu của giáo trình

Sự phát triển nhanh chóng của xã hội Việt Nam kéo theo những xáo trộn tâm lý, làm tăng nhu cầu về dịch vụ tham vấn. Giáo trình được biên soạn để đáp ứng yêu cầu đào tạo chuyên sâu. Mục tiêu cốt lõi là giúp người học nắm vững tính chất khoa học của môn Tham vấn thực hành, hiểu rõ các khái niệm cốt lõi như trợ giúp tâm lý, tư vấn, tham vấn và trị liệu tâm lý. Đồng thời, giáo trình hướng đến việc hình thành phẩm chất và năng lực nghề nghiệp cho nhà tham vấn trong thực tế.

1.2. Cấu trúc nội dung tám chương của giáo trình

Giáo trình được tổ chức thành 8 chương logic. Ba chương đầu làm rõ tính khoa học, giới thiệu khái niệm, lịch sử phát triển ngành tham vấn trên thế giới và tại Việt Nam, cùng các quan điểm tiếp cận thân chủ. Chương IV tập trung xây dựng mối quan hệ tham vấn dựa trên sự tôn trọng và tin tưởng. Các chương tiếp theo đề cập đến đạo đức, pháp lý, kỹ năng cơ bản, quy trình tham vấn và cuối cùng là các bài tập tình huống thực hành, giúp củng cố tri thức.

II. Phân tích nội dung và vấn đề cốt lõi trong giáo trình

Giáo trình đi sâu phân tích các vấn đề then chốt trong thực hành tham vấn tâm lý. Một trọng tâm là sự phân biệt giữa nhà tham vấn và nhà trị liệu tâm lý, nhấn mạnh bối cảnh đào tạo và công việc thực tế tại Việt Nam. Giáo trình cũng làm rõ khái niệm thân chủ và nan đề, giúp người học có cái nhìn chuyên nghiệp. Phần quan trọng khác là phân tích quá trình hình thành và phát triển mối quan hệ tham vấn, xem đây là nền tảng cho mọi can thiệp hiệu quả. Nội dung cũng đề cập đến sự giao thoa giữa tham vấn tâm lý với các ngành trợ giúp lân cận như Công tác xã hội và Tâm thần học, làm rõ ranh giới và chuyên môn hóa.

2.1. Sự khác biệt giữa nhà tham vấn và nhà trị liệu tâm lý

2.2. Vai trò trung tâm của mối quan hệ tham vấn

Mối quan hệ giữa nhà tham vấn và thân chủ được giáo trình xác định là yếu tố quyết định hiệu quả can thiệp. Việc xây dựng mối quan hệ này dựa trên nền tảng sự tôn trọng vô điều kiện, sự chân thành và đồng cảm. Giáo trình hướng dẫn cách tạo dựng sự tin tưởng, giúp thân chủ cảm thấy an toàn để chia sẻ. Đây không chỉ là kỹ năng mà còn là thái độ nghề nghiệp cốt lõi, được rèn luyện qua lý thuyết và thực hành bài tập tình huống.

III. Giải pháp và phương pháp tham vấn tâm lý từ giáo trình

Giáo trình cung cấp một hệ thống giải pháp và phương pháp tham vấn bài bản, từ lý thuyết đến thực hành. Phần kỹ năng tham vấn cơ bản bao gồm lắng nghe tích cực, phản ánh cảm xúc, đặt câu hỏi mở và tóm tắt. Các kỹ năng nâng cao hơn được đề cập để xử lý các tình huống phức tạp. Giáo trình cũng trình bày quy trình tham vấn rõ ràng qua các giai đoạn: tiếp cận ban đầu, đánh giá, can thiệp và kết thúc. Mỗi giai đoạn đều có mục tiêu, nhiệm vụ và kỹ năng tương ứng. Đặc biệt, các bài tập tình huống thực tế ở chương VIII là giải pháp thiết thực để củng cố kiến thức, giúp người học vận dụng lý thuyết vào công việc thực tế một cách linh hoạt.

3.1. Các kỹ năng tham vấn cơ bản và nâng cao

Giáo trình hệ thống hóa các kỹ năng cốt lõi mà mọi nhà tham vấn cần thành thạo. Kỹ năng cơ bản bao gồm lắng nghe không phán xét, phản ánh nội dung và cảm xúc, diễn đạt sự đồng cảm. Kỹ năng nâng cao hướng dẫn cách đối diện với kháng cự, xử lý cảm xúc mạnh và thúc đẩy sự thay đổi ở thân chủ. Việc thực hành các kỹ năng này thông qua vai vai (role-play) và tình huống giả định là phần không thể thiếu trong giáo trình.

3.2. Quy trình tham vấn tâm lý có hệ thống

Quy trình tham vấn được trình bày theo một tiến trình logic gồm ba giai đoạn chính: thành lập nhóm (thiết lập quan hệ), sinh hoạt nhóm (tiến hành tham vấn) và kết thúc. Giáo trình nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thiết lập quy tắc nhóm ngay từ đầu, duy trì kỷ luật và tạo không khí an toàn. Quy trình này đòi hỏi nhà tham vấn phải linh hoạt, biết điều chỉnh kế hoạch dựa trên phản ứng và nhu cầu thực tế của thân chủ hoặc nhóm.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn của giáo trình

Giáo trình tham vấn tâm lý Trần Thị Minh Đức đóng vai trò quan trọng trong việc chuẩn hóa đào tạo và thực hành nghề tham vấn tại Việt Nam. Giá trị lớn nhất của giáo trình là sự kết hợp hài hòa giữa nền tảng lý thuyết khoa học và hướng dẫn thực hành cụ thể, giúp rút ngắn khoảng cách giữa giảng đường và thực tế. Tài liệu không chỉ cung cấp tri thức mà còn định hướng đạo đức nghề nghiệp, giúp xây dựng đội ngũ nhà tham vấn có chuyên môn và trách nhiệm. Ứng dụng rộng rãi của giáo trình nằm trong đào tạo đại học, các khóa tập huấn ngắn hạn và là tài liệu tham khảo quý giá cho những người đang công tác trong lĩnh vực sức khỏe tâm thần, công tác xã hội và giáo dục.

4.1. Ý nghĩa trong đào tạo và nghiên cứu

Giáo trình là tài liệu giảng dạy chính thức cho sinh viên chuyên ngành Tâm lý học, cung cấp một chương trình đào tạo có cấu trúc. Đối với nghiên cứu, nó đặt nền móng cho các công trình tìm hiểu về thực trạng và giải pháp tham vấn tại Việt Nam. Nội dung về lịch sử phát triển ngành cũng giúp người học có cái nhìn toàn cảnh, từ đó định hướng nghiên cứu chuyên sâu hơn trong các lĩnh vực cụ thể của tham vấn tâm lý.

4.2. Ứng dụng trong thực hành tham vấn chuyên nghiệp

Những kiến thức và kỹ năng từ giáo trình được áp dụng trực tiếp vào công tác tham vấn tại trường học, bệnh viện và các trung tâm cộng đồng. Các quy trình và kỹ năng được hướng dẫn giúp nhà tham vấn non trẻ tự tin hơn trong việc tiếp nhận và hỗ trợ thân chủ. Hơn nữa, phần bài tập tình huống thực tế giúp rèn luyện khả năng tư duy phản biện và ra quyết định trong các bối cảnh phức tạp, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần.

Trích đoạn nội dung tài liệu

SÁCH KHÔNG XUẤT BẢN 2 LÔØI MÔÛ ÑAÀU Trong khoaûng möôøi naêm laïi ñaây, toác ñoä phaùt trieån kinh teá – xaõ hoäi quaù nhanh ôû Vieät Nam ñaõ keùo theo nhöõng thay ñoåi vaø xaùo troän taâm lí cuûa nhieàu ngöôøi, laøm taêng cao nhu caàu veà dòch vuï tham vaán taâm lí cuûa xaõ hoäi. Ñieàu naøy theå hieän ôû söï ra ñôøi vaø phaùt trieån ña daïn g cuûa nhieàu trung taâm tham vaán, phoøng tham vaán taïi caùc coäng ñoàng, beänh vieän vaø caùc tröôøng hoïc vôùi caùc dòch vuï trôï giuùp taâm lí khaùc nhau. Hieän nay, duø Nhaø nöôùc chöa caáp maõ soá cho ngheà trôï giuùp taâm lí nhöng vò theá cuûa caùc nhaø tham vaán, trò lieäu taâm lí ñang ngaøy caøng ñöôïc khaúng ñònh trong xaõ hoäi. Vì vaäy vai troø cuûa caùc nhaø taâm lí hoïc trong vieäc ñaøo taïo sinh vieân chuyeân ngaønh Laâm saøng vaø Tham vaán ngaøy caøng ñöôïc cuûng coá vaø naâng cao. Giaùo trình Tham vaán taâm lí naøy nhìn nhaän tham vaán nhö moät ngaønh khoa hoïc öùng duïng trong thöïc haønh chaêm soùc taâm lí con ngöôøi, ñöôïc trình baøy trong 8 chöông. Trong ñoù, 3 chöông ñaàu laøm roõ tính chaát khoa hoïc cuûa moân Tham vaán thöïc haønh. Caùc khaùi nieäm nhö: trôï giuùp taâm lí, tö vaán, tham vaán vaø trò lieäu taâm lí, cuõng nhö muïc tieâu, nhieäm vuï ñöôïc ñöa vaøo ngay trong chöông I. Chöông II trình baøy moät caùch khaùi quaùt quaù trình hình thaønh vaø phaùt trieån ngaønh Tham vaán treâ n theá giôùi vaø ôû Vieät Nam, söï giao thoa cuûa noù vôùi moät soá ngaønh trôï giuùp laân caän nhö Taâm lí hoïc, Coâng taùc xaõ hoäi, Taâm thaàn hoïc. Phaàn giôùi thieäu moät soá quan ñieåm tieáp caän thaân chuû trong thöïc haønh thaêm khaùm taâm lí con ngöôøi ñöôïc theå hieän trong chöông III. Vieäc xaây döïng moái quan heä tham vaán döïa treân neàn taûng cuûa söï toân troïng vaø tin töôûng laãn nhau giöõa nhaø tham vaán vaø thaân chuû trong thöïc haønh ngheà ñöôïc khaùi quaùt trong chöông IV. Noäi dung chöông naøy seõ giuùp 3 ngöôøi hoïc coù quan nieäm ñuùng ñaén veà thaân chuû vaø nan ñeà cuûa thaân chuû; giuùp ngöôøi hoïc höôùng ñeán caùch nhìn chuyeân nghieäp veà nhaø tham vaán vôùi nhöõng phaåm chaát vaø naêng löïc trong thöïc haønh ngheà. Ñeå giuùp ngöôøi hoïc naâng cao khaû naêng thöïc haønh ngheà, cuoán Tham vaán taâm lí giôùi thieäu nhöõng khía caïnh ñaïo ñöùc vaø phaùp lí trong thöïc haønh ca (chöông V), höôùng daãn moät soá kó naêng tham vaán caên baûn (chöông Vl) vaø quy trình tham vaán (chöông VII). Vaø cuoái cuøng, ñeå cuûng coá nhöõng tri thöùc tieáp thu ñöôïc qua moãi chöông, chuùng toâi xaây döïng caùc baøi taäp tình huoáng trong thöïc haønh tham vaán taâm lí. Ñieàu naøy theå hieän trong chöông VIII. Giaùo trình naøy ñöôïc chuaån bò trong nhieàu naêm. Caùc noäi dung chính cuûa noù ñaõ ñöôïc ñöa vaøo giaûng daïy cho sinh vieân döôùi daïng baøi giaûng baét ñaàu töø khoùa hoïc 1997 – 1998 vaø ñöôïc chænh söûa, naâng caáp qua moãi khoùa hoïc. Vì vaäy, haàu nhö caùc tri thöùc caên baûn trong taøi lieäu naøy ñeàu ít nhieàu quen thuoäc vôùi sinh vieân caùc theá heä ngaønh Taâm lí hoïc, thuoäc Tröôøng Ñaïi hoïc Khoa hoïc Xaõ hoäi vaø Nhaân vaên Ñaïi hoïc Quoác gia Haø Noäi. Coù theå giaùo trình vaãn coøn nhieàu ñieàu phaûi baøn luaän vaø boå sung. Nhöng, xeùt trong hoaøn caûnh giaûng daïy taâm lí hoïc thöïc haønh ôû Vieät Nam hieän nay. vieäc ra ñôøi cuûa caùc taøi lieäu lieân quaân ñeán tham vaán vaø trò lieäu taâm lí, cho duø chöa hoaøn thieän, vaãn laø heát söùc caàn thieát, khoâng chæ ñoái vôùi sinh vieân ngaønh Taâm lí hoïc, maø coøn coù ích cho caùc sinh vieân ngaønh trôï giuùp khaùc, nhö Coâng taùc xaõ hoäi, Taâm thaàn hoïc. Giaùo duïc hoïc. Chuùng toâi xin chaân thaønh caùm ôn söï ñoùng goùp quyù baùu cuûa caùc quyù vò vaø caùc baïn ñeå cuoán saùch ñöôïc hoaøn thieän hôn sau naøy. Taùc giaû 4 5 Chöông 1. THAM VAÁN TAÂM LÍ LAØ MOÄT KHOA HOÏC ÖÙNG DUÏNG Caâu hoûi: Caàn bao nhieâu nhaø taâm lí hoïc ñeå chuyeån dôøi moät cuû haønh? Traø lôøi: Chæ caàn moät ngöôøi. nhöng cuû haønh phaûi thöïc söï muoán di chuyeån. Caâu truyeän vui treân phaûn aùnh trieát lí cuûa söï thay ñoái trong tham vaán taâm lí laø: Baát cöù thay ñoåi naøo dieãn ra trong cuoäc ñôøi baïn phaûi baét ñaàu töø baïn vaø töø nhöõng coá gaéng cuûa chính baïn. Nhaø taâm lí hoïc coù theå höôùng daãn baïn vöôït qua nhöõng nan ñeà cuûa baïn, nhöng khoâng ai coù theå laøm thay baïn. (Raymond Lloyd Richmond) Trong chöông moät, hoaït ñoäng tham vaán taâm lí ñöôïc nhìn nhaän nhö moät ngaønh khoa hoïc öùng duïng. Chuùng toâi seõ phaân bieät caùc khaùi nieäm gaàn guõi vôùi tham vaán, nhö trôï giuùp taâm lí, tham vaán taâm lí, tö vaán vaø trò lieäu taâm lí. Cuøng vôùi caùc khaùi nieäm naøy chuùng toâi seõ trình baøy moái quan heä giöõa caùc ngaønh trôï giuùp, nhö: Taâm lí hoïc, Tham vaán, Coâng taùc xaõ hoäi vaø Taâm thaàn hoïc ñeå ngöôøi hoïc thaáy ñöôïc ranh giôùi giöõa caùc khoa hoïc coù chung moät hoaït ñoäng trôï giuùp taâm lí con ngöôøi. Do tham vaán taâm lí laø moät khoa hoïc vaø moät ngheà, neân vieäc xaùc ñònh muïc ñích vaø nhieäm vuï cuûa noù laø heát söùc caàn thieát. Cuoán “Tham vaán taâm lí” naøy ñöôïc trình baøy döôùi goùc ñoä tham vaán caù nhaân, vì vaäy vieäc giôùi thieäu sô boä veà tham vaán nhoùm vaø tham vaán gia ñình, theo chuùng toâi laø caàn thieát trong chöông naøy. CAÙC KHAÙI NIEÄM Cuoäc soáng luoân luoân ñaët ra nhöõng khoù khaên, thaùch thöùc buoäc con ngöôøi phaûi ñöông ñaàu. Vôùi nhieàu ngöôøi, hoï coù theå deã daøng hoaëc vaát vaû töï vöôït qua nhöõng khoù khaên maø khoâng caàn tôùi söï trôï giuùp cuûa ngöôøi khaùc. Nhöng coù khoâng ít ngöôøi ñaõ khoâng töï laøm ñöôïc ñieàu naøy, hoï caàn moät söï trôï giuùp mang tính khoa hoïc vaø chuyeân nghieäp ñeå coù theå vöôït qua ñöôïc nhöõng khoù khaên cuûa mình. Trong tröôøng hôïp khoâng quan taâm ñeán söï 6 giuùp ñôõ beân ngoaøi, caù nhaân coù theå töï huûy hoaïi baûn thaân vaø ngöôøi khaùc ñeå coù ñöôïc moät cuoäc soáng haïnh phuùc hôn. Tham vaán taâm lí ra ñôøi chính laø ñeå giuùp ñôõ caùc caù nhaân, nhoùm ngöôøi theo caùch naøy hay caùch khaùc, coù ñöôïc moät cuoäc soáng haïnh phuùc hôn. Tröôùc khi baøn veà tham vaán vôùi tö caùch laø moät khoa hoïc, coù moät soá thuaät ngöõ thöôøng duøng gaàn vôùi khaùi nieäm tham vaán caàn ñöôïc laøm saùng toû. Trôï giuùp taâm lí Moät soá ngöôøi coù nhöõng tö chaát “baåm sinh” ñeå laøm tham vaán. Moät soá khaùc khoâng theå trôû thaønh nhaø tham vaán toát duø ñaõ qua nhieàu khoùa ñaøo taïo. Haàu heát chuùng ta ñang ôû ñaâu ñoù giöõa nhöõng ngöôøi naøy. Chuùng ta baét ñaàu tham vaán vôùi voâ soá thoùi quen toát vaø xaáu. Vì vaäy chuùng ta phaûi ñöôïc ñaøo taïo vaø thöôøng xuyeân nghieân cöùu caùc nguyeân taéc chung maø moät nhaø tham vaán caàn phaûi laøm vaø coù leõ quan troïng hôn laø nhöõng gì khoâng neân laøm trong tham vaán. (Jill Taylor vaø Sheerlag Stewart) Trôï giuùp laø moät khaùi nieäm chung nhaát, ñöôïc duøng trong caùc moái quan heä giao tieáp ñôøi thöôøng, theo caùch “giuùp nhau” – ai ñoù giuùp ai ñoù. Ñaëc bieät, khaùi nieäm ñöôïc söû duïng nhieàu trong caùc lónh vöïc hoaït ñoäng thöïc haønh nhö taâm lí hoïc, coâng taùc xaõ hoäi, tham vaán, taàm thaàn hoïc. Khaùi nieäm “trôï giuùp” toàn taïi töø khi xuaát hieän xaõ hoäi loaøi ngöôøi vaø hoaït ñoäng trôï giuùp naøy coù tröôùc khi caùc ngaønh khoa hoïc trôï giuùp ra ñôøi. Nhöõng hieän töôïng lieân keát giöõa con ngöôøi vôùi nhau nhö: “Laù laønh ñuøm laù laùch”, “Cöu mang”, “Hoã trôï”. khoâng ñôn thuaàn chæ noùi ñeán khía caïnh giuùp ñôõ vaät chaát, maø ñaèng sau chuùng coøn chöùa ñöïng yù nghóa “naâng ñôõ tinh thaàn”. Trong khi ñoù, nhöõng khaùi nieäm nhö “Cho lôøi khuyeân”, “Chia seû taâm tình”, “Caûm thoâng”. hoaøn toaøn phaûn aùnh söï giuùp ñôõ taâm lí cho ngöôøi coù nhu caàu ñöôïc trôï giuùp. Phaàn naøy taäp trung noùi veà söï trôï giuùp taâm lí (Help 7 Pchychology), vì vaäy coù nhieàu choã chuùng toâi chæ duøng thuaät ngöõ “Trôï giuùp” nhöng noù ñöôïc hieåu theo khía caïnh laø trôï giuùp tinh thaàn, maø khoâng ñeà caäp ñeán khía caïnh trôï giuùp vaät chaát. Trôï giuùp taâm lí, coù theå hieåu moät caùch ñôn giaûn, laø moät hoaït ñoäng (moät coâng vieäc) giuùp ñôõ cho ngöôøi ñang coù khoù khaên taâm lí ñeå hoï thöïc hieän ñöôïc ñieàu hoï mong muoán trong cuoäc soáng. Khaùi nieäm trôï giuùp taâm lí bao haøm nhöõng coâng vieäc cuûa ngöôøi giuùp ñôõ khoâng chuyeân – taát caû moïi ngöôøi, vaø coâng vieäc giuùp ñôõ cuûa nhöõng ngöôøi chuyeân nghieäp – coâng vieäc cuûa caùc nhaø taâm lí hoïc, nhaø tham vaán, nhaân vieân coâng taùc xaõ hoäi, baùc só taâm thaàn, nhaø giaùo duïc. Nhö vaäy, töø vieäc ngöôøi nhieàu tuoåi baûo ngöôøi ít tuoåi, ngöôøi coù kinh nghieäm baûo ngöôøi chöa coù kinh nghieäm, cha meï baûo ban con caùi, ñaëc bieät, nhöõng giaø laøng, tröôûng baûn, thaày lang, thaày thuoác, thaày cuùng, thaày tu, thaày giaùo ñeán caùc nhaø taâm lí hoïc, caùc chuyeân vieân tö vaán haønh ngheà taïi caùc cô sôû ñeàu laø nhöõng ngöôøi laøm coâng vieäc trôï giuùp ngöôøi khaùc, baèng caùc caùch khaùc nhau nhö cho lôøi khuyeân, raên daïy, tö vaán, tham vaán vaø trò lieäu. Vôùi caùch hieåu nhö vaäy, trong xaõ hoäi coù raát nhieàu kieåu ngöôøi ñang laøm coâng taùc trôï giuùp vaø möùc ñoä hieäu quaû giuùp ñöôïc cuûa hoï laø khoâng gioáng nhau. Trong xaõ hoäi coù ba loaïi trôï giuùp töông öùng vôùi ba kieåu ngöôøi trôï giuùp: – Ngöôøi trôï giuùp chuyeân nghieäp (professional helper): Ñoù laø nhöõng ngöôøi ñöôïc ñaøo taïo saâu vaø chuyeân bieät veà nhöõng kieán thöùc, kó naêng taâm lí, haønh vi con ngöôøi, kyõ naêng giao tieáp vaø giaûi quyeát caùc vaán ñeà theo chuyeân ngaønh cuûa hoï ñeå coù theå ñaùp öùng vôùi ñoái töôïng maø hoï giuùp ñôõ, nhö ngöôøi laøm ngheà taâm lí hoïc, tham vaán, coâng taùc xaõ hoäi, taâm thaàn hoïc. Caùc ngaønh trôï giuùp chuyeân nghieäp naøy phaûn aùnh nhöõng moái quan heä trôï giuùp khaùc nhau, nhö moái quan heä giöõa thaày thuoác – beänh nhaân, 8 nhaø tham vaán – thaân chuû/khaùch haøng, caùn söï xaõ hoäi – ñoái töôïng/thaân chuû, nhaø trò lieäu taâm lí – thaân chuû/beänh nhaân. Haàu heát nhöõng ngöôøi trôï giuùp chuyeân nghieäp ñeàu coù moái quan heä trôï giuùp chính thöùc. Ñoù laø moái quan heä coâng vieäc vôùi hôïp ñoàng thoûa thuaän roõ raøng veà nhu caàu vaø hieäu quaû cuûa söï giuùp ñôõ, trong ñoù xaùc ñònh roõ vai troø vaø vò trí cuûa ngöôøi trôï giuùp vaø cuûa thaân chuû. Nhìn chung ngöôøi trôï giuùp chuyeân nghieäp thöôøng coù chöùc danh cuï theå, nhö nhaø taâm lí, nhaø tham vaán hay nhaân vieân coâng taùc xaõ hoäi. – Ngöôøi trôï giuùp baùn chuyeân nghieäp (paraprofessional helper): Ñoù laø nhöõng ngöôøi coù coâng vieäc lieân quan ñeán lónh vöïc trôï giuùp. Hoï coù theå ñöôïc ñaøo taïo, taäp huaán ngaén haïn veà caùc lónh vöïc trôï giuùp, hoaëc coù kinh nghieäm töø moái quan heä trôï giuùp.